29.9 C
Mogadishu
Saturday, May 9, 2026

Lafta-gareen oo tegay magaalo ay go’doomiyeen Al-Shabaab + Qorshaha

0

Xudur (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa saaka gaaray magaaada Xudur ee xarunta gobolka Bakool, halkaas oo si diiran loogu soo dhaweeyay.

Laftagareen oo diyaarad ka qaatay Baydhaba ayaa ka daga magaaladan oo ay ka jiraaan xaalado adag oo dhanka nolosha iyo amniga ah, sidoo kalena ay go’doomiyeen Al-Shabaab.

Ujeedka Madaxweynaha Koonfur Galbeed ayaa la xiriira saddex arrimood oo kala ah dardargelinta horumarinta adeegyada Bulshada, Nabadgalyada iyo Wadatashiga Shacabka ee ku aaddan qorsheyaasha horumarineed ee magaalada Xudur ee xarunta Bakool, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyada maamulkaasi.

“Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) ayaa safar shaqo oo qayb ka ah dadaallada lagu dardargelinayo horumarinta adeegyada Bulshada, Nabadgalyada iyo Wadatashiga Shacabka ee ku aaddan Qorsheyaasha horumarineed ku gaaray Magaalada Xudur ee Xarunta Gobolka Bakool” ayaa lagu yiri qoraalka.

“Madaxweynaha Cabdicasiis Laftagareen iyo Wafdigiisa ayaa si diirran loogu soo dhaweeyey Degmada Xudur, iyadoo ay halkaasi ku sugaayeen masuuliyiin heer Gobol ah, Saraakiil Ciidan, Odayaal Dhaqameed, Haween, iyo Dhalinyaro degmada” ayaa lasii raaciyay.

Sidoo kale, Laftagareen inta uu joogo degmada Xudur wuxuu kulamo la yeelan doonaa masuuliyiinta gobolka, kuwa degmada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada oo uu kala hadli doono qorshihiisa gaarka ah iyo xaaladaha bani’aadanimo ee ka jiro halkaasi.

Waxaa kale oo Laftagareen booqan doonaa xarumaha ciidamada, isaga oo u kuurgeli doono xaaladda guud iyo sidii loo dardargelin lahaa howlgallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Madaxweynaha Koonfur Galbeed oo marar badan tegay Xudur ayaa horay u sheegay in loo diyaar garoobay wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab, isla-markaana la dajiyay qorshihii lagu xoreyn lahaa deegaanada dowlad goboleedka Koonfur Galbeed.

“Siyaasadda dagaalka ee wajiga labaad waa la diyaariyay, waana qorsheysan tahay, waana bilaaban doontaa taas waa sugeynaa” ayuu horay u yiri madaxweynuhu.

Xudur ayaa kamid ah magaalooyinka waa wayn ee koonfurta Soomaaliya ee ay halista ku hayaan argagixsada, maadaama ay ka hareereeyeen afarta jiho magaaladaasi, taas oo keentay in xaalad go’doon ah ay muddo ka badan 10 sano galaan dadka shacabka ah.

Kim Yo Jong: “Kuuriyada Koonfureed waxay sameysay xisaab isku dar aad u khaldan”

Pyongyang (Caasimada Online) – Kuuriyada Waqooyi wax dan ah kama leh siyaasad kasta ama hindise kasta oo dib-u-heshiisiin ah oo ka yimaada Kuuriyada Koonfureed, waxaa sidaas Isniintii sheegtay Kim Yo Jong, oo ah walaasha awoodda badan ee hoggaamiyaha dalkaas Kim Jong Un, taasoo noqonaysa jawaabtii ugu horreysay ee laga bixiyo hindisayaasha nabadeed ee Madaxweynaha furfuran ee Kuuriyada Koonfureed, Lee Jae Myung.

Kim Yo Jong, oo ah sarkaal sare oo ka tirsan xisbiga talada haya ee Kuuriyada Waqooyi, loona arko inay ku hadasho afka hoggaamiyaha dalkaas, ayaa sheegtay in ballanqaadka Lee ee ku aaddan isbahaysiga amniga ee Kuuriyada Koonfureed iyo Maraykanka uu muujinayo inuusan waxba kaga duwanayn madaxweynihii isaga ka horreeyay ee cadaawadda u hayay.

“Haddii Kuuriyada Koonfureed ay filayso inay ku beddesho dhammaan cawaaqibka (ficilladeeda) ereyo kooban oo dareen ku jiro, ma jiri karto xisaab taas ka khaldan,” ayay tiri Kim, sida ay ku warantay wakaaladda wararka ee KCNA.

Lee, oo xafiiska la wareegay 4-tii Juun kadib markii uu ku guuleystay doorasho degdeg ah oo la qabtay ka dib markii xilka laga qaaday Yoon Suk Yeol oo ahaa muxaafid mayal adag, kaasoo isku dayay inuu dalka geliyo sharci militari oo uu ku fashilmay, wuxuu ballanqaaday inuu hagaajin doono xiriirka Pyongyang, kaas oo gaaray heerkii ugu xumaa sannado badan.

Tallaabooyin uu ugu talagalay inuu xiisadda ku dejiyo, Lee wuxuu joojiyay cod-baahiyeyaal laga sii deyn jiray dacaayado ka dhan ah Waqooyiga oo xadka laga gudbin jiray, wuxuuna mamnuucay warqado ay daadin jireen dadka u dooda arrimahaas, kuwaas oo ka careysiin jiray Pyongyang.

Kim, oo ah sarkaalka ka tirsan Kuuriyada Waqooyi, ayaa sheegtay in tallaabooyinkaasi ay yihiin oo kaliya ka noqosho falal ujeedo xun oo ay Kuuriyada Koonfureed samaysay, kuwaas oo aan marnaba habboonayn in la bilaabo.

“Si kale haddii loo dhigo, xitaa ma ahan wax qiimeyn istaahila,” ayay tiri.

“Waxaan mar kale caddaynaynaa mowqifkayaga rasmiga ah in siyaasad kasta oo Seoul lagu dejiyo ama hindise kasta oo la keeno, aynaan dan ka lahayn, oo aynaan la fariisan doonin Kuuriyada Koonfureed, oo aysan jirin wax laga wada hadlo.”

