30.6 C
Mogadishu
Saturday, May 9, 2026

Why must Somalia finally confront Ethiopia’s violations?

Mogadishu (Caasimada Online) – The strategic Somali border town of Doolow once again became a flashpoint in the Horn of Africa’s most complex and fraught relationship. In a scene grimly reminiscent of past confrontations, Ethiopian National Defense Force (ENDF) troops clashed directly with personnel from Somalia’s federal intelligence agency.

The firefight, which reportedly left at least one federal soldier dead and saw the local intelligence commander arrested, was not a random skirmish. It was a calculated display of power, deeply enmeshed in a bitter internal Somali political struggle and timed with cynical precision as Somalia’s president was in Addis Ababa for diplomatic talks.

The incident is the latest in a pattern of violations that has seen Mogadishu issue furious condemnations, accusing Ethiopia of “blatant aggression” and a flagrant disregard for its sovereignty. Yet, despite the outrage, Somalia has consistently stopped short of severing all ties. This paradox raises a critical question: Why does a nation, whose sovereignty is so openly challenged, continue to engage with its aggressor?

The answer lies in a painful reality forged by a crippling security dependency, deep internal political fractures that Ethiopia masterfully exploits, and a pragmatic, if agonizing, strategy for national survival. Somalia is not passively watching these violations; it is navigating a crisis it cannot afford to escalate.

But the time for strategic patience may be reaching its limit. Continued passivity risks normalizing Ethiopian violations, eroding the very concept of Somali sovereignty. If these incidents go unanswered, they will set a dangerous precedent—that Somalia’s borders and military personnel can be violated with impunity.

A nation hostage to its security

The primary reason Somalia cannot afford a complete diplomatic rupture, as some argue, is its profound and inescapable dependence on the very military it accuses of aggression. For over a decade, Ethiopia has been a cornerstone of the fight against Al-Shabaab, the al-Qaeda-affiliated insurgency that continues to control vast swathes of rural Somalia and poses an existential threat to the state.

Ethiopia maintains a formidable and complex military footprint inside Somalia, operating on two parallel tracks. First, approximately 2,500 ENDF soldiers are officially part of the African Union-led peacekeeping mission, now known as AUSSOM, playing a formal role in joint operations with the Somali National Army (SNA).

Second, and more significantly, an estimated 5,000 to 7,000 additional Ethiopian troops are stationed in Somalia under separate bilateral agreements. These non-AU forces operate with greater autonomy, primarily in the border regions of Gedo, Bakool, and Hirshabelle, creating a deep security buffer to protect Ethiopia from cross-border attacks.

This combined force of over 10,000 seasoned soldiers is indispensable. Somali regional officials, particularly in the Southwest and Jubaland states, have openly stated that a sudden withdrawal of Ethiopian forces would be catastrophic, creating a security vacuum that would only benefit Al-Shabaab. The Somali National Army, still in a developmental phase, is wholly unprepared to fill such a void.  

Ethiopia’s proxy politics in Gedo

Beyond its indispensable military role, Ethiopia wields another powerful instrument of influence: its ability to manipulate the deep political fault lines that run through the Somali state. The constant power struggle between the Federal Government of Somalia (FGS) in Mogadishu and semi-autonomous Federal Member States (FMS) provides Addis Ababa with multiple levers to apply pressure and protect its interests.

Nowhere is this more evident than in the Gedo region, the epicenter of Monday’s clash. Nominally part of Jubaland state, Gedo has long been a tinderbox of political and clan-based conflict.

The FGS has persistently worked to undermine the authority of Jubaland’s president, Ahmed Madobe, whom it views as an obstacle to its centralizing ambitions. In response, Ethiopia has cultivated a strong, long-standing alliance with Madobe and the Jubaland administration, providing them with military and political backing in their struggles against both Al-Shabaab and the FGS.

The clashes in Doolow are a direct result of this dynamic. In both the recent incident and a similar one in December 2024, Ethiopian forces intervened decisively on behalf of their Jubaland allies against federal troops. This serves as a powerful message to Mogadishu that its authority is severely limited in regions where Ethiopia has deep-rooted interests.

Critics argue that the FGS’s relentless campaign against Jubaland has created the very instability that invites this foreign meddling, at times diverting crucial resources from the fight against Al-Shabaab and creating security vacuums for the militants to exploit.

But proxy interference in internal political disputes crosses a dangerous line. Ethiopia is no longer a neutral partner—it is acting as a regional power broker using Somalia’s internal divisions to preserve its strategic leverage.

Mogadishu cannot afford to let this dynamic continue unchecked. A sustained diplomatic counter-campaign—both regionally and internationally—is urgently needed to reframe Ethiopia not as a peacekeeping ally, but as a destabilizing force violating Somali sovereignty.

The diplomatic tightrope walk

Faced with these constraints, Somalia has adopted a nuanced diplomatic strategy that combines protest and pragmatism. The current cycle of tension was ignited in January 2024, when Ethiopia signed a controversial Memorandum of Understanding (MoU) with the breakaway region of Somaliland, offering potential diplomatic recognition in exchange for a 50-year lease on a naval base.

The deal sparked fury in Mogadishu, which expelled Ethiopia’s ambassador and threatened to bar its troops from the new AU mission. This high-stakes gambit successfully internationalized the dispute, creating a regional crisis that drew in international partners.

The diplomatic off-ramp came in December 2024 with the Turkish-brokered Ankara Declaration. The agreement was a masterclass in face-saving diplomacy: Ethiopia reaffirmed its respect for Somalia’s sovereignty, while Somalia acknowledged Ethiopia’s need for sea access and the sacrifices of its troops in the fight against Al-Shabaab. This allowed Mogadishu to claim a victory on principle while gracefully backing down from its threat to expel the indispensable Ethiopian forces.

However, as the recurring clashes in Doolow demonstrate, such diplomatic agreements do not erase the complex power realities on the ground. These incidents serve as Ethiopia’s periodic and brutal reminders to Mogadishu that its leverage remains intact, regardless of the text of any declaration.

The Ankara Declaration gave Ethiopia a reputational reset it did not earn. Its repeated violations since then show that Addis Ababa cannot be trusted to respect Somalia’s sovereignty without consequence. Future diplomacy must be backed by credible deterrents—whether legal, regional, or military in nature. Otherwise, Ethiopia will continue to treat Somali territory as negotiable space.

The case for a firm response

Somalia is at a pivotal inflection point. Continued accommodation of Ethiopia’s increasingly aggressive behavior risks turning what were once exceptional violations into the foundation of a dangerous new normal. Suppose Mogadishu continues to absorb these provocations without consequence. In that case, it risks sending the message that Somali sovereignty is optional. This perception will be difficult, if not impossible, to reverse.

A clear and strategic response is no longer optional—it is a matter of national survival and constitutional dignity. The stakes extend far beyond Doolow or Jubaland; they reach into the very heart of Somalia’s ability to govern itself, defend its borders, and maintain the legitimacy of its institutions.

Mogadishu must now begin building the legal, diplomatic, and regional infrastructure necessary to hold Ethiopia accountable. That includes formally pressing the African Union and IGAD to investigate the ENDF’s violations in Doolow, securing international backing for a phased drawdown of non-AU Ethiopian troops operating under bilateral arrangements, and initiating a broader review of Ethiopia’s military footprint inside Somalia.

Just as crucial is the need to resolve internal divisions. As long as Somalia’s federal institutions remain fragmented, Ethiopia will continue to exploit those cracks to advance its interests at Somalia’s expense. A more unified federal framework will deny Ethiopia its current leverage and strengthen Somalia’s negotiating position on the regional stage.

In parallel, Somalia must actively pursue deeper strategic partnerships with reliable regional actors—such as Turkey, Qatar, and other friendly states—who respect Somalia’s sovereignty and can offer security cooperation without the strings Ethiopia now pulls.

Somalia’s sovereignty cannot, and must not, be contingent on Ethiopia’s approval. The longer Mogadishu delays action, the more entrenched Ethiopia’s influence becomes—both in Gedo and across Somalia’s political landscape. The time to confront this challenge is now—calmly, strategically, but unequivocally.

Saudi urges global support for Somalia amid tensions

Doha (Caasimada Online) – Saudi Arabia on Monday urged the international community to bolster support for Somalia’s security and development, praising Mogadishu’s recent diplomatic efforts to ease the severe tensions with its neighbouring country, Ethiopia.

Speaking at a meeting of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) Contact Group for Somalia in Doha, Qatar, Saudi Deputy Foreign Minister Waleed Elkhereiji stressed the need for collective action to help the Horn of Africa nation confront extremist violence and build a stable future.

“The Kingdom continues to provide relief and humanitarian aid through KSrelief,” Elkhereiji said, referencing the King Salman Humanitarian Aid and Relief Centre. He affirmed a commitment to “advancing relief and development efforts that promote stability and reduce human suffering.”

The high-level meeting focused on mobilizing resources for a country grappling with a persistent Islamist insurgency, political fragility, and the complex geopolitical dynamics of the Horn of Africa.

Praise for Ethiopia dialogue

A key focus of the Saudi statement was the recent Turkish-hosted reconciliation talks between Somalia and Ethiopia. Elkhereiji reiterated the Kingdom’s support for the dialogue, calling it “a first step toward peace between the two nations.”

He said the agreement to talk “reflects a genuine desire to overcome tensions and build a future of security, stability, and joint development.”

Relations between Mogadishu and Addis Ababa plunged into crisis in January 2024 after Ethiopia signed a controversial Memorandum of Understanding (MoU) with Somaliland, a breakaway region of Somalia that is not internationally recognized.

The deal offered Ethiopia a 50-year lease on a naval port in exchange for steps that could lead to the formal recognition of Somaliland’s sovereignty, a move Somalia’s President Hassan Sheikh Mohamud labelled an act of “annexation.”

The subsequent diplomatic fallout threatened to destabilize the already volatile region before Türkiye helped broker initial talks to de-escalate the situation.

