29.9 C
Mogadishu
Saturday, May 9, 2026

Xuutiyiinta oo quusiyay markab ka baxay Somalia oo ay sheegeen inuu Israel u socday

0

Sanca (Caasimada Online) – Kooxda Xuutiyiinta ee ka dagaalanta dalka Yemen ayaa weerar culus ku qaaday markab ganacsi oo lagu magacaabo Eternity C, kaas oo kasoo baxay Soomaaliya.

Markabkan oo Xuutiyiintu ay quusiyeen ayey sheegeen inuu u socday Israel, inkastoo uu safarkiisu kusii jeeday dalka Sacuudiga Carabiya, isla markaana uu siday gargaar bani’aadamnimo oo u waday Barnaamijka Cuntada Adduunka ee Qaramada Midoobay.

Markabkan ayaa kasoo baxay Soomaaliya oo uu geeyay gargaarka, hase yeeshee Xuutiyiintu waxay ku doodayaan in safarkiisu la xiriiray Israel. Maalintii 27-da Luulyo, kooxda Xuutiyiinta ayaa baahisay muuqaallo muujinaya dhowr ka mid ah shaqaalihii markabka, kuwaas oo la tuhunsan yahay in toddobaadyo gacanta lagu hayay.

Shaqaalahaas ayaa muuqaalka ku jira iyagoo qiraya arrimo loo arko in lagu qasbay, taasoo dhalisay cambaareyn caalami ah iyo walaac la xiriira ku tumashada xuquuqda aadanaha. Warbaahinta iyo hay’adaha xuquuqda bini’aadamka waxay dhacdadaasi ku tilmaameen mid muujinaysa xadgudub muuqda oo bini’aadantinimo.

Weeraradii lagu beegsaday Eternity C iyo markab kale oo la oran jiray Magic Seas, intii u dhaxaysay 6-da ilaa 8-da Luulyo, ayaa sababay dhimashada ugu yaraan afar badmaax oo saarnaa Eternity C.

Ugu dambeyn, labada markabba way quuseen. Xuutiyiintu waxay sheegeen in ay soo badbaadiyeen 10 ka mid ah shaqaalaha, balse illaa iyo hadda si sharci-darro ah ayay u sii hayaan.

Hay’adda Human Rights Watch ayaa ku tilmaantay weeraradan kuwo lagu bartilmaameedsaday maraakiib rayid ah, isla markaana u muuqda falal dambi dagaal ah.

Inkasta oo Xuutiyiintu sheegtaan in ay beegsanayaan maraakiib xiriir la leh Israel, si ay u muujiyaan taageeradooda dadka reer Gaza, haddana Eternity C wuxuu siday cunto gargaar ah oo loogu talagalay dadka baahan, taas oo su’aalo badan ka dhalisay sheegashadooda.

Arrintan kuma eka dhacdadii ugu dambeysay. Bishii Juun 2024, Xuutiyiintu waxay faafiyeen muuqaallo iyo qoraallo muujinaya rag Yemeni ah oo qiraya basaasnimo ay u fidiyeen Israel iyo Mareykanka, balse warbixin ay soo saartay Human Rights Watch ayaa sheegtay in qiraaladaasi lagu helay iyadoo shaqaalaha lagu cabsi geliyay jirdil.

Wasaaradda Shaqaalaha Qurbaha ee dalka Filibiin ayaa dhankeeda xaqiijisay in sagaal ka mid ah shaqaalaha markabka la haysto ay kasoo jeedaan dalkaasi, iyadoo weli aan la helin wax sharci ah oo lagu saleynayo haynta dadkaasi.

Afwerki oo kashifay shirqool Imaaraadka Carabta uu u diyaariyey Soomaaliya

Asmara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Erirea Isaias Afwerki, ayaa eedeyn kulul oo aan hore loo arag u jeediyey dowladda Imaaraadka Carabta, isagoo ku tilmaamay in ay si bareer ah u hurinayso colaadaha Soomaaliya iyo Suudaan, taas oo qayb ka ah “himilo aan rumoobayn” oo ay ku doonayso in ay ka dhisto “imbaradooriyad dekedo” oo ku fidsan Geeska Afrika iyo Badda Cas.

Waraysi aan gabbasho lahayn oo ay daabacday Wasaaradda Warfaafinta ee Eritrea, ayuu hoggaamiyaha muddada dheer xilka hayay ku su’aalay ujeeddooyinka ka dambeeya siyaasadda arrimaha dibadda ee gardarrada ah ee Abu Dhabi. “Su’aasha weyni waxay tahay: Waa maxay sababta Imaaraadku? Tani si gaar ah ayay hadda nooga welwelisaa. Maxay tahay sababta Imaaraadku sidan u yeelayo? Qofna ma fahmi karo.”

Eedeymahan tooska ah ee faahfaahsan ayaa muujinaya hoos u dhac weyn oo ku yimid xiriirka u dhexeeya labadii dal ee horey xulafada u ahaa, kuwaas oo si dhow isaga kaashan jiray dagaalkii Yemen, xilligaas oo Imaaraadku u isticmaalayay dekedda Casab ee Eritrea saldhig milatari oo muhiim ah.

Afwerki waxa uu Imaaraadka ku sifeeyey dhinaca udub-dhexaadka u ah qalalaasaha gobolka ka jira. “Dadku waxay inta badan farta ku fiiqaan Imaaraadka, iyagoo sheegaya inay ka dambeeyaan dhammaan fawdadan. Tani maaha arrin u baahan caddeyn,” ayuu yiri, isagoo intaa ku daray in shabakadda faragelintu ay tahay mid baaxad weyn. “Qofku wuxuu tusaale u soo qaadan karaa oo keliya waxa Liibiya ka socda, laakiin sidoo kale waxa laga wado dalalka Chad, Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe, iyo Kordofan.”

‘Imbaradooriyadda dekedaha’

Dhaleeceynta Afwerki, tiir-dhexaadkeedu waa waxa uu ku tilmaamay damac uu Imaaraadku hoggaaminayo oo ah inuu maamulo shabakad ballaaran oo dekedo ah, si uu ugaga arrimiyo ganacsiga iyo amniga gobolka.

“Haddii qof… uu ka fekerayo inuu maamulo Kanaalka Suweys… inuu gacanta ku dhigo Jeddah, Port Sudan, Xudeyda, Jabuuti, Casab, Cadan, Berbera, Muqdisho, Mombasa, Lamu, oo uu gaaro ilaa Dar es Salaam… sidee qof ku heli karaa sharraxaad macquul ah oo ku saabsan himiladan?” ayuu isweydiiyey.

Waxa uu ku dooday in siyaasaddan ballaarsiga ahi ay meesha ka saarayso madax-bannaanida dalalka deegaanka, isagoo su’aal geliyey nuxurka mashaariicda horumarineed ee uu Imaaraadku hoggaaminayo. “Waxay sheeganayaan ‘inay horumarinayaan dekedaha’ laakiin kuwani ma dhul aan cidna lahayn baa? Miyaysan jirin dawlado? Miyaysan jirin dad halkaas deggan oo doonaya inay horumariyaan maalgashigooda, warshadahooda, iyo kaabayaashooda dhaqaale?”

Afwerki waxa kale oo uu ku eedeeyey Imaaraadka in ay hantidooda baaxadda leh u adeegsadaan “iibsashada saamaynta,” isagoo xusay ooday in arrimaha bini’aadannimada ama deegaanku ay yihiin marmarsiiyo loo adeegsanayo dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed.

“Balaayiin doollar ayaa lagu bixiyaa arrimo ay ka mid yihiin ‘isbeddelka cimilada’ si loo maalgeliyo xisbiyo siyaasadeed oo halkan iyo halkaas ku yaal,” ayuu ku eedeeyey. “Ma dhammaanayaan balaayiinta ay dawladaha gobolkani ka helaan Imaaraadka.”

Soomaaliya iyo Suudaan

Madaxweynaha Eritrea, oo hoggaaminayay dalkaas Geeska Afrika ku yaal tan iyo xorriyaddiisii 1993-kii, ayaa si gaar ah farta ugu fiiqay dhowr colaadood oo uu aaminsan yahay in Imaaraadku lug ku leeyahay.

Dalka Suudaan, wuxuu ka calaacalay in “faragelin dibadeed oo aan loo baahnayn ay arrintii kala wareegtay gacanta dadka Suudaan.” Eedeymihiisu waxay la jaanqaadayaan warbixinno ka soo baxay guddi khubaro ah oo Qaramada Midoobay ka tirsan, kuwaas oo soo bandhigay caddaymo la aamini karo oo muujinaya in Imaaraadku uu hub siinayay Ciidamada Taageerada Degdega ah (RSF).

Marka laga hadlayo Soomaaliya, Afwerki wuxuu si toos ah su’aal uga keenay ujeeddooyinka Imaaraadka, isagoo weydiiyey, “Maxay tahay ujeeddada faragelinta Soomaaliya? Maxay si gaar ah u buunbuuninayaan uguna ololeynayaan arrinta Somaliland?”

Tani waa tixraac toos ah oo ku wajahan heshiiskii muranka dhaliyay ee dekedda ee u dhexeeyay Itoobiya iyo gobolka gooni-u-goosadka ah ee Somaliland, kaas oo ay dawladda Soomaaliya u aragto xadgudub ka dhan ah madax-bannaanideeda. Imaaraadku waa maalgaliye weyn oo ku jira dekedda Berbera ee Somaliland.

Waxa uu sii waday eedeyntiisa isagoo sheegay in hub uu qulqulayo dalka Itoobiya, oo ah quwad kale oo gobolka ka jirta oo la daalaa-dhacaysa cadaadis gudaha iyo dibadda ah.

“Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee dhowaanahan ku soo degayay Addis Ababa, Debre Zeyit, iyo Bahir Dar—xaggee bay ka yimaadeen? Kumaa keenaya?” ayuu su’aal iska cad u weydiiyey. “Hubka maalin walba laga dejinayo diyaaradaha waaweyn ee xamuulka qaada maaha wax qarsoon. Maxay tahay ujeeddadu?”

‘Wakiilka dhinacyo kale’

Afwerki waxa uu sheegay in Imaaraadku aanu ahayn ciyaaryahan madax-bannaan, balse uu wakiil u yahay quwado shisheeye. “Waxaan dhihi lahaa dhammaan qaladaadkan ma matalaan, si kasta oo loo eego, Imaaraadka. Imaaraadku wuxuu u shaqeynayaa sidii wakiil u ah dhinacyo kale. Tani waa mid aad looga welwelo.”

Waxa uu si cad ula xiriiriyey ficilladan danaha Israa’iil, isagoo yiri, “Ujeeddada ugu dambaysa waxay u muuqataa in la abuuro jawi u saamaxaya Israa’iil inay maamusho gobolka.”

Isagoo muujinaya niyad-jab, Afwerki wuxuu isbarbar-dhig ku sameeyey ficillada hadda ee Imaaraadka iyo dhaxalkii aasaasihii dalkaas, Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan.

“Waxaan la kulmay Sheikh Zayed markii ugu horreysay 1972-kii, 53 sano ka hor, markii Imaaraadka la aasaasay… Wuxuu ahaa nin sharaf leh; Dowlad-yaqaan dhab ah oo weyn,” ayuu dib u xusuustay. “In dal uu aasaasay nin sidaas sharaf badan leh uu ku lug yeesho falal caynkan ah: Waa maxay sababtu? Waa wax aan la aqbali karin sinaba.”

Imaaraadka Carabta weli kama jawaabin eedeymahan ballaaran. Abu Dhabi waxay si joogto ah siyaasaddeeda arrimaha dibadda iyo maalgashigeeda, gaar ahaan kan ay marinayso shirkadda dekedaha ee DP World, ugu tilmaantaa iskaashi loogu talagalay kobcinta horumarka dhaqaalaha iyo xasiloonida gobolka.

Shiinaha oo ku dhaqaaqay tallaabooyin culus oo ka dhan ah maamulka Somaliland

Muqdisho (Caasimada Online) – Shiinaha ayaa sare u qaaday dadaalladiisa dhanka amniga iyo diblomaasiyadda ee Soomaaliya, tallaabo ay falanqeeyayaashu u arkaan inay tahay jawaab toos ah oo ku wajahan iskaashiga sii ballaaranaya ee u dhexeeya Taiwan iyo Somaliland.

Safaaradda Shiinaha ee Muqdisho ayaa toddobaadkii hore xaqiijisay inay wadahadallo la yeelatay Ciidanka Ilaalada Xeebaha ee Booliska Soomaaliya, kuwaas oo lagu doonayay in kor loogu qaado iskaashiga labada dhinac. Sida lagu sheegay qoraal ay safaaraddu ku baahisay barta bulshada ee X, wadahadalladaas waxay diiradda saareen amniga xeebaha, iyadoo labada dhinac ay hoosta ka xariiqeen sida ay uga go’an tahay “ilaalinta madax-bannaanida qaran iyo midnimada dhuleed.”

In kasta oo aan la bixin faahfaahin qoto dheer, haddana ilo-wareedyo u warramay Caasimada Online ayaa sheegay in saraakiil Shiinaha ka tirsan ay ku dhiirrigeliyeen mas’uuliyiin Soomaaliyeed inay shaqaaleeyaan oo hubeeyaan dad ka soo jeeda gobollada waqooyi ee Somaliland, si loo geeyo xeebaha gobolkaasi — arrin khatar hor leh ku ah xiisadda muddada dheer taagneyd ee u dhaxeysa Muqdisho iyo Hargeysa.

Dhaqdhaqaaqan diblomaasiyadeed ee xooggan ayaa ku soo beegmay kaddib heshiis cusub oo dhinaca badda iyo kalluumeysiga ah oo ay kala saxiixdeen Taiwan iyo Somaliland — laba maamul oo is-xukuma balse aan helin aqoonsi caalami ah.

Khilaaf juquraafi-siyaasadeed oo sii ballaaranaya

Heshiiskan wuxuu dhaleeceyn xooggan kala kulmay dowladda Beijing, oo u aragta Taiwan inay tahay gobol ka go’ay oo khasab ku noqon doona qayb ka mid ah dhul-weynaha Shiinaha — xataa haddii loo adeegsado awood militari. Shiinuhu wuxuu si adag uga soo horjeedaa xiriir kasta oo diblomaasiyadeed oo lala yeesho Taiwan, isagoo u arka tallaabo kasta oo noocaas ah mid ka hor imaanaysa mabda’a “Hal Shiine.”

Soomaaliya oo iyaduna u aragta Somaliland inay tahay qayb ka mid ah dhulkeeda, ayaa sidoo kale diidday heshiiska ay wada gaareen Taiwan iyo Somaliland. Somaliland waxay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991 kaddib dagaal sokeeye oo qaraar, balse ilaa maanta ma aysan helin wax aqoonsi caalami ah, inkasta oo ay leedahay hay’ado dowladeed, ciidan amni, iyo lacag u gaar ah muddo ka badan 30 sano.

Xiriirka Somaliland ay la leedahay Taiwan wuxuu u muuqdaa mid si xeel dheer loo dhisay, iyadoo magaalada Hargeysa ay Taipei ka furatay xafiis wakiilnimo, islamarkaana ay bixiso kaalmooyin horumarineed. Si kastaba ha ahaatee, Taiwan waxay si adag u difaacaysaa heshiiskan, iyadoo ku adkaysanaysa inay leedahay xaq madax-bannaani ah oo ay xiriir diblomaasiyadeed ula yeelan karto cid kasta oo kale.

Awoodda dabacsan iyo saameynta istaraatiijiyadeed

Si uu uga jawaabo dhaq-dhaqaaqyadaas, Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Wang Yu, ayaa bilaabay kulammo heer sare ah oo is-daba joog ah oo uu ka wado Muqdisho. Tallaabadani waxay muujinaysaa isbeddel siyaasadeed oo muuqda, maadaama Shiinaha uu horay uga caga jiidayay inuu si toos ah ugu lug yeesho arrimaha amniga gudaha Soomaaliya, gaar ahaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, kaasoo uu door weyn ku lahaa Midowga Afrika.

Haddase, istaraatiijiyadda cusub ee Beijing waxay isu dheelitiraysaa ballanqaadyo dhanka amniga ah iyo olole diblomaasiyadeed oo awood dabacsan leh.

Arbacadii, Danjiraha Soomaaliya u fadhiya Shiinaha, Hodan Cismaan, ayaa magaalada Beijing ku martigelisay senatarro iyo mas’uuliyiin Soomaaliyeed, iyadoo ku tilmaantay booqashadaas barnaamij “khibrad-wadaag ah.”

“Booqashadani waa qayb ka mid ah dadaallada ballaaran ee lagu xoojinayo iskaashiga laba geesoodka ah ee Soomaaliya iyo Shiinaha ee dhinacyada muhiimka ah,” ayay Hodan ku sheegtay qoraal ay soo dhigtay baraha bulshada.

Goobjoogayaal ku sugan Muqdisho waxay u arkaan Hodan Cismaan — oo hore uga shaqeyn jirtay Safaaradda Shiinaha isla markaana ku hadasha luqadda Mandarin-ka — inay tahay dhexdhexaadiye muhiim u ah danaha Beijing. Jagadeeda iyo khibraddeeda waxaa loo arkaa inay tahay hanti istaraatiijiyadeed oo qiimo leh xilli uu gobolka Geeska Afrika galay tartan caalami ah oo sii xoogeysanaya.

Cabsida laga qabo xasillooni darro

Saameynta sii kordheysa ee Shiinaha ee Soomaaliya waxay gaartay dhulal xasaasi ah oo lagu muransan yahay. Dhawaan, Safaaradda Shiinaha ayaa deeq raashin ah gaarsiisay magaalada Laascaanood — xarunta gobolka SSC-Khaatumo — oo dhawaan ku dhawaaqay inuu ka go’ay Somaliland islamarkaana daacad u yahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, kaddib bilo dagaallo culus ah.

Falanqeeyayaashu waxay u arkaan faragelinta Shiinaha ee gobolkaasi mid si ula kac ah loogu abuurayo saamayn cusub iyadoo loo adeegsanayo taageero bani’aadannimo. Waxaana la aaminsan yahay in Beijing ay isku dayayso inay ka faa’iidaysato khilaafaadka gudaha si ay u ballaariso saameynteeda istaraatiijiyadeed ee gobolka.

Khubaro arrimaha Geeska Afrika u dhuun daloola ayaa ka digaya in firfircoonida sii kordheysa ee Shiinaha, gaar ahaan ku lug lahaanshaha muranka Somaliland iyo Soomaaliya, ay dhaawici karto xasiloonida gobolka.

“Ka-qaybgalka sii kordhaya ee Shiinaha — gaar ahaan gobollada sida Somaliland oo muddo dheer ku naaloonayey deganaansho qaraar ah — wuxuu sare u qaadi karaa xiisadaha siyaasadeed, wuxuuna halis gelin karaa xasilloonida guud ee aagga,” ayuu yiri falanqeeye gobolka ah oo ay soo xigatay warbaahinta Soomaalida.

Iyadoo Beijing iyo Taipei ay loollankooda madax-bannaanida u soo wareejiyeen Geeska Afrika, khatarta ugu weyn waxay tahay in khilaafaadka muddada dheer ka taagnaa Soomaaliya uu isu rogi karo garoon cusub oo loogu tartamayo saameynta caalamiga ah — taasoo halis gelin karta deganaansho aad u jilicsan oo muddo dheer lagu dadaalay.

