27 C
Mogadishu
Wednesday, June 24, 2026

Al-Shabaabkii ugu badnaa oo maanga lagu laayay howlgal

0

Jamaame (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgal culus oo ciidamada Jubbaland iyo kuwa sida gaarka ah u tababaran ee Danab oo kaashanaya Saaxibada Caalamiga ah ay maanta ka sameeyeen qaybo kamid ah gobolka Jubbada Hoose, kaas oo lagu laayay xubno badan oo Shabaab ah, laguna dhaawacay kuwa kale.

Ciidamada ayaa weeraray goobo ay ku sugnaayeen Al-Shabaab oo ku yaalla deegaanno hoostaga degmada Jamaame ee gobolkaasi, halkaas oo jab culus lagu gaarsiiyay kooxda.

Howlgalka ayaa si gaar ah looga sameeyay deegaannada Qoraxey, Siirey, Farbulaay, Turdho, Yiirey, Janaale Jaay, iyo Maleyley, iyada oo lagu burburiyay godad iyo ay ku dhuumaaleysanayeen kooxaha Khawaariijta ah, sida ay shaacisay Jubbaland.

Sidoo kale inta lagu guda jiray howlgalka oo cir iyo dhul ahaa ayaa waxaa la xaqiijiyay in 18 xubnood oo ka tirsanaa Khawaariijta lagu dilay halka 32 kale lagu dhaawacay, sida lagu sheegay qoraalka.

Dhanka kale, ma cadda khasaaraha ay la kulmeen ciidamada weerarka qaaday oo saddex dhinac ka koobnaa, kuwaas oo cagta mariyay fariisimihii Al-Shabaab ee aagga Jamaame.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana haatan ciidamada ay howlgalladooda kasii wadaan  gobolka Jubbada Hoose ee koonfurta Soomaaliya, si looga ciribtiro Khawaarijta.

Maalmihii lasoo dhaafay ayaa Jubbaland howlgallo iska daba joog ah ka wadday gobolkan, kuwaas oo lagu naafeeyay maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Jubbooyinka ayaa kamid ah meelaha ay sida wayn ugu xoogan yihiin  Al-Shabaab, waxaana ugu yaalla saldhigyo waa wayn, xarumo maxkamadeed, kuwa maaliyadeed iyo goobo kale.

Abiy: ‘No official record’ exists for Ethiopia’s sea access loss

Addis Ababa, Addis-Ababa — Prime Minister Abiy Ahmed said Tuesday there is “no official record or institutional decision” documenting the Ethiopia sea access loss. He called the nation’s landlocked status an “existential question” that must be resolved peacefully.

Addressing lawmakers in Addis Ababa on October 28, 2025, Abiy argued that no Ethiopian institution had formally approved the issue.

“If the people did not know, the parliament did not know… who, then, made the decision?” Abiy asked. “We cannot find a single document.”

Ethiopia became landlocked in 1993 when Eritrea gained independence after a 30-year war and a UN-supervised referendum, according to historical records. The Ethiopia sea access loss left the nation without its former coastline, including the key ports of Massawa and Assab.

Abiy’s government has recently intensified its push for port access, raising regional tensions.

Ethiopia-Eritrea port tensions

In his speech, Abiy said he discussed Ethiopia’s quest for sea access with Eritrean President Isaias Afwerki after their 2018 peace deal.

He stated that Ethiopia had rehabilitated the road to the Assab port and offered to supply electricity at its own cost. However, he said the Eritrean side “showed no willingness” to make the port functional.

“We tried to assist by sending cranes and generators from a friendly third country, but Eritrea rejected the equipment,” Abiy added.

The prime minister also linked recent tensions with Asmara to the 2022 Pretoria Agreement, which ended the two-year war in Ethiopia’s Tigray region.

“But the Eritreans took a position that as long as the TPLF and Tigray were not fully destroyed, lasting peace could not be achieved,” he said. “These are, after all, our own people. We refused to accept the idea of destroying them.”

Abiy then accused the Eritrean government of “acting as a courier of bullets” and urged it to “be a state, not a smuggler of weapons.”

Eritrea warns of ‘aggression’

Eritrea, however, forcefully rejected Ethiopia’s narrative earlier in October.

In an October 7 statement on X, Information Minister Yemane G. Meskel dismissed Ethiopia’s rhetoric linking the Blue Nile and Red Sea as “bizarre” and “mind-boggling.”

Meskel said the narrative lacked any “geographical, legal, or geopolitical basis” and accused Abiy’s government of “manufacturing illusions” to justify regional ambitions.

“Historically, such deceit has been a prelude to aggression,” Meskel wrote, calling it a “cynical attempt to usurp other nations’ wealth.”

The statement warned that Ethiopia’s fixation on its port access demand risks “igniting another unnecessary conflict.” Asmara maintained it has “no appetite for war” but would “defend its sovereignty if threatened,” a point echoed by President Afwerki in a recent interview.

The sharp diplomatic exchange followed an October 2 letter from Ethiopia to UN Secretary-General António Guterres.

The letter, signed by Foreign Minister Gedion Timothewos, accused Eritrea and “hardline elements” within the TPLF of forming a new alliance, “Tsimdo,” to “wage war” against the state.

Crucially, the letter reiterated Ethiopia’s intent to secure “sovereign access to the sea through legal means if possible, and military force if necessary,” remarks that alarmed regional capitals.

Eritrea dismissed those claims as “a deceitful charade” and a “dangerous provocation dressed in diplomatic language.”

GERD dam defense

Separate from the coastal dispute, the prime minister also addressed the long-standing issue over the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD). He reiterated Ethiopia’s right to use the Abbay (Blue Nile). He said the dam has caused “no harm” to downstream Egypt or Sudan.

“Before the dam, the challenge was drought; now it is flooding,” Abiy said. “If we hadn’t built the dam, the damage could have been much worse.”

Despite rising tensions with Eritrea, Abiy’s October 28 speech concluded with a call for international mediation over Ethiopia’s loss of sea access.

“Our priority is peace and dialogue,” he told lawmakers, calling on the United States, China, Russia, and Europe to support the efforts.

Analysts said the exchanges underscore a rapid deterioration in relations, warning a new conflict could endanger the vital Red Sea shipping corridor.

Sweden-Somalia deportation deal sparks corruption probe

Stockholm, Sweden — Sweden’s opposition has reported the migration minister to parliament’s constitutional committee, sparking a probe into a Sweden Somalia deportation deal that critics have labeled “pure bribery.”

The controversy follows a report by the Dagens Nyheter (DN) newspaper revealing that the government paid five million kronor (about 450,000 USD) to Somalia. The payment was reportedly made to encourage the African nation to accept more deported asylum seekers from Sweden.

Migration Minister Johan Forssell has been referred to the parliament’s constitutional committee (Konstitutionsutskottet, or KU) over the matter. The minister defended the repatriation arrangement, stating it was essential for removing “dangerous criminals.”

Sweden is home to nearly 70,000 people of Somali origin, according to Statistics Sweden. Somalia’s security situation and its ranking by groups like Transparency International as one of the world’s most corrupt countries complicate the Sweden–Somalia deportation deal.

‘Pure bribery’

The opposition Social Democratic Party, which filed the committee report, fiercely condemned the payment.

“This is pure bribery,” Morgan Johansson, the party’s foreign policy spokesperson, told Sweden’s public radio Ekot. “It’s a completely corrupt agreement.”