Waxa jiray rajo taxaddar leh oo ka taagnayd Koonfurta oo ah in Waqooyigu uu si togan uga jawaabi doono oo uu xitaa muujin karo rabitaan ah inuu dib u bilaabo wada-hadallada, gaar ahaan ka dib markii Pyongyang ay sidoo kale damisay cod-baahiyeyaashii dhankeeda, tallaabadaas oo Lee uu ku tilmaamay mid ka dheereysay sidii la filayay.

Si kastaba ha ahaatee, Lee, oo dowladdiisu ay ku jirto wada-xaajoodyo adag oo ay kula jirto Washington si looga fogaado canshuuro ciqaabeed oo uu Madaxweyne Donald Trump ugu hanjabay dhowr waddan oo ganacsi weyn la leh, wuxuu sheegay in isbahaysiga Maraykanku uu yahay tiirka udub-dhexaadka u ah diblomaasiyadda Kuuriyada Koonfureed.

“Dadaallo aan ka samayno dhinacyada siyaasadda, sugnaanta dhaqaalaha iyo dhaqanka, waxaan ku xoojin doonnaa isbahaysiga Kuuriyada Koonfureed iyo Maraykanka ee dhiigga lagu asteeyay,” ayuu yiri Lee isagoo ka hadlayay munaasabad Axaddii lagu xusayay sannad-guuradii xabbad-joojintii Dagaalkii Kuuriya.

Kuuriyada Waqooyi ayaa sidoo kale xustay sannad-guuradaas oo ay ugu yeerto maalinta guusha, iyadoo ay ka mid ahaayeen dhoolatus ka dhacay Pyongyang, inkastoo warbaahinta dowladda ay sheegtay inuu ahaa mid ka baaxad yar marka loo eego sannadihii hore qaarkood.

Labada Kuuriya, Maraykanka iyo Shiinaha, oo ahaa dhinacyadii ugu waaweynaa ee ku dagaallamay Dagaalkii Kuuriya ee 1950-53, ayaan ilaa hadda saxiixin heshiis nabadeed.

China warns Somaliland over Taiwan ties, reasserts claim

Mogadishu (Caasimada Online) – China has issued a stern condemnation against what it terms “collusion” between Somaliland and Taiwan, asserting its “one-China principle” and warning that such actions “blatantly violate” its sovereignty. The rebuke came directly from a spokesperson for the Chinese Embassy in Somalia, who emphasized that “Taiwan is an inalienable part of China’s territory.”

The strong statement follows reports that the head of external affairs for Somaliland, a self-declared independent state in the Horn of Africa, recently signed a “Coast Guard Cooperation Deal” with Taiwan. The specifics of this purported agreement were not detailed in the embassy’s statement.

“Somaliland’s regional authority’s action has blatantly violated the one-China principle and harmed China’s sovereignty, unity, and territorial integrity,” the Chinese embassy spokesperson declared. “The Chinese side is resolutely opposed to this action.”

Reaffirming Beijing’s long-held stance, the spokesperson reiterated, “There is but one China in the world, Taiwan is an inalienable part of China’s territory, and the Government of the People’s Republic of China is the sole legal government representing the whole of China.”

Beijing views Taiwan, a self-governing democracy, as a breakaway province that must eventually be reunited with the mainland, by force if necessary. Taiwan, officially the Republic of China, maintains that it is an independent country.

China’s Taiwan claim

The statement extensively cited historical precedents to underscore China’s claim over Taiwan. It highlighted the “80th anniversary of the victory of the Chinese People’s War of Resistance Against Japanese Aggression and of the World Anti-Fascist War,” as well as the “80th anniversary of the recovery of Taiwan.”

The embassy spokesperson further stated, “The 1943 Cairo Declaration and the 1945 Potsdam Proclamation formed an integral part of the post-WWII international order and also affirmed Taiwan’s status as China’s inalienable territory from a legal perspective.”

Moreover, the statement referenced United Nations General Assembly Resolution 2758, adopted in 1971, which recognized the People’s Republic of China as the “only legitimate representative of China to the United Nations.”

Beijing argues that this resolution disallows the creation of “two Chinas” or “one China, one Taiwan,” asserting it underscores the international community’s recognition of the “one-China” principle.

Somaliland’s status 

Somaliland, situated in northern Somalia, declared independence in 1991 following the collapse of Somalia’s central government. Despite possessing its own government, currency, and military, it lacks broad international recognition.

Its attempts to forge independent diplomatic ties, particularly with entities like Taiwan, are perceived by Beijing as a direct challenge to its territorial integrity and a breach of the “one-China” policy.

“Somaliland is a part of Somalia’s territory,” the Chinese embassy spokesperson affirmed, aligning with the international community’s general position that Somaliland remains an integral part of Somalia. “The Chinese side firmly opposes Somaliland and the Taiwan authority hosting each other’s institution or having any form of official interaction under any name or pretext.”

The embassy concluded with a warning, urging the “Somaliland regional authority to have a basic sense of reality and refrain from running against the historical trend, so as to free itself from self-inflicted consequences.” This strong language suggests potential diplomatic or economic repercussions if Somaliland continues its engagement with Taiwan.

This diplomatic dispute highlights the complex geopolitical dynamics in the Horn of Africa, where major international players, including China, are increasingly active. China has significantly expanded its economic and strategic presence across the African continent, consistently advocating for its core sovereign interests and the “one-China” principle.

Xasan iyo Mahad oo Addis Ababa ka wada qorshe ka dhan ah Jubaland iyo ciidamo soo…

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Ciidamo Itoobiyaan ah ayaa caawa, ilaa galabta soo gaaray degmada Doolow ee gobolka Gedo, kuwaas oo dowladda federaalka Soomaaliya aysan ka warheyn dhaq-dhaqaaqooda.

Sidoo kale masuuliyiinta Jubbaland ee ku sugnaa Beledxaawo oo maanta ka xeeladeystay dagaalkii ka dhacay degmadaas ayaa sugan magaaladda Mandheera ee dalka Kenya.

Beledxaawo, wali waxaa isku hor fadhiya labada ciidan ee dowladda federaalka iyo Jubbaland, iyadoo weliba lasoo sheegayo in ciidanka dowladda ay galabta horumar ka sameeyeen dagaalka ay doonayaan inay ku qabsadaan degmadaas.

Dhanka kale madaxweynaha Soomaaliya ayaa maanta la shiray Ra’iisul wasaaraha Itoobiya, waxaana la isku soo qaaday arrimaha gobolka Gedo.