Israel oo diblomaasiyiinteeda kala baxday IMAARAADKA

Abu-Dhabi (Caasimada Online) – Israa’iil ayaa inta badan shaqaalaheeda diblomaasiyadeed kala baxday Imaaraadka Carabta fiidnimadii Khamiistii, sida ay werisay warbaahinta Israa’iil, kadib markii Golaha Amniga Qaranka ee dalkaasi uu soo saaray digniin culus oo ku saabsan shirqoollo halis ah oo lagu beegsanayo muwaadiniinteeda ku sugan waddankaas Khaliijka ku yaalla.

Tallaabadan ayaa muujinaysa xaalad amni oo aad u cakiran, iyadoo caqabad weyn ku noqonaysa heshiiskii taariikhiga ahaa ee lagu caadiyeeyay xiriirka labada dal.

Golaha Amniga Qaranka Israa’iil ayaa xoojiyay digniintiisa ku wajahan safarada loo aado Imaaraadka, oo ah dal caan ku noqday soo-dhoweynta dalxiisayaasha iyo ganacsatada Israa’iiliyiinta tan iyo markii la saxiixay Heshiisyadii Abraham sannadkii 2020.

“Waxaan xoojineynaa digniintan socdaalka iyadoo la eegayo fahamkeena ah in ururrada argagixisada — oo ay ka mid yihiin Iiraan, Xamaas, Xisbullah iyo Jihaadka Caalamiga ah — ay kordhinayaan dadaalladooda waxyeellada ku ah Israa’iil,” ayaa lagu yiri warbixin kasoo baxday Golaha Amniga Qaranka.

Hay’addu waxay uga digtay muwaadiniinta Israa’iil iyo Yuhuudda ku sugan Imaaraadka isku dayo gaar ah oo lagu beegsanayo, gaar ahaan xilliyada muhiimka ah ee diimeed sida ciidaha Yuhuudda iyo maalinta Sabtida (Shabbat).

Xafiiska afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda ee Israa’iil kama uusan jawaabin codsi faahfaahin ah oo loo diray. Sidoo kale, mas’uuliyiinta wasaaradda arrimaha dibadda ee Imaaraadka kama aysan hadlin daadgureynta diblomaasiyiinta.

Tijaabo ku wajahan Heshiisyadii Abraham

Kala bixitaanka shaqaalaha diblomaasiyadeed ayaa hoosta ka xarriiqaya jilicsanaanta dhinaca amniga ee gobolka, xitaa marka ay jiraan xiriirro diblomaasiyadeed oo dhow oo lala leeyahay Israa’iil.

Heshiisyadii Abraham oo uu Mareykanku dhex-dhexaadiyay ayaa horseeday in Imaaraadka iyo Baxreyn ay noqdaan dalkii ugu horreeyay ee Carbeed muddo tobanaan sano ah oo xiriir diblomaasiyadeed la sameeya Israa’iil, taas oo fursad u siisay iskaashi dhaqaale iyo amni oo sii kordhaya.

Heshiiskaas ayaa sabab u noqday koboc weyn oo xiriirka ah, iyadoo lagu qiyaasay in in ka badan hal milyan oo dalxiisayaal Israa’iiliyiin ah ay booqdeen Imaaraadka tan iyo 2020, isla markaana ay jaaliyad yar oo Yuhuud ah dib uga hanaqaadday halkaas.

Dhimista joogitaanka diblomaasiyiinta Israa’iil ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan adkeysiga xiriirkaas, iyadoo la tixgelinayo xiisadda sii xoogeysanaysa ee gobolka, oo ay sii hurinayaan dagaalka muddada dheer ka socda Marinka Gaza iyo colaadda qarsoon ee u dhaxaysa Israa’iil iyo Iiraan.

Xiisadaha gobolka oo sii kordhaya

Digniinta kasoo baxday Golaha Amniga Qaranka waxay si cad u magacawday Iiraan iyo wakiilladeeda awoodda leh, oo ay ka mid yihiin kooxda Xisbullah ee Lubnaan iyo Xamaas ee maamusha Marinka Gaza.

Israa’iil waxay muujisay walaac xooggan oo ku saabsan aargudasho uga timaada Tehran, kadib iska horimaadyo milatari oo toos ah iyo kuwo dadban. Xiisadda u dhaxaysa labada dhinac ee colka ah ayaa gaartay heer is-weydaarsi aan horay loo arag oo ah gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn, iyo sidoo kale duqeymo joogto ah oo Israa’iil ka fuliso gudaha Suuriya, iyadoo la beegsanayo bartilmaameedyo lala xiriirinayo Iiraan.

Dhinaca kale, Israa’iil waxay wajahaysaa cadaadis caalami ah oo isa soo taraya oo ku saabsan dhaqankeeda milatari iyo dhibaatada ba’an ee bini’aadantinimo ee ka taagan Qaza.

Sida ay sheegeen falanqeeyayaasha amniga, iska horimaadku wuxuu kiciyay dareenka dadweynaha ee dunida Carabta, taasoo abuurtay jawi colaadeed oo ay si fudud uga faa’iideysan karaan kooxaha xagjirka ah. Xaaladda bini’aadantinimo ee kasii daraysa ayaa weli ah sababta ugu weyn ee keeni karta xasillooni darro, sida ay sheegayaan hay’adaha Qaramada Midoobay.

In kasta oo Imaaraadka loo aqoonsan yahay inuu ka mid yahay waddamada ugu amniga badan Bariga Dhexe, haddana dhacdo rabshado watay oo ka dhacday halkaas horaantii sannadkan ayaa muujisay khatarta suurtagalka ah.

Bishii Maarso, maxkamad ku taalla Imaaraadka ayaa xukun dil ah ku ridday saddex qof oo lagu helay dembiga dilka wadaad Yuhuudi ah oo u dhashay Israa’iil iyo Moldova, kaasoo la dilay bishii Nofeembar. Dembigaasi, oo ahaa mid aad u dhif ah oo dalkaas ka dhaca, wuxuu naxdin ku reebay bulshada qurba-joogta ah, wuxuuna iftiimiyay in muwaadiniinta Israa’iil ay noqon karaan bartilmaameed, xitaa marka ay joogaan dal saaxiib la ah.

Saciid Deni oo weerar culus ku qaaday Villa Somalia kadib guushii ay ka gaartay in…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni oo xalay jeediyey khudbad sanadle ah, oo ku saabsanayd sanad-guurada 27-aad ee ka soo wareegtay aas-aaskii maamulka Puntland ayaa wuxuu eedeymo culus ugu jeediyay dowladda federaalka oo haatan si weyn isku hayaan.

Saciid Deni ayaa madaxda dowladda federaalka ku dhaliilay inay ka gaabisay dagaalkii argagixisada, isla markaana wuxuu sheegay in ay abuurtay dagaallo siyaasadeed oo ku salaysan dano, kaasi oo qeyb ka yahay dagaalkii Sanaag.

Ciidamo taabacsan Villa Somalia iyo kuwa maamulka Puntland ayaa dhawaan ku dagaalamay gobolka Sanaag, oo haatan lagu daray dhismaha maamulka cusub ee Waqooyi Bari. Inkastoo Deni uu si adag uga soo horjeeday dhismaha maamulka SSC haddana xalay waa ka gaabsaday weerar toos ah.

Madaxweynaha Puntland ayaa sidoo kale waxa uu si gaar ah u xusay dagaalladii ka dhacay degmooyinka Doolow iyo Beledxaawo ee gobolka Gedo, kaas oo dowladda ku wiiqayso maamulka Axmed Madoobe oo dib isu doorashadiisi ay ka hortimid.

“Dowladda Federaalka inta ka weecatay waajibaadkeedii ayey dagaallo sokeeye abaabuleysaa, waxay ka shaqeyneysaa dano u qaas ah, arrintaasi waa ceeb iyo foolxumo dadkeena u soo hoyatay oo caalamka ay nooga niyad jebayaan,” ayuu yiri Madaxweynaha Puntland.

Sidoo kale, Deni ayaa sheegay inuu aad uga xun yahay in maamullada qaar aysan weli dhab ka aheyn in deegaanadooda ay ka sifeeyaan kooxaha argagixisada, isagoo ugu baaqay inay sidaan wax ka beddelaan oo dalka cadowga laga xoreeyo.

“Waxaa nasiib darro ah, dagaallada weli socda ee dhexmaraya beelaha Soomaaliyeed oo kooxaha argagixisada ah ay abuurayaan, waxaan ka tacsiyeynayaa falalka argagixiso ee ka dhacaya guud ahaan gayiga Soomaaliyeed,” ayuu yiri Saciid Deni.

Ugu dambeyntiina, wuxuu madaxda sare ee dowladda federaalka ugu baaqay inay wax ka beddesho siyaasadda hadda ay ku socoto, isagoo ku taliyay in la joojiyo dagaallada ka socda oo ah kuwo siyaasadeed.

Sidee ayuu nidaamka cusub ee Xajka u saameynayaa xujayda Soomaaliyeed?

0

Riyadh (Caasimada Online) – Dowladda Boqortooyada Sacuudiga ayaa sanadkan soo saartay nidaam cusub oo quseeya qaban-qaabada xajka sanadka 2026.

Dowladda ayaa si rasmi ah ugu wargelisay dadka iyo shirkadaha xajka in ay bilaabaan qorsheynta safarka xajka laga bilaabo bisha Agoosto ee sanadkan. Go’aankan ayaa waxaa sidoo kale waxaa ka hadlay Golaha Sare ee Muslimiinta Kenya.

Xoghaya Golaha Sare ee Muslimiinta Kenya, Cabdullaahi Salaad ayaa sheegay in dhammaan dadka doonaya in ay gutaan waajibaadka xajka ay khasab tahay inay raacaan habka cusub ee lacag-bixinta, kaasoo ka bilaabanaya xilli hore.