While commending diplomatic progress, Elkhereiji issued a strong condemnation of violence aimed at undermining Somalia’s stability.

“He emphasized the need for collective efforts to combat extremism, which threatens state security, peaceful coexistence, and sustainable development,” the Saudi Press Agency reported.

His comments came as the Somali federal government, supported by African Union forces (ATMIS) and local militias, continues a long and difficult offensive against Al-Shabaab.

The Al-Qaeda-affiliated extremist group controls large swathes of rural southern and central Somalia. It frequently carries out attacks against government, civilian, and military targets in its bid to topple the Western-backed government in Mogadishu.

Elkhereiji called for a unified front to counter the group, which remains the most significant security challenge to both Somalia and the wider region.

Call for development and aid

The Saudi deputy minister emphasized the importance of long-term economic solutions in stabilizing Somalia. He urged international partners to back “infrastructure and long-term production projects aligned with Somali government priorities.”

This includes, he noted, the responsible development of Somalia’s newly discovered natural resources. The country is believed to have significant untapped oil and gas reserves, which could transform its economy but also pose challenges related to governance and equitable resource sharing.

Saudi Arabia has been a long-standing provider of humanitarian assistance to Somalia, addressing crises from drought to conflict displacement through its aid arm, KSrelief.

In a sign of the country’s gradual return to the international stage, Elkhereiji praised Somalia for securing a non-permanent seat on the United Nations Security Council for the 2025–2026 term.

He described the successful June 2024 election as a “major diplomatic milestone that reflects growing international confidence in Somalia’s role in promoting global peace and security.”

It marks the first time in over 50 years that Somalia sits on the UN’s most powerful body, a significant achievement for a state that was considered “failed” for much of the past three decades.

The position will give Mogadishu a direct voice in addressing global peace and security challenges, including those in its volatile region.

Somalia to revive national airline after 34-tear hiatus

Mogadishu (Caasimada Online) – Somalia’s government announced on Monday the purchase of two Airbus A320 aircraft to relaunch its national carrier, Somali Airlines, more than three decades after the airline ceased operations with the country’s descent into civil war.

The move marks a significant step in the Horn of Africa nation’s efforts to rebuild its state institutions and normalize its economy after years of conflict. Officials stated the revived airline is expected to begin flights within two months.

The purchase agreement was formalized at the office of Prime Minister Hamza Abdi Barre in Mogadishu, signaling high-level government commitment to the project.

“Today, we finalized a purchase agreement with Lima Holding Group for two Airbus A320 aircraft,” said Mohamed Farah Nuuh, the Minister of Transport and Civil Aviation, in a statement to the press. “These planes will be operational within two months.”

The revival of Somali Airlines, once a prominent symbol of national pride with its white and blue livery, is seen as a milestone for a country still grappling with security challenges and focused on a path of recovery.

A symbol of national recovery

Founded in 1964, Somali Airlines, affectionately known as the “White Star,” grew to connect Mogadishu with major destinations across Africa, the Middle East, and Europe, including Rome and Frankfurt. Its fleet once included modern Boeing 707 and 720 aircraft.

However, the airline, like most of Somalia’s national institutions, collapsed with the overthrow of President Siad Barre’s government in 1991, which plunged the country into a prolonged civil war. Its aircraft were left grounded or were lost, and its international routes were abandoned.

For the past 34 years, Somalia’s airspace has been served exclusively by private domestic carriers and foreign international airlines. The country regained complete control of its airspace in 2017, nearly three decades after the United Nations had managed it from a control center in neighboring Kenya.

The acquisition of the two Airbus jets is the first phase of a broader, more ambitious strategy to re-establish a competitive national airline. Minister Nuuh emphasized that this was just the beginning of a gradual expansion.

“The government decides that this is a starting point. We will acquire aircraft in batches,” the minister explained. “These two planes will be followed by another two or three. We want Somali Airlines to be able to compete with international services in a short period.”

The Airbus A320 is a modern, short-to-medium-haul passenger jet widely used by airlines worldwide, indicating that the government aims to meet current international aviation standards from the outset.

The purchase was made from Lima Holding Group, a company involved in aircraft leasing, chartering, and sales.

A government focused on rebuilding

The relaunch of the national airline aligns with the broader agenda of the government led by President Hassan Sheikh Mohamud and Prime Minister Hamza Abdi Barre, which has prioritized economic development and state-building alongside its ongoing security operations against the al-Shabaab extremist group.

Re-establishing a national carrier is expected to boost the economy by improving connectivity, facilitating trade, and potentially lowering airfare costs in a market currently dominated by a few private players. It also holds deep symbolic value for many Somalis, representing a return to normalcy and a restoration of national sovereignty.

While the government’s announcement has been met with optimism, the new airline will face significant challenges, including stiff competition from established regional carriers, the high cost of aviation fuel, and the need to build a robust operational and safety infrastructure from scratch.

Nevertheless, the sight of a Somali Airlines plane on an international tarmac would be a powerful testament to the nation’s resilience and its long journey toward peace and stability.

Xogta dagaalkii ay ciidanka Itoobiya ku soo qaadeen NISA, iyo magaca sarkaal la xiray

Doolow (Caasimada Online) – Ciidamada Itoobiya ayaa waxay isku dhaceen xubno ka tirsan sirdoonka federaalka Soomaaliya, sida ay sheegeen ilo deegaanka ah iyo mas’uuliyiin, taas oo sii hurisay loolan awoodeed oo kacsan oo ka taagan gobolka Gedo ee koonfurta Soomaaliya.

Dadka deegaanka Doolow ayaa sheegay in askarta Itoobiya, oo ay wehliyaan ciidamo daacad u ah guddoomiyaha degmada, ay hareereeyeen xero ay deggenaayeen xubno ka tirsan Hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA). Waxaa halkaas ka dhashay is-rasaaseyn, taas oo keentay qaraxyo kadib markii uu dab qabsaday bakhaar rasaas oo xerada ku yaalay.

Ugu yaraan laba qof, oo uu ku jiro hal askari oo ka tirsanaa ciidamada federaalka, ayaa ku dhintay iska horimaadka, sida ay ilo-wareedyadu sheegeen. Taliyihii NISA ee xeradaas, Gaashaanle Saleebaan Gayre Garaane, iyo dhowr ka mid ah askartiisa ayaa la soo sheegayaa inay qabteen ciidamadii weerarka soo qaaday.

Dowladaha Soomaaliya iyo Itoobiya ayaan weli si rasmi ah uga hadlin dhacdadan.

Isku dhaca ka dhacay Doolow ayaa u muuqda inuu xiriir la leeyahay colaad ballaaran oo dib uga soo cusboonaatay gobolka Gedo, taas oo ku saabsan gacan ku haynta gobolka, ayna isku hayaan Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Jubaland.

Dhinaca kale, magaalada u dhow ee Beled Xaawo, waxaa mar kale ka qarxay dagaal culus oo u dhexeeya ciidamada federaalka iyo kuwa daacadda u ah Jubaland. Ciidamo gurmad ah oo labada dhinac ah ayaa la arkayay iyagoo ka imaanaya dhinaca Doolow iyo Ceelwaaq, taas oo halis gelinaysa inuu sii xoogeysto iska horimaadku.

Maamulka Jubaland ayaa soo saaray war-saxaafadeed ay ku eedeeyeen ciidamada federaalka inay bilaabeen colaadda.

“Waxay weerar toos ah ku soo qaadeen Beledxaawo… taasoo sababtay barakac ballaaran, burbur hantiyeed, iyo cabsi,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Jubaland, oo ku eedeysay ciidamada federaalka inay bililiqeysteen guryo ay ka qaxeen dadkii rayidka ahaa.

Rabshadahan ayaa ku qasbay dad badan oo deganaa Beled Xaawo inay ka cararaan guryahooda si ay uga baxsadaan adeegsiga aan loo meel dayin ee hubka culus, sida ay sheegayaan wararka deegaanka.

Gobolka Gedo ayaa muddo dheer ahaa goob xasaasi u ah xiriirka aan deganayn ee u dhexeeya dowladda dhexe ee Muqdisho iyo maamulka Jubaland oo uu hoggaamiyo Axmed Madoobe. Labada dhinacba waxay sheegtaan maamulka gobolka, kaas oo leh muhiimad istiraatiiji ah maadaama uu xuduud la leeyahay dalalka Itoobiya iyo Kenya.

Itoobiya waxay joogitaan ciidan oo la taaban karo ku leedahay gobolka, iyadoo ciidamadeedu ay qayb ka yihiin Hawlgalka Ku-meelgaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS) iyo sidoo kale heshiisyo kale oo laba geesood ah.

Ciidamada aan ka tirsanayn ATMIS ayaa inta badan u dhaqma si sharciga ka baxsan, kuwaas oo taariikh ahaan ay ka mid ahayd taageeridda ciidamada deegaanka ee xulafada la ah, sida kuwa Jubaland, si ay u xaddidaan saameynta dowladda dhexe.

Guddoomiyaha degmada Doolow, Maxamed Xuseen Cabdi Lafey, ayaa la sheegaa inuu xiriir dhow la leeyahay cutubyada militariga Itoobiya ee ku sugan magaalada.

Waxaase layaab noqotay in iska hor-imaadyadani ay dhaceen xilli Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyo taliyihiisa NISA Mahad Salaad ay ku sugan yihiin caasimadda Itoobiya ee Addis Ababa, halkaas oo ay kaga qaybgelayeen shirka Qaramada Midoobay ee ku saabsan sugnaanta cuntada. Wararka ayaa sheegayay in xaaladda Gedo ay sidoo kale ku jirtay ajandaha wadahadallada lala yeelanayo madaxda Itoobiya.

Ma ahan markii ugu horreysay ee ciidamada Itoobiya lagu eedeeyo inay weerareen ciidamada federaalka Soomaaliya. Diseembar 23, 2024, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya waxay soo saartay bayaan ay ku eedeysay askarta Itoobiya inay “weerar aan laga filayn oo daandaansi ah” ku qaadeen fariisimo ay Ciidanka Xoogga Dalka ku lahaayeen Doolow.

