Garoowe (Caasimada Online) – Falcelin aan caadi ahayn ayaa ka dhalatay tallaabadii uu maanta qaaday Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni oo kala diray maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus ee maamulkaasi.

Sababta keentay kala dirista maxkamadda ciidamada ayaa lagu sheegay in cabasho isdaba joog ay soo gaartay Madaxweynaha, taasi oo ay la kulmayaan dadka rayidka ah.

“Waxaa la kala diray dhammaan Guddoomiyeyaasha, Garsoorayaasha iyo Xeer- ilaaliyayaasha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida iyo Denbiyada Culus ee Dowladda Puntland,” ayaa lagu yiri wareegtada kasoo baxday xafiiska Madaxweynaha Puntland.

Go’aannada xabsi-xalaalaynta ah ee la xiriira denbiyada culus ayaa la sheegay in ay gaarayaan maxkamadaha racfaanka ee maamulka Puntland, inta laga soo dhisayo maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus.

Hadabba sidee looga falceliyay tallaabada uu qaaday Saciid Deni?

Maliika Maxamed: “Xilku waa meerto inta ay soo shaqeeyeen waa ku mahadsanyihiin. Waaxyaha garsoorka dumarka halo badiyo iyaga halkaas ku daacadsane”.

Sihaam Cabdalle: “Weli yaaa is gaaray is badalllo waaa dhiman yihiin dhuuuqsada suuumanka”.

Cali Cabdullahi Cali: “Isla xisaabtanka wax ma haleeyo rukub dheh Saciid Deniyoow”.

Jaamac Cabdullahi: “Kolba dad fiican oo diin iyo imaan leh la keeni maayo caada-qaatayaal baa la keeni”.

Saxardiid Qaaje: “Kuwa rayidka jooga ayaa iyagana kala diris u baahan iyo la xisaabtan dhab ah”.

Muna Kaamil: “Waa arrin fiican. Dowladdu nidaam adag ha soo dhisto oo cadaalad ah meeshaana ha u dhiibto dad aqoon leh”.

Balanballe (Caasimada Online) – Wararka laga helayo gobolka Galgaduud ayaa sheegaya in dhacdo kale argagax leh ay maanta ka dhacday gobolkaasi, kadib markii si arxan darro ah aano qabiil darteed loogu dilay Aabe iyo wiil uu dhalay.

Falkan ayaa si gaar ah uga dhacay deegaan hoostaga degmada Balanballe, waxaana ka dambeeyay maleeshiyaad hubeysan oo dilka kadib goobta ka baxsaday.

Labada marxuum ayaa waxaa  lagu kala magacaabi jiray Cabdullahi Maxamed Lugtii Jiic iyo wiilkiisa Baashi Cabdullahi Maxamed, kuwaas oo lagu dilay deegaanka Labi Kooraale ee gobolka Galgaduud.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in maleeshiyaadka dilka gaystay oo haatan la baadi goobayo ay kasoo jeedaan dhanka degmada Balanballe, kuwaas oo wiilka iyo Aabihiisa u dilay aargoosi aano qabiil ah.

Dilkan ayaa sidoo kale dhaliyay xiisad xoogan oo ka taagan deegaanka, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha amniga iyo madaxda sare ee Galmudug.

Dhowaan ayay ahayd markii sidaan oo kale loo laayay hooyo iyo saddex gabdhood oo ay dhashay, iyada oo loo beegsaday aano qabiil oo ka taagan gobolka Galgaduud.

Allaha u naxariistee marxuumiintaas ayaa waxaa lagu kala magacaabi jiray Hooyo Sahro Cartan Xirsi iyo saddexdeeda gabdhood oo kala ah Nuurto Axmed Maxamuud, Xaawo Axmed Maxamuud & Faa’iso Axmed Maxamuud, iyadoo falkan ay ka argagaxeen shacabka.

Si kastaba, Galgaduud ayaa waxaa ku badan dilalka salka ku haya aanooyinka qabiil, mana jiro illaa iyo hadda tallaabo wax looga qabanayo oo ay qaaday Galmudug.