Taliyaasha Sirdoonka labada dal ee Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa sidoo kale iska arkay xaalada gobolkaas oo Itoobiya ay saameyn xasaasi ah ku leedahay.

Madaxweynaha Kenya oo isna galabta gaaray Addis Ababa Itoobiya ayaa qorsheynaya in ay is arkaan madaxweyne Xasan Sheekh, si ajandahooda arrinta gobolka Gedo iyo Jubbaland oo dhan ay uga wadahadlaan.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dadaal badan ku bixineysa in taageerada Jubbaland ay ka heleyso Itoobiya iyo Kenya ay ka jarto, si go’doon dhab ah ay u geliso.

Dadaalladaan diblomaasiyadeed ee Jubbaland ka dhan ah waxaa barbar socda duulaan ay dowladdu ku qaaday gobolka Gedo, gaar ahaan degmooyinka ay ka joogaan ciidamada taabacsan Axmed Madoobe oo Beledxaawo ay ugu horeyso.

Dhanka kale saraakiil ka tirsan Jubbaland ayaa sheegay in ay markaan xiriirka ay la leeyihiin Kenya iyo Itoobiya uu ka sareeyo midka Muqdisho la leedahay labadaan wadan oo gobolka saamayn ku leh.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa horay u sheegay in hadii “qof Soomaali ah uu u cararo wadan kale uu ka cararay walaalkiis oo cadaw ku ah” isagoo taas nasiib darro na heysata ku tilmaamay.

Sawirro: Booliska oo soo bandhigay dhallinyaro arrin yaab ka sameysay Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Booliska qeybta guud ee Gobolka Banaadir ayaa soo bandhigay shaqsiyaad ku eedeysan inay baraha bulshada ku faafiyeen muuqaal been abuur ah, kuwaas oo dhamaantood ah wiilal dhallinyaro ah.

Qoraal kasoo baxay Booliska ayaa lagu yiri “Hay’adaha ammaanka Gobalka Banaadir ayaa gacanta ku soo dhigay shan (5) eedeysane oo ku lug lahaa muuqaal lagu faafiyay baraha bulshada, kaasi oo si been abuur ah u muujinayay askari dharcad ah oo dhacaya qof jalaato wareejinaya.”

Baaritaanno degdeg ah oo ay sameeyeen ciidanka booliska ayaa lagu xaqiijiyay in muuqaalku ahaa jiliin, si ula kac ah loo sameeyay.

Booliska ayaa sheegay in ujeeddada loo duubay muuqaalkaas ay ahayd sumcad-dil iyo marin habaabin ka dhan ah hay’adaha amniga.

“Shanta (5) eedeysane ayaa hadda ku jira gacanta booliska, waxaana si degdeg ah loo horgeyn doonaa maxkamadda awoodda u leh,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay Booliska.

Booliisku wuxuu intaas ku sii daray inuu uga digayo shacabka faafinta warar aan la hubin, si looga hortago dacaayado wax u dhimaya amniga iyo kalsoonida shacabka.

Cid kasta oo lagu helo abuurka, duubista ama faafinta muuqaallo noocaan ah, waxaa laga qaadi doonaa tallaabo sharci ah.

“Muwaadin waxii Cabasho ah, lasooxariir Xafiiska Gurmad ee Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee 991 amma” ayaa lagu soo gabagabeeyey qoralka ka soo baxay taliska qeybta guud ee booliska Soomaaliya.

Kheyre: Wixii maanta dhacay waa dayac, mas’uuliyad darro iyo qorsho xumo dowladeed

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre oo si adag uga hadlay dagaalkii maanta ka dhacay Maxaas ayaa dowladda ku eedeeyay mas’uuliyad darro iyo inay gabtay kaalinteedii.

Kheyre ayaa ugu horeyntii waxa uu ka tacsiyeeyay geerida halyeeyadii Macawiisleyda beesha Xawaadle ee ku baxay dagaalkii maanta ka dhacay Maxaas. “Waxaan Alle ka baryayaa in uu jannada ka waraabiyo geesiyaashii ku shahiiday dagaalka, una boogadhayo kuwii ku dhaawacmay,” ayuu Kheyre ku yiri qoraal uu soo saaray caawa.

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa sheegay in maanta wixii dhacay ay aheyd dayac, masuuliyad-darro iyo qorsho xumo dowladeed, kaas oo horseeday in kooxda Al-Shabaab ay gacanta ku dhigto degmada Maxaas oo 12-kii sano ee la soo dhaafay ku jirtay gacanta dowladda.

“Waxaana ayaandarro ah in ay dowladdu macawiisleyda ku fiirsatay dagaalka oo ay ku kaliyoobeen la-dagaallanka argagaxisada, ayuu yiri Kheyre, isagoo dhanka kale bogaadiyay Macawiisleyda Xawaadle ee naftooda u huraya in ay dadkooda iyo deegaannadooda ka difaacaan kooxda Al-Shabaab.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaana madaxda Dowladda Federaalka, Hirshabeelle, iyo bulshada Soomaaliyeed ugu baaqayaa in deg-deg loogu gurmado, si wadajir ahna dalka looga xoreeyo argagaxisada.”

Kooxda Al-Shabaab ayey maanta u suurtagashay inay la wareegto gacan ku haynta degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, kadib dagaal culus oo halkaasi ka dhacay

Dagaalka oo xoogganaa ayaa ka dhacay banaanka kore ee magaalada, gaar ahaan xadka kala qaybiya gobollada Hiiraan iyo Galgaduud oo ka kala tirsan maamullada Galmudug iyo HirShabelle, wuxuuna kadib kusii fiday qaybaha kale ee degmadaasi.

Intaas kadib, Xubnihii ugu badnaa ee kooxda ayaa xoogga soo saaray Maxaas, iyagoo adeegsanaya qaraxyo culus iyo ismiidaamin, taas oo markii dambe u suurta-galisay inay gudaha u galaan magaalada.

Hoos ka aqriso qoraalka Kheyre oo dhameystiran:

Waxaan qoysaskooda, shacabka gobolka Hiiraan, iyo qaranka Soomaaliyeed uga tacsiyeynayaa geerida halyeeyadii macawiisleyda beesha Xawaadle ee ku shahiiday dagaalkii maanta ka dhacay degmada Maxaas.

Waxaan Alle ka baryayaa in uu jannada ka waraabiyo geesiyaashii ku shahiiday dagaalka, una boogadhayo kuwii ku dhaawacmay.

