Muqdisho (Caasimada Online) — Codbixintii Muqdisho ee Khamiistii, ma ahayn oo kaliya mid lagu dooranayay gole deegaan; waxay ahayd dharbaaxo lagu burburiyay sheeko-xariir tobanaan sano soo jirtay oo ku dhisnayd “waxba ma suurtagalayaan.”

Diiwaangelinta in ka badan 500,000 oo qof iyo doorashada ka dhacday 16 degmo, waxay muujisay wax ka weyn doorasho gole deegaan. Dowladda Federaalku waxay fashilisay laba kooxood: Al-Shabaab oo dadka cabsi ku haysta, iyo siyaasiyiinta aaminsan in talada dalka aysan socon karin la’aantood.

Guusha ugu weyn waa tan farsamada iyo amniga. Muddo badan waxaa la lahaa doorasho qof iyo cod ah ma dhici karto amni xumo darteed. Al-Shabaab way hanjabeen. Dowladda waxay xirtay waddooyinka magaalada, waxayna soo saartay 10,000 oo askari. Al-Shabaab way awoodi waayeen inay joojiyaan doorashada. In maalintaas ay nabad ku dhacday waa guul weyn oo dowladda u soo hoyatay.

Guushaan dhanka amniga ah waxay dhibaato ku noqotay mucaaradka. Isbaheysiga “Golaha Mustaqbla Soomaaliya” way qaadaceen doorashada, iyagoo ku tilmaamay mid uu watay Madaxweyne Xasan Sheekh. Waxay aaminsanaayeen inaan waxba socon karin haddii aysan “madaxda waaweyn” heshiis ku ahayn.

Laakiin Khamiistii warkoodii been ayuu noqday. Dadka safafka dhaadheer ku jiray waxay caddeeyeen inay rabaan inay codkooda dhiibtaan, ayna ka daaleen nidaamka qabiilka. Markii mucaaradku diideen tartanka, doorashadii waxba kama dhimin; kaliya iyagaa saaxadda ka baxay. Diidmadoodu waxay dadka tustay in nidaamka 4.5 uu yahay mid madaxda dantooda ku ilaashadaan, ee uusan ahayn caddaalad.

Arrintani waxay saameyn weyn ku leedahay doorashada guud ee 2026. Mucaaradku waxay Kismaayo ka sheegeen inay sameynayaan “maamul barbar-socod ah” haddii aan heshiis la gaarin Janaayo 2026. Laakiin hanjabaadaas macno ma samaynayso marka la arko sanduuqa codbixinta oo shaqeynaya. Dooddii ahayd “doorasho toos ah ma dhici karto” way dhimatay. Dooddii kale ee ahayd “waa khatar badan tahay” iyana meesha ayay ka baxday.

Soomaaliya hadda marxalad cusub ayay gashay. Waxa ka dhacay Banaadir lagama noqon karo. Inkastoo weli ay jiraan caqabado, haddana dowladdu waxay tustay inay doorasho qaban karto xitaa xilli dagaal jiro. Hadda su’aasha taagani waxay tahay: Mucaaradku ma aqbali doonaan xaqiiqadan cusub, mise way diidi doonaan? Hadda, shacabku way hadleen, farriinta ay u direen madaxdana waa caddahay: Tareenka soo raaca ama gadaal u hara.

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa si rasmi ah qalinka ugu duugay heshiis is-afgarad (MoU) oo ku saabsan dhismaha garoonka diyaaradaha Gaalkacyo, Cabdullaahi Yuusuf International Airport.

Saxiixa heshiiskan waxaa goobjoog ka ahaa Madaxweyne ku-xigeenka maamulka Puntland, Ilyaas Cusmaan Lugatoor.

Heshiiskan ayaa isugu jira dhismaha, ballaarinta iyo casriyeynta qaybaha kala duwan ee garoonka diyaaradaha Gaalkacyo, iyada oo ay iska kaashanayaan maamulka Puntland iyo Shirkadda Kooxda Horumarinta Gaalkacyo (GDG), oo ah shirkad maxalli ah.

Waxaa si isku-tashi bulsho ah uga qayb qaadan doona mashruucan bulshada gobolka Mudug, iyada oo garoonka loo diyaarinayo qaab casri ah si uu ula jaanqaado hannaanka garoomada diyaaradaha ee caalamiga ah.

Madaxweyne ku-xigeenka ayaa xusay mudnaanta iyo muhiimadda garoonka diyaaradaha Gaalkacyo, isaga oo ku dheeraaday sida ay maamulka Puntland iyo dadkeedu, oo isku tashanaya, uga go’an tahay dhismaha iyo horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha, iyo fududeynta isu-socodka dal iyo dibed ee dadweynaha Puntland.

Mashruuca dhismaha garoonka Gaalkacyo, oo la sheegay in lagu maalgelin doono lacag dhan 17 milyan oo doolar, ayaa ka koobnaan doona dhismaha dhabaha diyaaradaha oo dhererkiisu yahay 3.5 km, hoolka rakaabka, goobta kala wareegga diyaaradaha, qaybta lagu dhigto diyaaradaha, iyo munaaradda hagidda duulimaadyada.

Si kastaba ha ahaatee, maamulka Puntland ayaa muujiyay sida ay uga go’an tahay hirgelinta heshiiskan si hufan, daah-furan oo waxtar leh.

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa ballanqaaday inuu gogol wadahadal oo furan u dhigayo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, si xal looga gaaro tabashooyinka la xiriira hannaanka doorashooyinka dalka, isaga oo sheegay in “dhammaan albaabadu u furan yihiin” wadahadal iyo dib-u-heshiisiin qaran oo dhab ah.

Madaxweynaha oo la hadlay warbaahinta kaddib markii uu shalay codkiisa ka dhiibtay doorashada Golaha Deegaanka ee Gobolka Banaadir, ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid “taariikhi ah” iyo guul weyn oo laga gaaray safarka dheer ee Soomaaliya ugu jirto dowladnimo dimoqraadi ah. Wuxuu xusay in doorashadani ay ka tarjumayso bisayl siyaasadeed iyo hirgelinta mabaadi’da dastuuriga ah.

“Maanta waa maalin taariikhi ah,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh, isagoo hoosta ka xariiqay in u-guurista nidaamka “Qof iyo Cod” ay tahay tallaabo weyn oo lagaga guurayo nidaamkii wax-doorashada dadban ee muddada dheer soo jiray.