Kismaayo (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax culus oo maanta ciidamo ka tirsan kuwa maamulka Jubbaland lagula eegtay deegaanka Qooqaani ee gobolka Jubbada Hoose, kaas oo dhaliyay khasaare xoogleh.

Qaraxa ayaa lasoo wariyay in ciidamada lala eegtay xilli ay howlgal ka wadeen halkaasi, waxaana uu haleelay qaar kamid ah kolonyada oo goobta ku burburay.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in qaraxa uu xigay dagaal toos ah oo u dhexeeyay labada dhinac, kaas oo saacado qaatay, waxaana guul ka kala sheegtay Jubbaland iyo Shabaab.

Qoraal ay baahiyeen Al-Shabaab waxa ay ku sheegeen in qaraxa iyo dagaalka xigay ay ku dileen illaa 5 askari, kuna dhaawaceen 4 kale, sidoo kalena waxa intaasi ku dareen in ay gubeen qaar kamid ah gaadiidka dagaalka oo ay wateen ciidamada maanta la qaraxiyay.

Dhanka kale, saraakiisha ciidamada Jubbaland oo iyana hadlay waxa ay sheegeen in dagaalka ay galeen A-Shabaab ay ku jabiyeen, isla markaana ay goobta ku dileen ugu yraan 6 xubnood, ayna ku dhaawacen 4 kale oo kamid ah xubnaha weerarka soo qaaday.

Ma jiraan ilo madax bannaan oo xaqiijin kara sheegashada labada dhinac, waxaana weli dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo laga dareemayaa gobolka Jubbada Hoose.

Xaalada ayaa weli kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo iyo guluf ay wadaan labada dhinac laga dareemayaa aagga Qooqaani oo ah meesha la’isku fara saaray.

Maalmihii u dambeeyay ayaa waxaa deegaannada Jubbaland ka socday howlgallo culus oo ay iska kaashanayeen ciidanka maamulkaas & kuwa sida gaarka ah u tababaran ee Danab.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni ayaa maanta kala diray maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus ee maamulkaasi.

Sababta keentay kala dirista maxkamadda ciidamada ayaa lagu sheegay in cabasho isdaba joog ay soo gaartay Madaxweynaha, taasi oo ay la kulmayaan dadka rayidka ah.

“Waxaa la kala diray dhammaan Guddoomiyeyaasha, Garsoorayaasha iyo Xeer- ilaaliyayaasha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida iyo Denbiyada Culus ee Dowladda Puntland,” ayaa lagu yiri wareegtada kasoo baxday xafiiska Madaxweynaha Puntland.

Go’aannada xabsi-xalaalaynta ah ee la xiriira denbiyada culus ayaa la sheegay in ay gaarayaan maxkamadaha racfaanka ee maamulka Puntland, inta laga soo dhisayo maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus.

Hoos ka akhriso wareegtada:

Madaxweynaha Dowladda Puntland, Mudane Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa soo saaray Xeer Madaxweyne Lr. 09 ee 28-da Oktoobar 2025, kuna saabsan kala dirida Maxkamadda Ciidamada Qalabka sida iyo Denbiyada Culus ee Dowladda Puntland.

Madaxweynaha Dowladda Puntland:

Markuu arkay: Qodobka 80-aad, faqraddiisa 19-aad iyo Qodobka 87-aad ee dastuurka dowladda Puntland

Markuu arkay: Cabashooyinka taxanaha ah ee caddaalad-darro ee ka imaanaya guddoonka iyo Ggarsoorayaasha maxkamadda ciidamada qslabka sida iyo denbiyada culus.

Markuu tixgeliyey: Baahida dib-u-habeyn ee ka jirta guddoonka iyo xafiiska xeer-ilaalinta maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus.

Wuxuu xeeriyey:

1. Waxaa la kala diray dhammaan guddoomiyeyaasha, garsoorayaasha iyo xeer- ilaaliyayaasha maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus ee dowladda Puntland.