Waa dayac, masuuliyad-darro, iyo qorsho-xumo dowladeed in ay argagaxisadu maanta gacanta ku dhigaan degmada Maxaas oo 12-kii sano ee la soo dhaafay ku jirtay gacanta dowladda.

Waxaana ayaandarro ah in ay dowladdu macawiisleyda ku fiirsatay dagaalka oo ay ku kaliyoobeen la-dagaallanka argagaxisada.

Waxaan bogaadinayaa halyeeyada macawiisleyda beesha Xawaadle oo naftooda u huray in ay dadkooda iyo deegaannadooda ka difaacaan argagaxisada arxanka daran.

Waxaana madaxda Dowladda Federaalka, Hirshabeelle, iyo bulshada Soomaaliyeed ugu baaqayaa in degdeg loogu gurmado, si wadajir ahna dalka looga xoreeyo argagaxisada ku soo duushay diinta, dalka, dadka, iyo dowladnimada Soomaaliyeed.

DF Soomaaliya oo caddeysay xaqiiqada wada-hadallada Mareykanka iyo Shabaab

0

Doha (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si adag u beenisay wararka sheegaya in wadahadallo u socdaan Mareykanka iyo kooxda argagixisada ah ee Al-Shabaab.

Wasiiru-dawlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Maxamed Cumar ayaa caddeeyay in wararkaasi aysan sal iyo raad toona lahayn, isagoo ku adkeystay in Mareykanka weli ku taagan yahay mowqifkiisii hore ee ku saabsan in Al-Shabaab tahay urur argagixiso ah oo halis ku ah gobolka.

Balcad ayaa hadalkaan ku sheegay wareysi uu siiyay warbaahinta “Al-Araby al-Jadeed” intii uu ku sugnaa magaalada Doha ee dalka Qatar, halkaas oo uu ku tagay booqasho laba maalmood ah oo lagu xoojinayo xiriirka istaraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Qatar.

Wararka ku saabsan wada-hadallo qarsoodi ah oo u dhexeeya Mareykanka iyo Al-Shabaab ayaa soo shaac baxay maalmihii u dambeeyay, taas oo loo fasiray inay noqon karto isbeddel ku yimaada siyaasadda Mareykanka ee Soomaaliya.

Sida laga soo xigtay la-taliye hore oo ka tirsanaa dowladda Mareykanka, arrintan ayaa kordhisay suuragalnimada in xal wada-hadal lagu raadiyo kacdoonka muddo tobannaan sano ka jiray Geeska Afrika.

Maxaa ka dhalan kara haddii uu rumoobo?

Fikradda ah in maamulka Trump uu ka fiirsan karo wada-hadal lala yeesho Al-Shabaab ma ahan oo kaliya cinwaan xasaasi ah, waa isbeddel dhul-gariir siyaasadeed oo kale ah oo ku iman kara Geeska Afrika.

Arrintan, oo uu soo jeediyay la-taliye hore oo ka tirsanaa Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, waxay muujinaysaa isbeddel weyn oo lama filaan ah oo ka duwan siyaasaddii la-dagaallanka argagixisada ee Mareykanka ee ku dhowaad labaatanka sano jirsatay, taasoo dhalinaysa su’aalo deg-deg ah oo ku saabsan mustaqbalka mid ka mid ah colaadaha ugu muddada dheer adduunka.

Xamse Warfa, oo ahaa la-taliye sare oo ka tirsanaa Wasaaradda Arrimaha Dibadda xilligii Madaxweyne Biden, ayaa muujiyay aragtidan cusub. Wareysi uu dhawaan bixiyay ayuu Warfa ku dooday in istiraatiijiyadda milatari kaliya ku tiirsan ee Mareykanku ay gaartay meeshii ugu dambaysay.

“Waxaa jira calaamado muujinaya in wadahadalladu ay hadda billaaban karaan,” ayuu yiri, isagoo tilmaamaya in xal siyaasadeed laga yaabo inuu yahay waddada kaliya ee suurtagalka ah ee loo mari karo xalka.

Hadalladiisa waxay si dadban u xusayaan dood-hoosaadyo horseedi kara bilawga dib-u-habayn weyn oo xagga siyaasadda ah, mid salka ku haysa garawshaha sii kordhaya ee ah in guul milatari oo kama dambays ah ay tahay mid aan la gaari karin.

Haddii isbeddelka noocan ahi uu rumoobo, wuxuu ku qasbi doonaa Washington inay dib uga fikirto qeexitaannadeeda guusha iyo guuldarrada ee ku aaddan waxa noqday dagaalka hoose ee ugu muddada dheer Mareykanka.

Laakiin waxaa weli taagan su’aalo muhiim ah: Wada-hadal lala yeesho Al-Shabaab run ahaantii ma yahay mid macquul ah? Sidee buu u ekaan karaa kulan noocaas ah? Halkee se ayuu kaga tagi doonaa dowladda Soomaaliya?

Al-Shabaab seizes strategic Somali town of Mahaas

Mahaas (Caasimada Online) – Al-Shabaab militants captured the strategic town of Mahaas in central Somalia on Sunday after intense fighting, forcing government troops and allied clan militias to withdraw in a significant blow to the government’s long-running offensive against the insurgents.

The fall of Mahaas, a critical command center in the Hiran region for over a decade, marks one of the most significant territorial gains for the al-Qaeda-linked group in years and signals a severe reversal for the Somali government and its allies.

Local sources told Caasimada Online that the attack began Sunday with a heavy assault on the town’s outskirts, near the border between the Hiran and Galgaduud regions. The battle, punctuated by several large suicide explosions, eventually pushed into the city itself.

“The fighting was very heavy… government forces and the local fighters have pulled out of the town,” a resident told reporters by phone.

The Somali government has not yet issued an official statement on the town’s capture. However, Al-Shabaab announced in a statement posted on its affiliated social media channels that its fighters were in “full control” of Mahaas.

The fighting resulted in heavy casualties on both sides, according to local reports. Among those confirmed killed was a senior security official, the commander of the National Intelligence and Security Agency (NISA) for the nearby city of Adado, who was participating in the battle.

A major strategic loss

The loss of Mahaas is a devastating symbolic and strategic defeat for the Somali government. For 13 years, the town served as a forward operating base and a crucial hub for planning and launching military operations against Al-Shabaab across the federal states of Hirshabelle and Galmudug.