Madaxweynaha ayaa ku adkeystay in wadahadalka loo dhanyahay uu muhiim u yahay dhismaha kalsoonida iyo midnimada qaran.

Isagoo ka jawaabayay walaaca ay qabaan siyaasiyiinta mucaaradka ee ku aaddan dib-u-habeynta doorashooyinka iyo fulintooda, wuxuu yiri: “Dowladda waxaa ka go’an wada-tashi, daah-furnaan, iyo geeddi-socod siyaasadeed oo nabdoon.” Wuxuuna ugu baaqay dhammaan dhinacyada siyaasadda inay danta guud iyo xasiloonida dimoqraadiyadda ka hormariyaan wax kasta.

Madaxweynaha ayaa bogaadiyay shacabka Muqdisho oo muujiyay dhabar-adayg inkastoo magaalada lagu soo rogay bandow iyo tallaabooyin amni oo adag. Sidoo kale, wuxuu ammaan u jeediyay laamaha amniga iyo guddiyada doorashada oo suurageliyay in codbixintu u dhacdo si nabad ah.

Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa isna kamid ahaa mas’uuliyiinta sar-sare ee codkooda dhiibtay Khamiistii, isagoo booqday dhowr degmo oo codbixintu ka socotay. Dhaqdhaqaaqa gaadiidka ee magaalada iyo duullimaadyada garoonka Aadan Cadde ayaa gebi ahaanba la hakiyay maalintii oo dhan si loo xaqiijiyo amniga doorashada.

Doorashadan Golaha Deegaanka ee Banaadir ayaa noqonaysa tii ugu horreysay ee nooceeda ah (Qof iyo Cod) ee ka dhacda Muqdisho muddo ka badan 50 sano, iyadoo lagu dooranayo goleyaasha deegaanka ee 16-ka degmo ee caasimadda. Soomaaliya markii ugu dambeysay ee ay doorasho toos ah qabato waxay ahayd 1969-kii—bilo ka hor afgambigii milatari ee Maxamed Siyaad Barre. 

Tan iyo burburkii dowladdii dhexe 1991-kii, Soomaaliya waxay 2004-tii qaadatay nidaam doorasho dadban si loo maareeyo loolanka beelaha iyo xaaladaha amni darro. Dadka dhaliila nidaamkaas ayaa aaminsan inuu abuuray musuq-maasuq baahsan, halka xisbiyada mucaaradku ay ku doodeyaan in dardargelinta nidaamkan cusub ee degdegga ah ay tahay mid loogu daneynayo dib-u-doorashada Madaxweyne Xasan Sheekh.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sidoo kale walaac ka muujiyay haddii xaaladda amni ee dalku ay saamaxayso codbixin dadweyne oo ballaaran, iyagoo tixraacaya weerarada joogtada ah ee kooxda Al-Shabaab, taas oo weli gacanta ku haysa dhul badan oo miyi ah.

Si kastaba ha ahaatee, codbixintan ka dhacday Muqdisho—magaalo ay ku nool yihiin ku dhawaad saddex milyan oo qof—ayaa si weyn loogu arkaa inay tahay tijaabo lagu qiimeynayo suurta-galnimada in doorasho toos ah laga hirgeliyo heer qaran.

Washington (Caasimada Online) — Dowladda Mareykanka ayaa duqeyn ka fulisay waqooyiga-galbeed ee dalka Nigeria, halkaas oo ay ku beegsatay dagaalyahanno ka tirsan Daacish.  

Madaxweyne Donald Trump iyo milatariga Mareykanka ayaa Khamiistii xaqiijiyay in weerarkan uu yimid codsi ka yimid dowladda Nigeria, iyagoo ku sababeeyay in kooxdaasi ay si gaar ah u beegsanayso dadka Kirishtaanka ah ee gobolkaas. 

“Caawa, anigoo bixinaya amarka Taliyaha Guud, Mareykanka wuxuu qaaday weerar xooggan oo dhimasho badan dhaliyay, kaas oo lagu beegsaday argagixisada Daacish ee waqooyiga-galbeed Nigeria. Kooxdan waxay si arxan darro ah u laynayaan, gaar ahaan dadka Kirishtaanka ah ee aan waxba galabsan, heer aan la arag muddo sanado ah,” ayuu Trump ku yiri qoraal uu soo dhigay bartiisa Truth Social.

Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa barta X ku sheegay in duqeynta lagu dilay xubno badan oo Daacish ah, ayna ku timid codsi rasmi ah oo ka yimid mas’uuliyiinta Nigeria.

Weerarkan ayaa imanaya kaddib markii Trump uu tan iyo dhammaadkii bishii Oktoobar ka digayay in Kirishtaanka Nigeria ay wajahayaan “halis jiritaan,” isagoo ku hanjabay inuu faragelin milatari sameyn doono haddii dowladda Nigeria ay wax ka qaban weydo rabshadaha ka dhanka ah bulshooyinka Kirishtaanka ah.

Wakaaladda Reuters ayaa Isniintii werisay in diyaaradaha sirdoonka Mareykanka ay duulimaadyo ku sameynayeen hawada Nigeria tan iyo dhammaadkii bishii Nofembar si ay xog u ururiyaan.

Dowladda Nigeria ayaa iyadu ku doodaysa in kooxaha hubeysan ay si isku mid ah u beegsadaan Muslimiinta iyo Kirishtaanka, iyagoo sheegay in eedeynta Mareykanka aysan ka tarjumaynin xaqiiqada dhabta ah ee amni darrada dalkaasi. Hase yeeshee, waxay oggolaadeen inay Mareykanka kala shaqeeyaan xoojinta ciidamadooda si loola dagaallamo kooxaha xagjirka ah.

Madaxweyne Trump ayaa warkan soo saaray Maalinta Kirismaska isagoo ku sugan hoygiisa Mar-a-Lago ee gobolka Florida, halkaas oo uu fasaxa ku qaadanayo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Howl-galka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa soo dhaweeyay doorashooyinkii taariikhiga ahaa ee ka dhacay gobolka Banaadir.

AUSSOM ayaa bogaadisay hab-dhaqanjii nabadeed ee doorashada uga dhacday Muqdisho. “Hawl-galka Midowga Afrika ee Soomaaliya wuxuu soo dhaweynayaa sida guusha leh ee nabadda ah ee ay Muqdisho uga qabsoomeen doorashooyinka goleyaasha deegaanka ee gobolka Banaadir.”