Johansson, a former justice and migration minister, added that the deal was “way outside the boundaries of what a government should be doing.”

Dagens Nyheter alleged that the Swedish funds financed three jobs for individuals close to Somalia’s prime minister. The newspaper also reported that family members of the prime minister were hand-picked for the positions.

Minister Forssell rejected the accusations, insisting the money was not “aid money” and that the government acted with full transparency. He said the funds were part of a collaboration with a United Nations body, not a direct payment to the Somali government.

“We have an agreement with a UN body, the International Organization for Migration (IOM). IOM then has an agreement with Somalia,” Forssell told the TT news agency.

Forssell, who served as Sweden’s aid minister when the agreement was made, said the Sweden Somalia deportation deal was necessary.

“This is a very important collaboration in order for us to be able to deport dangerous criminals from Sweden,” he said. “They don’t want to go home, and that means you need to find collaborations to, for example, confirm their identity.”

Asked about the corruption allegations, Forssell said he trusted the IOM’s handling of the funds.

“If we were to receive information that suggested there were irregularities, then we would, of course, act on that,” he stated. “But until now we haven’t had any such information.”

Somalia rejects claims

The Somali prime minister’s office issued a strong denial of the reports.

In a statement earlier this month, the office said Somalia “firmly rejected” allegations of a “secret deal” involving conditional development aid.

“These claims are false, misleading, and unfounded,” the statement read. The office added that all bilateral cooperation is “long-standing, transparent, and grounded in mutual respect.”

In Sweden, a report to the constitutional committee, or “KU-anmälan,” is a common political tool used by the opposition to scrutinize a minister’s actions.

While the committee can theoretically bring legal charges, this has not happened since the 19th century. The process typically results in either a formal criticism of the minister or, in rare cases, a vote of no confidence.

Forssell contrasted his government’s actions with those of the previous administration.

“The Social Democrats didn’t lift a finger to deport dangerous people who committed crimes in Sweden,” he said. “That’s over now.”

Crisis Group urges US to force Somali political deal

Washington, USA — The International Crisis Group (ICG) in a new report urged the U.S. administration to force Somalia’s feuding political leaders toward compromise, calling it the “best way forward” in the long war against Al-Shabaab.

The think tank warned that simply maintaining the status quo or a precipitous U.S. withdrawal would both fail to stabilize the Horn of Africa nation.

The report, published on October 24, lands as the Trump administration is reportedly reviewing its policy on the deployment. President Donald Trump has repeatedly expressed skepticism about the U.S. mission, which supports Somali forces against the Al-Shabaab insurgency.

The ICG warned that while Trump is “decidedly unenthusiastic” about the mission, a “rush to the exits could have unwanted consequences.” The group said this includes “encouraging Somalia’s other partners to follow suit.”

The U.S. has pursued counter-terrorism operations in Somalia for decades, targeting Al-Shabaab, which pledged allegiance to al-Qaeda in 2012. U.S. policy has centered on training the elite Somali Danab brigade and conducting drone strikes, according to U.S. Africa Command (AFRICOM).

The primary sticking point remains the Somali government’s internal political fractures, which Al-Shabaab exploits to control large rural territories, UN reports state.

‘Stuck in a holding pattern’

The report describes U.S. engagement as “stuck in a holding pattern.” It argues the primary reason for failure against Al-Shabaab is not military, but Somalia’s “fractured politics.

The government in Mogadishu is “mired in debilitating disputes with member states over power and resources, the ICG wrote. These quarrels “hinder the development of a united front to fight the insurgents.”

As an example, the report noted that while the government was distracted by election disputes, insurgents “went on the offensive. The group said the militants “recovered much of the territory in central Somalia in early 2025.

Other political divisions also hamper progress. The report highlighted the “rancour between Mogadishu and Somaliland, a northern region that declared independence in 1991 but is not recognized by Somalia.

A moment of leverage

The Crisis Group argues that this political paralysis creates an opportunity for Washington.

Somali leaders are “conscious of Trump’s previous abrupt 2020 decision to order a U.S. withdrawal, the report said. This has driven the Somali government to “pre-empt what it would consider adverse decisions. These actions include hiring lobbyists and offering the U.S. strategic port access.

This “solicitousness, the ICG states, provides the Trump administration with significant leverage that it should “use… to push key actors.”

The report dismissed other options as unappealing. A sudden U.S. exit would “open the door for an Al-Shabaab resurgence. Meanwhile, throwing U.S. support behind Somaliland’s independence “would do little to address Somalia’s issues and could “attract opposition from regional powers.”

A four-point plan

The ICG outlined four key areas where the U.S. should apply pressure rather than “cut and run.”

First, Washington should push Somalia’s politicians to engage in “good-faith dialogue to secure an “immediate election deal ahead of the 2026 polls.

Second, the U.S. must work to ease tensions over the country’s federal model. This includes disputes between Mogadishu and member states, such as Puntland. The U.S. could “serve as a useful intermediary to push both sides back to the table, the report added.

Third, the report addressed the status of Somaliland. It advised the U.S. to “encourage Mogadishu to resume good-faith engagement with Hargeisa in their relationship.

The ICG specifically warned that this approach is “better… than jumping the gun with immediate, unilateral recognition of Somaliland.”

Finally, the ICG said the U.S. should urge Mogadishu to prepare for an eventual conversation with Al-Shabaab. This conversation would be “about ending the war.”

The group acknowledged that “none of these efforts is guaranteed to result in a breakthrough.”

However, it concluded this strategy is “better than the alternatives and could “create improved conditions for U.S. forces to draw down while advancing stability.

Sawirro: Madaxweyne Xasan Sheekh oo si weyn loogu soo dhaweeyay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa si diiran loogu soo dhoweeyey caasimadda dalka Jabuuti.

Madaxweynaha ayaa halkaasi uga qeyb-galaya munaasabad lagu xusuusanayo dadaalkii dowladda Jabuuti ee qabashada shirweynihii dib u heshiisiinta Soomaalida iyo dib u yagleelidda Jamhuuriyadda 3-aad ee Soomaaliya.

Madaxweynaha Jabuuti, Mudane Ismaaciil Cumar Geelle oo martigelinaya munaasabadda xuska sannad-guurada 25-aad ee shirkii nabadda Soomaaliya ayaa ku maamuusay madaxda qaranka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada Soomaaliyeed daah-furka xarunta cusub ee dib u heshiisiinta Geeska Afrika ee loogu magac daray Taallada Nabadda ee Carta, taas oo taariikh mugweyn ku leh Nabadda iyo dowlad-dhiska Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muddada uu joogo dalka Jabuuti waxa uu kulamo la yeelandoona madaxda sare ee dalkaasi, isaga oo khudbad ku saabsan guulaha mira-dhalka ah ee ay Soomaaliya ka dhaxashay shirkii dib u heshiisiinta Carta ku soo bandhigi doona munaasabadda daahfurka xarunta dib u heshiisiinta Geeska Afrika.

Horey waxaa dalka Jabuuti ugu sugnaa madax kala duwan oo ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo bulshada rayidka, kuwaas oo labadii maalmood ee u dambeeyay halkaasi kusii qul-qulayay.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale qeyb ka ah mas’uuliyiinta ka qeyb-galeysa munaasabadan oo uu marti-galiyay Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle.

Wafdi uu hoggaaminayo Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed, ayaa isna maanta gaaray magaalada Jabuuti, iyadoo ay weheliyaan xubno ka tirsan Golaha Samatabixinta Soomaaliyeed.