Its strategic location made it the nerve center for coordinating the national army and the locally mobilized clan militias, known as the Macawisley. These militias, which rose against Al-Shabaab’s harsh rule and taxation, have been the cornerstone of the government’s counter-insurgency strategy since President Hassan Sheikh Mohamud declared “total war” on the group in 2022.

The presence of the NISA commander from Adado, a city in the neighboring Galmudug state, underscores the town’s importance as a cross-regional command post, making its fall a blow to the entire security architecture of central Somalia.

The government’s offensive initially saw rapid success, recapturing dozens of towns and large swathes of territory from Al-Shabaab throughout 2022 and 2023. The campaign, which combined federal forces with the organic Macawisley uprising, was hailed by international partners, including the United States, as the most effective push against the militants in over a decade.

However, the offensive has stalled mainly over the past year. Analysts and UN reports have highlighted logistical challenges, inadequate resources for government forces, and a waning momentum among the clan militias, allowing the resilient Al-Shabaab to regroup and begin retaking lost ground.

The capture of Mahaas is the culmination of a series of recent gains by the insurgents. Earlier this year, the group seized the town of Moqokori, also in the Hiran region, and has been steadily increasing its attacks on military bases and government-held towns.

The situation in Hiran remains tense, with reports of military movements in surrounding areas as forces loyal to the government potentially prepare for a counter-attack. But for now, the black flag of Al-Shabaab flies over a town that was once the heart of the resistance against them, posing a grave challenge to the future of Somalia’s fight for stability.

Somali President in Ethiopia for high-stakes talks

Addis Ababa (Caasimada Online) – Somali President Hassan Sheikh Mohamud arrived in Addis Ababa on Sunday for high-stakes talks with Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed, set against a backdrop of deeply fractured relations over a contentious port deal and simmering regional tensions.

While the Somali leader is officially in the Ethiopian capital to attend a United Nations food security summit, the bilateral meeting with his Ethiopian counterpart is poised to dominate the visit. The talks are expected to address the severe diplomatic fallout from Ethiopia’s January 2024 agreement with the breakaway region of Somaliland, a deal that Mogadishu views as a violation of its sovereignty.

The visit is the latest in a flurry of diplomatic activities by President Mohamud, who is navigating one of the most perilous moments for Horn of Africa stability in years. His arrival from Djibouti follows recent trips to Egypt and Turkey, key regional powers, as he seeks to shore up support for Somalia’s territorial integrity.

A deepening rift over sea access

Relations between Mogadishu and Addis Ababa plunged into crisis after Ethiopia signed a Memorandum of Understanding (MoU) with Somaliland, a territory that declared independence from Somalia in 1991 but is not internationally recognized. The agreement would grant landlocked Ethiopia a 50-year lease on a 20-kilometer stretch of coastline for a naval base in return for potential future recognition of Somaliland’s statehood.

Somalia immediately denounced the deal as an “act of aggression” and has since engaged in a robust diplomatic campaign to isolate Ethiopia and nullify the agreement. Tensions were further highlighted recently when Somalia reportedly rejected participation in a proposed naval exercise that included Ethiopia, viewing it as another attempt by Addis Ababa to assert maritime ambitions.

The meeting between Mohamud and Abiy is the first of its kind in months and will be closely watched for any signs of a diplomatic breakthrough, although expectations for a resolution remain low.

Beyond the maritime dispute, the two leaders are expected to discuss the volatile security situation within Somalia, particularly in the strategic Gedo region. The area, which borders Ethiopia, has recently seen renewed clashes between forces of the federal government and the regional administration of Jubaland.

The presence of Ethiopian troops in Gedo is a further point of contention. While thousands of Ethiopian soldiers serve as part of the African Union Transition Mission in Somalia (ATMIS), which is mandated to help fight the al-Shabaab insurgency, others operate under a separate bilateral arrangement. Mogadishu has previously stated that all non-ATMIS Ethiopian forces must leave the country, a demand fueled by the MoU with Somaliland.

A flurry of diplomatic maneuvering

President Mohamud’s journey to Addis Ababa was preceded by a crucial stop in Djibouti, where he met with President Ismail Omar Guelleh. According to a statement from the Somali presidency, the two leaders discussed strengthening strategic ties in security and counter-terrorism. Mohamud also appealed for Djibouti’s assistance in addressing a severe drought in Somalia’s Awdal region, which lies on the border with Djibouti and Somaliland.

Humanitarian agencies, such as the International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), have warned that drought conditions are worsening across the region, leading to food insecurity and displacing communities.

The leaders in Djibouti affirmed that “the stability, unity, and progress of Somalia are the foundation for the peace and stability of the entire region,” a statement seen as an indirect message regarding the ongoing tensions in the region.

The official purpose of the Addis Ababa visit is the Second UN Food Systems Summit Stocktake (UNFSS+4), which will take place from July 27 to 29. The summit aims to review progress on achieving sustainable food systems.

However, for the Somali delegation, the diplomatic discussions on the sidelines are of paramount importance as they seek to navigate a complex web of geopolitical and internal challenges that threaten to destabilize the Horn of Africa.

Maxaa ka soo baxay kulanka taliyeyaasha sirdoonka Soomaaliya iyo Itoobiya?

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Taliyaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), Mahad Salaad, ayaa maanta kulan kula yeeshay magaalada Addis Ababa Taliyaha Sirdoonka dalka Itoobiya, Ridwaan Xuseen.

Kulankan ayaa diiradda lagu saaray iskaashiga dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada iyo xoojinta wada-shaqeynta amni ee labada dal.

Labada masuul ayaa ka wada hadlay sidii loo adkeyn lahaa xiriirka labada hay’adood, si ay ugu wada shaqeeyaan sugidda amniga gobolka iyo ciribtirka khataraha kooxaha argagixisada, sida Al-Shabaab oo halis ku ah gobolka oo dhan.

Sidoo kale, waxay isla qaateen muhiimadda iskaashiga joogtada ah ee labada dal, si loo xoojiyo dadaallada lagula dagaallamayo kooxaha nabad-diidka ah ee carqaladeynaya xasilloonida Soomaaliya, Itoobiya iyo guud ahaan Geeska Afrika.

Kulankan Addis Ababa ka dhacay ayaa qeyb ka ah dadaallada labada dal ay ku doonayaan inay ku dhisaan iskaashi amni oo wax ku ool ah, iyadoo mudnaanta la siinayo dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo sugidda nabadda gobolka.