Wakiilka Gaarka ah ee Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika ahna Madaxa AUSSOM, Danjire Mudane El Hadji Ibrahima Diene ayaa doorashadan ku tilmaamay mid taariikhi ah, isagoo si weyn u bogaadiyay hanaanka nabdoon ee ku qabsoomtay.

“Markii ugu horreysay muddo tobanaan sano ah, muwaadiniinta Muqdisho waxay heleen fursad ay si toos ah ugu doortaan hoggaankooda maxalliga ah cod-bixin guud,” ayuu yiri El Hadji Ibrahima.

Waxa uu intaas kusii daray: “Hab-dhaqanka nabadeed, masuuliyadda muwaadinnimo iyo ka-qaybgalka ballaaran ee la muujiyay, waxay ka tarjumayaan adkaysiga sii kordhaya, geesinimada iyo go’aanka shacabka Soomaaliyeed.”

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Hawl’galka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa soo dhaweeyay sida guusha leh ee nabadda ah ee ay maanta Muqdisho uga qabsoomeen doorashooyinka goleyaasha deegaanka ee Gobolka Banaadir, iyada oo ku tilmaantay tallaabo taariikhi ah oo muhiim u ah safarka dimuqraadiyadeed ee Soomaaliya, kala-guurka amniga iyo geeddi-socodka dhismaha dowladnimo.

“Markii ugu horreysay muddo tobanaan sano ah, muwaadiniinta Muqdisho waxay heleen fursad ay si toos ah ugu doortaan hoggaankooda maxalliga ah cod-bixin guud.

Hab-dhaqanka nabadeed, masuuliyadda muwaadinnimo iyo ka-qaybgalka ballaaran ee la muujiyay, waxay ka tarjumayaan adkaysiga sii kordhaya, geesinimada iyo go’aanka shacabka Soomaaliyeed,” ayuu yiri Wakiilka Gaarka ah ee Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika (SRCC) ahna Madaxa AUSSOM, Danjire Mudane El Hadji Ibrahima Diene.

Wakiilka Gaarka ah ayaa sidoo kale xusay in doorashooyinka loo qabtay si guud ahaan ah oo nabad iyo nidaam leh, taas oo muujinaysa horumarka laga gaaray xoojinta amniga iyo kalsoonida dadweynaha ee Ciidamada Ammaanka Soomaaliyeed (SSF).

Danjire Diene ayaa ku ammaanay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hay’adaha amniga xirfadnimada iyo isku-duwidda ay muujiyeen, taas oo sahashay jawi deggan oo ammaan ah inta uu socday geeddi-socodka doorashada.

AUSSOM waxay mar kale xaqiijisay sida ay uga go’an tahay taageeridda nabadda iyo xasilloonida ay hoggaaminayaan Soomaalidu, iyadoo si dhow ula shaqaynaysa beesha caalamka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa ka hadashay tallaabada uu Mareykanka dib ugu yeeray Safiirka Soomaaliya iyo soo afmeerka hawl-galkii siyaasadeed ee Qaramada Midoobay ka waday Soomaaliya.

Afhayeenka Madaxweynaha Somaliland, Xuseen Aadan Cige (Deyr) ayaa sheegay in Dowladda Soomaaliya ay ku fashilantay inay hanato dawladnimadeeda iyo inay ka kaaftoonto ciidamnada shisheeye ee Muqdisho ku ilaaliya.

Afhayeenka ayaa qoraal uu ku baahiyay bartiisa X (ex-Twitter) wuxuu ku sheegay in go’aanka Qarammada Midoobay ay ku xirayso hawl-galkii siyaasadeed ee Soomaaliya aanu ahayn isbeddel farsamo, balse uu noqday mashruuc fashilmay.

“Hay’adaha dowladnimada Soomaaliya waa kuwo aan iskood isku taagi karin oo ku socda hay’ado dibadeed. Soomaaliya weli ma awoodo inay sugto ammaanka caasimaddeeda oo ay qabato doorashooyin waqtigooda ku qabsooma,” ayuu yiri.

Sidoo kale wuxuu sheegay in dib ugu yeerista danjirihii Mareykanka ee Soomaaliya ay ka dhigan tahay hoos u dhigid ka dhalatay fashilka dowladnimada Soomaaliya.

Wuxuu ku dooday in farriinta Mareykanku ay tahay mid cad oo la xiriira tobanaan sannadood oo ay taageereen Soomaaliya “ay Dowladda Muqdisho noqotay mid laga quustay oo aan hirgelin dowladnimo taabogal ah iyo dimuqraaddiyad.”

“Somaliland waxay ku naalloonaysa hannaan ka duwan xaaladda Soomaaliya, waxayna dowladnimadeedu ku timid rabitaanka shacbiga oo ay dhisatay laamaheeda dawliga ah, iyadoo aan helin taageero dibadeed, loona baahan ciidammo shisheeye oo xasiliya ammaanka Jamhuuriyadda Somaliland,” ayuu yiri Afhayeen Xuseen Deyr.

Afhayeenka ayaa ku faanay in Somaliland ay sugtay xudduudaheeda, isla markaana qabatay doorashooyin badan oo xor iyo xalaal ah, kuwaasi oo u qabsoomay hanaan qof iyo cod ah.

“Farqiga u dhaxeeya Somaliland iyo Soomaaliya waa kalsoonida iyo hufnaanta lagu qabo hoggaamiyeyaasha Jamhuuriyadda Somaliland,” ayuu yiri Afhayeenka Madaxweynaha Somaliland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Doorashada goleyaasha deegaanka oo saaka ka bilaabatay magaalada Muqdisho ayaa goordhaweyd si nabad ah ku soo idlaatay.

Guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka Qaranka, Cabdikariim Axmed, ayaa sheegay in la guda galay tirinta codadka ay maanta dhiibteen shacabka Muqdisho, kadib markii doorashadu si nabad ah ku soo dhammaatay.

Intii ay socotay doorashada, lama soo werin hal dhacdo oo amni-darro ah, iyadoo ciidamada kala duwan ee dowladda ay aad u adkeeyeen ammaanka magaalada Muqdisho iyo nawaaxigeeda.

Doorashadan ayaa ahayd mid taariikhi ah, iyadoo saaka xilli hore ay dadka reer Muqdisho safaf dhaadheer u galeen si ay u dhiibtaan codadkooda, una soo doortaan goleyaasha deegaanka ee degmooyinkooda.