Si kastaba, munaasabadda xuska 25 sano guuradii shirkii Carta ayaa waxaa lagu soo bandhigi doona taariikhda shirkaasi iyo guulaha laga gaarey dowladnimada Soomaaliya.

Maxaa maanta ka dhacay safaarada Turkiga ee Muqdisho? + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xuska 102-aad ee aas-aaska Jamhuuriyadda Turkiga ayaa maanta lagu qabtay xarunta safaaradda Turkiga ee magaalada Muqdisho.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre oo ka qaybgalay xuska munaasabaddan ayaa sheegay in maalintan ay tahay maalin farxad wadaag ah oo u dhexeysa labada dal.

“Maalintani waa maalin aan si wadajir ah ula faraxno walaalaheen Turkiga, waa maalin lagu xusayo geesinimadii iyo halgankii uu hormuudka u ahaa Mustafa Kemal Atatürk, kaas oo dhidibbada u taagay Jamhuuriyad casri ah oo dhiirrigelisay dunida oo dhan,” ayuu yiri ra’iisul wasaare Xamza.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa tilmaamay in xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga uu yahay mid qoto dheer, taariikhi ah oo walaaltinimo ku dhisan.

Sidoo kale wuxuu uu dib u xusuusiyay booqashadii taariikhiga ahayd ee Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan uu ku yimid Muqdisho bishii Agoosto 2011, xilli Soomaaliya ay la daalaa dhacaysay abaar iyo amni darro.

“Sannadguuradan waxa ay fursad u noqon doontaa in aan sii xoojinno iskaashigeenna dhinacyada ganacsiga, amniga, dhaqanka, waxbarashada iyo xiriirka shacabka labada dal,” ayuu dii raaciyay ra’iisul wasaaruhu.

Mudane Xamza ayaa uga mahad-celiyey dowladda Jamhuuriyadda Turkiga taageerada dhinacyada kala duwan leh ee ay siiyaan Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, difaaca, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo adeegyada bulshada.

Soomaaliya oo loo soo dirayo ciidamo cusub oo ka socda…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Uganda ayaa ku dhawaaqday inay toddobaadyada soo socda Soomaaliya u soo dirayso cutub cusub oo ciidamo ah.

Ciidamadan cusub ayaa qayb ka noqon doona howl-galka nabad ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ee haatan loo yaqaano AUSSOM.

Ku-xigeenka Taliyaha Ciidanka Dhulka Uganda, Jeneraal Sare Francis Takirwa ayaa la hadlay guuto cusub oo askar ah oo loo diyaariyay in ay u safraan Soomaaliya, isagoo ku dhiirrigeliyay in ay muujiyaan anshax, waddaniyad iyo ilaalinta midnimada qaaradda Afrika inta ay ku jiraan howl-galka.

“Waxaan idinka rajeynayaa inaad adkeysaan edebta iyo wadajirka, aydinkoo difaacaya danaha dalkiinna iyo sumcadda ciidamada Uganda,” ayuu yiri Gen. Takirwa intii uu socday kulan wacyigelin ah oo loogu diyaarinayay ciidanka.

Taliyaha ayaa tilmaamay in dirista ciidankan cusub ay qayb ka tahay dadaallada lagu taageerayo nabadda iyo xasilloonida Soomaaliya, isla markaana lagu xoojinayo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Uganda ayaa tan iyo 2007 ka mid ahayd dalalka ugu ciidanka badan ee ku sugan Soomaaliya, waxaana askarteedu ka howl-galayaan inta badan gobollada koonfureed, iyagoo door muuqda ka qaata nabad ilaalinta iyo la-dagaallanka argagixisada..

Howl-galka nabad ilaalinta Midowga Afrika ee AUSSOM ayaa ka caawiya dowladda Soomaaliya la-dagaallanka kooxda Al-Shabaab, oo ah urur ka soo horjeeda joogitaanka ciidamada shisheeye ee Soomaaliya. Howl-galkan waxaa ka mid ah ciidamo ka kala socda dalal ay ka mid yihiin Itoobiya, Uganda iyo Kenya.

Ilhaan Cumar oo ku baaqday in lala xisaabtamo dowlad Carbeed oo ku kacday…

0

New York (Caasimada Online) – Xildhibaanad Ilhaan Cumar oo ka tirsan Golaha Wakiillada Mareykanka ayaa ku baaqday in si dhab ah loola xisaabto Dowladda Imaaraadka Carabta iyo cid kasta oo ku lug leh colaadda dalka Sudan.

Ilhaan oo si adag uga hadashay dagaalka Sudan iyo xaaladda bani’aadamnimo ee aadka u daran ee ka dhalatay colaadan, taas oo ay ku tilmaantay mid ka mid ah kuwa ugu xanuunka badan caalamka.

Qoraal ay soo dhigtay barteeda X (ex-Twitter) ayay Ilhaan ku sheegtay in dagaalka sokeeye ee Sudan uu sababay dhimashada tobannaan kun oo qof, halka in ka badan 12 milyan ay guryohoodii ka barakaceen, taas oo ay ku qeexday xaalad murugo leh oo naxdin badan.

Ilhaan Cumar ayaa si gaar ah u tilmaantay sawirrada iyo muuqaallada laga soo qaaday magaalada El Fasher, kuwaas oo muujinaya ciidamada RSF oo gacanta ku dhigay magaalada, iyada oo sheegtay in ay yihiin caddeymo ka turjumaya dhibaatada daran ee shacabka ku haysata colaadda.

Sidoo kale waxay si kulul u cambaareysay Imaaraadka Carabta iyo ganacsatada hubka ee taageera ciidamada RSF, iyadoo ku baaqday in la marsiiyo sharciga cid kasta oo gacan ka geysata dhiigga daadanaya ee Sudan.

“Imaaraadka iyo kuwa kale ee hubka siiya RSF waa in lala xisaabtamo,” ayay tiri Ilhaan Cumar, iyadoo ku baaqday in beesha caalamka ay tallaabo cad ka qaaddo xasuuqa iyo barakicinta baahsan ee ka jirta dalkaas.

Dhawaan, Qaramada Midoobay ayaa ku eedeysay Imaaraadka Carabta (UAE) inuu jebiyay xayiraadda hubka ee saaran dalal ay Soomaaliya ka mid tahay. Tan ayaa imaneysa kadib markii la ogaaday in qalab milatari oo laga keenay Boqortooyada Ingiriiska oo loo iibiyay Imaaraadka lagu arkay gudaha Soomaaliya, iyadoo uu gacanta u galay kooxo hubeysan oo ka howl-gala Soomaaliya iyo Liibiya.

Warbixin ay soo saareen khubarada Qaramada Midoobay ayaa lagu sheegay in Imaaraadku uu qayb ka yahay shabakado si qarsoodi ah hubka u kala gudbiya, waxaana marar badan la arkay gaadiidka dagaalka ee nooca Nimr Ajban oo ay soo saarto shirkad Imaaraad ah, oo lagu isticmaalayo dalal ay ka jiraan dagaallo iyo cuna-qabateyn hub.

Warbixinta oo ay akhriyeen xubnaha Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale xustay in Imaaraadku uu hub British ah siiyay kooxda RSF ee Sudan, taas oo dhalisay su’aalo cusub oo ku saabsan doorkiisa ku aaddan dagaallada gobolka Bariga Afrika iyo Saaxil.