Wasaaraddu waxay falkaas ku tilmaantay “xadgudub bareer ah” oo lagu sameeyay heshiis iskaashi oo laba geesood ah oo loo yaqaan Heshiiskii Ankara, kaas oo daboolaya dhinacyada amniga iyo dhaqaalaha.

Rabshadahan ugu dambeeyay ayaa halis gelinaya inay sii wiiqaan xaaladda amni ee jilicsan ee koonfurta Soomaaliya iyo inay xiisad geliyaan xiriirka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Muqdisho iyo Addis Ababa, oo ah laba dal oo iskaashato muhiim ah ka ah dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Ethiopian troops clash with Somali forces in Gedo

Doolow (Caasimada Online) – Ethiopian troops clashed with Somali federal intelligence personnel on Monday in the strategic border town of Doolow, according to local sources and officials, escalating a volatile power struggle in southern Somalia’s Gedo region..

The fighting, which occurred overnight, comes amid separate deadly clashes between federal and regional forces in the nearby town of Beled Hawo and coincides with a diplomatic visit by Somalia’s president to Addis Ababa.

Residents in Doolow reported that Ethiopian soldiers, alongside forces loyal to the local district commissioner, surrounded a camp housing members of Somalia’s National Intelligence and Security Agency (NISA). An exchange of gunfire ensued, leading to explosions as an ammunition depot inside the camp caught fire.

At least two people, including one federal soldier, were killed in the confrontation, sources said. The camp’s NISA commander, Major Saleban Gayra Garane, and several of his soldiers were reportedly arrested by the attacking forces.

The governments of Somalia and Ethiopia have not yet issued official comments on the incident.

Wider regional conflict

The clash in Doolow appears linked to a broader, renewed conflict for control of the Gedo region between the Federal Government of Somalia (FGS) and the administration of Jubaland, one of Somalia’s semi-autonomous member states.

In the nearby town of Beled Hawo, heavy fighting has erupted again between federal forces and troops loyal to Jubaland. Reinforcements for both sides were reportedly seen arriving from Doolow and the town of Elwak, threatening to intensify the conflict.

Jubaland’s administration released a statement accusing federal forces of initiating the hostilities.

“They launched a direct attack on Beledxaawo… causing widespread displacement, property destruction, and fear,” the Jubaland statement said, alleging that federal troops looted homes abandoned by fleeing civilians.

The violence has forced many residents in Beled Hawo to flee their homes to escape the indiscriminate use of heavy weapons, according to local reports.

The Gedo region has long been a flashpoint in the tense relationship between the central government in Mogadishu and the Jubaland administration, led by President Ahmed Madobe. Both sides claim authority over the region, which is strategically important due to its location bordering both Ethiopia and Kenya.

Ethiopia maintains a significant military presence in the region, with troops deployed both as part of the official African Union Transition Mission in Somalia (ATMIS) and under separate bilateral agreements.

A tangled web of alliances

The non-ATMIS forces have often acted to protect Ethiopia’s own security interests, which have historically included supporting allied local forces, such as those in Jubaland, against the militant group Al-Shabaab, and, at times, limiting the central government’s influence.

The Doolow district commissioner, Mohamed Hussein Abdi Lafey, is reportedly close to the Ethiopian military units stationed in the town. This local alliance underscores the complex, multi-layered nature of the conflict, where national, regional, and local power dynamics intersect.

The clashes occurred in a moment of diplomatic irony, as Somali President Hassan Sheikh Mohamud and his NISA chief were in the Ethiopian capital, Addis Ababa, attending a United Nations summit on food security. Reports indicated that the Gedo situation was also on the agenda for discussions with Ethiopian leaders.

This is not the first time Ethiopian forces have been accused of attacking Somali federal troops. On December 23, 2024, Somalia’s Ministry of Foreign Affairs issued a statement accusing Ethiopian soldiers of an “unprovoked and unexpected” attack on Somali National Army positions in Doolow.

The ministry described that incident as a “blatant violation” of a bilateral cooperation pact known as the Ankara Declaration, which covers security and economic ties.

The latest violence threatens to destabilize further the fragile security landscape of southern Somalia and strain diplomatic relations between Mogadishu and Addis Ababa, two key partners in the fight against Al-Shabaab.

DF oo raadineysa wada-hadalka Somaliland iyo arrin cusub oo shaaca laga qaaday

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa danaynaysa inay dib u bilowdaan wada-hadallada Somaliland, oo noqday kuwo aan natiijo laga gaarin.

Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Balcad ayaa sheegay in istaraatiijiyadda dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ay tahay inay iska dhex xaliso dhibaatooyinkeeda gudaha, taas oo qayb ka tahay Somaliland, oo iyadu ku dooda inay tahay dal ka madax-bannaan Jamhuuriyadda Soomaaliya.

“Gobolkaasi waa mid ka mid ah gobollada Soomaaliya. Istaraatiijiyaddeenna annagoo ah xukuumadda Federaalka Soomaaliya waa inaan iska dhex xallino dhibaatooyinkeena gudaha,” ayuu yiri Wasiir Balcad.

Wasiirka ayaa sidoo kale muujiyay sida ay Dowladda Federaalka diyaar ugu tahay cid kasta oo ka caawinaysa arrintaasi, “Haddii ay jirto cid kale oo doonaysa inay naga caawiso dhankaas (wada-hadallada), waan soo dhoweyneynaa.”

Soomaaliya ‘oo wax walba u hureysa’ tanaasulka Somaliland

Dowladda Federaalka ee uu haatan hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muujisay sida ay uga go’an tahay sidii xal waara looga gaari lahaa gooni-goosadka Somaliland, isla markaana lagu dhisi lahaa kalsooni iyo is-afgarad.

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, oo khudbad ka jeediyay xuskii 26 June ee sanadkan ayaa miiska soo saaray “in diyaar u yihiin wax kasta oo horseedi kara dib u mideynta dalka” ayna usoo laaban lahayd Somaliland.

“Dowladda Soomaaliya waxay diyaar u tahay wax walba oo suuragal ka dhigi kara dib u soo celinta midnimada dalka. Waxaan ugu baaqayaa walaalaheenna Somaliland inay dhiirranaan muujiyaan, si wada-hadallada loo bilaabo mar kale,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan.

Xasan ayaa gaarsiiyay heerka tanaasulka dowladda dhexe inuu baneeyo jagada haddii taasi lagu helayo midnimo buuxda oo qayb ka tahay Somaliland, oo haatan muddo ka badan 30 sano u dhaqanta sidii “dal madax-bannaan” inkasta oo aqoonsi ka helin caalamka, una arkaan maamul goboleed Soomaaliyeed.

Suuragalnimada wada-hadallo furma mar kale

Wada-hadallada Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Somaliland oo horay uga qabsoomay dalalka Turkiga iyo Jabuuti ayaa mar dambe hakad galay, kadib markii khilaafka labada dhinac uu sii xoogeystay, ayna si weyn u kala fogaadeen.

Dowladda dhexe ayaa muddooyinkii dambe dadaal ku bixinaysay sidii mar kale u furmi lahaayeen wada-hadallada Somaliland, iyadoo xiriir la sameysay Dowladda Qatar.

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa ka codsaday Dooxa in dib loo bilaabo wada-hadalladii labada dhinac, taas oo ay ka aqbashay. Qatar ayaa Dooxa ugu yeertay Madaxweynaha Somaliland, iyagoo ka wada-hadlay suuragalnimada in mar kale miiska wada-hadalka la iskugu yimaado.

Inkasta oo diidmo adag uusan ka muujin Madaxweyne Cirro, haddana Qatar waxay muujisay muhiimadda midnimo Soomaaliyeed. Dooxa ayaa maamul goboleed ugu yeertay Somaliland, halka Somaliland ay sheegtay in meeqaam “dal” lagu qaabilay.

Qatar oo la filayay inay tahay dalka dhex-dhexaadin kara wada-hadallada Muqdisho iyo Hargeysa, ayaa hadda madaxda Somaliland u arkaan mid dhinac u janjeedha, maadaama ay xoojineyso midnimada Soomaaliya.

Si rasmi ah looma oga in Qatar ku guuleysan doonto inay miiska wada-hadalka isugu keento Soomaaliya iyo Somaliland, oo iyadu in ka badan 30 sano caalamka ka iibgeynaysay hanaankeeda dimuqraadiyadeed iyo xasilloonida ay ku naalooneyso, waxaana isha lagu hayaa sida ay wax noqon doonaan.

Si kastaba, Somaliland iyo Soomaaliya ayaa si weyn u sii kala fogaaday kadib heshiiskii Somaliland ay la gaartay Itoobiya, kaasi oo Hargeysa ay sheegtay inay aqoonsi uga beddelanayso Addis Ababa marin badeed.

Soomaaliya oo shaacisay in la soo afjaray khilaafkii kala dhaxeeyay Itoobiya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in si rasmi ah loo soo afjaray khilaafkii siyaasadeed ee ka dhaxeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya.

Xiisadda labada dal ayaa salka ku haysay heshiiskii Itoobiya iyo Somaliland, kaas oo ujeedkiisu ahaa marin badeed iyo saldhig ciidan oo Itoobiya ka hesho Somaliland.

Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Maxamed Cumar oo arrintaan xaqiijiyay ayaa sheegay in dadaalladii dhex-dhexaadinta ee Turkigu sameeyay ay horseedeen in Itoobiya aqbasho madax-bannaanida dhuleed ee Soomaaliya.

Wuxuu intaas ku daray in labada dal ay ku heshiiyeen iskaashi dhow oo ku saabsan arrimo istaraatiiji ah, maadaama ay yihiin dalal daris ah oo xubno ka ah Midowga Afrika.