Wuxuu ugu baaqay shacabka Muslimiinta ah in aysan sugin waqtiga ugu dambeeya, balse ay degdeg u bilaabaan bixinta kharashaadka la xiriira xajka, maadaama lacagaha lagu xajayo la doonayo in la bixiyo ugu dambeyn 22-ka Agoosto 2025.

“Taariikhdaas marka ay dhaafto, fursadda lagu heli karo goobta degaanka xujayda (teendhada) way xirmeysaa. Haddii ay xirmato, lacagaha kale ee la bixiyo micno ma yeelanayaan,” ayuu yiri Cabdullaahi oo u waramay BBC.

Xoghayaha ayaa sidoo kale sheegay in go’aanka deg-dega ah ee Sacuudigu qaatey uu yahay mid ku saleysan in la helo qorsheyn wanaagsan oo loogu diyaar garoobo xujeyda, taasoo lagama maarmaan ka dhigeysa in shirkadaha iyo shaqsiyaadkuba bixiyaan lacagaha si waqti hore ah.

“Qofka xajinaya waa in lagu qorsheeyaa teendhadiisa, halkuu degayo iyo kharashaadkiisa, dhammaan waa in la sii diyaariyaa oo xogtooda loo gudbiyaa wasaaradda Xajka,” ayuu yiri.

Soomaaliya ayaa sanadkii waxaa ka xajiya kumanaan, kuwaasi oo nidaamkan cusub uu si weyn u saameyn doono, maadaama bilooyin ka hor safarka la rabo in la bixiyo lacagta xajka.

Jadwalka Xajka iyo ujeedada isbeddelka

Wasaaradda Xajka iyo Cumrada ee Sacuudiga ayaa sidoo kale soo saartay jadwalka dhammaan hawlaha maaliyadeed ee la xiriira xajka 2026, iyadoo sheegtay in bixinta dhammaan lacagaha lagu dhameyn doono ugu dambeyn 31-da Agoosto 2025.

Tallaabadan ayaa qeyb ka ah dadaallada dowladda Sacuudiga ay ku dooneyso horumarinta adeegyada xujeyda iyo isku-dubbaridka howlaha Xajka.

Warbixin ay dhawaan shaacisay hay’adda tirakoobka ee Sacuudiga ayaa muujisay in sanadkan 2025 uu xajka gutay tiro gaaraysa 1,673,230 qof oo ka kala yimid 171 dal oo caalamka ah. Waxaa ka mid ahaa 795,389 dumar ah.

Sidoo kale, warbixin kale oo kasoo baxday wasaaradda ayaa sheegtay in tirada dadka cumraysatay sanadkan ay sare u kacday boqolkiiba 30 marka la barbardhigo sanadkii hore, iyadoo dad gaaraya 1.2 milyan ay cumraysteen sanadkan, kana kala yimid 100 wadan oo Muslimiin ah.

Somaliland oo shir deg-deg ka yeelaneysa maamulka Waqooyi Bari Soomaaliya

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa shir deg-deg ah ka yeelanaysa dhismaha maamulka cusub ee Waqooyi Bari, kaasi oo hadda ka arrimiya dhul hore uga tirsanaan jirey Somaliland, balse isku tashi bulsho uga go’ay.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ayaa shir deg-deg ah iskugu yeeray Golaha Wasiirada Xukuumadda Somaliland, kaasi oo maalinta berri ka dhici doona Qasriga Madaxtooyada Somaliland.

Shirkan ayaa looga hadlaya dhismaha maamulka cusub ee Waqooyi Bari iyo tallaabada ay Somaliland uga jawaabi laheyd, sida uu sheegay Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland oo warbaahinta gudaha la hadlay.

”Waxaad ogtihiin in maamulka Muqdisho ka taliya ee xukunkooda ku fashilmay ay gobolada Bariga Jamhuuriyadda Somaliland ay maalmahan ka wadeen hagardaamo,” ayuu yiri Wasiirka Arimaha Gudaha iyo Amniga ee Somaliland, Cabdalle Maxamed Carab.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaa la yaab leh in maanta maamulka Muqdisho bilaabay inuu sheegto gobollo kamid ah Somaliland, sida; Sool, Sanaag iyo Togdheer. Waxay sheegashadaas muujinaysa sida ay uga aradan yihiin taariikhda dhulka ay ka hadlayaan.”

Wasiirka ayaa sheegay in dhaqaalihii caalamku ugu deeqay Dowladda Federaalka u adeegsaday burburinta gobollada Somaliland oo nabad ka jirto. “Beesha caalamka waxaa u sheegaynaa in dhaqaalihii ay maamulka Muqdisho ugu deeqeen inuu dib-u-dajin ugu sameeyo waddankiisa uu ku fashilmay, una adeegsaday hurinta colaad,” ayuu yiri.

Wasiirka ayaa intaas kusii daray “Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland berrito shir deg-deg ah ayuu isugu yeedhay golihiisa xukuumadda, oo lagaga falanqeyn doono arrinka maamulka faashilka ah ka wado gobollada Somaliland,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland.

Somaliland oo si weyn uga soo horjeeda dhismaha maamulka Waqooyi Bari oo lagu yagleelay magaalada Laascaanood ayaa haatan ka fikiraysa tallaabada ay qaadi laheyd, waxaana la filayaa in shirka deg-degga ah ee berri qabsoomaya lagu go’aamin doono.

Hoos ka daawo muuqaalka

Faah-faahinta howlgal culus oo ka socda Shabellaha Hoose

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Cutubyo ka tirsan Kumaandooska Danab ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa howlgal ballaaran ka wada deegaanka Leego ee gobolka Shabeellaha Hoose, iyo waddada muhiimka ah ee isku xirta gobolkaasi iyo gobolka Bay.

Ujeeddada howl-galka ayaa ah sugidda amniga deegaannadaasi, iyadoo la xakameynayo dhaqdhaqaaqa xubno ka tirsan Al-Shabaab oo mararka qaar ku dhuunta halkaas.

Ciidamada Danab ayaa sidoo kale baaritaanno ku sameeyay gaadiidka dadweynaha iyo dadka isticmaalaya waddooyinka, si loo xaqiijiyo nabadgelyada guud ee shacabka ku nool aaggaasi.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa qoraal kooban oo ay soo saartay ku bogaadisay geesinimada iyo dedaalka ay muujiyeen ciidamada Danab.

“Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya waxay ammaan iyo bogaadin u diraysaa geesiyaasha Danab ee si joogto ah ugu taagan ilaalinta shacabka iyo sugidda xasilloonida dalka,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Howl-galkan ayaa qeyb ka ah howl-gallada gaar ah ee kooxda Al-Shabaab lagula dagaalamayo, kaasi oo ay ka kaashanayaan ciidamada qaranka iyo kuwa xaq-udirirka deegaanka.

Si kastaba, Dagaalladan oo bilihii lasoo dhaafay uu ku yimid gaabis ayaa horseeday in kooxdu dib ula wareegto deegaanno iyo degmooyin muhiim ah oo ku yaalla Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, waxaana ugu dambeeyay Moqokori oo illaa iyo hadda ay haysato kooxdu.

Inkastoo Dowladda Soomaaliya ay sheegtay inay ka go’an tahay ciribtirka kooxda Al-Shabaab, iyadoo kaashanaysa shacabkeeda iyo saaxiibada caalamka, haddana weli ma muuqdo duullaan culus oo kooxda dib looga furanayo deegaanada ay qabsatay.

Fadeexad ka taagan Xudur: Doorasho mise xoreyn?

0

Xudur (Caasimada Online) – Magaalada Xudur oo muddo sanado ah go’doon ku jirta, kadib markii ay kooxda Al-Shabaab ka xireen wadooyinkii geli lahaa, ayuu guddiga doorashooyinka kaga dhawaaqay daah-furka diiwaan-gelinta codbixiyeyaasha.

Magaaladan oo haatan ku sugan yihiin Madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed iyo Guddoomiyaha Golaha Shacabka ayaa waxay halkaasi ka bilaabeen dardar-gelinta qorshaha doorasho ee ay riixayso Villa Somalia.

Gudoomiye Aadan Madoobe oo ay wehliyaan xubno ka tirsan ayaa daah-furay ololaha diiwaan-gelinta codxiyeyaasha gobolka Bakool, isagoo kasoo muuqday safafka dadweyne loo soo aruuriyay diiwaan-gelinta ay dowladdu ka bilowday Xudur.

Tan ayaa noqoneysa fadeexad hor leh, halka mas’uuliyiinta ugu sareysay deegaanka ay muujinayaan in aysan shaqadooda aheyn Xudur oo xor ah, balse ay keliya fiirsanayaan danaha siyaasadeed, ayagoo Madaxweynaha Soomaaliya la difaacaya qorshaha doorasho ee mucaaradka sida weyn uga soo horjeedaan.

Mas’uuliyiinta ayey aheyd in marka hore ay dadaal iyo juhdi badan ku bixiyaan sidii loo heli lahaa Xudur oo xor ah iyo guud ahaan gobolka Bakool, oo haatan shacabkeedu wajahayaan nolol adag, maadaama ay ku jiraan go’doon, ayna wax walba kasoo galaan dhanka hawada, taas oo cirka ku shareertay maciishada quuta-daruuriga ah.

Sida muuqata Madaxweyne Lafta-gareen iyo Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa ku dhacay imtixaankii u dambeeyay, sida aan horey u baahinay, safarka labada mas’uul iyo wafdiga horkacayaan ayaa waxaa horyaallay sida ay fursadan uga faa’iideysan lahaayeen, maadaama ay marar hore oo tageen magaalada aysan u dhaqaaqin xoreynteeda.

Ku dhowaad laba sano kahor ayay ahayd markii isla magaalada Xudur ay isugu tageen Madaxweynaha Soomaaliya, Madaxweynaha Koonfur Galbeed iyo Guddoomiyaha Baarlamaanka.