Doorashada waxaa ku tartamayay ilaa 20 urur, oo uu ku jiro xisbiga Madaxweynaha ee Cadaaladda iyo Wadajirka, waxayna si habsami leh uga qabsoontay 16 degmo oo ka tirsan gobolka Banaadir.

Sidoo kale, waxaa ka qayb galay doorashada mas’uuliyiin ka tirsan dowladda oo codkooda dhiibtay, kuwaas oo dhinacooda ka galay safafka si ay u dhiibtaan codadkooda.

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa isna codkiisa dhiibtay.

Doorashadan oo si weyn isha loogu hayo ayaa waxaa banaanka ka jooga xubnaha mucaaradka, kuwaas oo shalay shaaca ka qaaday in aysan aqoonsan doonin natiijo kasta oo kasoo baxda doorashada, iyaga oo dhaliilay Madaxweyne Xasan iyo xisbigiisa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Mucaaradka Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegay in wixii maanta ka dhacay magaalada Muqdisho aan lagu tilmaami karin doorasho.

Maxamed Aadan Jimcaale (Koofi), xoghayaha siyaasiyiinta mucaaradka ah ee ku mideysan Madasha Samatabixinta, ayaa sheegay in god dheer kusii dhacday rejadii dadka Soomaaliyeed ee doorasho qof iyo cod.

Doorashadii maanta ka qabsoomtay magaalada Muqdisho ayuu ku tilmaamay mid shaki kala dhex dhigtay dadka iyo doorasho, taas oo sii fogeynaysa rejadii dadka Soomaaliyeed ka qabren in mar uun loo dareero doorasho qof iyo cod oo xor iyo xalaal ah.

“Doorashooy xaal qaado! Waan ka xumahay in rajadii dadka Soomaaliyeed ee doorasho qof iyo cod ah la sii foogeeyey, shakina la kala dhex dhigay dadka iyo doorasho!,” ayuu yiri Koofi oo qoraal kooban soo dhigay bartiisa Facebook.

Xubnaha mucaaradka ee qaybta ka ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo shalay shir jaraa’id ku qabtay hoteelka Jaziira ayaa si adag uga horyimid doorashada maanta ka qabsoomtay magaalada Muqdisho.

Xubnahan oo ay kamid yihiin Madaxweyne hore Shariif Sheekh Axmed iyo Ra’iisul wasaareyaal hore oo dalka soo maray ayaa ku eedeeyay kooxda Villa Soomaaliya in lacagihii ummadda Soomaaliyeed ay u adeegsatay xisbigooda iyo ololaha doorashada, isla markaana doorashada ay tahay mid hal dhinac ah.

Mucaaradka ayaa si cad u sheegay in aysan aqbali doonin natiijo kasta oo kasoo baxda doorashadan, oo ay ku tilmaameen mid sharci darro ah iyo waqti lumis, ujeedaduna tahay muddo kororsi, taasna ay kasoo horjeedaan.

Xubnaha mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland ayaa si wayn u saluugsan qaabka ay wax u wado dowladda Soomaaliya, waxayna kol-hore ka istaageen bannaanka.

Dhawaan ayay ahayd markii ay tageen Kismaayo oo ay kula soo shireen madaxda Jubbaland iyo Puntland, iyaga oo soo saaray go’aanno ka dhan ah doorashada qof iyo codka ah ee maanta ka dhacday Muqdisho, taas oo gadaal ka riixaysay Villa Somalia.

Golaha ayaa waxba kama jiraan ku sheegay wax ka beddelka dastuurka ee Dowladda Federaalka sameysay, iyadoo sidoo kale goluhu caddeeyay in uusan marnaba aqbaleyn muddo kororsi sharci darro ah, taas oo uu sheegay inay abuurayso xasillooni darro siyaasadeed, firaaq dastuuri ah iyo qalalaase amni.

Dhinacyada ayaa sidoo kale isku raacay haddii Madaxweynaha uu iska dhago tiro baaqyadan in ay guda geli doonaan sidii loo qaban lahaa doorasho looga hortagayo firaaq dastuuri ah, qalalaase amni iyo halista argagixisada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee Gobolka Banaadir, Thaabit Cabdi Maxamed, ayaa ka hadlay doorashada maanta ka dhacday magaalada Muqdisho, isagoo eedeymo culus u jeediyay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud.

Thaabit ayaa marka hore muujiyay inuusan kasoo horjeedin in doorasho qof iyo cod ah ka dhacdo Muqdisho iyo guud ahaan dalka, balse uu diiddan yahay doorasho sharci-darro ah oo hal dhinac iska soo abaabusho, sida uu hadalka u dhigay.

“Madaxweynow waxaan ka mid ahay dadka jecel inay hirgasho himilada dadka Soomaaliyeed ee doorasho qof iyo cod, xor iyo xalaal ah, dad ay dhibaysana ma jiraan horumarka iyo himilada reer Muqdisho,” ayuu Thaabit ku yiri qoraal uu soo saaray.

Waxa uu intaas ku sii daray: “Waa laga fiicnaa adigoo ah Madaxweynaha JFS in hadalkaa xanafta leh ee kala-qaybin bulsho horseedi kara afkaaga laga maqlo. SubxaanaAllah!”

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay arrinta shakiga leh ee muujinaysa in Xasan Sheekh uusan daacad ka ahayn doorasho xor iyo xalaal ah, maadaama uu xitaa tixgelin waayay xeerkii uu rabitaankiisa ku beddelay, iyadoo aan heshiis lagu ahayn, kaas oo dhigayay in Duqa Muqdisho iyo ku-xigeennadiisa lagu soo doorto doorasho dadweyne.

Hoos ka aqriso qoraal oo dhameystiran:

Madaxweynow waxaan ka mid ahay dadka jecel inay hirgasho himilada dadka Soomaaliyeed ee doorasho qof iyo cod, xor iyo xalaal ah, dad ay dhibaysana ma jiraan horumarka iyo himilada reer Muqdisho, waana laga fiicnaa adigoo ah Madaxweynaha JFS in hadalkaa xanafta leh ee kala-qaybin bulsho horseedi kara afkaaga laga maqlo. SubxaanaAllah!

In awoodda shacabka loo celiyo waa himilada dadka Soomaaliyeed balse waxa aan ka digaynay waa in xuquuqda dadka lagu gambado, iyadoo danno shaqsi ah iyo mid kooxeed la leeyahay.

Wixii inoo muuqday ee doorashada sharci darrada ahayd waan aragnay, kaliya waxa la sugayo waa natiijadii caana-shubka ee aan mustaqbalka lahayn.