“Khilaafkaas wuu dhammaaday. Waxaan u mahadcelinaynaa Turkiga. Wada-hadalladii dhex-dhexaadinta waxay keeneen heshiis, Itoobiya waxay ixtiraami doontaa madax-bannaanida Soomaaliya iyo midnimada dhulka,” ayuu Balcad ku yiri wareysi uu siiyay Al-Araby al-Jadeed.

Heshiiska cusub ayaa dhigaya in Itoobiya si sharci ah uga faa’iidaysan karto dekedaha Soomaaliya ujeeddo ganacsi awgeed, iyadoo la raacayo qawaaniinta caalamiga ah ee ku saabsan badeecad-dhaafka iyo isticmaalka badda.

Dhanka kale, Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa haatan ku sugan Itoobiya, halkaas oo uu uga qeyb-galayo shirka Qaramada Midoobay ee dib-u-eegista nidaamka cuntada (UNFSS+4).

Si kastaba, hadalka Wasiir Balcad oo gebi ahaanba meesha ka saaraya khilaaf siyaasadeed oo haatan ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Itoobiya, ayaa haddana waxaa muuqaata ifafaalo ay mar kale ku kala tagi karaan labada dhinac, maadaama ay Addis Ababa weli si dhab ah uga tanaasulin damaceeda badda.

DF oo soo iibsatay diyaarado kuna dhawaaqday xilliga howl-gelinta Somali Airlines

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa soo iibsatay laba diyaaradood oo nooceedu yahay Airbus A320, kuwaas oo ku howl-gali doona magaca Somali Airlines.

Diyaaradahan oo dib loogu kicinayo shirkaddii Somali Airlines ayaa si rasmi ah u howl-gali doona muddo laba bilood gudahood ah, sida ay ku dhawaaqday Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Heshiiska lagu soo iibiyey diyaaradahaan ayaa maanta lagu saxiixay Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre.

Wasiirka Gaadiidka iyo Duulista Hawada Xukuumadda Soomaaliya, Maxamed Faarax Nuux ayaa bulshada la wadaagay xogta heshiiskaan iyo diyaaradaha la soo iibiyey.

“Waxaan maanta heshiis kala iibsi ah la bilownay shirkad la yiraahdo Lima Air Group, waxaan ka iibinay laba diyaaradood oo ah Airbus A320. Shirkadahaas waxay howl-gelin doona muddo laba bilood ah, heshiiskaasi maanta ayuu kusoo gaba-gaboobay magaalada Muqdisho, xafiiska Ra’iisul Wasaaraha,” ayuu yiri Wasiirka Gaadiidka iyo Duulista Hawada.

Heshiiska maanta la saxiixay ayaa soo socday muddo, waxaana uu bilow u yahay qorshe ay Dowladda Soomaaliya ku soo iibsaneyso diyaarado rakaab oo casri si loo horumariyo shirkadda Somali Airlines.

“Go’aanka dowladda waa in arrintaan bilow tahay, diyaaradaha waxaan u gadi doonaa si raxan raxan ah, diyaaradahan waxaa ku xigi doona laba illaa saddex kale. Waxaa dooneyna in muddo kooban ay diyaaradda Somali Airlines la tartanto adeegyada caalamiga ah,” ayuu yiri Wasiir Maxamed Faarax.

Dib u howl-galinta diyaaradii Soomaali Airlines ayaa Soomaaliya uga dhigan guul wayn, iyadoona muddo ku siman Soddan sano ay howlgab ahayd diyaaradu, taasi oo meesha ay ka saareen dagaaladii sokeeye ee ka qarxay dalka.

Hoos ka daawo muuqaalka

Muxuu Xasan Sheekh maanta ka sheegay Addis Ababa?

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ka qeyb-galay shirka qiimaynta horumarka nidaamyada cuntada ee Qaramada Midoobay oo lagu qabtay magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya.

Madaxweynaha oo khudbad ka jeediyay madashan ayaa soo bandhigay muhiimadda iskaashiga caalamiga ah ee la-dagaallanka cunto-yarida, isbeddelka cimilada iyo horumarinta nidaamyada cunto ee waara.

Xasan Sheekh ayaa muujiyey in Soomaaliya ay saameeyeen abaaraha soo noq-noqda iyo isbeddelka cimilada, taas oo horseedday in malaayiin qof ay wajahaan cunto-yari, waxa uuna adkeeyay in horumarinta nidaamka wax-soosaarka dalagga iyo xoolaha uu yahay lagama maarmaan si looga gudbo duruufaha nololeed.

“Istaraatiijiyadda horumarinta beeraha, waxay si cad u qeexaysaa ahmiyadda ay leeyihiin hagaajinta maamulka, kordhinta wax-soosaarka, dhisidda kaabeyaasha dhaqaalaha, horumarinta ganacsiga beeraha, iyo xoojinta awoodda hay’adaha,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaan aaminsanahay in beeruhu aysan kaliya dadka quudin, balse ay sidoo kale abuurayaan shaqooyin, xoojinayaan nabadda, islamarkaana ay Soomaaliya u diyaarinayaan mustaqbal ifaya”.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa soo bandhigay qorshaha Dowladda Federaalka ee ku saleysan dib-u-dhiska (National Transformation Plan), kaas oo mudnaanta siinaya horumarinta wax-soo-saarka gudaha, kobcinta dhaqaalaha miyiga, iskaashiga dowlad iyo ganacsatada, dhisidda nidaamyo suuq-geyn ah oo xoojinaya isku xirnaanta beeraleyda, suuqyada gudaha iyo kuwa caalamiga ah.

“Sugnaanta cunnadu waa nabad dhisid, isbeddelka beerahana waa dhisidda qaran. Maalgashi kasta oo lagu sameeyo waa maalgashi lagu dhisayo nabad waarta iyo koboc dhaqaale oo loo siman yahay”.

Madaxweynaha ayaa ugu baaqay beesha caalamka in ay xoojiyaan garab istaagga Soomaaliya, iyagoo taageero siinaya kaabeyaasha wax-soo-saarka, dhaqaalaha cagaaran iyo hirgelinta tiknoolojiyadda casriga ah ee dhanka beeraha si loo abuuro nidaamyo cunto oo dadka Soomaaliyeed ay si buuxda uga faa’iidaystaan.

Loolan xooggan oo loogu jiro xilkii uu baneeyay Xuseen Macallin – Yaa ugu cad cad?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa durba soo baxaya loolan xooggan oo loo galay xilka uu baneeyay La-taliyihii amniga qaranka, Xuseen Macallin Maxamuud.

Xubno dhowr ah ayaa xilkaan ku loomaya, iyadoo soo baxayaan warar sheegaya in musharrixiinta ugu cadcad ay ka mid yihiin Wasiirkii hore ee Gaashaandhigga, haatanna ah Wasiirka Dekedaha Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac).

Xuseen Macallin ayaa dhawaan iska casilay xilkaan, kadib markii uu warqadda is-casilaadda u gudbiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Go’aanka Xuseen Macallin ayaa la sheegaya inuu yimid xilli uu jiray khilaaf soo dhex-galay isaga iyo Madaxweynaha, taas oo sababtay in uu hoos u dhacdo wada-shaqeyntii labada dhinac ee arrimaha amniga qaranka.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in markii hore Madaxweyne Xasan Sheekh uu isku dayay inuu ku qanciyo Xuseen in uu xilka sii hayo, balse ugu dambeyntii uu go’aansaday inuu shaqada ka tago. Xuseen ayaa xilkan hayay tan iyo bishii May 2022, markii dib loo doortay Madaxweyne Xasan.

Xuseen Macallin oo ah walaalka Wasiirka Cadaaladda iyo Dastuurka, Xasan Macallin, ayaa is-casilaaddiisa ku caddeeyay bartiisa X (ex-Twitter), taasoo si cad u muujisay inuu shaqada ka tagay.

Xuseen iyo miisaanka uu ku lahaa amniga qaranka

Xuseen Macallin waxaa lagu yaqaan khibrad ballaaran oo ku saabsan arrimaha amniga. Wuxuu soo maray xilal muhiim ah oo ay ka mid yihiin:

  • La-taliye Amni oo Madaxweyneyaashii hore
  • Xubin Golaha Amniga Qaranka
  • Xilal sare oo hay’adda NISA ah

Khibraddiisa dheer waxay ahayd sababta Madaxweyne Xasan Sheekh uu ugu doortay inuu noqdo La-taliyaha Amniga Qaranka 11 maalin kadib doorashadiisii.

Maxay ka dhigan tahay is-casilaadiisa?

Is-casilaadda Xuseen waxay calaamad u tahay xasillooni-darrada siyaasadeed ee ka dhex jirta Villa Soomaaliya.

Waxaa sidoo kale laga yaabaa in ay saameyn ku yeelato hannaanka dagaalka dowladda kula jirto Al-Shabaab, maadaama xilkan uu muhiim u yahay isku xirka hay’adaha amniga.

Wararkii ugu dambeeyey ee dagaal xooggan oo dib uga qarxay degmada Beledxaawo

0

Beledxaawo (Caasimada Online) – Faah-faahinno kala duwan ayaa waxaa laga helayaa dagaal goordhow dib uga qarxay duleedka degmada Beledxaawo ee gobolka Gedo, kaas oo u dhexeeyo ciidamada dowladda iyo kuwa Jubaland, iyada oo la’isku adeegsanayo hubka noocyadiisa kala duwan.

Dagaalka ayaa si gaar ah uga socda aagga xerada UK oo uu ku sugan yahay Cabdirashiid Janan oo hoggaaminayo ciidamada dowladda ee ku sugan halkaasi, kadib markii loo magacaabay taliyaha Nabadsugidda ee Jubaland, kadibna uu sidaas ku tegay Gedo.

Xaaladda ayaa haatan ah mid kacsan, waxaana lasoo warrinayaa in ciidamada gurmadyo ah oo ka kala yimid degmooyinka Doolow iyo Ceelwaaq ay gaareen degmada Beledxaawo, taas oo uu uga sii dareyso dagaalka haatan ka socda duleedka magaaladaasi.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in dadka deegaanka ay intooda ka badan ka barakaceen xaafadahooda, si ay uga fogaadaan waxyeello kasoo gaarta dagaaka dib u qarxay.