2. Go’aannada xabsi-xalaalaynta ah ee la xiriira denbiyada culus waxa gaaraya Maxkamadaha Racfaanka ee dowladda Puntland, inta laga soo dhisayo maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus

3. Saraakiishii hore ee garsoorka maxkamadda ciidamada qalabka sida iyo denbiyada culus ee dowladda Puntland waxay dib ugu laabanayaan talisyadoodii.

4. Xeerkani wuxuu dhaqan-galayaa marka uu madaxweynuhu saxiixo, wuuna saxiixay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa maanta shir-guddoomiyey kulanka amniga, oo ay goobjoog ahaayeen guddoomiye ku-xigeenka amniga iyo siyaasadda, ku-xigeenka arrimaha bulshada, xoghayaha guud ee maamulka gobolka iyo guddoomiyeyaasha 20-ka degmo ee caasimadda.

Kulanka ayaa looga hadlay dardar-gelinta qorshayaasha lagu xaqiijinayo amniga caasimadda iyo degmooyinka gobolka, xoojinta wada-shaqeynta iyo isku xirnaanta maamullada degmooyinka.

Sidoo kale waxaa diirada lagu saaray ka hortagga falalka amni-darrada dhaliya sida maandooriyaha iyo la-dagaallanka burcadda abaabulan ee weerada ku gambada, xilli uu xalay magaalada Muqdisho ka dhacay weerar ay fulisay kooxda Al-Shabaab.

Duqa Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa hoosta ka xarriiqay in ilaalinta nabadda iyo degganaanshaha ay aasaas u tahay horumarka guud ee dalka, isla markaana maamulkiisu uu diiradda saarayo gaaridda in bulshadu nabad ku leddo.

Shirka ayaa soo saaray in la sii joogteeyo tallaabooyinka lagu xaqiijinayo nabad-gelyada iyo difaaca shacabka ku nool caasimadda iyo daafaheeda, si’ aan loo wiiqin kobaca iyo horumarka magaalo-madaxda Soomaaliya ee Muqdisho.

Kulankan ayaa imanaya xilli ay xalay kooxda Al-Shabaab weerar ku qaadeen kontoroolka Buurta Cali Janaale, oo ka mid ah meelaha muhiimka ah ee laga ilaaliyo amniga caasimadda.

Kooxda weerarka soo qaaday ayaa markii hore adeegsatay baasuukeyaal, waxaana xigay iska horimaad fool ka fool ah oo sababay khasaare dhimasho iyo dhaawacba leh, kaas oo socday ku dhowaad 30 daqiiqo.

Fariisinka ciidan ee weerarka lagu qaaday waxaa degenaa ciidanka booliska ee gaarka u tababaran ee Haramcad, kuwaas oo si wadajir ah ula shaqeeya ciidanka Polizia Militare ee sugaya amniga magaalada.

Si kastaba, amniga caasimadda oo sanadihii dambe si weyn usoo hagaagayay ayaa waxaa mararka qaar ka dhaca weeraro iyo falal lidi ku ah amniga oo ay fuliyaan dagaal-yahaanada kooxda Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday qorshe cusub oo lagu doonayo in lagu qasbo shirkadaha diyaaradaha ee gudaha dalka inay qaadaan qudaarta iyo miraha laga soo saaro gobollada.

Qorshahan ayaa looga dan leeyahay in kor loogu qaado amniga cuntada iyo suuq-geynta wax-soo-saarka maxalliga ah, sida uu sheegay Wasiirka Beeraha iyo Waraabka, Maxamed Cabdi Xayir.

Wasiirka oo ka hadlayey Madasha Horumarinta Beeraha ee Wasaaraddu qabatay Axaddii, ayaa xusay in beeraha iyo xoolaha ay yihiin laf-dhabarta dhaqaalaha dalka, hase yeeshee ay jiraan caqabado badan sida dagaallo iyo burbur ku yimid kaabayaasha dhaqaale.