Safarkaas ayaa xilligaas la sheegay in ujeedkiisu ahaa dardar-gelinta howl-gallada ka dhanka ah Al-Shabaab, iyadoo markaas la filayay in Koonfur Galbeed uu ka billowdo wajigii ugu cuslaa ee dagaalka kooxda.

Hase yeeshe, nasiib darro ma dhicin sidii ay dowladda sheegtay, waxaana laba sano kadib la jooga halkii, iyadoo maanta uu Madaxweynaha Koonfur Galbeed uu dhanka cirka kasoo galayo Xudur.

Tani waxay kordhineysa dhaleecaynta loo jeediyo madaxda dalka, oo lagu eedeeyo in aysan si dhab ah uga go’nayn dagaalka argagixisada, balse ay ka fiirsanayaan danahooda siyaasadeed iyo kuwa shaqsiyadeed.

Si kastaba, Xudur oo ka mid ah magaalooyinka waaweyn ee koonfurta Soomaaliya, ayaa muddo ku jirta go’doon adag, iyadoo kooxda Al-Shabaab ay ka hareereeyeen dhamaan afarta jiho ee magaalada, taas oo sababtay in shacabka magaaladaasi ay ku noolaadaan xaalad go’doon ah muddo ka badan toban sano.

Daacish baxsad ah oo lagu qabtay gobolka Bari xilli…

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Ciidamada maamulka Puntland ayaa gacanta ku dhigay xubno ka tirsan kooxda Daacish, kuwaas oo ku dhuumaaleysanayey buuraleyda Calmiskaad.

Saraakiil ka tirsan hawl-galka Calmiskaad ayaa xaqiijiyay in xubnahan oo laba ah laga qabtay buuraha u dhaw degaanka Kalabayr ee gobolka Bari.

Labadaan xubnood oo ajaanib ah ayaa kamid ah firxadka maleeshiyaadka ee ku dhuumaalaysanaya gobolka Bari, kaddib markii ciidamada difaaca Puntland iyo saaxiibada caalamiga ay kala daadiyeen awooddii kooxdan.

Xubnahan ayaa loo gudbin doona taliska guud ee hawl-galka Calmiskaad ee magaalada Boosaaso, si loo mariyo baaritaan dhammaystiran, loona horgeeyo hay’adaha garsoorka, sida ay sheegeen saraakiisha ciidanka.

Hawl-galka ka dhanka argagixisada Daacish ayaa haatan maraya heer geba-gabo ah, kadib markii ciidamadu ay maleeshiyaadka ka saareen inta badan dhulkii ay kaga sugnaayeen maamulka.

Madaxweynaha Puntland oo xalay jeediyay khudbadii sanadlaha ayaa sheegay in uu dhawaan bilaabanayo hawl-galka Calmadow ee buuraha gobolka Sanaag lagaga sifaynayo kooxda Al-Shabaab.

Saciid Deni ayaa ugu bushaareeyay ciidamada maamulka Puntland ee difaaca kaga jira buuraha Calmadow in ay ku soo biiri doonaan ciidamadii hore u fadhiyay Calmiskaad ee ku soo guulaystay ciribtirkii Daacish, sida uu hadalka u dhigay.

Beled Hawo crisis: Somalia’s federalism at the brink

BELED-HAWO, Somalia – The recent military seizure of Beled Hawo by forces aligned with the Federal Government of Somalia (FGS) is more than just a tactical shift in a remote border town. It symbolizes Somalia’s existential struggles: the contentious balance between centralization and federalism, the political weaponization of impunity, and the dangerous diversion of resources from the existential fight against Al-Shabaab.

Events in July 2025 in the Gedo region have profound implications for national stability and regional security across the Horn of Africa.

For years, Beled Hawo has been a focal point of friction between Somalia’s federal government and the semi-autonomous Jubaland administration. Yet, the recent violence marks a dangerous escalation from political posturing to open warfare, exposing deep fault lines in Somalia’s provisional constitution and threatening its fragile national consensus.

A constitutional crisis 

The battle for Beled Hawo is not merely territorial but rooted in an unresolved constitutional crisis. Somalia’s provisional constitution, designed to distribute power and prevent authoritarianism, remains vague regarding the division of authority between the central government and Federal Member States (FMS). This ambiguity has fueled competing interpretations and tensions, particularly between Mogadishu and Jubaland.

The crisis escalated sharply following Mogadishu’s March 2024 constitutional amendments, which controversially expanded executive powers. Among the most contentious changes were the return to a one-person, one-vote electoral system and granting the president unilateral power to appoint and dismiss the prime minister without parliamentary approval. Jubaland’s President Ahmed Madobe vehemently rejected these reforms, perceiving them as a threat to regional autonomy.

Jubaland responded by amending its own state constitution to extend presidential terms from four to five years, holding elections on November 25, 2024, in which Madobe secured a controversial third term.

This direct challenge to federal authority led Mogadishu’s Banadir Regional Court, on November 27, 2024, to issue an unprecedented arrest warrant against Madobe for treason and undermining national unity. Thus, a political dispute escalated into a legal confrontation and, ultimately, violent conflict.

The Janan factor

Central to the federal assault on Beled Hawo was Abdirashid Hassan Abdinur, better known as Abdirashid Janan—a deeply controversial figure embodying the complex and cynical nature of Somali politics.

Janan first gained prominence as Jubaland’s security minister, notably controlling Gedo and strongly opposing Mogadishu’s influence. In August 2019, however, the federal government arrested him in Mogadishu on charges of severe human rights abuses committed between 2014 and 2017, extensively documented by Amnesty International and the UN.

In a dramatic twist, Janan escaped federal custody in January 2020, fleeing to Kenya, where he remobilized his forces and launched attacks against federal troops in Gedo throughout 2020. Kenya’s alleged support for Janan became a significant diplomatic issue, with Amnesty International urging his arrest and extradition.

Unexpectedly, in March 2021, after intense fighting and heavy losses, Janan surrendered to Mogadishu, citing a desire to end civilian suffering. In what many observers saw as a political compromise, all charges against him were swiftly dropped by a court in Benadir, raising serious questions about impunity and judicial integrity.

By July 2025, Janan resurfaced dramatically as a senior commander in Somalia’s National Intelligence and Security Agency (NISA), leading federal forces against his former Jubaland ally, Madobe, and completing a remarkable journey from regional strongman to federal fugitive, and finally, federal proxy. 

The conflict in Beled Hawo has regional implications, directly challenging the strategic interests of neighboring powers, especially Kenya. Nairobi maintains a long-standing security doctrine—the “Jubaland Initiative”—aimed at stabilizing southern Somalia as a buffer zone to protect Kenya’s northeastern border from Al-Shabaab attacks, arms trafficking, and refugee crises.

The FGS seizure of Beled Hawo undermines Kenya’s strategy, as violence spilled across the border into Kenya’s town of Mandera, injuring civilians and prompting mass displacement. According to the UN Office for Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA), nearly 38,000 civilians fled the fighting, with many crossing into Kenya, triggering a significant humanitarian crisis.

The clearest beneficiary of the Beled Hawo conflict is Al-Shabaab, the al-Qaeda-linked insurgency. The federal government diverted elite, internationally-trained security forces—including Turkey-trained Gor Gor and Haram’ad brigades—from fighting Al-Shabaab to pursue political objectives in Gedo.

This shift creates dangerous security vacuums that Al-Shabaab readily exploits, enabling the group to regroup, rearm, and intensify attacks elsewhere.

This internal conflict thus represents a severe, self-inflicted setback in Somalia’s broader campaign against violent extremism. As federal and regional forces confront each other rather than terrorists, Al-Shabaab’s threat grows unchecked.

Somalia at a precipice

The seizure of Beled Hawo is not an isolated incident but the violent culmination of Mogadishu’s deliberate strategy to subordinate federal member states through coercive military action.

This aggressive federal approach threatens to unravel Somalia’s fragile state-building project, inciting further humanitarian suffering, regional instability, and enabling terrorist resurgence.

To prevent a catastrophic outcome, immediate steps must be taken. Firstly, a ceasefire and verified withdrawal of federal-aligned forces from Beled Hawo to pre-conflict positions is essential—not as a loss of sovereignty but as a necessary confidence-building measure for renewed political dialogue.

Ultimately, the crisis in Gedo forces Somalia to confront a stark choice: recommit to building an imperfect yet functional federal state grounded in consensus and rule of law, or regress to destructive zero-sum politics reminiscent of past civil wars.

Failure to act decisively now risks handing Al-Shabaab a strategic victory, allowing its black flag to rise again over the ruins of a fractured and failed Somali state.

Beijing targets Somaliland-Taiwan deal with Somali push

MOGADISHU, Somalia – China is ramping up its security and diplomatic presence in Somalia, a development analysts view as a direct response to the expanding partnership between Taiwan and Somaliland—a relationship that risks igniting new tensions in the already volatile Horn of Africa.

The Chinese Embassy in Mogadishu confirmed last week that it had discussions with Somalia’s Police Force Coast Guard aimed at boosting cooperation. The talks, as announced on social media platform X by the embassy, focused on coastal security and underscored a mutual commitment to “safeguarding national sovereignty and territorial integrity.”

Though official communications remained carefully broad, Caasimada Online sources allege Chinese officials encouraged Somali authorities to recruit and arm personnel from northern Somaliland regions and deploy them along the Somaliland coast—an explosive proposal given the historical dispute between Mogadishu and Hargeisa.

The intensified diplomatic activity follows closely on the heels of a new maritime and fisheries cooperation pact signed between Taiwan and Somaliland, two self-governing democracies striving for international recognition.

A widening geopolitical rift

The agreement has drawn fierce criticism from Beijing, which sees Taiwan as a renegade province destined for reunification with the mainland, even by force if necessary. China staunchly opposes any diplomatic relations between Taiwan and other nations, considering such interactions violations of its “One China” policy.