Khubarada Qaramada Midoobay ayaa uga digay in dhaqanka noocan ahi uu khatar ku yahay xasilloonida gobolka, islamarkaana uu sii hurin karo ganacsiga hubka sharci darrada ah ee Soomaaliya, halkaas oo amni darro wali ka jirto.

Dowladda Imaaraadka ayaa si adag u beenisay eedeymahaas, balse dalal reer galbeed ah ayaa cadaadis saaraya in dib loo eego dhoofinta hubka iyo qalabka dagaal ee loo diro Imaaraadka, maadaama uu suuragal yahay in lagu isticmaalo goobaha ay colaadaha ka socdaan, sida Soomaaliya iyo Sudan.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo goordhow u ambabaxay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa goordhoweyd u safray dalka Jabuuti.

Madaxweynaha ayaa halkaasi uga qeyb-galaya xuska 25 sano guuradii shirkii taariikhiga ahaa ee Carta ee sanadkii 2000, kaas oo saldhig u noqday dib-u-heshiisiintii Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa waxaa safarka ku wehliya wafdi ballaaran oo kamid yihiin wasiiro, xildhibaanno iyo saraakiil iyo howl-wadeeno ka tirsan Madaxtooyadda Soomaaliya.

Horey waxaa dalka Jabuuti ugu sugnaa madax kala duwan oo ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo bulshada rayidka, kuwaas oo labadii maalmood ee u dambeeyay halkaasi kusii qul-qulayay.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale qeyb ka ah mas’uuliyiinta ka qeyb-galeysa munaasabadan oo uu marti-galiyay Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle.

Wafdi uu hoggaaminayo Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed, ayaa isna maanta gaaray magaalada Jabuuti, iyadoo ay weheliyaan xubno ka tirsan Golaha Samatabixinta Soomaaliyeed.

Si kastaba, munaasabadda xuska 25 sano guuradii shirkii Carta ayaa waxaa lagu soo bandhigi doona taariikhda shirkaasi iyo guulaha laga gaarey dowladnimada Soomaaliya.

Kursigii uu baneeyay Cabdirashiid Jibriil oo maanta la buuxiyay – Yaa loo dhaariyay?

0

Garoowe (Caasimada Online) – Baarlamaanka Maamulka Puntland ayaa maanta buuxiyay kursigii uu baneeyay Cabdirashiid Yuusuf Jibriil, oo haatan ah Madaxweyne ku-xigeenka maamulka Waqooyi Bari.

Kursigan ayaa maanta loo dhaariyay Axmed Jaamac Maxamed Idiris oo si rasmi ah u noqday mudane ka tirsan Baarlamaanka Puntland. Golaha ayaa sheegay in buuxinta kursigaan loo maray habraacyadii sharciga ahaa ee loo baahnaa, ee uu dhigayo xeer-hoosaadka golaha iyo dastuurka Puntland.

Xildhibaan Axmed Jaamac Idiris ayaa hore uga mid ahaa xubnaha sare ee Guddiga Doorashooyinka Puntland (PEC). Khibraddiisa ku aaddan doorashooyinka iyo maamulka ayaa la filayaa inay gacan ka geysato kor u qaadidda hufnaanta iyo nidaamka baarlamaanka.

Cabdirashiid Jibriil oo mar soo noqday guddoomiyaha Baarlamaanka Puntland ayaa bishii July ee sanadkan iska casilay xubinta xildhibaanimo.

Is-casilaaddiisa ayaa timid kadib markii uu si toos uga qeyb qaatay dhismaha maamulka Waqooyi Bari oo si weyn u diidan tahay, kaasi oo uu markii dambena uu ka qabtay xilka madaxweyne ku-xigeenka maamulka.

Maalmo kadib is-casilaadda Jibriil, Baarlamaanka Puntland ayaa ku dhawaaqay inuu xil ka xayuubin ku sameeyay Cabdirashiid Yuusuf Jibriil. Fadhigii 16-aad ee Kalfadhiga 56-aad ee Golaha ayaa waxay cod aqlabiyad leh ku meel-mariyeen aqbalaadda luminta xubinnimada golaha ee Cabdirashiid, sida markaas lagu sheegay qoraal kasoo baxay golaha.

Xeer Ilaalinta Puntland ayaa iyadna markaas kusoo eedeysay Cabdirashiid inuu ku kacay fal dambiyeedyo cad-cad ah oo waxyeelaynaya amniga guud ee maamulka Puntland.

Cabdirashiid ayuu maamulka Saciid Deni ku eedeeyay inuu waday abaabul ciidan oo lidi ku ah amniga Puntland iyo kan gobolka Sanaag, markaas oo ay socotay dhismaha maamulka cusub ee Waqooyi Bari.

Si kastaba, Xildhibaan Axmed Jaamac ayaa hadda la filayaa inuu si buuxda uga qeyb qaato doodaha, go’aamada iyo ansixinta sharciyada muhiimka ah ee hortabinta u leh Baarlamaanka Puntland, taasoo ka mid ah waajibaadka ugu weyn ee xildhibaan kasta oo ka tirsan golahaasi.

Xil wareejin maanta ka dhacday Villa Somalia + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimaha cusub ee waaxda warfaafinta Villa Somalia, Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Golfyare) ayaa maanta si rasmi ah xilka u gala wareegay agaasimihii hore ee waaxdaasi Mudane Maxamed Aadan Maxamed (Dugoow), kadib munaasabad ballaaran oo maanta ka dhacday Xarunta Madaxtooyda.

Agaasimaha Guud ee Madaxtooyada Qaranka Mudane Cabdixakiim Maxamed Yuusuf ayaa xilka u kala wareejiyey labada agaasime, taas oo u qabsoontay sidii loogu talagalay.

Mudane Cabdixakiim oo goobta ka hadlay ayaa u rajeeyey agaasimaha cusub ee Xafiiska Warfaafinta Madaxtooyada in Alle uu u fududeeyo mas’uuliyadda qaran ee loo igmaday, isaga oo ku adkeeyey howlwadeennada iyo masuuliyiinta dowladda in ay si dhow ula shaqeeyaan.

Cabdicasiis Golfyare oo isna hadalka qaatay ayaa soo bandhigay qorshaha cusub ee Waaxda iyo shaqooyinka horyaalla, isaga oo tilmaamay mudnaanta uu siinayo dib u habaynta Xafiiska iyo xoojinta xiriirka guud ee warbaahinta Soomaaliyeed.

Dhankiisa, Agaasimihi hore ee Waaxda Warfaafinta iyo Xiriirka Warbaahinta Mudane Maxamed Aadan Maxamed ayaa la wadaagay agaasinka cusub waxqabadkii la xaqiijiyey muddadii uu xilka joogay, isaga oo u mahadceliyey hawl-wadeennadii lasoo shaqeeyay.

Isbeddelkan cusub ayaa imanaya xilli xasaasi ah oo isbeddelo dhowr ah ay ka dhaceen xafiiskan, iyadoo muddo kooban ay soo mareen agaasimayaal dhowr ah, kuwaas oo qaarkood ay xilka hayeen muddo ku siman laba bilood.

Sidoo kalena wuxuu qayb ka noqonayaa dadaallada lagu xoojinayo hab-maamulka iyo hufnaanta warfaafinta ee Madaxtooyada, waxaana la filayaa in agaasimaha cusub uu dardar geliyo howlaha la xiriira warbaahinta iyo xiriirka dadweynaha ee Villa Soomaaliya.