Soomaaliya iyo Itoobiya oo inta badan uu ka dhexeeyo xiriir diblomaasiyadeed aan fadhin, ayaa waxay labada dhinac iska kaashadaan arrimaha amniga, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab oo Addis Ababa khatar amni oo waxyeello u geysan karta.

Xogta dalabka Xasan Sheekh uu u gudbiyay Geelle ka hor safarkiisa Addis-Ababa

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta kulan miro-dhal ah kula yeeshay Qasriga Madaxtooyada ee dalka Jabuuti Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle.

Kulankan oo dhacay ka hor inta uusan Madaxweynaha Soomaaliya u safrin Itoobiya ayaa waxa uu Madaxweynaha Jabuuti kaga dalbaday in dowladdiisu ay kaalin wax ku ool ah ka qaadato gurmadka iyo taageerada loo fidinayo bulshada Soomaaliyeed ee ay abaaruhu saameeyeen ee ku nool gobolka Awdal.

Kulanka ayaa lagu fallanqeeyay xaaladaha bini’aadantinimo ee ka dhashay abaaraha saameeyay qaybo ka mid ah dalka, gaar ahaan gobolka Awdal ee deegaannada Somaliland.

Labada madaxweyne ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka istiraatiijiga ah ee ka dhexeeya labada dowladood iyo labada shacab ee walaalaha ah, iyagoo xoojiyay muhiimadda iskaashi buuxa oo ay Jabuuti la yeelato Soomaaliya.

Iskaashigan ayaa khuseeya dhinacyada amniga, la-dagaallanka argagixisada, iyo garab istaagga geeddi-socodka xasilinta iyo dhismaha hay’adaha dowladda Soomaaliyeed.

Intii uu socday kulanka, labada Madaxweyne waxay is dhaafsadeen aragtiyo ku aadan xaaladda guud ee gobolka Geeska Afrika, iyaga oo adkeeyay baahida loo qabo iskaashi dhow iyo wada-tashi joogto ah oo ku saleysan danaha wadajirka ah.

Ugu dambeyntiina, labada Madaxweyne ayaa hoosta ka wada xariiqay in xasilloonida, midnimada, iyo horumarka Soomaaliya ay saldhig u tahay nabadda iyo xasilloonida guud ee gobolka.

Al-Shabaab oo gudaha u galay degmada MAXAAS

0

Maxaas (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Hiiraan ayaa sheegaya in maanta Al-Shabaab ay la wareegeen gacan ku haynta degmada Maxaas ee gobolkaasi, kadib dagaal culus oo maanta ka dhacay halkaasi.

Dagaalka oo xoogganaa ayaa ka dhacay banaanka kore ee magaalada, gaar ahaan xadka kala qaybiya gobollada Hiiraan iyo Galgaduud oo ka kala tirsan maamullada Galmudug iyo HirShabelle, wuxuuna kadib kusii fiday qaybaha kale ee degmadaasi.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in xubnihii ugu badnaa ee Al-Shabaab ay xoogga soo saareen Maxaas, waxaana inta uu socday dagaalka la maqlay qaraxyo culus oo ismiidaamin ah oo ka dhacay duleedka magaaladaasi.

Weerarka iyo dagaalka xigay kadib ayaa waxaa lasoo wariyay in ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ay kasoo baxeen gudaha magaalada, waxaana sidaas ku galay maleeshiyada Al-Shabaab.

Kooxda oo qoraal soo saartay ayaa baraha bulshada ku baahisay in si buuxda ay ula wareegtay gacan ku haynta degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, balse ma jiro illaa iyo hadda wax war ah oo kasoo baxay dhinaca dowladda Soomaaliya.

Sidoo kale, waxaa dagaalka maanta ka dhashay khasaare culus, iyada oo ay ku dhinteen saraakiil sar sare oo uu kamid yahay taliyaha Nabad-sugidda ee degmada Cadaado, kaas oo qayb ka ahaa dagaalka.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana haatan dhaq dhaqaaqyo culus laga dareemayaa qaybo badan oo kamid ah gobolka, si looga hortago weerarka Al-Shabaab.

Kooxda ayaa horay ula wareegtay deegaanno iyo degmooyin muhiim ah oo ku yaalla Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, waxaana ugu dambeeyay Moqokori oo illaa iyo hadda ay haysato kooxda.

Si kastaba, la wareegitaanka degmada Maxaas oo 13 sano ahayd saldhig muhiim ah oo laga hago dagaalka ayaa muujineyso guul-darro kale oo soo gaartay ciidamada isbaheysanaya, maadaama ay ahayd degmo laga hoggaamiyo abaabulka ka dhanka ah Al-Shabaab ee deegaannada maamullada HirShabelle iyo Galmudug.

Somalia denies rumors of secret US-Al-Shabaab talks

Mogadishu (Caasimada Online) – The Somali government has forcefully denied persistent rumors that the United States is engaged in secret negotiations with the al-Qaeda-allied Al-Shabaab militant group, calling the speculation “baseless” amid a growing debate over the future of the long-running conflict.

A top Somali diplomat insisted that Washington’s policy remains firm in treating Al-Shabaab as a terrorist organization, pushing back against recent commentary from a former US official that has fueled talk of a potential, dramatic shift in American strategy in the Horn of Africa.

The official denial comes as Somalia’s government, with significant US military support, continues its protracted war against the insurgency that has destabilized the country for nearly two decades.

“These reports have no basis in reality,” said Ali Mohamed Omar, Somalia’s State Minister for Foreign Affairs. In an interview with the London-based newspaper Al-Araby Al-Jadeed while on a visit to Doha, Qatar, Omar stressed that “the United States still maintains its previous position that Al-Shabaab is a terrorist organization that poses a threat to the region.”

The rumors of a potential policy pivot were sparked by recent comments from Hamse Warfa, who served as a senior advisor on civilian security and human rights at the US Department of State during the Biden administration.

In a widely circulated analysis, Warfa argued that a purely military-focused strategy against Al-Shabaab had reached its limits and that a political solution may be the only viable path forward.

“There are signs that talks could begin now,” Warfa was quoted as saying, suggesting that back-channel discussions could be underway. He framed the idea of engagement, particularly under a potential future Trump administration, as a “political earthquake” that would upend nearly 20 years of American counter-terrorism policy in the region.

A ‘seismic shift’ in policy

Any direct engagement between Washington and Al-Shabaab would represent a seismic shift. The United States officially designated Al-Shabaab as a Foreign Terrorist Organization (FTO) in 2008.