Somalia, viewing Somaliland as an inseparable part of its national territory, has likewise rejected the Taiwan-Somaliland accord.

Somaliland declared independence from Somalia in 1991 following a violent civil war, yet remains internationally unrecognized despite maintaining its government, security forces, and currency for over 30 years.

Its relationship with Taiwan marks a significant diplomatic step, exemplified by Taipei opening a representative office in Somaliland’s capital, Hargeisa, alongside the provision of development aid.

Taiwan, however, defends the agreement vigorously, insisting on its sovereign right to establish relations with other independent entities.

Soft power and strategic influence

In reaction, China’s Ambassador to Somalia, Wang Yu, has accelerated a series of high-profile meetings in Mogadishu. This engagement signifies a notable shift for China, which traditionally avoided direct involvement in Somalia’s security challenges, particularly the fight against al-Shabaab, spearheaded mainly by the African Union.

Beijing’s current strategy appears to combine security commitments with soft-power diplomacy. On Wednesday, Somalia’s Ambassador to China, Hodan Osman, hosted Somali senators and officials in Beijing in what she described as an “experience-sharing program.”

“This visit is part of broader efforts to strengthen bilateral cooperation between Somalia and China across important sectors,” Osman stated via social media.

Observers in Mogadishu regard Osman, a Mandarin-speaking former translator for the Chinese Embassy, as a crucial intermediary for Beijing. Her position and experience are seen as particularly valuable assets to China’s strategic interests amid intensifying international competition in the region.

Fears of destabilization

China’s diplomatic influence has also reached sensitive and contested territories within Somalia. Recently, the Chinese Embassy delivered food aid to Las Anod, the administrative capital of the SSC-Khaatumo region. This region recently declared allegiance to the Federal Government of Somalia after months of deadly clashes and a breakaway from Somaliland’s control.

Analysts widely interpret this direct involvement in an unstable region as a calculated effort by Beijing to leverage internal Somali divisions.

Experts caution that China’s increasing activity, particularly around the contentious Somaliland-Somalia issue, could exacerbate already fragile regional dynamics.

“China’s increasing involvement—particularly in regions like Somaliland that have long enjoyed relative stability—could heighten political tensions and destabilize the area,” warned a regional analyst quoted by Somali media.

As Beijing and Taipei project their sovereignty dispute onto the Horn of Africa, the danger grows that longstanding local conflicts could be inflamed by global geopolitical rivalry, threatening to unravel delicate and hard-won stability.

Daawo: Deni oo khudbad xasaasi ah uga hadlay dagaalka Gedo, kan Shabaab iyo DF

Garowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, ayaa jeediyey khudbad sanadle ah oo xaaladda siyaasadeed ee dalka uu kaga hadlay, khudbadiisa ayaa ku saabsaneyd sanad-guurada 27-aad ee ka soo wareegtay aas-aaskii dowlad goboleedka Puntland.

Saciid Deni ayaa hambalyo kadib qiray in Puntland ay wajaheyso xaalad adag, balse wuxuu dadkiisa kula taliyey in culeysaadka jira looga gudbo isku tashi, isagoo aan hoos u sii gelin faahfaahinta culeyska ay Puntland wajaheyso 27 sano kadib aas-aaskeedii.

“Dadka reer Puntland waxaan ugu baaqayaa inay u dheganuglaadaan xaaladda adag ee soo wajahday, inay ilaaliyaan midnimada dadka reer Puntland iyo hadafkii maamulkaan loo aas-aasay oo ahaa in la isku raaci dhismaha maamul ka shaqeeya horumarka bulshada,” ayuu yiri Saciid Deni.

Sidoo kale, Madaxweyne Saciid Deni, ayaa dowladda federaalka ku dhaliilay inay ka weecatay waajibaadkii loo dhisay, isla markaana ay ku howlan tahay waxyaabo aan maslaxada dadka Soomaaliyeed aan ka tarjumeyn, sida uu hadalkiisa u dhigay.

“Dowladda Federaalka inta ka weecatay waajibaadkeedii ayey dagaallo sokeeye abaabuleysaa, waxay ka shaqeyneysaa dano u qaas ah, arrintaasi waa ceeb iyo foolxumo dadkeena u soo hoyatay oo caalamka ay nooga niyad jebayaan,” ayuu yiri Madaxweynaha Puntland.

Deni, ayaa sheegay inuu aad uga xunyahay in maamullada ka jira Soomaaliya aysan weli u qalab qaadan in deegaanadooda ay ka sifeeyaan cadowga Khawaarijta ah, isagoo ugu baaqay inay sidaan wax ka beddelaan oo dalka cadowga laga xoreeyo.

“Waxaa nasiib darro ah, dagaallada weli socda ee dhexmaraya beelaha Soomaaliyeed oo kooxaha argagixisada ah ay abuurayaan, waxaan ka tacsiyeynayaa falalka argagixiso ee ka dhacaya guud ahaan gayiga Soomaaliyeed,” ayuu yiri Saciid Deni.

Madaxweynaha Puntland ayaa farriin u diray dowladda federaalka, isagoo ugu baaqay inay wax ka beddesho siyaasadda hadda ay ku socoto, si gaar ah dagaallada ka socda Jubbaland oo ah kuwo siyaasadeed ayuu ku taliyey in la joojiyo.

“Waxa socda waxay dalkeena u horseedi karaan burbur aan laga soo kabsan, dowladdu ha joojiso dagaalada ka socda Beledxaawo, Doolow iyo deegaanada kale ee Soomaaliyeed oo ku dhisan dano gaar ah, iyadoo aan lala dagaalameyn kooxo argagixiso ah,” ayuu yiri Madaxweyne Saciid Deni.

Hoos ka daawo

Israel evacuates most UAE diplomatic staff citing threats

ABU DHABI, United Arab Emirates – Israel evacuated most of its diplomatic staff from the United Arab Emirates late Thursday, according to Israeli media, after its national security agency issued a stark warning of plots against its citizens in the Gulf nation.

The move marks a significant security escalation that poses a direct challenge to the landmark normalization pact between the two countries.

Israel’s National Security Council (NSC) sharpened its travel advisory for the UAE, a popular destination for Israeli tourists and businesspeople since the signing of the Abraham Accords in 2020.

“We are emphasizing this travel warning given our understanding that terrorist organizations (the Iranians, Hamas, Hezbollah, and Global Jihad) are increasing their efforts to harm Israel,” the NSC said in a statement.

The agency warned of specific attempts to target Israeli and Jewish individuals in the UAE, particularly during significant religious periods such as Jewish holidays and Shabbat.

The Israeli foreign ministry spokesperson’s office did not immediately respond to a request for comment. Officials in the UAE’s foreign ministry also did not issue an immediate comment on the evacuation.

A test for landmark accords

The withdrawal of diplomatic personnel underscores the fragility of regional security, even within nations that have forged historic ties with Israel.

The U.S.-brokered Abraham Accords saw the UAE and Bahrain become the first Arab nations in decades to normalize relations with Israel, paving the way for burgeoning economic and security cooperation.

The agreement led to a flourishing of ties, with an estimated one million Israeli tourists visiting the UAE since 2020 and a small but visible Jewish community re-establishing its presence.

This diplomatic drawdown raises questions about the resilience of these ties amid soaring regional tensions fueled by the long-running war in Gaza and Israel’s protracted shadow conflict with Iran.

The NSC’s warning explicitly names Iran and its powerful proxies, including the Lebanese militant group Hezbollah and the Palestinian Islamist group Hamas, which governs the Gaza Strip.

Israel has cited concerns about retaliatory attacks from Tehran following a series of direct and indirect military confrontations. Tensions between the two arch-foes have included an unprecedented exchange of direct missile and drone fire and ongoing Israeli strikes against Iranian-linked targets in Syria.

Simultaneously, Israel faces mounting international pressure over its military conduct and the severe humanitarian crisis in Gaza.

The conflict has inflamed public opinion across the Arab world, creating a hostile environment that extremist groups could seek to exploit, according to security analysts. The humanitarian situation remains a key driver of instability, according to United Nations agencies.

While the UAE is widely regarded as one of the safest countries in the Middle East, a violent incident earlier this year highlighted potential risks.

In March, a UAE court sentenced three people to death for the murder of an Israeli-Moldovan rabbi in November. The crime, while rare, sent shockwaves through the expatriate community and demonstrated that Israeli citizens could be targets even in friendly nations.

Daawo: DF oo Laascaanood ku dhistay ciidan difaaci doona dowlad goboleedka Waqooyi Bari

0

Laascaanood (Caasimada Online) –Hoggaamiyaha dowlad goboleedka cusub ee Waqooyi Bari Soomaaliya Cabdulqaadir Firdhiye ayaa maanta magaalada Laascaanood tababar ugu soo xiray cutubyo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Guddoomiye ku xigeenka labaad ee golaha Aqalka Sare ayaa ku sugnaa munaasabadda maanta tababarka loogu soo xiray ciidankaas oo lagu tababaray xero militeriga Soomaaliya uu ku yeeshay duleedka magaalada Laascaanood.

In ciidankaan la dhiso oo lagu diyaariyo Laascaanood waxay qeyb ka aheyd heshiiskii dhismaha dowlad goboleedka cusub ee Waqooyi Bari iyo aqoonsigii KMG ahaa ee SSC Khaatumo.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa la go’aamiyey in ay toos u ilaaliyaan dowlad goboleedkaas xuduudda la leh Somaliland oo gooni ogoosad ah iyo Puntland oo ka carootay dhismihiisa.

Sidoo kale, dhismaha ciidanka xoogga qeybtiisa Waqooyi Bari Soomaaliya waxaa barbar socota diyaarinta ciidan Daraawiish ah oo maamulkaas gaar u ah, oo si dardar leh ku socota.