Madaxweynow xitaa xeerkii aad rabitaan kaaga ku beddeshay iyadoo aan heshiis lagu ahayn ma tixgelin weysay?

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowlad-goboleedyada Galmudug iyo Waqooyi Bari ayaa noqday labadii maamul-goboleed ee u horreeyay ee hambalyeeyay shacabka Muqdisho oo maanta u dareeray doorasho qof iyo cod ah.

Dadweynaha Muqdisho ayaa saaka xilli hore galay safaf dhaadheer, si ay u dhiibtaan codadkooda, una soo doortaan goleyaasha deegaanka ee degmadooda, waxaana tartamaya ilaa 20 urur oo uu ku jiro xisbiga Madaxweynaha ee Cadaaladda iyo Wadajirka.

Doorashada ayaa si gaar ah uga socota 16 degmo oo ka tirsan gobolka Banaadir, waxaana sidoo kale ka qayb-galaya mas’uuliyiin ka tirsan dowladda oo dhinacooda ka galay safafka, si ay codadkooda uu dhiibtaan.

Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) ayaa ugu hambalyeeyay shacabka Caasimadda Muqdisho ee maanta sida nabad-galyada, xasilloonida, xaddaaradda iyo horumarka leh ugu dareeray goobaha cod bixinta ee doorashooyinka Golaha deegaanka degmooyinka Gobolka Benaadir.

Madaxweynaha ayaa ku bogaadiyay guddiga doorashooyinka qaranka iyo hay’adaha ammaanka dalka oo sida xilkasnimada leh ee ay u guteen wajibaadkooda shaqo, isla markaana xaqiijiyay in doorashadu ku qabsoonto si nabad ah.

“Tallaabadani waa mid guul taariikhi ah oo usoo hoyatay Qaranka Soomaaliyeed,” ayuu yiri Madaxweynaha maamulka Galmudug, Axmed Qoor-Qoor.

Qoor-Qoor ayaa ku ammaanay Madaxweyne Xasan Sheekh, go’aanka taariikhiga iyo dadaalka joogta ah ee uu galiyay in 60 sano kaddib, shacabka Caasimaddu codkooda ku doortaan Matalayaashooda Golaha Deegaanka, isaga oo ugu baaqay shacabka Galmudug in ay u diyaar garoobaan in ay codkooda kusoo doortaan Madaxdooda.

Sidoo kale, hoggaanka maamulka Waqooyi Bari ayaa isna si buuxda u soo dhaweeyay hirgelinta doorashooyinka dawladaha hoose ee fobolka Banaadir, kuwaas oo ah tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo dimuqraadiyadda, dawlad-wanaagga iyo ka-qaybgalka shacabka ee hoggaaminta dalka.

“Dawladda Waqooyi Bari waxay ku bogaadinaysaa Dawladda Federaalka Soomaaliya, Maamulka Gobolka Banaadir iyo dhammaan hay’adaha ay khusayso dadaallada lagu xaqiijinayo qabsoomidda doorashooyin xor ah, hufan, isla markaan ku dhisan rabitaanka shacabka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay maamulka Waqooyi Bari.

Sidoo kale, maamulka Waqooyi Bari ayaa caddeeyay diyaar-garowgeeda buuxa ee ka-qaybgalka hirgelinta doorashooyinka qof iyo cod, kuwaas oo ah tiir muhiim u ah dimuqraadiyadda iyo dawladnimada casriga ah, isla-xisaabtanka iyo xaqiijinta xuquuqda muwaadinka Soomaaliyeed.

“Dawladda Waqooyi Bari waxay ku boorrinaysaa dhammaan daneeyayaasha siyaasadda, bulshada rayidka ah iyo shacabka Soomaaliyeed inay taageeraan geeddi-socodka doorashooyinka, horteebinna siiyaan nabadda, sarraynta sharciga iyo ilaalinta midnimada qaranka.”

Ugu dambayntiina, maamulka wuxuu mar kale adkeeyay go’aankiisa ku aaddan taageeridda dhammaan dadaallada lagu horumarinayo dimuqraadiyadda, nabadda, iyo dawladnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimihii hore ee NISA, Fahad Yaasiin ayaa qoraal kasoo saaray doorashada maanta ka dhacday magaalada Muqdisho, taas oo uu ku tilmaamay “doorasho qof iyo qasab ah”.

Fahad ayaa Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ku eedeeyay inuu inkiray taariikhda gobollo dalka kamid ah, xilli uu ku faanayay doorashada uu ka qabsaday Muqdisho, sida uu hadalka u dhigay.

“Madxaweyne Xasan, guulaha taariikhiga ah ee ay Somaliland ka gaartay doorasho qof iyo cod ah umaba aqoonsana guul ay umaddiisu leedahay! Puntland doorashdii qof iyo codka ahayd ee ay qabteen uma yaqaano guul ay shacabkiisu hanteen,” ayuu yiri Fahad.

Sidoo kale wuxuu nasiib darro ku tilmaamay in Madaxweynihii Jamhuuriyada uu ku faanayo “doorasho dhan walba ka dhaawacan, qof iyo qasab ku dhisan oo hal magaalo kaliya ah.”

Hoos ka aqriso qoraalka Fahad oo dhameystiran:

Doorashada Qof iyo Qasab

Madaxweyne Xasan waa inuu ka cadurdaartaa inkiraadda taariikhda gobollo dalka ka mid ah. Xilka loo dhaariyey sow Madaxweynaha Jamhuuriyada maahan?

Madxaweyne Xasan, guulaha taariikhiga ah ee ay Somaliland ka gaartay doorasho qof iyo cod ah umaba aqoonsana guul ay umaddiisu leedahay! Puntland doorashdii qof iyo codka ahayd ee ay qabteen uma yaqaano guul ay shacabkiisu hanteen.

Khudbaddii Madaxweynaha ee xalay wuxuu muujinayay farxad iyo faan xadka dhaafay. Waxaan ka yaabay, marna ma soo hadal qaadayo Puntland iyo Somaliland oo ah laba maamul oo hirgaliyey doorasho si buuxda u haysatay sharciyad iyo ogolaansho.

Puntland markay qabaneysay doorashadaas Madaxweyne Xasan waa kii ku handaday inay burburayso, maantana wuu dafirayaa taariikhdooda.