“Diyaaradaha waxaan ku qasbi doonaa inay qaadaan khudaarta gobollada laga soo saaro, si loo geeyo suuqyada dalka. Tani ma aha hadal cusub ee hore ayaan u sheegay,” ayuu yiri Wasiir Xayir, isagoo tilmaamay in shirkadaha diyaaradaha qaarkood aanay danaynin wax-soo-saarka gudaha.

Wuxuu ku eedeeyay shirkadaha diyaaradaha inay mudnaan siiyaan qudaarta laga keeno dalalka shisheeye, halka ay dayacaan midda laga soo saaro Soomaaliya.

“Nasiib-darro ayay tahay in diyaarado Soomaaliyeed ay khudaar dibadda ka keenaan, halka ay Baydhaba ka soo qaadi waayeen,” ayuu sii raaciyay hadalkiisa Wasiir Maxamed Cabdi Xayir.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in la ballaarin doono qeybta suuq-geynta qudaarta iyo miraha si loo kordhiyo wax-soo-saarka iyo tayada dalagyada gudaha, isagoo xusay in qorshahan uu qayb ka yahay dadaallada dowladda ee lagu xoojinayo amniga cuntada iyo horumarinta dhaqaalaha reer miyiga, gaar ahaan suuqyada gudaha, si loo kordhiyo dakhliga iyo shaqo-abuurka bulshada reer miyiga.

Soomaaliya ayaa weli soo dhoofsata qudaar iyo miro, inkastoo ay leedahay dhul bacrin ah oo dabooli kara baahida gudaha haddii si buuxda loo maalgashado.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar dheeraad ah ayaa kasoo baxaya weerar habeenkii xalay ay kooxda Al-Shabaab ku qaaday fariisin ay ciidanka dowladda federaalka Soomaaliya ku leeyihiin degmada Kaxda ee magaalada Muqdisho.

Weerarka ayaa ka dhacay kontoroolka Buurta Cali Janaale, oo ka mid ah meelaha muhiimka ah ee laga ilaaliyo amniga caasimadda. Dagaal culus ayaa halkaas ku dhexmaray labada dhinac, kaas oo socday ku dhowaad 30 daqiiqo.

Kooxda weerarka soo qaaday ayaa markii hore adeegsatay baasuukeyaal, waxaana xigay iska horimaad fool ka fool ah oo sababay khasaare dhimasho iyo dhaawacba leh, inkastoo aan weli si rasmi ah loo ogeyn tirada rasmiga ah ee khasaaraha.

Fariisinka ciidan ee weerarka lagu qaaday waxaa degenaa ciidanka Booliska ee gaarka u tababaran ee Haramcad, kuwaas oo si wadajir ah ula shaqeeya ciidanka Polizia Militare ee sugaya amniga magaalada.

Qoraal kooban oo kasoo baxay taliska Haramcad ayaa lagu sheegay in ay ciidamadu fashiliyeen qorshe ay Al-Shabaab ku doonayeen inay hoobiyeyaal kusoo tuuraan gudaha Muqdisho.

“Hawl-galka ayaa ka dhacay inta u dhaxeysa Qabuuraha Kaxda iyo deegaanka Maracadde, oo dhanka koonfureed kaga beegan degmada Kaxda,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxday taliska booliska Haramcad.

Taliska ma uusan shaacin cidda ku waxyeelloowday weerarka xalay ka dhacay Buurta Cali Janaale, goobtan oo marar badan ay hore ugu beegsadeen weerarro kooxda Al-Shabaab.

Cadan (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Yemen, Sarreeye Guuto Ibrahim Haydan, ayaa waraysi uu siiyay telefishinka Al Hadath ku kashifay in qaar ka mid ah unugyada Xuutiyiinta ee ay dhowaan qabteen ciidamada ammaanku ay xiriir toos ah la leeyihiin Al-Shabaab, oo ah kooxda xagjirka ah ee fadhigeedu yahay Soomaaliya.

Hadalkan ayaa muujinaya walaac si weyn u sii kordhaya oo ku saabsan iskaashiga mintidiinta ee ka gudba xuduudaha ee gobolka.