Xalay ayaa la soo gabagabeeyey dhismaha dowlad goboleedka cusub ee Waqooyi Bari Soomaaliya oo marxalado adag laga soo maray, iyadoo igu dambeyn la qanciyey beelaha wax ku leh maamulkaas oo beesha Warsangeli ay ugu tabasho badneyd.

Caawa waxaa Laascaanood ka socota xafladda xiritaanka shirweynihii lagu dhisay dowlad goboleedka Waqooyi Bari Soomaaliya, taas oo loogu mahadcelinayo dadkii ka soo qeyb qaatay guusha laga gaaray dhismaha maamulkaas.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa waqti badan gelisay dhismaha maamulkaas, waana ku guuleysatay, Laascaanood ayaa caawa kadib toos wax ula qeybsa doonta Garoowe, Dhuusamareeb, Jowhar, Baydhaba, Kismaayo iyo Muqdisho.

Hoos ka daawo

Xildhibaan ka carooday arrin ka taagan Gedo oo mooshin ka abaabulaya Xamza

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Ismaaciil Ciid oo ka tirsan golaha shacabka ayaa baarlamaanka Soomaaliya ka dalbaday in la keeno mooshin xilka looga qaadayo Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre, isagoo sheegay in abaabulka mooshinkaas uu hoggaami doono.

Xildhibaanka ayaa sheegay inuu ka carooday dagaal beeleed ka taagan degmada Luuq ee gobolka Gedo, kaas oo uu sheegay in xukuumadda ra’iisul wasaare Xamsa ay dhegaha ka fureysatay, isna uu doorbidayo in mooshin uu ka abaabulo.

Hoos ka aqriso qoraalka Xildhibaanka oo dhameystiran:

Waxaan halkaan rabaa in aan umadda Soomaaliyeed si guud ula wadaago dagaal in muddo ah ka aloosnaa degmadda Luuq ee Gobolka Gedo, una dhaxeeyey labo beelood oo deegaanka wada dega oo xalintiisa dadaalo badan ku bixiyey, hase ahaatee ka quustey, kadib markii dowladda federaalka Soomaaliya laga waayay in nabadaynta qayb ka noqdaan, waxaana isoo baxday xukuumada hada joogta inaan dalka iyo dadka u sinayn.

Haddaba anigoo ka mid ah xildhibaanada Golaha Shacabka Barlamaanka 11aad ee kursiga tirsigiisu yahay #hop275, isla markaasna ku metela dhinaca kale ee raadinaayey xal nabadeed, waxaan bulshada Soomaaliyeed si guud ah si gaar ah ugu sheegayaa inaan ka quustey, isla markaasna lumisey kalsoonida bulshada aan siyaasadda ku metalo.

Sidaas darteed, Anigoo fulinaya dareenka dadka aan matalo waxaan mooshin la xisaabtan iyo kalsooni kala noqosho ah ka keenayaa Xukuumada aan dalka iyo deegaanka u sinayn, si dalka u helo xukuumad dadka Sooamaaliyeed midnimadooda ka shaqaysa, una wada adeegta.

Ugu dambeyntii, maadaama Xukuumadda ay ku fashilantay joojinta dagaalada beelaha walaalaha ah, kana leexatey barnaamijkeedii siyaasadeed ee barlamaanku codka kalsoonida ku siiney, waxaan xildhibaanada Golaha Shacabka ugu baaqayaa in si degdeg xukuumadda loo horkeeno Golaha Shacabka lagana keeno Mooshin kalsooni kala noqosho ah.

Xukuumadda Xamza iyo gobolka Banaadir oo ku dhowaad $1 Milyan oo dollar ugu yaboohay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xukuumadda Soomaaliya ayaa maanta ku yaboohday lacag dhan oo $500,000 oo doolar, taasoo loogu talagalay in lagu caawiyo dadka ay abaaruhu ku dhufteen ee ku nool gobolka Awdal, halka maamulka gobolka Banaadir uu ku yaboohay $200,000.

Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Masiibooyinka ee Soomaaliya (SODMA), Maxamuud Macalin Cabdulle ayaa soo dhaweeyay go’aanka ay golaha wasiiradu ku yaboohday lacagtaan.

Guddoomiye Maxamuud Macalin ayaa sheegay in Golaha Wasiirada XFS ay tixgeliyeen warbixintii dhawaan ay soo saartay hay’adda SODMA ee ku aadan xaaladdaha bini-aadannimo ee ka taagan Gobolka Awdal.

Wuxuu xusay in lacagtan ay qayb ka noqon doonto dadaallada lagu yareynayo saamaynta abaarta, isla markaana ay gacan weyn ka geysan doonto xaaladaha degdega ah ee ka jira gobolka.

Sidoo kale, Guddoomiyaha ayaa ugu baaqay hay’adaha gargaaraka iyo bulshada caalamka inay gacan ka geystaan dadaallada gurmadka ah ee loogaga baahan yahay gaar ahaan gobollada ay abaaruhu ku dhufteen.

Dhinaca kale, Maamulka Gobolka Banaadir ayaa isna caawa $200,000 ugu deeqay gurmadka abaarta ka taagan gobolka Awdal.

Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo maanta kulan la qaatay wasiirro iyo xildhibaanno ka tirsan dowladda ee laga soo doorto gobolka Awdal ee Waqooyiga Galbeed Soomaaliya ayaa ku dhawaaqay in laba boqol oo kun oo doollar uu ugu yaboohay wax-ka-qabashada abaarta Awdal.

Mas’uuliyiintan ayaa Guddoomiyaha siiyey warbixin ku saabsan xaaladda murugsan ee abaarta ka taagan gobolkaas, iyo qeylo-dhaanta ba’an ee muddooyinkii dambe kasoo yeeraysay waxgaradka iyo siyaasiyiinta Awdal.

“Guddoomiye Dr. Muungaab oo garwaaqsan muhiimadda isu-gurmashada ayaa ku dhawaaqay in Maamulka Gobolka Banaadir uu deeq lacageed oo dhan laba boqol kun oo doollar ($200,000) ku bixinayo sidii looga qayb qaadan lahaa gurmadka degdegga ah ee loo fidinayo walaalaha dhibaateysan,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay maamulka gobolka Banaadir.

Sidoo kale, Guddoomiyaha ayaa sheegay in maamulkiisa iyo shacabka gobolka Banaadir ay diyaar u yihiin garab-istaagga walaalahooda ku sugan Awdal, waxaana uu xusay in deeqda lacageed ee uu yaboohay lagu wareejin doono Hay’adda SODMA si loogu fuliyo gurmadka naf-badbaadin ee looga baaqsanayo in aafadu sii baahdo, oo ay salfato nolosha dad Soomaaliyeed.

Si kastaba, Yaboohan ayaa imanaya iyadoo gobolka Awdal uu ka mid yahay meelaha ay abaartu si ba’an u saameeyeen, taasoo keentay in boqolaal qoys ay waayaan xoolahoodii iyo nolol maalmeedkoodii.

Maxay tahay digniinta lala wadaagay ciidanka Burundi ee ku sugan Somalia?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Guutada Ciidanka Burundi ee ku sugan Soomaaliya, G/Sare Oscar Hatungimana, ayaa soo gaba-gabeeyay socdaal shaqo oo uu ku tegay dhammaan saldhigyada Ciidanka Qaybta 5-aad ee qeyb ka ah howl-galka nabad ilaalinta ee AUSSOM.

Ujeeddada socdaalka taliyaha ayaa ahayd in la qiimeeyo xaaladda guud ee hawl-gallada, lana dhiirrigeliyo ciidamada, isla markaana lagu muujiyo taageerada joogtada ah ee Dowladda Burundi u hayso ciidamada BNDF ee ka howl-gala gudaha Soomaaliya.

Intii uu socdaalku socday, G/Sare Hatungimana wuxuu kulammo la yeeshay saraakiil iyo askar ka tirsan saldhigyada uu booqday. Wuxuu si gaar ah u ammaanay dadaalka, adkeysiga iyo xirfadda ay muujiyeen, isagoo la wadaagay digniin amni.

Taliyaha oo dhiirrigelin u muujiyay howl-galka ay wadaan ciidamadan ayaa wuxuu la wadaagay muhiimadda ay leedahay feejignaanta joogtada ah si looga hortago khataraha kooxda Al-Shabaab, isagoo ku baraarujiyay ciidamada in ay sii xoojiyaan heeganka iyo u diyaar garowga hawl-galladooda.

Wuxuu sidoo kale xusay in anshaxa iyo xirfadlaha ciidan uu yahay tiir muhiim u ah adeeg hufan oo loo fidiyo bulshada, wuxuuna carrabka ku dhuftay muhiimadda ay leedahay u hoggaansanaanta xeerarka caalamiga ah ee aadannimada iyo ilaalinta xuquuqda bini’aadamka.

G/Sare Hatungimana wuxuu ku bogaadiyay ciidamada sida ay uga go’an tahay ilaalinta nabadda iyo u adeegidda shacabka Soomaaliyeed, isagoo muujiyay in ixtiraamku iyo masuuliyaddu ay laf-dhabar u yihiin guusha howl-galka nabad ilaalinta.

Si kastaba, digniintan lala wadaagay ciidamada Burundi ee qeybta ka ah howl-galka AUSSOM ayaa imanaysa xilli ay kooxda Al-Shabaab kordhisay weerarradeeda, isla markaana ay sameysay soo rogaal celin xooggan.

Jeneraal Diyaano oo muujiyay dareenka reer Puntland ee maamulka Waqooyi Bari

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, S/Guuto Aasad Cusmaan Cabdullaahi, ayaa shacabka iyo waxgaradka ku nool SSC-Khaatumo ugu hambalyeeyay guusha ay ka gaareen dhameystirka dhismaha Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari.

Dhismaha maamulkaasi ayaa lagu soo gaba-gabeeyay shir muddooyinkii dambe ka socday magaalada Laascaanood.