Successive US administrations have relied on a combination of drone strikes, special forces operations, and funding for the Somali National Army and African Union peacekeepers to combat the group. The U.S. Africa Command (AFRICOM) maintains a consistent presence in Somalia to advise local forces and conduct airstrikes in support of “collective self-defense” against militants.

The speculation about talks touches a nerve for the Somali government, which would view any negotiations that sideline it as a profound betrayal and a threat to its sovereignty.

While President Hassan Sheikh Mohamud has previously stated his government could one day negotiate with Al-Shabaab, he has insisted on strict preconditions, including that the group must first renounce its extremist ideology and its affiliation with al-Qaeda—steps the group’s hardline leadership has consistently rejected.

The debate spurred by Warfa’s comments has raised fundamental questions about the future of one of the world’s most enduring conflicts. Proponents of dialogue argue that the military campaign has resulted in a costly stalemate, while opponents warn that negotiating with Al-Shabaab would legitimize a brutal insurgency responsible for tens of thousands of deaths.

It remains highly uncertain whether Al-Shabaab’s core leadership would even entertain credible negotiations or what concessions they might demand beyond their long-standing call for the complete withdrawal of all foreign forces from Somalia.

For now, Somalia’s public denial aims to quell a narrative that could undermine its partnership with Washington and embolden the insurgents. However, with the war against Al-Shabaab showing no clear end, the debate in policy circles over the merits of dialogue versus military force is likely to continue.

Daawo: Dabageed oo sheegay arrin dad badan ka yaabisay

0

Jowhar (Caasimada Online) – Madaxweyne ku xigeenka maamul-goboleedka HirShabelle Mudane YuuSuf Axme Hagar (Dabageed) oo xalay khudbad dhab ka hadal ah ka jeediyay munaasabad ka dhacday magaalada Muqdisho ayaa ka hadlay taariikhdiisa gaarka ee dhinaca waxbarashada, taas oo dhalisay hadal-heyn xoogan oo dad badan ka yaabisay.

Yuusuf Dabageed ayaa fagaaraha uu ka hadlayay ka sheegay in aanu waligiis wax soo baran, isla markaana aanu soo marin iskuul iyo jaamacad, haddane uu Alle u sahlay xilka uu maanta ka haayo HirShabelle iyo kuwii kale ee uu horay usoo qabtay.

“Qof aan wax baran oo dad madax u noqota ayaa dad wax ay ugu sheekeyso taqaan, anigu dugsi hoose, dhexe, sare iyo jaamacad ma qabo marka amar Ilaahey ayaa ku imid amar Ilaaheyna waa ku joogaa maslaxa kaleba ha jirto” ayuu yiri Madaxweyne ku xigeenku.

Waxaa kale oo uu soo hadal qaaday dhacdooyin qabsaday intii uu ku jiray dowladnimaa, isaga oo tusaale usoo qaatay shir caalami ah oo uu Xalane kaga qayb-galay, kaas oo ay goobjoog ahaayeen ajaaniib, isla markaana dhammaan madaxdii hadleysay ay ku khudbeeyeen Engilish, balse isaga marka lasoo gaaray uu ku hadlay luqadda Soomaaliga, maadaama aanu garaneyn luqad kale, kadibna ajaaniibtii kale loo sii tarjumay.

Sidoo kale Dabageed ayaa ka hadlay dhibaatada ay leedahay waxbarasho la’aanta, maadaama ay isaga ku dhacday, wuxuuna farriin culus u diray dhalinyarada Soomaaliyeed.

“War hadda ayaad fursad haysatiin wax barta Ilaahey waxa uu idin dhiibo saad si fiican ugu maamushiin oo si fiican ugu hoggaamidiin, arrintaas dardaaran ayay iga tahay” ayuu sii raaciyay.

Dhinaca kale wuxuu ka hadlay saameynta ay leedahay balwadda, isaga oo sheegay inuu horay u isticmaali jiray Qaadka, uuna sabab u yahay waxbarasho la’aanta ku dhacday, isaga oo sidoo kale uga digay balwadda dhalinyarada maanta ku jirta da’da waxbarashada.

“Aniga Jaadka ayaan aad u cuni Jiray, Balwadda halyska dhaafo waa iga gigniin kuwa ila joogoow iyo kuwa maqan, Diktoorna waxaa laygu bixiyay dadkaa iga yaabay, nin aan wax baran oo hadana soo taagan” ayuu mar kae yiri Yuusuf Dabageed.

Dood xooggan oo hareysay shirweynaha dhismaha SSC – Maxaa la isku hayaa?

0

Laacaanood (Caasimada Online) – Waxaa dib u dhac uu ku yimid xiritaanka shirweynihii ka socday magaalada Laascaanood ee dhismaha maamulka SSC-Khaatumo, kaas oo qorshuhu ahaa in maanta lasoo gabagabeeyo, sababo la xiriira dood weli ka taagan qaybsiga saamiga xubnaha baarlamaanka ee uu yeelanayo maamulka cusub.

Warar soo baxaya ayaa sheegaya in khilaafka ugu xoogan uu ka taagan yahay qaybsiga 79 xildhibaan oo uu ka koobnaan doono baarlamaanka cusub, taas oo aan weli la’isku fahmin.

Sida qorshuhu ahaa shirka ayaa lagu waday in maanta lasoo gabagabeeyo, kaas oo inta badan is-faham looga gaaray dhismaha maamulka cusub ee gobollada Sool iyo Sanaag.

Sidoo kale warar hordhac ah oo laga helayo shirka lagu dhameystirayo dhismaha maamulka SSC-Khaatumo, oo ka kooban gobollada SSC iyo Maakhir, ayaa muujinaya is-afgarad laga gaaray arrimo muhiim ah sida magaca, calanka, astaanta, iyo nidaamka maamulka.

Maamulka cusub ayaa lagu magacaabi doonaa Woqooyi-bari, magacaas oo la rumeysan yahay inuu astaan u yahay mideynta gobollada Soomaaliyeed ee waqooyiga ee doonaya is-maamul hoosaad ka madax bannaan Somaliland.

Dadka qaar ayaa sheegaya in magaca “Woqooyi-Bari” la doortay ayadoo ah xeelad looga taqalusay ama lagu dilay sheegashooyinkii labada maamul ee Waqooyi [Somaliland] iyo Bari [Puntland] ee muddo isku haystay dhulka Khaatumo iyo Maakhir.