“Qaar ka mid ah unugyada Xuutiyiinta ee aan burburinnay kaligood ma shaqeynaynin—waxay xiriir la lahaayeen shabakadaha Al-Shabaab, taasoo halis weyn ku ah amniga gudaha Yemen iyo xasiloonida gobolka,” ayuu yiri Ibrahim Haydan.

Wasiirku ma uusan shaacin tirada saxda ah ee dadka la xiray balse wuxuu xaqiijiyay in baaritaannadu ay socdaan iyo in warbixinnada sirdoonku ay muujinayaan isuduwid saadka iyo hawlgallada ah oo ay wadaagaan Xuutiyiinta iyo Al-Shabaab.

Natiijooyinkan waxay la jaanqaadayaan qiimeyno caalami ah oo dhowaan soo baxay kuwaas oo ka digayay xiriirka sii xoogeysanaya ee labada kooxood, gaar ahaan gobollada Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Falanqeeyayaasha amniga waxay aaminsan yihiin in iskaashigan uu ku jiri karo kala wareejinta hubka, is-dhaafsiga tababarrada, iyo wadaagista sirdoonka badda, gaar ahaan iyadoo labada kooxood ay doonayaan inay ballaariyaan saameyntooda ayna carqaladeeyaan waddooyinka maraakiibta ganacsiga iyo kuwa militariga.

Wasiir Haydan wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay iskaashiga gobolka iyo kan caalamiga ah si looga hortago halisahan, isagoo ugu baaqay waddamada deriska ah iyo saaxiibada caalamka inay taageeraan dadaallada Yemen ee lagu burburinayo shabakadaha xagjirka ah iyo ilaalinta marinnada badda.

Kashifaaddan waxay ku soo beegmaysaa iyadoo ay jiraan walaacyo ballaaran oo ku saabsan isbahaysiga dibadda ee Xuutiyiinta, iyadoo warbixinno hore ay muujinayeen xiriiro ay la leeyihiin Xizbullah iyo maleeshiyooyin ay Iran taageerto oo ku lug leh ka ganacsiga maandooriyaha iyo tahriibinta hubka.

Dowladda Yemen ayaa ballanqaaday inay xoojin doonto hawlgallada la dagaallanka argagixisada ayna adkeyn doonto amniga xuduudaha si looga hortago soo dhex-galka dheeraadka ah ee kooxaha mintidiinta ah ee dibadda laga taageero. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa la filayaa inay warbixin faahfaahsan ka soo saarto natiijooyinka la helay toddobaadyada soo socda.

Garoowe (Caasimada Online) – Shirkadaha amniga badaha ayaa uga digay milkiilayaasha maraakiibta khatar soo cusboonaatay oo ah dhaqdhaqaaq burcad-badeed oo ka imanaya xeebaha Soomaaliya.

Shirkadda Africa Risk Compliance (ARC) ayaa sheegtay in maalintii Axadda lagu soo warramay “in la arkay wax u eg” koox burcad-badeed ah, meel ka baxsan xeebta Garacad, oo ka tirsan deegaanka Puntland ee Soomaaliya.

Shirkadda Ambrey Analytics ayaa sidoo kale sheegtay inay heshay warbixin muujinaysa in la arkay koox looga shakisan yahay inay yihiin burcad-badeed.

Mas’uuliyiinta ciidamada badda ee gobolka ayaa waday baaritaan ku aaddan arrintan, ayay raacisay shirkadda.

Wax dhacdo ah oo la xiriirta burcad-badeednimo salka ku haysa Soomaaliya ma dhicin tan iyo bishii Abriil, inkastoo toddobaadyadii la soo dhaafay ay jireen warbixino sheegaya in la arkay wax u muuqday maraakiib iyo doonyo yaryar oo dheereeya, sida ay sheegtay ARC.

“Warbixino kale oo noocan ah ayaa la filan karaa marka uu dhammaado xilliga dabaylaha, maaddaama cimiladu ay u sahlanaanayso kooxaha burcad-badeedda inay hawlgalaan,” ayay shirkaddu raacisay.