Jubaland oo goor sii horreysay qoraal soo saartay ayaa dagaalka Beledxaawo ku eedeysay dowladda dhexe, waxayna sheegtay in lasoo weeraray ciidamadeeda.

“Goor hore oo shalay ah, ciidamadaasi waxay mar kale si toos ah u weerareen magaalada Beledxaawo, oo ay gacanta ku hayaan Ciidamada Dowladda Jubaland. Weerarkaasi wuxuu sababay barakac baahsan, burbur hantiyeed oo xooggan, iyo cabsi laga dhaxlay hub culus, oo si aan loo meel dayin loogu garaacay gudaha magaalada. Intaa kaliya kuma ekaan, ee ciidamadaasi waxay sidoo kale biliilaaysteen guryo ay dadkii lahaa ka qaxeen, taasoo si cad u muujinaysa in aanay wax dan ah ka lahayn shacabka iyo deegaanka” ayay tiri Jubaland.

Dagaalkan waxaa ka horreeyay mid kale oo xalay ka dhacay gudaha degmada Doolow, kaas oo ay ka qayb qaateen ciidamada Itoobiya, kadib markii ay weerareen saldhig ay ku sugnaayeen ciidamada NISA, halkaas oo ay cagta mariyeen, kadibna ay gubeen xerada.

Sidoo kale, ciidamada Itoobiya ayaa gebi ahaanba waxay la wareegeen xerada, waxayna gacantana ku dhigeen Taliyihii ciidanka Nabadusgida ee Doolow iyo qaar ka mid ah ilaaladiisa.

Arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan Madaxweynaha Soomaaliya iyo Taliya NISA ay ku sugan yihiin magaalada Addis Ababa, halkaas oo ay wada-hadallo kula leeyihiin madaxda dalka Itoobiya, iyada oo wada-hadalladaas lagu soo qaaday arrinta gobolka Gedo.

Sababta kooxda Al-Shabaab ay awood ugu yeelatay in ay qabsato dhul cusub

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiga caanka ah, Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo sidoo kalena ah xildhibaan ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya ayaa si weyn hoggaanka dowladda ugu dhaliilay inay ka weecatay hadafkii dagaalka Al-Shabaab.

Warsame ayaa sheegay in sababta ugu weyn ee kooxda Al-Shabaab haatan fursadda siisay ay tahay in Madaxweynaha Soomaaliya uu dagaalka uga leexday dano shakhsi ah oo ku dhisan dastuur beddel, afduub doorasho, eex iyo musuq baahsan iyo xasillooni dari siyaasadeed.

“Sababta ugu wayn ee argagexisada fursadda siisay waa in aad ka weecatay hadafkii iyo mudnaantii dagaalka lagula jiray argagexisada Al-Shabaab oo ahaa ajande qaran oo lagu midaysnaa,” ayuu Xildhibaanka ku yiri qoraal soo saaray maanta.

Sudoo kale waxa uu tilmaamay in dib u qabsashada Al-Shabaab ee degaannadii laga xoreeyey sanad iyo bar ka hor ay tahay dhabar jab qaran iyo khiyaano laga galay dhiigga shuhadadii naftooda u huray xoraynta dalkooda.

“Madaxweyne, isdaba qabo dhowrka bil ee kuu harsan oo la heshii dadkaada, jooji siyaasadda aargoosiga ku dhisan. Adiga iyo igaarkaaga Xamsa ka sabra dibirtii Axmad Madoobe, qaanuunka siyaasadda ka mid maaha in aad ku aargudato isla goobtii laguugu lagday,” ayuu yiri Warsame oo baaq u direy Madaxweyne Xasan Sheekh.

Waxa uu intaas kusii daray “La-heshii mucaaradkaada, iyo dowlad gobolleedyada kaa maqan, tamarta, hantida iyo awoodda aad ku bixinayso Gedo u weeci dagaalka argagexisada.”

Hoos ka aqriso qoraalka Warsame oo dhameystiran:

Maxaas waxaa la qabsaday maalinkii Moqokori la qabsaday, Moqokorina waxaa la qabsaday maalinki Aadan Yabaal la qabsaday.

Argagexisadu in ay dib u qabsadaan degaannadii laga xoreeyey sanad iyo bar ka hor, waa dhabar jab qaran iyo khiyaano laga galay dhiigga shuhadadii naftooda u huray xoraynta dalkooda.

Ka sokow dhiigga shuhadada, dagaalka waxa ku baxay hanti, tamar, waqti iyo taageero caalami ah. Guuldarrooyinka goobaha dagaalka waa mid laga kabsan karo, waxaanse laga kici karin hanjabka ku dhacay yididiiladii ay shacabku ka qabeen in ay argagexisada ka xaroobayaan.

Ruuxda dagaal, tamarta, iyo taageerada ay macawislayda reer Hiiraan isaga xoreeyeen heeryada gumaysiga argagexisada waxaa sal u ahaa iskutashi degaan, balse markii ay dowladda la wareegtay hoggaanka dagaalka, dadkii degaanka waxay isku halleeyeen dowladdooda, maantase dayacday.

Madaxweyne,

Sababta ugu wayn ee argagexisada fursadda siisay waa in aad ka weecatay hadafkii iyo mudnaantii dagaalka lagula jiray argagexisada Al-Shabaab oo ahaa ajande qaran oo lagu midaysnaa.

Waxaad ku leexday danaysi shakhsi ah oo ku dhisan dastuur beddel, afduub doorasho, eex iyo musuq baahsan, karti xumi maamul, xasarad abuurid iyo xasillooni dari siyaasadeed.

Madaxweyne,

Waxaad lumisay kalsoonidii shacabka iyo aaminaaddii ay ku qabeen dowladnimada, deriska iyo dowladaha kale ee aad ku sii cararayso indhaha ay ku eegayaan waa in aad tahay nin kaligii ah oo dantiisa ka hadla, dadkiisana ku metelin, muddo xileedkiisina gabaabsi yahay.

Madaxweyne,

Isdaba qabo dhowrka bil ee kuu harsan oo la heshii dadkaada, jooji siyaasadda aargoosiga ku dhisan. Adiga iyo igaarkaaga Xamsa ka sabra dibirtii Axmad Madoobe, qaanuunka siyaasadda ka mid maaha in aad ku aargudato isla goobtii laguugu lagday.

La heshii mucaaradkaada, iyo dowlad gobolleedyada kaa maqan, tamarta, hantida iyo awoodda aad ku bixinayso Gedo u weeci dagaalka argagexisada.

Waxaan kugu aqaan in aad tahay nin waaqici ah oo iswaal iyo qar iska tuur xal ka raadin ee ka feker in aad talada dalka si nabad ah ku wareejiso, dolowladdeennu way jilicsantahay ee ha u gaysan daqaro aysan ka kici karin.

Xusuusnow, xukunku waxba kuuma kordhiyo, kaamana dhimo, keliya wuxuu daaha ka qaadaa dunta qofnimadaada.

Sheekh Shariif oo shaaciyay inuu halis galay amniga…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd ee Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa si adag uga hadlay qabsashadii degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, isagoo tilmaamay in halis ku tahay amniga qaranka.

Sheekh Shariif ayaa marka hore ka tacsiyeeyay askarta ku geeriyootay dagaalkaasi oo ugu dambeyn sababay in ciidamada dowladda iyo kuwa Macawisleyda ay kasoo baxaan gudaha magaalada Maxaas oo muddo 13 sanno ahayd saldhig wayn oo laga hago dagaalka Shabaab.

Shariifka oo boggaadiyay dadaalka ciidamada isbaheysanaya ayaa haddana dhanka kale weeraray madaxda dowladda, isagoo ku eedeeyay inay ka gaabiyeen doorkooda dagaalka.

“Waxaa bogaadin muddan naf-hurnimada ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed iyo xoogaga difaaca shacabka ee gobolka Hiiraan oo si adag ula dagaalamaya argagixisada duullaanka ah ee caadeysatay daadiinta dhiiga ummadda Soomaaliyeed” ayuu yiri Shariif.

Madaxweynihii hore oo hadalkiisa sii wata ayaa xusay in qabsashada degmada Maxaas ay ku timid dayac la sameeyay, ayna sidoo kale tahay halis taabaneysa amniga qaranka.

“Waxaa halkaas nooga muuqato masuuliyad darro culus oo ka imaaneyso dhinaca dowladda Federaalka iyadoo ay muuqato dayac iyo halis taabanayso amniga qaranka, isla-markaana madaxda dowladdu ay dhagaha ka xirteen talloyiinka muhiimka ah” ayuu sii raaciyay.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dowladda Soomaaliya si weyn loogu dhaleeceeyay qabsashada Maxaas iyo magaalooyinkii kale ee ka horreeyay ee ay la wareegeen Shabaab, taas oo niyad jab ku keeneyso niyadda ciidamada oo horay u keenay guullo waawayn.

Kooxda ayaa horay ula wareegtay deegaanno iyo degmooyin muhiim ah oo ku yaalla Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, waxaana ugu dambeeyay Moqokori oo illaa iyo hadda ay haysato kooxda.

Si kastaba, la wareegitaanka degmada Maxaas oo 13 sano ahayd saldhig muhiim ah oo laga hago dagaalka ayaa muujineyso guul-darro kale oo soo gaartay ciidamada isbaheysanaya, maadaama ay ahayd degmo laga hoggaamiyo abaabulka ka dhanka ah Al-Shabaab ee deegaannada maamul-goboleedyada dariska ah ee HirShabelle iyo Galmudug.