Nasiib darro Madaxweynihii Jamhuuriyada wuxuu ku faanayaa doorasho dhan walba ka dhaawacan, QOF iyo QASAB ku dhisan oo hal magaalo kaliya ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa codkiisa doorashada Golaha Deegaanka Gobolka Banaadir ka dhiibtay degmada Kaaraan.

Guddoomiye Muungaab ayaa si dareen leh u xusay muhiimadda taariikheed ee doorashadani u leedahay shacabka iyo mustaqbalka dowladnimo ee dalka.

Guddoomiyuhu wuxuu sheegay in doorashadani tahay tallaabo shacabka loogu soo celinayo awooddii go’aan-gaaridda, isla markaana ay gogol-xaar u tahay doorashooyinka guud ee qaran ee ku dhisan nidaamka qof iyo cod, oo dalka aan ka dhicin muddo ka badan nus qarni.

“Maanta waa maalin taariikhi ah; shacabka Muqdisho dib ayaa loogu soo celiyey xuquuqdoodii dastuuriga ahayd. Codka muwaadinku dhiibanayo waa aasaaska dowladnimo adag, nabad waarta iyo horumar la taaban karo,” ayuu yiri Dr. Muungaab.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in horumarka amni iyo maamul ee caasimadda si muuqata u soo hagaagay saddexdii sano ee la soo dhaafay, isagoo ku xidhay hoggaanka Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, iyo Xukuumadda Danqaran.

Wuxuu intaas ku daray in shacabka safafka u galay codbixinta ay muujinayaan diidmo cad oo ku wajahan ku noqoshada doorasho dadban.

Ugu dambayn, Guddoomiyuhu wuxuu ammaanay hay’adaha amniga iyo shacabka Gobolka Banaadir, isagoo ugu baaqay muwaadiniinta inay sii xoojiyaan ka-qaybgalka geeddi-socodka dimuqraadiyadda si loo xaqiijiyo mustaqbal ku dhisan cadaalad, nabad iyo horumar waara.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi ayaa maanta si kulul ugu jawaabay Xildhibaan Cabdiladiif Muuse Nuur (Sanyare) oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya, kaas oo soo saaray digniin uu ku sheegay in qaraxyo ay ka dhici karaan caasimada.

Sanyare oo qoraal soo dhigay bartiisa Facebook-ga ayaa shacabka Muqdisho ee usoo banaan baxay doorashada qof iyo codka ah uga digay qaraxyo uu sheegay inay soo maleegi karaan Al-Shabaab, sida uu hadalka u dhigay.

“Digniin! waxaa jirta khatar amni oo ay rabaan inay argagixisadu ku beegsadaan dadweynaha Soomaaliyeed oo 25 December isugu soo baxaya doorashada lagu murunsan yahay” ayuu yiri Xildhibaanku.

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray “Waa in aad looga taxadaraa dhibka ay gaysan karaan argagixisada Al-Shabaab”.

Intaas kadib waxaa soo jawaabay Wasiir Axmed Macallin Fiqi oo wax laga xumaado ku tilmaamay hadalka kasoo yeeray Xildhibaanka, wuxuuna sheegay in ujeed gaar ah uu ka lahaa hadalkaas.

Waxaa kale oo uu xusay in arrintan ay dhaawaceyso sumcaddiisa, maadaama uu yahay Xildhibaan Qaran oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya.

“Sanyare waa nin odey ah waa Xildhibaan Qaran runtii hadalkii uu xalay ku hadlay oo ahaa magaalada Muqdisho qaraxyaa ka dhacaayo iyo kuwa kale oo uu hadda soo qorayay oo aan arkayay intuba sumcaddiisa ayay hoos u dhigaayaan” ayuu yiri Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Soomaaliya.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo maanta magaalada Muqdisho ay si nabad ah uga bilaabatay doorashada tooska ah ee goleyaasha deegaanka, taas oo ay muddo dheer soo qorsheyneysay dowladda federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa saaka magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya si rasmi ah uga bilaabatay doorashada goleyaasha deegaanka oo qof iyo cod ah, iyada oo si weyn loo adkeeyay ammaanka guud ee caasimada.

Shacab iyo mas’uuliyiin dowladeed ayaa codadkooda dhiibanaya, kuwaas oo soo dooranaya dadka ku metalaya goleyaasha deegaanka ee degmooyinka gobolka Banaadir.

Dadweynaha ayaa saaka xilli hore galay safaf dhaadheer, waxaana ay kala dooranayaan ilaa 20 urur oo uu ku jiro xisbiga Madaxweynaha ee JSP.

Doorashadan ayaa waxaa ka taagan dood culus, waxaana bannaanka ka jooga xubnaha mucaaradka, Jubaland iyo Puntland oo diiday qorshaha Villa Somalia.

Haddaba, sidee looga falceliyay doorashada qof iyo codka ah ee magaalada Muqdisho?

Cadow Cabdi: “Waa guul wayn oo shacabka Soomaaliyeed usoo hoyatey, waana bilowga doorasho toos ah”.

Xuseen Axmed: “Doorashadan ruwaayada ah ee halka dhinac ka raran jilaaga weyna ka tahay Madaxweyne intee ka soconee?”.

Yaxye Xasan: “Siyaasadda Madaxweynaha ma taageeri laakiin shukran ayaa leeyahey in qof iyo cod uu taabo galiyey”.

Nuur Xaaji Ibraahim: “Ififaalo nabadeed oo wayn iyo hormar ayaa muuqda”.

Xarbi Jaamac Maxamed: “Soomaali wanaag iyo guul ayaan urajeynayaa RABBI idinkiis”.

Cabdiqani Cali Xaashi: ” Wadadaan wadaa eheyn ninkii rabo yaan lala fadhiisan oo wada-hadal yaan loo furin. Doorasho qof iyo cod”.

Abuukar Camey: ” Hambalyo shacabka G banandir saaka waa guuleysateen cadawgooduna caro iya ciil ayuu dareemaa”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidamada Booliska Soomaaliyeed ayaa maanta qaaday tallaabo deg-deg ah oo la xiriirta askari maanta ku xad-gudbay muwaadin usoo axay doorashada tooska ee ka socota magaalada Muqdisho.

Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banadir, Macallin Mahdi oo qoraal soo saaray ayaa xaqiijiyay in lasoo xiray eedeysane Maxamed Cali Cabdi oo ka tirsan laamaha amniga, kaas oo muuqaal laga soo duubay, isaga oo garaacaya qof shacab ah oo ku jira safka doorashad, mid kamid ah goobaha cod-bixinta.

“Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, gaar ahaan Booliska Caasimadda, ayaa gacanta ku dhigay sargaal ku eedaysan inuu ku xadgudbay muwaadiniin u soo baxay inay ka qayb qaataan doorashada ka socota caasimadda” ayuu yiri Taliyuhu.

Sidoo kale, wuxuu intaasi ku daray in eedeysanaha si deg-deg ah loo horgeyn doono cadaaladda, si looaga qaado tallaabo sharciga waafaqsan.

“Eedaysanaha ayaa lagu magacaabaa X/le.Maxamed Cali Cabdi, waxaana loo gudbin doonaa maxkamadda ku shaqada leh si sharciga loogu waafajiyo” ayuu mar kale yiri taliyaha qaybta guud ee Booliska Gobolka Banaadir.

Tallaabadan ayaa kusoo aadeysa, iyada oo si weyn laamaha amniga ay u adkeeyeen nabad-gelyada caasimada, si loo sugo amniga doorashada, waxaana xalay waddooyinka waa wayn lagu soo daadiyay ciidamo badan.

Markii ugu horreysay 57 sano kadib dadweynaha Soomaaliyeed ayaa saaka xilli hore safaf dhaadheer u galay doorasho qof yo cod ah, si ay u soo doortaan goleyaasha deegaanka ee degmadooda, waxaana tartamaya ilaa 20 urur oo uu ku jiro xisbiga Madaxweynaha ee Cadaaladda iyo Wadajirka.

Si kastaba, Doorashadan oo aad isha loogu hayo ayaa waxaa bannaanka ka jooga xubnaha mucaaradka oo shalay shaaca ka qaaday in aysan aqoonsan doonin natiijo kasta oo kasoo baxda doorashada, iyaga oo dhaliilay Madaxweyne Xasan Sheekh iyo xisbigiisa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidamada Booliska Soomaaliyeed, Jeneral Asad Cismaan Cabdullahi (Diyaano) oo hadal siiyay warbaahinta ayaa ka hadlay doorashooyinka goleyaasha deegaanka ee maanta ka bilowday magaalada Muqdisho, isaga oo digniin u diray ciidamada amniga.

Asad Diyaano ayaa sheegay in ciidamada ay heegan ku jiraan, isla markaana doorashooyinka toos ah ay ku bilowdeen jawi nabdoon, isaga oo guul u rajeeyay shacabka Soomaaliyeed.

“Si nabad ah oo farxad leh ayay doorashada ku socotaa dadku waa isku soo baxeen codkooda ayay la baxayaan way ku faraxsan yihiin in 50 dhowr sano kadib codkooda dhiibtaan” ayuu yiri Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaliya.

Sidoo kale, wuxuu uga digay ciidamada inay dhibaateeyaan dadka shacabka ah ee ka qayb-galaya doorashada, wuxuuna faray inay u dhimriyaan, dulqaadna ay muujiyaan, si ay xasilooni ugu soo dhamaato doorashada.

“Ciidamada amniga waxaan fareynaa u sheegeynaa dadka in loo dhimriyo, loo naxariisto lasoo dhaweeyo dadka waayeelka ah, sidoo kale aan qofna la dhibaateynin” ayuu sii raaciyay.

Dowaldda Soomaaliya ayaa si weyn u adkeysay amniga doorashada, waxaana xalay ciidamadii ugu badnaa la geeyay goobaha cod-bixinta iyo waddooyinka.

Dadweynaha ayaa saaka xilli hore galay safaf dhaadheer, si ay u dhiibtaan codadkooda, una soo doortaan goleyaasha deegaanka ee degmadooda, waxaana tartamaya ilaa 20 urur oo uu ku jiro xisbiga Madaxweynaha.

Doorashada oo si gaar ah uga socota 16 degmo oo ka tirsan gobolka Banaadir, waxaana sidoo kale ka qayb-galaya mas’uuliyiin ka tirsan dowladda oo dhinacooda ka galay safafka, si ay codadkooda uu dhiibtaan.

Si kastaba, Doorashadan oo aad isha loogu hayo ayaa waxaa bannaanka ka jooga xubnaha mucaaradka oo shalay shaaca ka qaaday in aysan aqoonsan doonin natiijo kasta oo kasoo baxda doorashada, iyaga oo dhaliilay Madaxweyne Xasan Sheekh iyo xisbigiisa.

New York (Caasimada Online) — Dowladda Mareykanka ayaa shaaca ka qaadday in dadaallada lagu doonayo in mas’uuliyadda amniga loogu wareejiyo Soomaaliya ay weli yihiin kuwo “la soo qaban la’yahay,” inkastoo taageero caalami ah la bixinayay sanado badan.  

Washington waxay si adag ugu baaqday mas’uuliyiinta federaalka, dowlad-goboleedyada iyo beelaha inay u midoobaan wax ka qabashada caqabadaha joogtada ah ee haysta amniga iyo dowladnimada Soomaaliya. 

Isagoo ka hadlayay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, Wakiilka Mareykanka u qaabilsan Maamulka iyo Dib-u-habeynta QM, Danjire Jeffrey Bartos, ayaa sheegay in taageerada muddada dheer ee Washington iyo saaxiibadeeda aysan weli horseedin guulo waara oo laga gaaro kooxaha argagixisada, ama in si cad loogu wareejiyo hay’adaha Soomaaliya hawlaha muhiimka ah ee amniga.

“Inkastoo ay jirto naf-huridda ciidamada iyo booliska, iyo taageerada muddada dheer ee Mareykanka iyo xulafadiisa, haddana horumar waara oo laga gaaro la-dagaallanka argagixisada gobolka iyo wareejinta muhiimka ah ee hawlaha amniga, waa mid weli la qaban la’yahay,” ayuu yiri Bartos.

Wuxuu ku adkeystay in mas’uuliyadda la-dagaallanka Al-Shabaab, Daacish iyo kooxaha kale ee xagjirka ah ay tahay in ay si isa soo taraysa u qaadaan “kuwa ay dhibaatadu ugu badan tahay ama ay tooska u khuseyso,” isagoo bixinaya calaamad muujineysa in Washington ay riixayso in Soomaalidu ay si buuxda u yeelato lahaanshaha amniga qaranka.