Si guud, Dowladda Soomaaliya ayaa haatan wajaheysa muujado siyaasadeed oo waa wayn, kuwaas oo ka dhashay muranka hareeyay hannaanka doorashooyinka oo ay kasoo horjeedaan mucaaradka Madasha Samatabixinta iyo maamullada Jubbaland iyo Puntland.

 

Soomaaliya iyo Turkiga oo saddex qorshe ku dhaqaaqaya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga oo maanta wada-hadallo cusub ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa ka arrinsaday saddex qodob oo muhiim ah oo ku aadan xoojinta xiriirka ganacsiga ee labada dal.

Kulankan ayaa si gaar ah waxaa u yeeshay Wasiirka Ganacsiga iyo Warshadaha Mudane Maxamuud Axmed Aadan (Geesood) iyo Danjiraha Jamhuuriyadda Turkiga ee Soomaaliya, Mudane Alper Aktas, kuwaas oo wada-hadalladooda diirrada ku saaray kobcinta dhaqaalaha, fursadaha maalgashiga iyo ballaarinta iskaashiga warshadeed ee labada dhinac.

“Waxaa kulanka diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka ganacsi ee labada dal, kobcinta fursadaha maalgashi iyo ballaarinta iskaashiga warshadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga,” ayaa lagu yiri qoraal laga soo saaray kulanka.

Wasiir Maxamuud Axmed Aadan (Geesood) oo madasha ka hadlay ayaa waxa uu xusay muhiimadda ay leedahay iskaashi dhaqaale oo wax ku ool ah, kaas oo kor u qaadaya horumarinta ganacsiga iyo warshadaha dalka.

Dhankiisa Safiirka Turkiga ee Soomaaliya, H.E. Alper AKTAŞ, ayaa sheegay in xiriirka walaaltinimo ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga uu yahay mid qoto dheer, isla markaana labada dal ay si dhow uga wada shaqeynayaan kor u qaadista ganacsiga iyo maalgashiga caalamiga ah.

Waxaa kale oo ay labada dhinac ayaa isku raacay in la sii xoojiyo wada-shaqeynta iyo iskaashiga dhanka ganacsiga iyo maalgashiga ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

Turkiga ayaa ah saaxib dhab ah oo ay leedahay Soomaaliya, wuxuuna ka caawiyaa dhinacyo muhiim ah, sida milatariga, dhaqaalaha iyo arrimaha bani’aadannimada.

Sidoo kale, wuxuu toos uga qay-qaataa dagaalka Al-Shabaab, isaga oo sanadihii u dambeeyay xoojiyay taageerada iyo dhismaha ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Xildhibaan Xasan Yare oo ka dhabeeyay ballan qaad uu sameeyay sanad kahor

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Xildhibaan Xasan Yare oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya ayaa ugu dambeyn ka dhabeeyay balan-qaad uu sanadkii hore u sameeyay shacabka ku dhaqan deegaanka Diif ee degmada Dhoobley Gobolka Jubbada Hoose, isaga oo xilligaas sheegay in uu ku garab istaagi doono, si ay u helaan adeegyada muhiimka ah.

Xasan Yare oo ka duulayo ballan-qaadka uu horay u sameeyay ayaa maanta si rasmi ah xarigga uga jaray mashaariic horumarineed oo laga hirgeliyay deegaanka, kuwaas oo qayb ka ah dadaallada lagu horumarinayo nolosha bulshada deegaanka.

Xildhibaanka oo maalmahan ku sugnaa aagga degmada Dhoobley ayaa xarigga ka jaray xarun caafimaad iyo ceel-biyood uu isagu garwadeen ka ahaa hirgelintooda.

Sidoo kale, wuxuu kormeeray dhismaha Iskuul weyn oo heer gabagabo ah maraya, kaas oo loo dhisayo bulshada deegaanka Diif iyo tuulooyinka ku dhow.

“Maanta waxa ay ii tahay maalin farxad ah waxayna farxad iigu tahay deegaankan Diif wixii aan ku taamayay inay ka hirgalaan in ay hirgaleen oo ah in Diif ay maanta leedahay isbitaal sidaan u quxu badan adeeggii oo dhan uu yaallo” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Yare.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in haatan ay dhaqangaleen inta badan ballan-qaadyadii uu sameeyay, isla markana uu ku faraxsan yahay horumarak deegaanka.

“Safarkan safarkii ka horreeyay sanad kahor marka aan imid meesha sida ay u keyd waad ogtihiin daawada qorrax bey taallay markaas ayaan ku iri hay’addii dadkeyga sidaan ma mudna waxay soo jiitantaba, hadda waan ku guuleysanay” ayuu mar kale yiri Xildhibaanku.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Tan labaad waxa ay ahayd iskuul, haddana waxa uu marayaa gabagabo, maantana deegaanka wuxuu leeyahay iskuul dugsi hoose, dhexe iyo sare”.

Cudur halis ah oo Soomaaliya loogu dhimanayo – 87 geeri iyo 1,600 kiis oo la shaaciyey

Muqdisho (Caasimada Online) – Ugu yaraan 87 qof, oo u badan carruur, ayaa sanadkan Soomaaliya ugu dhimatay dillaac si xawli ah u faafaya oo cudurka gowracatada ah (diphtheria), kaas oo ay dhakhaatiirtu sheegeen inuu ka fara-batay xarumaha caafimaadka, uuna dilayo bukaanno aan weligood helin tallaalka joogtada ah, sida ay ku warramayaan wargayska The New York Times iyo shaqaalaha gargaarka ee goobta jooga.

Cudurkan oo ay keento bakteeriyo, kaas oo barariya dhuunta xiri karana marinka hawada, ayaa waxaa la xanuunsaday in ka badan 1,600 oo qof. Wuxuuna ku faafayaa xeryaha barakaca ee ciriiriga ah iyo xaafadaha aan haysan adeegyada ku filan. Waalidiinta ayaa carruur neef-tuuraysa la soo galaya qeybaha bukaan-jiifka ee culaysku saaran yahay, halkaas oo dhakhaatiirtu ay sheegeen in qaarkood la keeno iyagoo aad u liita oo aan waxba laga qaban karin.

Qayb isbitaal oo saxmad badan oo ku taalla Muqdisho, dhakhaatiirtu waxay la tacaalayaan sidii ay u badbaadin lahaayeen bukaanno yaryar oo uu cudurku dhuunta ka buufinayo neef-mareenkana ka xirayo.

Carruurta qaar ayaa lasoo gaarsiiyaa iyagoo ku dhow miyir-beel, waxaana soo sida waalidiin kasoo lugeeyay meelaha jiidda hore ee dagaalka si ay daaweyn u helaan. Qaar kalena ma soo gaaraanba. Shaqaalaha caafimaadku waxay tilmaameen qaab soo noqnoqda: qandho, kaddib ceejin, dabadeedna neef-qabatin.

Gawracatadu waa caabuq bakteeriya oo ku faafa qufaca iyo is-u-dhawaanshaha. Si degdeg ah ayuu u dili karaa, gaar ahaan carruurta aan la tallaalin. Tobannaan sano, tallaalka joogtada ah — gaar ahaan tallaalka isku-dhafan ee DTP (diphtheria-tetanus-pertussis) — ayaa cudurka xakameyn jiray. Hadda, difaacaas ayaa Soomaaliya meesha ka sii baxaya.

Shaqaalaha caafimaadka iyo hay’adaha gargaarka ayaa sheegaya in dhowr dhibaato oo is-dulsaaran ay sababayaan kororka kiisaska iyo dhimashada.