 

Ciidamada ITOOBIYA oo ku biiray dagaalka Gedo kadibna gubay hubkii yaalay…

0

Beledxaawo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Gedo ayaa sheegaya in haatan ciidamada Itoobiya ay toos ugu biireen dagaalka ka socda gobolkaasi ee u dhexeeya ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa Jubaland ee ku wada sugan halkaasi.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa innoo sheegay in ciidamada Itoobiya ay la safteen ciidamada Daraawiishta Jubaland, iyaga oo xalay weeraray xero ciidamada NISA ay ku leeyihiin gudaha degmada Doolow ee gobolka Gedo.

Weerarka ciidamada Itoobiya oo ahaa madaafiic ayaa la sheegay inay ku gubeen saanad ciidan oo ay lahayd Hay’adda NISA, isla markaana taalay gudaha xerada uu dagaalka ka dhacay, taas oo keentay in xaaladda ay kasii darto.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya inay gebi ahaanba Ciidamada Itoobiya ay la wareegeen xerada, gacantana ku dhigeen Taliyihii ciidanka Nabadusgida ee Doolow iyo qaar ka mid ah ilaaladiisa.

Dagaalkan waxaa sidoo kale ka dhashay khasaare kala duwan oo isugu jiro dhimasho iyo dhaawac, kadib markii dhinacyada ay is weydaarsadeen rasaas iyo madaafiic.

Waxaa kale oo weerakan ku dhaawacmay saraakiil ciidan oo ku sugnaa goobta, walow aan tirada rasmiga ah la ogeyn.

Dhinaca kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku aadan dagaalka ka dhex qarxay ciidamada dowladda iyo kuwa Itoobiya ee ku sugan gobolka Gedo.

Dagaalkan oo sii hurinayo xiisadda ka taagan gobolka, ayaa kusoo aadaya, iyada oo haatan Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo Taliyaha NISA, Mahad Salaad ay ku sugan yihiin magaalada Addis Ababa, halkaas oo ay wada-hadallo kula yeesheen madaxda dalka Itoobiya.

Wada-hadallada ayaa waxaa lagu soo qaaday arrinta Gedo, iyada oo wafdiga Madaxweyne Xasan ay Abiy si gaar ah ugala hadleen qorshahooda ku aadan xaaladda gobolkaasi.

JUBALAND oo war culus ka soo saartay dagaalka sii xoogeysanaya ee Gedo

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Warsaxaafadeed kasoo baxay maamulka Jubaland ayaa waxaa looga hadlay xaaladda gobolka Gedo, gaar ahaan dagaalladii ugu dambeeyay ee xalay iyo shalay ka dhacay degmooyinka Doolow iyo Beledxaawo ee gobolkaasi.

Jubaland ayaa shaaca ka qaaday in dagaal xalay ka dhacay gudaha degmada Doolow ay soo qaadeen ciidamada Nabad-sugidda ee dowladda, isla markaana beegsaday xarumaha ciidamada Jubaland ee magaaladaasi, sida lagu sheegay qoraalka.

Sidoo kale Jubaland ayaa tilmaamtay in weerarkan uu qayb ka yahay qorshaha Villa Somalia ‘ee ay xasilooni darrada uga abuureyso’ Ged, sida ay hadalka u dhigtay.

Dhinaca kale waxaa warsaxaafadeedka lagu soo qaaday dagaalkii shalay ka dhacay Beledxaawo, iyada oo Jubaland ay sheegtay in lasoo weeraray ciidamadeda, ayna ka dambeeyeen ciidanka dowladda ee ku sugan xerada UK ee duleedka magaaladaasi.

Waxaa kale oo ay intaasi kusii dartay in dagaalkaas uu ka dhashay burbur xooggan oo hantiyeed iyo barakac ay sameeyeen dadka deegaanka ee ku dhaqan halkaasi.

Hoos ka akhriso warsaxaafadeedka oo dhameystiran;-

Muddo ku dhow toddobaad, magaalada Beledxaawo waxay wajahaysay weerarro isdaba joog ah oo kaga imaanaya ciidamo ku sugan xerada UK ee duleedka magaaladaas, iyadoo shakhsiga hoggaaminaya damacan gurracan oo aan ka tirsanayn CXD, diyaarad dagaal uu eedaysane Xasan Sheekh Maxamuud ku geeyay xerada UK xili inta badan garoomada diyaaradaha gobolka ay cunoqabateyn saaran tahay oo loo diiday dadka shacabka ah inay ka dhoofaan iyadoo aalad dagaal loo adeegsanayo awoodda maamulka hawada Soomaaliya.

Goor hore oo shalay ah, ciidamadaasi waxay mar kale si toos ah u weerareen magaalada Beledxaawo, oo ay gacanta ku hayaan Ciidamada Dowladda Jubaland. Weerarkaasi wuxuu sababay barakac baahsan, burbur hantiyeed oo xooggan, iyo cabsi laga dhaxlay hub culus, oo si aan loo meel dayin loogu garaacay gudaha magaalada. Intaa kaliya kuma ekaan, ee ciidamadaasi waxay sidoo kale biliilaaysteen guryo ay dadkii lahaa ka qaxeen, taasoo si cad u muujinaysa in aanay wax dan ah ka lahayn shacabka iyo deegaanka.

Dhanka kale, ciidamada nabadsugidda ee ka amar qaata eedaysane Xasan Sheekh Maxamuud ee fadhiigoodu yahay magaalada Doolow, ayaa xalay weerar gardarro ah ku qaaday xarumaha ciidamada Dowladda Jubaland ee magaaladaasi. Weerarkan wuxuu astaan u yahay damaca sii fidaya ee ah in la carqaladeeyo xasilloonida Jubaland, iyadoo la adeegsanayo awood ciidan oo sharci darro ah isla markaana colaado daba dheeraada laga abuuro deegaanka.

Dowladda Jubaland waxaa ka go’an ilaalinta amniga shacabka, difaaca dhulka Jubaland, iyo ka hortagga dhammaan qorshayaasha gurracan ee ay wadaan taliska eedaysane Xasan Sheekh Maxamuud.

Weerarada uu eedaysane Xasan Sheekh Maxamuud kusoo qaaday Jubaland waxay si toos ah u wiiqayaan dagaalka ka dhanka ah Khawaarijta, waxayna carqaladeynayaan jihadii mideysnayd ee lagula dirirayey argagixisada. Jubaland waxay si weyn uga xun tahay in kooxda Khawaarijta ay la wareegto degmada Maxaas, taasoo muujinaysa halista ay leeyihiin khilaafaadka siyaasadeed ee lagu hagayo awood ciidan oo aan sharciyad lahayn halkii xoogga laga saari lahaa dagaalka Khawaarijta.

SHIINAHA oo digniintii ugu cusleyd u diray Somaliland kadib arrin ay ku dhaqaaqday

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Shiinaha ayaa si adag u cambaareysay waxa ay ugu yeertay “isbahaysi” dhexmaray Somaliland iyo Taiwan, iyadoo ku adkaysanaysa “mabda’eeda hal China” isla markaana ka digtay in tallaabooyinka noocan oo kale ah ay “si bareer ah u xadgudbayaan” madax-bannaanideeda. Cambaarayntan ayaa si toos ah uga soo baxday afhayeen u hadlay safaaradda Shiinaha ee Soomaaliya, kaas oo ku nuuxnuuxsaday in “Taiwan ay tahay qayb aan laga goyn karin dhulka Shiinaha.”

War-saxaafadeedkan adag ayaa daba socda warar sheegaya in madaxa arrimaha dibadda ee Somaliland uu dhawaan heshiis “iskaashi dhanka ciidamada ilaalada xeebaha ah” la saxiixday Taiwan. Faahfaahinta heshiiskan la sheegay laguma xusin bayaanka safaaradda.

“Tallaabada maamulka goboleedka Somaliland waxay si bareer ah ugu xadgudubtay mabda’a hal China, waxayna dhaawacday madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Shiinaha,” ayuu yiri afhayeenka safaaradda Shiinaha. “Dhinaca Shiinuhu si adag ayuu uga soo horjeedaa tallaabadan.”

Isagoo sii adkeynaya mowqifka soo jireenka ah ee Beijing, ayuu afhayeenku ku celiyay, “Waxaa jira hal Shiine oo keliya adduunka, Taiwan waa qayb aan laga goyn karin dhulka Shiinaha, Dowladda Jamhuuriyadda Shacbiga Shiinahuna waa dowladda keliya ee sharciga ah ee matasha guud ahaan Shiinaha.”

Beijing waxay u aragtaa Taiwan, oo ah dimoqraadiyad iskeed isu maamusha, inay tahay gobol go’ay oo ay waajib tahay in mar uun dib loogu mideeyo dhulweynaha, haddii loo baahdana xoog lagu soo celiyo. Taiwan, oo si rasmi ah loogu yaqaan Jamhuuriyadda Shiinaha, waxay ku adkaysanaysaa inay tahay waddan madax-bannaan.

Sheegashada Shiinaha ee Taiwan

Bayaanka ayaa si ballaaran u soo xigtay tusaalooyin taariikhi ah si loogu nuuxnuuxsado sheegashada Shiinaha ee Taiwan. Wuxuu iftiimiyay “sannad-guuradii 80-aad ee guushii Dagaalkii Dadka Shiinaha ee iska caabinta gardarradii Japan iyo Dagaalkii Adduunka ee La-dagaallanka Faashiistaha,” iyo sidoo kale “sannad-guuradii 80-aad ee dib u soo ceshadka Taiwan.”

Afhayeenka safaaradda ayaa intaa ku daray, “Baaqii Qaahira ee 1943-kii iyo Bayaankii Potsdam ee 1945-kii waxay qayb muhiim ah ka ahaayeen nidaamkii caalamiga ahaa ee ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Adduunka, waxayna sidoo kale dhanka sharciga ka xaqiijiyeen maqaamka Taiwan inay tahay dhul Shiineys ah oo aan laga goyn karin.”

Intaa waxaa dheer, bayaanka wuxuu tixraacay Qaraarka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ee tirsigiisu yahay 2758, kaas oo la ansixiyay sannadkii 1971, kaas oo u aqoonsaday Jamhuuriyadda Shacbiga Shiinaha inay tahay “wakiilka keliya ee sharciga ah ee Shiinaha u matala Qaramada Midoobay.”