Shirkadda Ambrey waxay kula talisay maraakiibta ganacsiga inay kordhiyaan heegankooda ayna adeegsadaan ilaalo hubeysan halkii ay kaga suurtogasho.

Waa in maraakiibtu ay soo wargeliyaan haddii ay arkaan wax dhaqdhaqaaq ah oo shaki dhaliya, ayay sheegtay.

Bishii Abriil, milkiilayaasha maraakiibta ayaa sidoo kale looga digay khatar dib usoo cusboonaan karta oo burcad-badeednimo ah oo ka iman karta xeebaha Soomaaliya.

Maalintii Axadda, waxaa la arkay koox looga shakisan yahay inay burcad-badeed yihiin oo ka amba-baxaysay deegaanka Marreya ee xeebta Eyl.

Doon ku sugnayd gobolka ayaa goor sii horreysay waxaa saarnaa oo dhacay kooxo hubeysan, kuwaas oo ka qaatay saddex doonyood oo yaryar oo midkiiba uu ku xiran yahay matoor awooddiisu tahay 60-horsepower.

Bilihii la soo dhaafay, Badda Cas, Galbeedka Afrika iyo Marinka Singapore ayaa dhinaca weerarrada iyo burcad-badeednimada walaac weyn ugu hayay maraakiibta marka loo barbardhigo Soomaaliya.

Bishii Maarso, ayaa lasii daayay dooni kalluumeysi oo laga leeyahay dalka Shiinaha, taasoo ay dabayaaqadii bishii Nofeembar afduubteen kooxo hubeysan oo Soomaali ah, si ay dib ugu laabato dalkeeda.

Doonida Liao Dong Yu “waa la xoreeyay”, sida ay ciidamada badda ee Hawlgalka Midowga Yurub ee Atalanta ku sheegeen qoraal ay soo dhigeen baraha bulshada, iyagoo soo xiganaya safaaradda Shiinaha ee Soomaaliya.

“Wax dhaawac ah ma soo gaarin cid ka tirsan shaqaalihii doonida, markabkuna wuxuu ku sii socdaa biyo ammaan ah,” sida lagu sheegay qoraalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Isbeddel maamul ayaa caawa lagu sameeyay Xafiiska Agaasimaha Warfaafinta iyo Xiriirka Warbaahinta ee Villa Soomaaliya, sida ay shaacisay Madaxtooyada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Wareegto kasoo baxday Xafiiska Madaxweynaha ayaa xilka Agaasimaha Warfaafinta Madaxtooyada looga qaaday Maxamed Aadan Maxamed (Dugoow), oo xilkaas hayay muddo ku dhow sanad.

Xilka Agaasimaha Warfaafinta iyo Xiriirka Warbaahinta Madaxtooyada ayaa si rasmi ah loogu magacaabay Cabdicasiis Xasan Maxamed (Golfyare), oo ah suxufi sare oo si weyn uga dhex muuqday saxaafadda Soomaaliya.

Cabdicasiis Golfyare ayaa xilka kala wareegi doona Maxamed Dugoow, oo horraantii sanadkan loo magacaabay xilka Agaasimaha Warfaafinta iyo Xiriirka Warbaahinta ee Madaxtooyada Soomaaliya.

Dugoow ayaa markaas kusoo baxay isku shaandheyn ballaaran oo lagu sameeyay Agaasinka Madaxtooyada Soomaaliya ee Villa Soomaaliya, iyadoo uu markaas ahaa Agaasimaha Arrimaha Bulshada ee Madaxtooyada oo laga soo beddelay.

Isbeddelkan cusub ayaa imanaya xilli xasaasi ah oo isbeddelo dhowr ah ay ka dhaceen xafiiskan, iyadoo muddo kooban ay soo mareen agaasimayaal dhowr ah, kuwaas oo qaarkood ay xilka hayeen muddo ku siman laba bilood.