Tan koowaad waa colaadda. Sannado dagaal ah ayaa qoysaska ka barakiciyay guryahoodii, geynayayna xeryo barakac oo saxmad badan, halkaasoo cudurku si xawli ah ugu faafo, daryeelka caafimaad ee aasaasiga ahna uu ku yar yahay. Waalidiinta ayaa inta badan ku qasbanaada inay kala doortaan inay sii joogaan deegaannada ay maamulaan kooxaha hubeysan ama inay u safraan si halis ah si ay u gaaraan rug caafimaad. Dhakhaatiirtu waxay sheegeen, in marka cunug qaba gawracato lasoo gaarsiiyo isbitaal ku yaalla Muqdisho, ay neef-mareenkiisu markii horeba si halis ah u xirmi karaan.

Tan labaad waa saameynta cimilada. Abaaro iyo fatahaado ayaa malaayiin qof ku barakiciyay guud ahaan Soomaaliya, iyagoo si isdaba joog ah u carqaladeeyay helitaanka daryeelka. Marka ay qoysasku guuraan, waxay ka haraan nidaamyada tallaalka. Carruur badan oo hadda lagu daweynayo isbitaallada Muqdisho, sida uu tebiyay The New York Times, waa carruur “eber-qaadasho ah” — taasi oo macnaheedu yahay in aysan weligood helin hal tallaal oo joogto ah.

Tan saddexaad waa aamin-darrada. Ka-gajiigsiga tallaalka ayaa sii xoogeystay, waxaana sii hurinaya warar xan ah iyo shaki laga qabo farogelin dibadeed. Wargeyska The New York Times wuxuu qeexayaa sida macluumaadka khaldan ay waalidiinta qaar uga dhaadhiciyeen in tallaalladu aysan ammaan ahayn ama ujeeddo siyaasadeed laga leeyahay. Shaqaalaha caafimaadku waxay sheegeen in diidmada ama dib-u-dhigista tallaalku ay carruurta ka dhigayso difaac la’aan cudur laga hortegi karay.

Tan afraad waa dhaqaalaha. Dhimis lagu sameeyay kaalmadii caalamiga ahayd ayaa daciifisay awoodda Soomaaliya ay kaga hortegi karto cudurrada dillaaca inta aysan dilaa noqon. Shaqaalaha gargaarka iyo mas’uuliyiinta Soomaalida ayaa sheegaya in taageeradii Mareykanka ee barnaamijyada tallaalka joogtada ah oo yaraatay ay sababtay in rugaha caafimaadku ay keyd-beel noqdaan, kooxihii tallaalkana ay fariistaan. Iyadoo la bixinayo qaadashooyin yar — iyo shaqaale tababaran oo yar oo gaaraya deegaannada fogfog — carruur badan ayaa halis ugu jira, qaadaya, kuna dhimanaya cudurka.

Natiijadu waa nidaam uu culays saaran yahay. Rugaha caafimaadku waxay soo sheegayaan tallaagado tallaal oo faaruq ah. Xarumo caafimaad qaarkood waxay ku shaqeeyaan shaqaale aan ku filnayn oo fuliya ololeyaasha tallaalka. Meelaha korontadu aysan la isku halleyn karin, dhaqdhaqaaquna uu halis yahay, inta badan suurtagal maaha in tallaallada qabow lagu hayo lana gaarsiiyo waqtigii loogu talagalay.

Mas’uuliyiinta caafimaadku waxay ka digayaan in dhibaatadani aysan ahayn mid Soomaaliya oo keliya ku kooban. Waddamada jilicsan sida Soomaaliya ayaa inta badan ah meelaha ay dib uga soo muuqdaan cudurrada laga hortegi karay. Cudurrada dillaaca ee aan la xakameyn waxay ka gudbi karaan xuduudaha, gaar ahaan marka dad tiro badan ay barakiciyaan colaado iyo dhibaatooyinka cimilada.

Abiy oo beeniyey heshiiskii ay badda ku waysay Itoobiya

Addis Ababa (Caasimada Online) — Raiisul Wasaare Abiy Ahmed ayaa Talaadadii sheegay in “aysan jirin diiwaan rasmi ah ama go’aan hay’adeed” oo caddaynaya sida Ethiopia ay ku weyday marin-badeedkeedii. Wuxuu ku tilmaamay xaaladda dalka ee ah inuusan bad lahayn “arrin masiiri ah” oo ay waajib tahay in si nabad ah lagu xalliyo.

Isagoo kula hadlayay xildhibaannada magaalada Addis Ababa Oktoobar 28, 2025, Abiy wuxuu ku dooday in aysan jirin hay’ad Ethiopian ah oo si rasmi ah u ansixisay arrintaas.

“Haddii uusan shacabku ogayn, uusan baarlamaankuna ogayn… haddaba, waa kuma cidda go’aanka qaadatay?” ayuu Abiy is-weydiiyay. “Ma heli karno hal dukumeenti oo qura oo ku saabsan arrintan.”

Ethiopia waxay noqotay waddan aan bad lahayn sanadkii 1993-kii markii ay Eritrea xornimadeeda qaadatay kaddib dagaal 30 sano socday iyo afti ay kormeertay Qaramada Midoobay, sida ku cad diiwaannada taariikhiga ah. Lumitaanka marin-badeedka ayaa dalka ka reebay xeebtiisii hore, oo ay ku jiraan dekedaha muhiimka ah ee Massawa iyo Assab.

Xukuumadda Abiy ayaa dhowaan xoojisay dadaalladeeda ay ku doonayso helitaanka deked, taasoo sare u qaadday xiisadaha gobolka.

Xiisadda dekedaha ee Ethiopia iyo Eritrea

Khudbaddiisa, Abiy wuxuu sheegay inuu kala hadlay dalabka Ethiopia ee marin-badeedka Madaxweynaha Eritrea, Isaias Afwerki, kaddib heshiiskoodii nabadda ee 2018.

Wuxuu sheegay in Ethiopia ay dib u dayactirtay jidka aada dekadda Assab, ayna soo bandhigtay inay bixiso koronto ay kharashkeeda iska bixinayso. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu xusay in dhinaca Eritrea “uusan muujin wax diyaar garow ah” oo lagu hawlgelinayo dekadda.

“Waxaan isku daynay inaan gacan ka geysanno annagoo ka soo dirnay wiishash iyo matoorro dal saaxiib ah oo saddexaad, balse Eritrea way diidday qalabkaas,” ayuu Abiy raaciyay.

Raiisul wasaaraha ayaa sidoo kale xiisadihii u dambeeyay ee kala dhexeeyay Asmara ku xiray Heshiiskii Pretoria ee 2022, kaasoo soo afjaray dagaalkii labada sano ka socday gobolka Tigray ee Ethiopia.

“Balse Eritreanku waxay qaateen mowqif ah, ilaa iyo inta TPLF iyo Tigray aan si buuxda loo baabi’in, inaan la heli karin nabad waarta,” ayuu yiri. “Dadkaasi, waa dadkeenna. Waxaan diidnay inaan aqbalno fikradda ah in la baabi’iyo.”

Abiy ayaa markaas ku eedeeyay dowladda Eritrea inay “u dhaqmeyso sidii qof rasaasta u sida” wuxuuna ku boorriyay “inay dowlad ahaato, ee aysan noqon kontarabaanle hubka.”

Eritrea oo ka digtay ‘gardarro’

Hase yeeshee, Eritrea ayaa si xooggan u beenisay hadalka Ethiopia horaantii Oktoobar.