Beijing waxay ku doodaysaa in qaraarkani uu diidayo abuurista “laba Shiine” ama “hal Shiine, hal Taiwan”, iyadoo ku adkaysanaysa inuu hoosta ka xariiqayo aqoonsiga beesha caalamka ee mabda’a “hal Shiine.”

Maqaamka Somaliland

Somaliland, oo ku taalla waqooyiga Soomaaliya, waxay madax-bannaani ku dhawaaqday sannadkii 1991-kii ka dib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya. In kasta oo ay leedahay dowlad, lacag, iyo ciidan u gaar ah, haddana ma aysan helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran.

Isku daygeeda ah inay xiriir diblomaasiyadeed oo madax-bannaan la yeelato dhinacyada sida Taiwan, ayaa Beijing u aragtaa inay tahay caqabad toos ah oo ku wajahan wadajirkeeda dhuleed iyo jebin mabda’a “hal Shiine.”

“Somaliland waa qayb ka mid ah dhulka Soomaaliya,” ayuu xaqiijiyay afhayeenka safaaradda Shiinaha, isagoo la jaan-qaadaya mowqifka guud ee beesha caalamka ee ah in Somaliland ay weli tahay qayb muhiim ah oo ka tirsan Soomaaliya. “Dhinaca Shiinuhu wuxuu si adag uga soo horjeedaa in Somaliland iyo maamulka Taiwan ay isku martigeliyaan xarumo ama ay yeeshaan nooc kasta oo isdhexgal rasmi ah, magac kasta ama marmarsiiyo kasta ha ku yimaadeene.”

Safaaraddu waxay hadalkeeda kusoo gabagabaysay digniin, iyadoo ku boorrisay “maamulka goboleedka Somaliland inay yeeshaan dareen dhab ah oo xaqiiqada ku qotoma ayna ka waantoobaan inay ka hor yimaadaan isbeddelka taariikhda, si ay uga badbaadaan cawaaqib xumo ay iyagu isku keenaan.” Luuqaddan adag waxay muujinaysaa suurtagalnimada cawaaqib diblomaasiyadeed ama mid dhaqaale haddii Somaliland ay sii waddo la macaamilkeeda Taiwan.

Khilaafkan diblomaasiyadeed wuxuu iftiiminayaa siyaasadda juqraafiyeed ee cakiran ee Geeska Afrika, oo quwadaha waaweyn ee caalamka, oo uu ku jiro Shiinuhu, ay si isa soo taraysa uga dhex muuqdaan. Shiinuhu wuxuu si weyn u ballaariyay saamayntiisa dhaqaale iyo istiraatiiji ee qaaradda Afrika, isagoo si joogto ah ugu ololeeya danihiisa asaasiga ah ee madax-bannaanida iyo mabda’a “hal China.” 

Puntland oo si yaab leh uga hadashay qabsashada Al-Shabaab ee degmada Maxaas

Garoowe (Caasimada Online) – Puntland ayaa si kulul u cambaareysay weerarkii ay kooxda Al-Shabaab ku qaaday degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, kaas oo sababay in ciidamada dowladda Federaalka iyo kuwa deegaanka ay ka baxaan magaalada, taasoo keentay in Al-Shabaab si buuxda ula wareegto gacan ku haynteeda Axaddii shalay.

War-saxaafadeed kasoo baxay Puntland ayaa ku tilmaamay weerarka mid “waxuushnimo ah oo si toos ah u beegsanaya shacabka Soomaaliyeed iyo geesiyaasha difaaca dalka u taagan”. Puntland waxay sidoo kale tacsiyo tiiraanyo leh u dirtay ehelada dadkii ku naf waayay weerarkaasi, iyadoo ammaanay halganka iyo geesinimada ciidamada ku sugnaa Maxaas.

Puntland waxay sidoo kale si gaar ah u bogaadisay doorka ay qaateen ciidamada deegaanka ee iska caabiyay weerarka, inkasta oo ugu dambeyn ay dib uga gurteen magaalada.

Maxaas oo gashay gacanta Al-Shabaab

Dagaalka ayaa bilaabmay gelinkii hore ee Axadda, waxaana uu xoogiisu ka dhacay bannaanka sare ee magaalada Maxaas, gaar ahaan xadka ay wadaagaan gobollada Hiiraan iyo Galgaduud. Goobjoogeyaal ayaa u sheegay warbaahinta in qaraxyo ismiidaamin ah laga maqlay duleedka magaalada, taasoo muujinaysa sida uu weerarku u ahaa mid abaabulan oo xooggan.

Dagaalka kaddib, wararka ayaa sheegaya in ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ay si buuxda uga baxeen magaalada, taasoo sababtay in Al-Shabaab ay la wareegto degmada. Al-Shabaab ayaa si degdeg ah u shaacisay sheegashada la wareegidda magaalada, iyadoo baraha bulshada ku faafisay qoraal arrintaas lagu caddeeyay.

Illaa hadda, dowladda Federaalka ayaan weli si rasmi ah uga hadlin dhacdadan, taasoo sare u qaadaysa walbahaarka shacabka ku nool deegaanka iyo su’aalaha ku saabsan habsami-u-socodka amniga gobollada dhexe.

Caasimada Online ayaa sidoo kale xaqiijisay in dagaalkii Maxaas uu sababay khasaare culus, iyadoo la xaqiijiyay dhimashada saraakiil sare oo ka tirsan hay’adaha ammaanka, kuwaasoo ay ka mid tahay taliyaha Nabad-sugidda degmada Cadaado.

Xaaladda guud ee gobolka Hiiraan ayaa wali ah mid kacsan, iyadoo dhaq-dhaqaaqyo milatari laga dareemayo deegaanno dhowr ah oo hoos taga gobolka, si looga hortago weerarro dheeraad ah.

Baahida qorshe qaran oo wadajir ah

Puntland ayaa sheegtay in dhacdada Maxaas ay markale muujisay baahida degdegga ah ee loo qabo iskaashi dhab ah oo dhex mara dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada, si loo helo qorshe mideysan oo looga hortago khatarta Al-Shabaab.

Bayaanka Puntland ayaa lagu yiri: “Xaaladda gobollada dhexe ee Soomaaliya waxay u baahan tahay qorshe qaran oo wadajir ah, si looga hortago halista sii kordheysa ee kooxda Al-Shabaab.”

Puntland waxay sidoo kale muujisay welwel xooggan oo ay ka qabto kororka weerarada kooxda Al-Shabaab, gaar ahaan isku dayadooda ay ku doonayaan in ay dib ula wareegaan deegaanno muhiim ah oo horey looga xoreeyay. Bayaanku wuxuu si gaar ah u xusay degmooyin sida Sabiib, Caanole iyo Moqokori – kuwaasoo hadda gacanta ugu jira kooxda.

Puntland waxay ugu dambeyn ugu baaqday beesha caalamka in ay si buuxda u garab istaagto dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah, iyadoo ka codsatay taageero muuqata oo dhinacyada amniga, sirdoonka iyo qalabka dagaalka ah.

Bayaan ku saabsanaa arrintan ayaa lagu yiri: “Si loo xoojiyo dagaalka lagula jiro kooxaha xagjirka ah, waxaa lagama maarmaan ah in beesha caalamka ay si dhab ah u garab istaagto dadaallada dowladda Federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyada.”

La wareegidda Maxaas, oo muddo sanado ah ahayd saldhig muhiim ah oo dagaalka lagaga hagayo gobollada dhexe, ayaa loo arkaa in ay dhaawac weyn u geysatay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Xaaladdan ayaa markale muujineysa in kooxda ay wali awood u leedahay weerarro istaraatiiji ah, haddii aan la helin istaraatiijiyad mideysan iyo taageero joogto ah oo qaran.

DF oo shaacisay tirada ciidanka ay dhistay iyo 23 saldhig oo ATMIS kala wareegtay

0

Doha (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya Cabdisalaan Cabdi Cali, ayaa maanta hadal ka jeediyay shirka heer wasiir ee Kooxda Xiriirka Soomaaliya ee Ururka Iskaashiga Islaamka, kaas oo lagu qabtay magaalada Dooxa ee dalka Qatar, isagoo ka hadlay arrimaha dhismaha ciidanka qaranka.

Wasiirka ayaa hadal jeedintiisa ku soo bandhigay guulaha ugu dambeeyay ee laga gaaray qorshaha horumarinta amniga Soomaaliya, oo ay kamid yihiin wareejinta 23 saldhig ciidan oo caalami ah oo lagu wareejiyay ciidamada qaranka.

Sidoo kale, Wasiirka ayaa sheegay in dowladdu ay dhistay 20,000 (Labaatan kun) oo askari oo cusub.

Waxa uu sidoo kale ku codsaday in si xooggan loo taageero Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada saadka, agabka ciidanka, daba-galka iyo raad-raaca, iyo nidaamka ka hortagga walxaha qarxa.

Sidoo kale, Wasiirka ayaa iftiimiyay isbeddelka dhaqaale ee dalka ka socda, kadib markii laga cafiyay deymihii caalamku kulahaa Soomaaliya, isagoo ku baaqay in la helo maalgashi la jaanqaadaya Qorshaha Isbeddelka Qaranka (2025–2035) iyo Hiigsiga 2060-ka.

Wasiirka Arrimaha Dibadda ayaa xusay in hadda uu jiro koror ku yimid maalgashiga tooska ah ee shisheeye, isagoo tilmaamay fursadaha ballaaran ee ka jira kaabayaasha dhaqaalaha iyo qaybaha tamarta ee Soomaaliya, kuwaas oo u baahan in la maalgashado.

Markii uu ka hadlayay arrimaha siyaasadda, Wasiirku wuxuu tilmaamay horumarka laga sameeyay geedi-socodka federaaleynta, qabyo-tirka dastuurka, iyo diyaar-garowga doorashada guud ee la filayo in ay qabsoonto sanadka 2026.