Qoraal uu Taliyaha ku daabacay bartiisa Facebook ayuu ku muujiyay taageeradiisa, isagoo yiri: “Waxaan u hambalyeynayaa shacabka iyo waxgaradka SSC dhameystirka dhisidda Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari.”

Jeneraal Asad Diyaano, oo horey uga mid ahaa musharraxiintii u tartamay xilka madaxweynaha Puntland, ayaa hoosta ka xariiqay in shacabka Puntland ay si weyn ugu riyaaqeen horumarkaasi.

Wuxuu sidoo kale ku baaqay in madaxda Puntland ay garab istaagaan walaalahooda SSC si loo xaqiijiyo midnimo iyo iskaashi dhab ah.

“Dadwayanaha Puntland waxay ku faraxsanyihiin guushaas, sidoo kale maamulka waxay masuuliyadu faraysaa inay garab istaagaan walaalahooda waxay isku noqonayaan garab iyo gaaashaan,” ayuu yiri Jeneraal Diyaano.

Hoos ka aqriso qoraalka:

Hambalyo Dhamaystirka Dowlad Goboleedka Wuqooyi Bari.

Waxaan u hanbalyeynayaa Shacabka iyo Waxgaradka SSC ee Dhamaystirka Dhisidda Dowlad Goboleedka Wuqooyi Bari.

Waxaan si gaar ah ugu mahadcelinayaa Madaxweynaha iyo Raysalwasaaraha dalka Soomaaliya Dadaalkii iyo ka go’naantii ay geliyeen Dhisida Dowlad Goboleedkaas iyo hirgelinta midnimada iyo wadajirka dalka.

Dadwayanaha Puntland waxay ku faraxsanyihiin guushaas, sidoo kale maamulka waxay masuuliyadu faraysaa inay garab istaagaan walaalahooda waxay isku noqonayaan garab iyo gaaashaan.

Waxaan u rajaynayaa Dowlad Goboleedka Cusub guul, sidoo kale guud ahaan Soomaaliya Barwaaqo iyo Baraare.

Mahadsanidin.

Somaliland oo Mareykanka u yaboohday laba shay oo ku rabto aqoonsi iyo jawaabta la siiyey

0

Hargeysa (Caasimada Online) – Somaliland oo sannadkii 1991-kii kaga dhawaaqday madax-bannaanideeda Soomaaliya inteeda kale, ayaa sheegtay inay diyaar u tahay inay Maraykanka u bandhigto saldhig milatari oo ku yaalla meel muhiim u ah Badda Cas iyo heshiisyo dhinaca macdanaha istaraatiijiga ah, taas oo qayb ka ah dadaalkeeda ay ku doonayso in loo aqoonsado dal madax-bannaan.

In kasta oo Maraykanku uu hadda aqoonsan yahay in Somaliland ay ka mid tahay Soomaaliya, haddana madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi, ayaa olole ka wada Washington si uu taageero uga helo dadaalka gobolka gooni-u-goosadka ah uu ugu jiro aqoonsi — isaga oo qayb ka ah loolan ballaaran oo loogu jiro dareenka Donald Trump, xilli Maraykanku uu Shiinaha kula tartamayo kheyraadka istaraatiijiga ah ee Afrika.

Cirro, oo xukunka gobolkan gooni-u-goosadka ah ee Geeska Afrika qabtay sannadkii 2024, ayaa sheegay in wada-hadallo uu la yeeshay Safaaradda Maraykanka ee Soomaaliya iyo Wasaaradda Difaaca (Department of Defense) ay ujeedadoodu tahay in la gaaro iskaashi cusub oo ku saabsan iskaashiga dhaqaalaha, amniga, iyo la-dagaallanka argagixisada.

“Waxaan ka wada hadalnay hababka iyo waddooyinka aan isaga kaashan karno amniga, ganacsiga, iyo xasilloonida gobolka,” ayuu madaxweynuhu ku yiri wareysi uu siiyey Bloomberg, isaga oo xusay in safiirka Maraykanka ee Soomaaliya uu booqday Somaliland dhowr jeer bilihii la soo dhaafay, halka saraakiil ka tirsan wasaaradda difaacana ay tageen gobolkiisa bishii Diseembar.

Wasaaradda Difaaca ee Maraykanka kama aysan jawaabin codsiyo loo diray oo la xiriiray arrintan.

Somaliland way ku guul-darraysatay inay hesho aqoonsi caalami ah tan iyo markii ay madax-bannaanida ku dhawaaqday. Laakiin, halka Soomaaliya ay la daalaa-dhacaysay soddon sano oo dagaal sokeeye ah iyo kacdoon mintidiin Islaami ah oo salka ku haya, gobolkan gooni-u-go’ay wuxuu ahaa mid nabdoon inta badan.

Aqoonsiga Somaliland oo ku taalla goob istaraatiiji ah waxay xoojin kartaa saameynta Mareykanka ee gobol muhiimad sii kordheysa leh, halkaas oo fallaagada Xuutiyiinta ee ay Iran taageerto ee Yemen ay beegsadaan maraakiibta xiriirka la leh Israel, Maraykanka, iyo dalalka kale ee taageersan dagaalka Gaza. Imaaraatka Carabta, oo ah xulufo dhow oo Maraykanka ah, ayaa horay u maamulayay dekedda Berbera ee Somaliland wuxuuna gacanta ku hayaa garoon diyaaradeed oo u dhow oo ay adeegsadaan diyaaradaha milatariga.

Maraykanku wuxuu sidoo kale ku qasbanaan lahaa inuu ka fikiro waxa uu aqoonsiga Somaliland uga dhigan yahay iskaashiga dhinaca amniga ee kala dhexeeya Soomaaliya, halkaas oo uu kaalin weyn ka qaatay caawinta dowladda ee la dagaallanka kooxaha la xiriira Daacish iyo Al-Qaacida. Ku-xigeenka madaxa Taliska Afrika (Africa Command), John Brennan, ayaa sheegay in la dagaallanka kooxaha argagixisada uu yahay “dadaalkooda ugu weyn,” gaar ahaan bariga Afrika.

“Waa halka ay dadkeenna intooda badan joogaan,” ayuu weriyeyaasha u sheegay Isniintii. “Waa maalgashiga ugu weyn ee aan hayno.”

Wasaaradda Arrimaha Dibedda Mareykanka ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay, in kasta oo Safiirka Maraykanka Richard Riley iyo mas’uuliyiin kale ay la kulmeen madaxweynaha iyo saraakiil kale oo Somaliland ah si ay uga wada hadlaan danaha guud ee gobolka Geeska Afrika, haddana Wasaaraddu aysan wada-hadallo toos ah kula jirin wakiillada Somaliland oo ku saabsan heshiis lagu aqoonsanayo Somaliland.

Wasaaraddu waxay sheegtay in Maraykanku uu aqoonsan yahay madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, oo ay Somaliland ka mid tahay, iyadoo ku celisay mowqifka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Soomaaliya.

“Siyaasadda rasmiga ah ee Maraykanka, oo waafaqsan xeerarka caalamiga ah, waa aqoonsiga ‘Hal Soomaali’ oo taageeraysa madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya oo ah hal dawlad oo aan la kala qaybin karin,” ayuu yiri wasiiru-dawlaha arrimaha dibedda ee Soomaaliya, Cali Maxamed Cumar, oo Talaadadii khadka taleefanka ugu warramay Bloomberg.

Cirro wuxuu sheegay in inkastoo aqoonsiga dawladnimo uu weli yahay yool, haddana waddada lagu gaari karo ay ugu horreyn ku xiran tahay la falgalka beesha caalamka ee dhinacyada amniga, ganacsiga, la-dagaallanka argagixisada, burcad-badeedda, iyo tahriibka sharci-darrada ah.

“Haddii Maraykanku uu danaynayo inuu yimaado Somaliland, si weyn ayaa loogu soo dhoweynayaa,” ayuu yiri Cirro, isagoo intaa ku daray inuu diyaar u yahay inuu Maraykanka u bandhigo heshiis macdanta muhiimka ah sida lithium-ka.

Somaliland hadda ma soo saarto lithium, inkastoo ay horay shati u siisay shirkadda fadhigeedu yahay Sacuudi Carabiya ee Kilomass Co. si ay u sahamiso kaydka macdantaas, sida ay warbaahinta Somaliland Chronicle baahisay Juun 2024.

Gobolku wuxuu sidoo kale leeyahay kaydka macdanta daasadda, dhagxaan qaali ah iyo macdano warshadeed oo ay ku jiraan gypsum, agabka sibidhka iyo dahabka, sida lagu sheegay warbixin ay daabacday African Mining bishii Juun 2023.

Madaxweynaha Somaliland wuxuu sheegay inuu filayo inuu booqasho ku tago Maraykanka, isla markaana in heshiisyada cusub ee loo bandhigayo Washington aysan “shuruud ku xirnayn” in Trump uu si rasmi ah u aqoonsado gobolka gooni-u-go’ay.

Mar la weydiiyay suurtagalnimada saldhig milatari oo Maraykanku ka samaysto Somaliland, wuxuu yiri: “Weli waxaan ka wada xaajoonaynaa arrimo. Waxaan rajaynaynaa in wada-hadalkaas uu miro-dhalo mustaqbalka.”

Marka laga hadlayo xiriirka Soomaaliya, Cirro wuxuu cambaareeyay waxa uu ku tilmaamay isku dayo ay dhowaan Muqdisho ku doonaysay inay maamul barbar-socda ka dhisto gudaha Somaliland.

“Soomaaliya ma wada hadli karto mana la yeelan karto wada-xaajood Somaliland iyadoo goynaysa qaybo ka mid ah Somaliland oo samaynaysa maamul gooni ah,” ayuu yiri. “Waxaan nahay qaran nabadda jecel, laakiin Somaliland waxay awood u leedahay inay difaacdo dhulkeeda iyo dadkeeda.”