Qoraal uu Oktoobar 7 soo dhigay barta X, Wasiirka Warfaafinta Yemane G. Meskel wuxuu ku tilmaamay hadalka Ethiopia ee isku xiraya Wabiga Niilka Buluugga ah iyo Badda Cas mid “qariib ah” oo “aan la rumeysan karin.”

Meskel wuxuu sheegay in hadalkani uusan lahayn wax “sal-dhig juqraafi, sharci, ama juqraafi-siyaasadeed” ah, wuxuuna ku eedeeyay xukuumadda Abiy inay “abuurayso dhalanteed” ay ku marmarsiyooto damaceeda gobolka.

“Taariikh ahaan, hagardaamada noocan ah waxay gogol-xaar u ahayd gardarro,” ayuu Meskel qoray, isagoo ku tilmaamay “isku day xun oo lagu doonayo in lagu boobo kheyraadka dalal kale.”

Bayaanka ayaa ka digay in ku adkeysiga Ethiopia ee dalabkeeda ah helitaanka deked ay halis u tahay “hurinta iska horimaad kale oo aan loo baahnayn.”

Asmara waxay carrabka ku adkeysay “inaysan lahayn hammi dagaal” balse ay “difaaci doonto madax-bannaanideeda haddii lagu xadgudbo,” waana qodob uu Madaxweyne Afwerki ku celiyay waraysi uu bixiyay.

Hadal-is-dhaafsiga kulul ee diblomaasiyadeed ayaa daba socday warqad ay Ethiopia Oktoobar 2 u dirtay Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, António Guterres.

Warqaddaas, oo uu saxiixay Wasiirka Arrimaha Dibadda Gedion Timothewos, ayaa Eritrea iyo “xubno mayal adag” oo ka tirsan TPLF ku eedaysay inay samaysteen isbahaysi cusub, “Tsimdo,” si ay “dagaal ula galaan” dowladda Ethiopia.

Waxaase muhiimsan, warqaddu waxay ku celisay qorshaha Ethiopia ee ah inay ku hesho “marin-badeed madax-bannaan waddo sharci ah haddii ay suurtagal tahay, iyo awood militari haddii ay lagama maarmaan noqoto,” kuwaasoo ah hadallo argagax geliyay caasimadaha gobolka.

Eritrea ayaa meesha ka saartay sheegashooyinkaas, iyadoo ku tilmaantay “shirqool la isku sirayo” iyo “daandaansi halis ah oo lagu soo dhex qariyay luqad diblomaasiyadeed.”

Dowladda Jarmalka oo ku dhowaaqday malaayiin dollar oo lagu maal-gelinayo Somalia

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Jarmalka ayaa ballanqaadday €75 milyan ($80 milyan) oo ay ku taageerayso horumarka bulshada iyo dhaqaalaha Soomaaliya labada sano ee soo socda.

Heshiiskan, oo Talaadadii magaalada Muqdisho ay ku kala saxiixdeen Wasiirka Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Soomaaliya, Maxamed Cabdiraxmaan Beene Beene, iyo wakiillo ka socday Wasaaradda Federaalka Jarmalka ee Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarinta (BMZ), ayaa diiradda lagu saarayaa waxbarashada farsamada gacanta iyo tababarrada (TVET), maareynta kheyraadka biyaha, beeraha, iyo horumarinta reer miyiga.

Wasiir Beene Beene ayaa iftiimiyay in maalgelintani ay ka tarjumayso iskaashiga soo jireenka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Jarmalka, kaasi oo soo taxnaa tan iyo 1961-kii, ayna la jaanqaadayso Qorshaha Isbeddelka Qaran ee Soomaaliya iyo dib-u-habeynta dhaqaale ee socota.

“Heshiiskan wuxuu hagi doonaa mashaariicda horumarineed ee labada sano ee soo socota. Anigoo ku hadlaya magaca dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed, waxaan dowladda iyo muwaadiniinta Jarmalka uga mahadcelinayaa taageeradooda joogtada ah ee ay ku horumarinayaan ajandaha horumarka Soomaaliya,” ayuu yiri Wasiir Beene Beene.

Qaab-dhismeedkan cusub ee iskaashiga ayaa qayb ka ah wadatashiyada horumarineed ee laba-sanadlaha ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Jarmalka, kuwaasi oo loogu talagalay in dib loogu eego mashaariicda socda lana dejiyo mudnaanaha maalgashi ee cusub.

Mashaariicdii hore ee uu Jarmalku taageeray ayaa diiradda saarayay waxbarashada, tababarrada xirfadaha, tamarta dib loo cusboonaysiin karo, iyo dib-u-habeynta maamulka dadweynaha.

Mas’uuliyiinta ayaa xaqiijiyay in lacagaha la ballanqaaday si degdeg ah loo bixin doono si loo dardargeliyo mashaariicda socda looguna taageero fulinta labada sano ee soo socota.

Wasiir Beene Beene wuxuu ku nuuxnuuxsaday in heshiiskani uu gacan ka geysan doono sidii loo hubin lahaa in kheyraadka deeq-bixiyeyaasha la waafajiyo mudnaanaha horumarineed ee qaranka Soomaaliya, uuna si toos ah uga qayb qaadan doono korriin waara iyo horumar bulsho.

Wararkii ugu dambeeyay duqeymaha Israel ee Gaza

0

Gaza (Caasimada Online) – Ugu yaraan 33 qof oo ay ku jiraan carruur ayaa lagu dilay weerarro joogta ah oo ay Israa’iil ka wado marinka Gaza tan iyo xalay, halka in ka badan boqol ah ay ku dhaawacmeen, sida ay werisay Al Jazeera.

Weerarada ayaa ku dhacay guryo, iskuulo iyo xaafado ku yaal magaalada Gaza, Beit Lahia, al-Bureij, Nuseirat iyo Khan Younis.

Israa’iil ayaa sheegtay in duqeymahan ay jawaab u yihiin  waxa ay ku tilmaamtay xadgudubka heshiiskii xabbad joojinta ee uu Mareykanku garwadeen ka ahaa.

Wasiirka Difaaca Israa’iil, Israel Katz ayaa Xamaas ku eedeeyay in ay Talaadadii weerar ku qaadeen askarta Israa’iil ee ku sugan Gaza, ayna jabiyeen shuruudaha soo celinta maydadka la haystayaasha dhintay.

Kooxda hubaysan ee falastiiniyiinta ayaa sheegtay, in aysan wax xiriir ah la lahayn weerarka, waxayna ku adkaysteen in ay ka go’an tahay heshiiska xabad joojinta.

Dhinaca kale, Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa Arbacada maanta sheegay in “waxba” aysan khatar gelin doonin xabbad joojinta Gaza, xitaa iyadoo Israa’iil ay sii waddo duqeymaha ay ka geysatay Gaza oo ay ku dhinteen ku dhawaad 60 qof

“Waxay dileen askari Israa’iili ah, sidaas darteed Israa’iiliyiintu way ka jawaabeen, waa inay ka jawaabaan,” ayuu Trump u sheegay saxafiyiinta xili uu la socday diyaaradda Air Force One intii uu ku guda jiray safarkiisa Asia, eedeymahaas oo Xamaas ay beenisay.

Madaxweyne ku xigeenka Mareykanka, J.D. Vance, ayaa sidoo kale mar sii horeysay xaqiijiyay in xabad joojinta Gaza ay sii socoto inkastoo Israel ay duqeymo ka geysatay magaalada Gaza, iyadoo Israa’iil iyo Xamaas ay is dhaafsadeen eedeymo ku saabsan in la jabiyayheshiiska.