Waxa uu sidoo kale soo dhoweeyay taageerada loo fidinayo waxbarashada iyo caafimaadka, isaga oo caddeeyay in dowladda ay ka go’an tahay horumarinta guud, gaar ahaan xoojinta kaalinta dhalinyarada iyo haweenka.

Wasiirku waxa uu khudbaddiisa ku xusay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay soo dhaweysay hirgelinta nidaamka sanduuqyada bini’aadantinimo ee Ururka Iskaashiga Islaamka, oo uu ka mid yahay Sanduuqa Gaarka ah ee Horumarinta Soomaaliya, isagoo ku baaqay in la dedejiyo hirgelintiisa.

Sidoo kale, waxa uu soo jeediyay in la sameeyo guddi daba-gal ah oo ka tirsan Kooxda Xiriirka, si ay ula socdaan geeddi-socodka isla markaana kor loogu qaado wadashaqeynta.

Gabagabadii, Wasiirka ayaa u mahadceliyay Dowladda Qatar iyo dalalka xubnaha ka ah Ururka Iskaashiga Islaamka, taageerada joogtada ah ee ay u hayaan Soomaaliya, isaga oo carabka ku adkeeyay in Soomaaliya ay ka go’an tahay in ay noqoto dal nabad ah, isku filan, una jihaysan xasillooni waarta.

Shirkaan oo socday inta u dhexeysay 27–28 Luulyo, waxaa martigelisay Dowladda Qatar, waxaa si rasmi ah u furay Wasiiru-Dawlaha Arrimaha Dibadda ee Qatar, Mudane Sultan bin Saad bin Sultan Al Muraikhi.

Kooxda Xiriirka Soomaaliya ee Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa la aas-aasay sanadkii 2007, si ay u noqoto madal lagu abaabulo taageerada isku dubbaridan ee nabadda, horumarka, iyo wax ka qabashada xaaladaha bini’aadantinimo ee Soomaaliya. Kulanka sanadkan ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga, wada-shaqeynta, iyo dib-u-eegista horumarka laga gaaray arrimaha muhiimka ah, sida amniga, dib-u-habaynta dhaqaalaha, iyo maamulka loo dhan yahay.

Turkey oo shaaca ka qaaday hub cusub oo awoodiisa aad looga hadal hayo caalamka

Istanbul (Caasimada Online) – Dalka Turkiga ayaa qaaday tallaabo weyn oo uu ku casriyeynayo awooddiisa militari, isagoo Axaddii soo bandhigay laba bambaano oo cusub oo dalka gudihiisa lagu farsameeyay, kuwaas oo si weyn u kordhinaya awoodda Ciidanka Cirka ee Turkiga oo ku jira weji ballaaran oo dib-u-hubeeyn iyo casriyeyn ah.

Soo bandhigidda hubkan ayaa ka dhacday Carwada 17-aad ee Caalamiga ah ee Warshadaha Difaaca (IDEF) 2025 oo ka socota magaalada Istanbul. Carwadan oo socota muddo lix maalmood ah ayaa ah mid ka mid ah kuwa ugu muhiimsan caalamka, waxayna isku mar ka socotaa Xarunta Carwada Istanbul, Garoonka Diyaaradaha ee Ataturk, iyo Dekedda Atakoy.

Bambada Koowaad: GAZAP

Midda koowaad ee hubkan cusub waa bambaanada GAZAP, taas oo lagu tilmaamay inay tahay bam caadi ah oo hawada laga tuuro tii ugu awoodda badneyd ee uu Turkigu abid soo saaro.

Waxaa horumarisay Xarunta Cilmibaarista iyo Horumarinta ee Wasaaradda Difaaca Turkiga, waxaana awooddeeda gaarka ah lagu sheegay inay mitirkiiba abuurto 10.16 qarax oo firdhisan. Sida uu sarkaal ka tirsan dowladda u sheegay wakaaladda wararka ee Anadolu, awooddan ayaa aad uga sarraysa bambaanooyinkii hore ee uu Ciidanka Cirka Turkigu adeegsan jiray, kuwaas oo rikoodhkoodu ahaa saddex qarax mitirkiiba.

Sarkaalka ayaa intaa ku daray, “Xarunta Cilmibaarista waxay dib-u-habeyn ku samaysay walxaha qarxa iyo kuwa buuxinta,” isagoo xaqiijiyay in la dhameeyay dhammaan hannaankii shahaado-siinta iyo tijaabooyinka, bambaanadana ay hadda diyaar u tahay in lagu rakibo diyaaradaha dagaalka ee F-16 si loogu adeegsado hawlgallada.

Bambada Labaad: NEB-2 Ghost

Bambada labaad ee soo jiidatay indhaha caalamka ayaa ah NEB-2 Ghost, oo culeyskeedu yahay 970-kiiloogaraam (2,000-bound). Waa bam si gaar ah loogu talagalay burburinta dhufaysyada iyo dhismaha dhulka hoostiisa ku yaal (bunker-buster).

Ilo-wareed ka tirsan warshadaha difaaca ayaa ku tilmaamay NEB-2 inay tahay “bambaanada ugu wanaagsan nooceeda ee hadda la heli karo,” waxayna awood u leedahay inay dhex daloosho 7 mitir oo shub adkeysan ah.

Sarkaalka oo isbarbardhig ku sameeyay awooddeeda, wuxuu yiri: “Sida caadiga ah, gantaallada Maraykanku waxay dalooshaan 2.4 mitir oo shubka nooca C35 ah oo laga helo warshadaha tamarta Nukliyeerka. Balse NEB-2 waxay ka dusi kartaa 7 mitir oo ah shubka nooca C50, kaas oo saddex jeer ka adag kan warshadaha Nukliyeerka.”

Tijaabooyin naxdin leh oo lagu sameeyay ayaa muujiyay awooddeeda dhabta ah. Markii lagu tuuray jasiirad, waxay dhulka dhex gashay masaafo dhan 90 mitir, waxayna sababtay dhul go’ay, gaas daatay, iyo burbur dhagxaaneed oo gaaraya wareeg dhan 160 mitir. Waxaa intaas dheer, sarkaalku wuxuu sheegay, “Qaraxa oo caadiyan qaata 25 miliseken, ayaa loo dheereeyay 240 miliseken, taasoo ka dhigtay mid burburkeedu aad u ba’an yahay.”

Soo saarista labadan bambaano waxay awood istiraatiiji ah oo la taaban karo siinaysaa Ciidanka Cirka ee Turkiga. Awoodda ay u leedahay NEB-2 inay si qoto dheer u burburiso dhufaysyada dhulka hoostiisa ah waxay faa’iido weyn siinaysaa Turkiga, gaar ahaan gobol ay dhinacyo badan ku tiirsan yihiin dhufeysyada dhulka hoostiisa ah, si ay gabbaad uga dhigtaan, hubka ku kaydsadaan, kuna ilaashadaan isku-xirnaanta taliskooda.

Lafta-gareen oo tegay magaalo ay go’doomiyeen Al-Shabaab + Qorshaha

0

Xudur (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa saaka gaaray magaaada Xudur ee xarunta gobolka Bakool, halkaas oo si diiran loogu soo dhaweeyay.

Laftagareen oo diyaarad ka qaatay Baydhaba ayaa ka daga magaaladan oo ay ka jiraaan xaalado adag oo dhanka nolosha iyo amniga ah, sidoo kalena ay go’doomiyeen Al-Shabaab.

Ujeedka Madaxweynaha Koonfur Galbeed ayaa la xiriira saddex arrimood oo kala ah dardargelinta horumarinta adeegyada Bulshada, Nabadgalyada iyo Wadatashiga Shacabka ee ku aaddan qorsheyaasha horumarineed ee magaalada Xudur ee xarunta Bakool, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyada maamulkaasi.

“Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) ayaa safar shaqo oo qayb ka ah dadaallada lagu dardargelinayo horumarinta adeegyada Bulshada, Nabadgalyada iyo Wadatashiga Shacabka ee ku aaddan Qorsheyaasha horumarineed ku gaaray Magaalada Xudur ee Xarunta Gobolka Bakool” ayaa lagu yiri qoraalka.

“Madaxweynaha Cabdicasiis Laftagareen iyo Wafdigiisa ayaa si diirran loogu soo dhaweeyey Degmada Xudur, iyadoo ay halkaasi ku sugaayeen masuuliyiin heer Gobol ah, Saraakiil Ciidan, Odayaal Dhaqameed, Haween, iyo Dhalinyaro degmada” ayaa lasii raaciyay.

Sidoo kale, Laftagareen inta uu joogo degmada Xudur wuxuu kulamo la yeelan doonaa masuuliyiinta gobolka, kuwa degmada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada oo uu kala hadli doono qorshihiisa gaarka ah iyo xaaladaha bani’aadanimo ee ka jiro halkaasi.

Waxaa kale oo Laftagareen booqan doonaa xarumaha ciidamada, isaga oo u kuurgeli doono xaaladda guud iyo sidii loo dardargelin lahaa howlgallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Madaxweynaha Koonfur Galbeed oo marar badan tegay Xudur ayaa horay u sheegay in loo diyaar garoobay wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab, isla-markaana la dajiyay qorshihii lagu xoreyn lahaa deegaanada dowlad goboleedka Koonfur Galbeed.

“Siyaasadda dagaalka ee wajiga labaad waa la diyaariyay, waana qorsheysan tahay, waana bilaaban doontaa taas waa sugeynaa” ayuu horay u yiri madaxweynuhu.

Xudur ayaa kamid ah magaalooyinka waa wayn ee koonfurta Soomaaliya ee ay halista ku hayaan argagixsada, maadaama ay ka hareereeyeen afarta jiho magaaladaasi, taas oo keentay in xaalad go’doon ah ay muddo ka badan 10 sano galaan dadka shacabka ah.