Bartos ayaa sidoo kale ugu baaqay hoggaanka siyaasadda Soomaaliya inay soo afjaraan khilaafaadka gudaha, isagoo ka dalbaday dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada iyo beelaha inay iska kaashadaan sidii looga gudbi lahaa dhibaatooyinka xididdada adag leh ee haysta amniga iyo dowladnimada.

“Waa muhiim in Dowladda Federaalka Soomaaliya, dhammaan dowlad-goboleedyada, iyo beelaha ay meel uga soo wada jeestaan sidii wax looga qaban lahaa caqabadaha amniga iyo dowladnimada dalka,” ayuu yiri danjirah.

Hadalladan ayaa ka tarjumaya dulqaadkii beesha caalamka oo sii yaraanaya oo ku aaddan gaabiska ku jira kala-guurka amniga Soomaaliya kaddib sanado badan oo taageero milatari, dhaqaale iyo mid bani’aadannimo ah, iyo weliba walaaca laga qabo in kala-qeybsanaanta siyaasadeed ay wiiqeyso dadaallada lagu xasillinayo dalka.

Washington ayaa sheegtay inay filayso in qiimeynta soo socota ay soo bandhigto tallaabooyin macquul ah oo Soomaaliya ay kula wareegayso mas’uuliyadda amnigeeda, iyadoo horumarka mustaqbalka ku xirtay midnimada hoggaanka siyaasadda iyo natiijooyin cad oo dhulka laga muujiyo.  

New York (Caasimada Online) – Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa isku raacay in la joojiyo xafiiska Hawlgalka Qaramada Midoobay ee Taageerada Ku-Meelgaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS) sanadka soo socda, kaddib codsi ka yimid Dowladda Federaalka.

Go’aankan ayaa qeyb ka ahaa qaraarka tirsigiisu yahay 2809 (2025), kaas oo sidoo kale lagu kordhiyay muddada oggolaanshaha Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ilaa 31-ka December 2026.

Golaha Ammaanka wuxuu u oggolaaday waddamada xubnaha ka ah Midowga Afrika inay sii wadaan dirista ciidamo dhan 11,826, oo ay ku jiraan 680 askari oo booliis ah, si ay uga hawlgalaan AUSSOM ilaa dhammaadka 2026.

Kulan ay yeesheen Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale lagu ansixiyay in Hawlgalka Qaramada Midoobay ee Taageerada Ku-Meelgaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS) la joojiyo dhammaan hawlihiisa marka la gaaro 31-ka Oktoobar 2026.

Joojinta ayaa dhici doonta kaddib marka la dhammeeyo wejiga labaad ee kala-guurka. Golaha Ammaanka ayaa sidoo kale ansixiyay hirgelinta khariidadda-jidka uu soo jeediyay Xoghayaha Guud, sida ku cad warbixintiisii 30-ka Sebtembar.

Maxay yihiin howlaha xafiiska?

Golaha Ammaanka ayaa sannadkii 2013 si buuxda isugu raacay qaraar tirsigiisu yahay 2102, kaas oo lagu asaasay xafiis cusub oo Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya.

Sannadkii 2024 ayaa mar kale magaca xafiiska la beddelay, waxaana loo bixiyay Hawlgalka Qaramada Midoobay ee Taageerada Ku-Meelgaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS).

Howlaha uu qabanayo UNTMIS waxaa ka mid ah taageeridda mudnaanta kala-guurka iyo dhismaha dowladnimada, oo ay ku jiraan habraaca dib-u-eegista dastuurka iyo dadaallada lagu qabto doorashooyin xor iyo xalaal ah.

Waxaa kale oo ka mid ah horumarinta iyo ilaalinta xuquuqda aadanaha, xukunka sharciga, caddaaladda, nidaamka xabsiyada, iyo taageerada waaxda amniga.

Sida ku cad howlaha loo igmaday, xafiisku wuxuu Soomaaliya ka caawiyaa isku-duwidda taageerada deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah, isagoo la shaqeynaya la-hawlgalayaal laba-geesood ah, isla markaana isku-duweya dadaallada Qaramada Midoobay ee ka socda gudaha Soomaaliya.

Waxaa kale oo loo igmaday xoojinta hay’adaha dowladda, sare u qaadista xuquuqda aadanaha, iyo awood-siinta dumarka iyo carruurta.

Hase yeeshee, sida ku cad bogga rasmiga ah ee xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, waxaa la tilmaamaa in Soomaaliya ay ka soo baxdo howlaha ay tahay in beesha caalamka ay ka taageerto.

Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa saddexdii biloodba mar si joogto ah ugu wargeliya Golaha Ammaanka hirgelinta howlaha loo igmaday hawlgalka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.

Muhiimadda uu u leeyahay Soomaaliya

Xilli Qaramada Midoobay sheegtay in la joojinayo howlaha Hawlgalka Qaramada Midoobay ee Taageerada Ku-Meelgaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS), waxaa jiray shaqooyin badan oo xafiisku qaban jiray.

Qaar ka mid ah khubarada ayaa ka digaya in weli aan laga maarmin doorka xafiiska Qaramada Midoobay, gaar ahaan dhinacyada amniga.

Maxamed Mukhtaar, oo horey u soo noqday Wasiirka Batroolka Soomaaliya, haatanna falanqeeya arrimaha siyaasadda, ayaa u arka in go’aankani yahay mid muhiim ah, balse u baahan in si qoto dheer loo eego waxa ka dhalan kara.

Mukhtaar wuxuu farta ku fiiqay in weli dowladnimada Soomaaliya ay u baahan tahay taageerada Qaramada Midoobay.

“Go’aankani waa go’aan muhiim ah, balse weli wuxuu muujinayaa in Soomaaliya u baahan tahay taageero amni, marka la rabo in si tartiib-tartiib ah Soomaaliya loogu wareejiyo mas’uuliyaddaas,” ayuu yiri Mukhtaar.

Wuxuu sidoo kale xusay in baahidaasi ay salka ku hayso khatarta weli ka imaanaysa Al-Shabaab, isla markaana dowladda Soomaaliya u baahan tahay garab iyo taageero arrintaas la xiriirta.

“Salka waxay arrintaasi ku haysaa baahida UNTMIS loo qabo, oo ah inuu weli sii joogo, sababtoo ah waddanka weli waxaa ka jirta khatar Al-Shabaab ah. Sidoo kale, ciidamada Soomaaliya kuma filna amniga guud ee dalka inay iyaga kaligood maareeyaan,” ayuu yiri Mukhtaar.

Dowladda Soomaaliya ayaa horey u codsatay in la soo gabagabeeyo howlaha xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.