“Xabbad joojintu waa ay socotaa. Taas macnaheedu maaha inaysan dhici doonin isku dhacyo yar yar oo xagan iyo xagaas ah,” Vance ayaa sidaa u sheegay wariyaasha.

Waxaa uu intaa ku daray, “Waan ognahay in Xamaas ama koox kale oo ku sugan Qaza ay weerar ku qaadeen askari Israa’iil ah, waxaan filaynaa in ay jawaab ka bixiso Israa’iil, laakiin waxaan aaminsanahay in heshiiska nabadeed ee uu madaxweynuhu sameeyay uu noqon doono mid sii jiri doonta.

 

Kenya oo guul ka sheegatay dagaal ay la gashay Shabaab

0

Garissa (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka Kenya, gaar ahaan cutubka gaarka ah ee Special Operations Group (SOG) ayaa maanta howlgal culus oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab ka fuliyay aagga magaalada Garissa ee gobolka Waqooyi Bari ee dalkaasi.

Kenya ayaa guul wayn ka sheegatay howlgalkan, waxayna shaacisay inay ku fashilsay weerar argagixiso oo Al-Shabaab ay qorsheeyeen inay ka fuliyaan deegaan u dhexeeya Welmerer iyo Yumbis ee magaalada Garissa.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Xarunta Qaranka ee La-dagaalanka Argagixisada (NCTC) ayaa lagu sheegay in ciidamadu ay xog ka heleen dadka deegaanka, oo kusoo wargeliyay in ay arkeen dhaq-dhaqaaqyo laga shakiyay, oo ay ku lug lahaayeen 8 dagaalyahan oo ku hawlanaa diyaarinta qaraxyada la dhigo waddooyinka.

Intaas kadib ciidamada ayaa deg-deg uga howlgalay goobta, waxayna beegsadeen halka ay joogeen xubnaha Al-Shabaab, iyaga oo la galay dagaal kooban, kadibna ka adkaaday.

Ciidamada ayaa sidoo kale gacanta ku dhigay walxo qarxo oo ay doonayeen in Al-Shabaab ay u adeegsadeen weerarkooda, balse la fashiliyay.

Sidoo kale ciidamada ayaa u mahadceliyay dadka deegaanka ee xogta soo gudbiyay, taas oo suuragelisay inay ka hortagaan weeraro ay maleegayeen xubnaha Al-Shabaab.

“Ciidanka SOG waxay uga mahadcelinayaan bulshada deegaanka wada-shaqeynta wanaagsan, waxayna ku boorinayaan inay sii wadaan feejignaanta si loo joojiyo qorshayaasha argagixisada,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Saraakiisha laamaha amniga ayaa sidoo kale shacabka deegaanka ku amaanay sida ay uga feejigan yihiin maleeshiyaadka Al-Shabaab ee sida dhuumaaleysiga ah ku tega halkaasi.

Inta badan kooxda ayaa weeraro gaadmo ah ka fulisa gobolka, waxayna beegsataa ciidamada iyo dadka safarreyda ah ee isaga kala gooshayo deegaannada dhaca xadka Somalia iyo Kenya.

Koonfur Galbeed oo ciidamo gaysay Deynuunaay

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Ciidamada Booliska Koonfur Galbeed ayaa maanta howlgao culus ka fuliyay deegaanno hoostaga magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay, gaar ahaan ahaan tuulooyin u dhow deegaanka caanka ah ee Deynuunaay.

Ciidamada ayaa gaaray tuulooyinka Buula Jadiid, Baal Yaala iyo Buur Fuula oo hoostaga deegaanka Deynuunaay, halkaas oo ay kula hadleen dadka deegaanka.

Saraakiisha howlgalka hoggaamineysay iyo  Guddoomiyaha deegaanka Deynuunay ayaa shacabka ka wacyigeliyay colaad beeleedyada, waxayna ugu baaqeen inay kala shaqeeyaan nabad-gelyada guud ee deegaannadaasi.

Sidoo kale waxa ay ka dalbadeen shacabka in ay ka fogaadaan kicinta iyo colaadaha, isla markaana ay door muuqda ka qaataan nabadeynta.

“Ujeeddada howlgalka ayaa ahayd wacyigelinta bulshada, ka hortagga colaadaha beeleed, iyo xoojinta amniga deegaanka. Saraakiisha iyo mas’uuliyiinta howlgalka hoggaaminayey ayaa si toos ah ula hadlay shacabka, iyagoo ugu baaqay in ay ka fogaadaan kicinta iyo colaadaha, isla markaana ay door muuqda ka qaataan nabadeynta” ayaa lagu yiriq qoraal kasoo baxay Maamulka Koonfur Galbeed.

Waxaa kale oo ay saraakiishu intaasi ku dareen inay sii wadi doonaan howlgallada, isla markaana ay xoogga saari doonaan sidii loo xaqiijin lahaa nabad-gelyada deegaanka.

Koonfur Galbeed ayaa waxaa muddooyinkan kusoo badanayay dagaal beeleedyada oo ka qarxay deegaanno kala duwan oo ka tirsan saddexda gobol ee maamulkaasi.

Sidoo kale waxaa usii dheer dagaalka kooxda Al-Shabaab oo iyana weli go’doomin ku hayso magaalooyinka waa wayn ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

 

Gaza oo gashay xaalad adag kadib amarkii Netanyahu

0

Gaza (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa ciidamada milatariga ku amray in ay si degdeg ah u fuliyaan duqeymo “xooggan” oo ka dhan ah Gaza, sida goor sii horreysay laga soo xigtay xafiiskiisa.

Arrintan waxay timid kadib markii Israa’iil ay sheegtay in naxash ay Xamaas ku wareejisay Isniintii aanu ku jirin maydka mid ka mid ahaa lahaystayaasha Israa’iil.

Waxay ku eedeeyeen Xamaas “in ay si cad u jabisay” heshiiskii xabbad-joojinta Gaza ee laba toddobaad jirsaday.

Wararkii ugu dambeeyay ayaa waxa ay haatan sheegayaan in duqeymo ay ka sii socdaan marinka Gaza, iyadoo weerarradii u dambeeyay ay diyaaradaha Israa’iil ka fuliyeen xaafadda Saytuun ee bariga Gaza oo ah goobta ay ku noolyihiin dadka ugu badan ee barakaca ah.

Al Jazeera ayaa dhankeeda werisay inay duqeymo ka socdaan Gaza, iyada oo goobaha la duqeeyay ay ku jiraan agagaarka isbitaalka ugu weyn Gaza ee Al-Shifa, oo hoy u ah kumannaan qoys oo guryahooda dagaalka lagu burburiyay.

Sidoo kale waxa ay weli Israa’iil ballaarinaysa aagga ay ciidanka ka joogaan gudaha Gaza, tallaabo ay ku sheegeen in lagu cadaadinayo Xamaas oo lagu yareynayo aagga ay maamulaan, sida uu baahiyay raadiyaha ciidanka Israa’iil, balse tani waxay ka dhigan tahay inay Israa’iil ka baxday heshiiskii Masar.

Xamaas waxay dhankeeda sheegtay in Israa’iil ay isku dayayso “in ay samayso marmarsiyo been abuur ah si ay ugu diyaar garowdo tallaabooyin cusub oo gardarro ah” oo ku wajahan gudaha Gaza.