Sidoo kalena wuxuu qayb ka noqonayaa dadaallada lagu xoojinayo hab-maamulka iyo hufnaanta warfaafinta ee Madaxtooyada, waxaana la filayaa in agaasimaha cusub uu dardar geliyo howlaha la xiriira warbaahinta iyo xiriirka dadweynaha ee Villa Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed oo garab ka helaya saaxiibbada caalamka ayaa duqeyn qorshaysan ku dilay horjooge sare oo ka tirsanaa Al-Shabaab, kaas oo lagu magacaabi jiray Maxamuud Cabdi Xaamud, kuna magac dheeraa Jacfar Gurey.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya ayaa lagu sheegay in horjooge Jacfar Gurey uu ka mid ahaa aas-aasayaashii Al-Shabaab, isagoo saaxiib dhow la ahaa horjoogayaashii isaga ka dambeeyay hoggaanka kooxda, Axmed Cabdi Godane iyo Axmed Diiriye, kuwaas oo uu muddo dheer la soo shaqeeyay.

Duqeynta Maxamuud Cabdi Xaashi (Jacfar Gurey) ayaa xalay ka dhacday magaalada Bu’aale ee gobolka Jubbada Dhexe, sida ay shaacisay dowladda.

Horjoogahan sare ayaa hore u soo qabtay xilal kala duwan oo ay ka mid ahaayeen, Madaxa Amniga Dibadda, Madaxa Amniga Madaxda Al-Shabaab, iyo Madaxa Daba-galka, dhammaan xilalkaas oo la xiriiray hawlaha sirdoonka, qorsheynta weerarrada iyo dilalka arxan darrada ah ee Khawaarijta.

Ninkan ayaa door muuqda ku lahaa maalgelintii iyo dhismihii hore ee Shabaabka, isagoo qayb ka ahaa lacag laga soo dhacay shirkad Itoobiyaan ah oo uu la socday horjoogihii hore ee kooxda, Axmed Cabdi Godane, taas oo lagu maalgeliyay aasaaskii ururka Al-Shabaab.

Howl-galka guuleystay ee lagu khaarijiyay Jacfar Gurey ayey dowladdu sheegtay in uu ka tarjumayo wada-shaqeynta Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo saaxiibbada caalamka ee ku aaddan la dagaallanka kooxahaargagixisada, si loo xaqiijiyo amniga, xasilloonida, iyo nabadda shacabka Soomaaliyeed.

Dowladda Soomaaliya waxay mar kale u xaqiijisat muwaadiniinta Soomaaliyeed in howl-gallada qorsheysan ee ka dhanka ah argagixisada ay sii socon doonaan ilaa dalka laga xoreeyo kooxahan, si shacabka Soomaaliyeed ay ugu noolaadaan nabad, xasillooni iyo horumar waara.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta xilka qaadis ku sameeyay Wasiirkii Shaqada iyo Arrimaha Bulshada Xildhibaan Yuusuf Maxamed, kadib wareegto uu soo saaray goordhaweyd, isagoo magacaabay mid kale.

Xamza ayaa Wasiirka cusub ee Shaqada iyo Arrimaha Bulshada u magacaabay Mudane Prof. Saalim Caliyow Ibrow, wuxuuna sheegay inuu ku xushay aqoontiisa iyo kartidiisa.

“Ra’iisul Wasaaraha, ayaa markii uu arkay howsha baaxadda leh iyo shaqada hortaalla Wasaaradda Shaqada iyo Arrimaha  Bulshada ee Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, waxa uu u magacaabay Mudane Prof. Saalim Caliyow Ibrow, Wasiirka Wasaaradda Shaqada iyo Arrimaha Bulshada ee Xukuumadda JFS” ayaa lagu yiri wareegtada.

Saalim Caliyow Ibrow ayaa ah rugcadaa siyaasadeed oo xilal kala duwan kasoo qabtay dalka, wuxuuna mar isku soo sharraxay xilka guddoomiyaha Baarlamaanka Soomaaliya.

Indhowaanahan Xamza ayaa waday isbeddallo waa wayn oo ku aadan xukuumadda Dan-Qaran, wuxuuna maalmo kahor sidaan kale u magacaabay agaasimeyaasha guud ee wasaaradaha howlaha guud, dib-u-dhiska iyo guriyeynta iyo wasaaradda isgaarsiinta iyo tiknoloojiyadda xukuumadda Federaalka Soomaaliya.

Magacaabista ka socota xafiiska Ra’iisul wasaaraha ayaa la xiriirta isbeddal wayn ee ay waddo xukuumaddiisa oo dhawan saddex sano jirsatay, si loo dardargeliyo shaqadeeda.

Ra’iisul wasaaraha ayaa sidoo kale la yimid isla xisaabtan golaha wasiirada ah, isaga oo kormeer ku tegay dhowr xarumood oo muhiim ah, sida garoonka diyaaradaha Aadan Cadde oo cabasho ay kadib, balse la xalliyay iyo xarumo wasaaradeed oo ku yaalla caasimada oo uu ku tegay booqashooyin, si uu qiimeeyo shaqada ka socota.

Waxaa kale ra’iisul wasaaruhu xalliyay cabashooyin badan oo ka yimid wasaaradaha qaar oo shaqaaluhu ay kasoo cawdeen, isagoo toos u farogeliyay, waxna ka qabtay arrimahaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Diiwaan-gelinta iyo Aqoonsiga Qaranka ee NIRA ayaa waqti dheeraad ah ku dartay xilliga rasmiga ah ee lacag laga dhigayo qaadashada Kaarka Aqoonsiga Qaranka oo muhiim u ah dadweynaha Soomaaliyeed.

NIRA ayaa hore u sheegtay in wixii ka dambeeya 31-ka bishaan October ee sanadkan qaadashada kaarka uu noqon doono adeeg lacag lagu bixiyo, balse haatan waxaa laga dhigay illaa bisha November.

“Waxaan rabnaa in fursad kale maanta ugu darno bulshada oo bisha November uu bilaash sii ahaan doono qaadashada kaarka aqoonsiga qaranka,” ayuu yiri Maareeyaha NIRA, Cabdiweli Timacadde oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho.

Go’aankan cusub ayaa imanaya xilli uu ciriiri badan ka jiro xarumaha qaadashada kaarka NIRA, isla markaana ay hay’addu qorsheynayso in waqtiyada shaqada ku darto habeenkii.

“Waxaa rabnaa si loo xoojiyo waqtiga shaqada in aan sameyno shift habeenkii ah, hadda hay’addu waxay shaqeysa 7-da subaxnimo illa Maqribkii, waxaan rabnaa in aan sameyno shift ka bilaabanaya Maqribkii illaa 12-ka habeennimo ” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Maareeyaha NIRA.

Hay’addu weli ma sheegin inta ay le’eg tahay lacagta laga qaadayo qofka u baahan kaarkaan marka uu dhamaado waqtiga kooban ee ka haray muddada bilaashka lagu qaadanayo kaarka NIRA.

Kaarka Aqoonsiga Qaranka ayaa muhiim u ah muwaadinka, waxaana dhawaan dowladda Soomaaliya ay waajib ka dhigtay qaadashada kaarkan oo ay ku xirtay adeegyada hay’adaha dowladda iyo shirkadaha sida gaarka ah ee loo yahay, iyada oo fartay in aysan u adeegin qof aan wadan kaarka NIRA.

“Ciddii u adeegta qof aan waddan kaarka NIRA waxaan u arkaynaa inay wax u fududeysay Khawaarijta waana lala xisaabtamayaa,” ayuu yiri Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo horay ku dhawaaqay go’aanka lagu dhaqan-gelinayo kaarka NIRA.

Tallaabadan ayey dowladdu ku sheegtay mid qayb ka ah dadaalka qaran ee lagu doonayo in lagu casriyeeyo maamulka guud, laguna tayeynayo adeegyada bulshada, iyadoo lagu xoojinayo amniga, laguna xaqiijinayo in Soomaali kasta si sax ah loo aqoonsado loona diiwaan-geliyo.