Calanka maamulka Woqooyi-bari ayaa lagu sifeeyay inuu ka kooban yahay buluug leh xiddig cad, oo ay wehliyaan cagaar iyo caddaan u muuqda sidii farasle. Astaanta maamulka ayaa noqon doonta calanka oo ay garbaha ka hayaan laba faras – mid bidixda ah iyo mid midigta ah – taasoo lagu micneeyay astaan u taagan geesinimo iyo dhaqanka Soomaaliyeed.

Waxaa lagu heshiiyay in Laascaanood ay noqoto caasimadda rasmiga ah ee maamulka cusub. Qaab-dhismeedka maamulka ayaa la sheegay inuu ka koobnaan doono:

  • Madaxweyne
  • Madaxweyne ku-xigeen
  • Guddoomiyaha Golaha Wakiillada
  • Laba ku-xigeen oo Baarlamaanka ah

Si kastaba ha’ahaatee, Gobollada SSC iyo Maakhir waxay muddo dheer ahaayeen goob uu ka taagnaa khilaaf siyaasadeed iyo milatari oo u dhexeeyay Somaliland iyo Puntland.

Mareykanka oo walaacsan – Dagaalkii IRAN iyo Israel oo kashifay arrimo cabsi leh

Washington (Caasimada Online) – Maraykanka wuxuu leeyahay toddobo nidaam oo difaaca gantaalaha ah oo noocoodu sarreeyo oo loo yaqaan Thaad. Intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood ee bishii Juun lala galay Iiraan, laba ka mid ah ayaa la geeyey Israa’iil—taasina kuma filnayn.

Sida ay sheegeen saraakiil Maraykan ah, hawlwadeennada nidaamka Thaad, oo ka barbar shaqeynayay nidaamyada Israa’iil, waxay si xawli ah u baabbi’iyeen hubkoodii, iyagoo riday in ka badan 150 gantaal si ay u soo ridaan dufcadihii gantaalaha baalistigga ahaa ee Iiraan. Tiradaasi waxay ku dhowdahay rubuc ka mid ah dhammaan gantaalaha ka-hortagga ah ee abid uu iibsaday Pentagon-ka.

Baahidu waxay ahayd mid layaab leh oo heer ay gaartay in mar, Pentagon-ku uu ka fikiray qorshe uu gantaalaha ka-hortagga ah ee ay iibsatay Sacuudi Carabiya ugu weecinayo nidaamyada yaalla Israa’iil, sida uu sheegay mid ka mid ah saraakiisha. Wada-hadalladu waxay ahaayeen kuwo xasaasi ah, sababtoo ah magaalooyinka iyo xarumaha saliidda ee boqortooyada ayaa iyagana loo arkayay inay halis ku jiraan intii uu khilaafku socday.

Ma ahayn kaliya nidaamka Thaad. Maraykanku wuxuu sidoo kale si weyn u isticmaalay tiro badan oo ah gantaalaha ka-hortagga ee maraakiibta laga rido, Israa’iilna waxay si degdeg ah u dhameysay keydkii ay u haysay nidaamyadeeda. Tobannaan gantaal oo Iiraani ah ayaa si kastaba ka dusay difaaca.

In kasta oo saraakiisha Israa’iil ay ku ammaaneen nidaamyada Maraykanka inay badbaadiyeen nolosha kumannaan qof, haddana dagaalku wuxuu kashifay farqi walaac leh oo ku jira sahayda Maraykanka. Maraykanku wuxuu kaloo ogaaday habacsanaan ku jirta qaabka uu u adeegsado nidaamyadiisa ka-hortagga gantaalaha, wuxuuna hadda si dhow u eegayaa waxqabadka qaar ka mid ah gantaalaha ka-hortagga.

Qaar ka mid ah qorsheeyayaasha Pentagon-ka ayaa sheegaya in difaaca gantaalaha ee Maraykanka—oo loogu talagalay in lagu ilaaliyo ciidamada iyo hantida Maraykanka weerarro bartilmaameed ah oo kaga yimaada Ruushka, Shiinaha ama Kuuriyada Waqooyi—uusan ku filnayn adduun ay gantaalaha baalistigga ah ee jaban ee tiro badan noqdeen hubka hawada ee ugu door roon.

Ciidanka Badda ee Maraykanku wuxuu gu’gan la dagaallamayay maleeshiyada Xuutiyiinta ee Yemen, kuwaas oo gantaalaha ka dhigtay udub-dhexaadka hubkooda. Ukraine waxaa si isdaba-joog ah u duqeeyay Ruushka, kaasoo isticmaalaya gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn halkii uu halis gelin lahaa duuliyeyaashiisa. Shiinuhu wuxuu maalgashi culus ku sameeyay horumarinta gantaalaha wuxuuna si xawli ah u dhisayaa hub uu u isticmaali karo inuu Maraykanka ka hor istaago isku dhac kasta oo mustaqbalka ka dhasha Taiwan.

“Ugu dambayn waxaan ku baraarugaynaa baahida loo qabo soo iibsashada hub difaac oo aad u tiro badan,” ayuu yiri Tom Karako, oo ah agaasimaha Mashruuca Difaaca Gantaalaha ee Xarunta Daraasaadka Istaraatiijiyadeed iyo Kuwa Caalamiga ah (CSIS).

Ku-xigeen Brad Cooper, oo dhowaan la wareegi doona hoggaanka Taliska Dhexe ee Maraykanka (CENTCOM), oo mas’uul ka ah hawlgallada milatari ee Maraykanka ee Bariga Dhexe, ayaa bishii Juun u sheegay Koongareeska in saraakiishu ay u baahan yihiin inay ku dhaqaaqaan dareen degdeg ah.

“Wax walba walaac ayaan ka qabaa, laakiin mid ka mid ah waxyaabaha welwelka igu haya ayaa ah hubka iyo tirada keydkeenna,” ayuu yiri Cooper.

Nidaam kasta oo Thaad ah—oo loo soo gaabiyo Terminal High Altitude Area Defense—wuxuu qaadi karaa 48 gantaal oo ka-hortag ah oo ku jira lix rukun, wuxuuna u baahan yahay ilaa 100 askari oo Maraykan ah si ay dib ugu buuxiyaan, u falanqeeyaan xogta, dayactir u sameeyaan, ayna u ridaan gantaalaha 24-ka saac.

“Inta aan ogahay Maraykanku weligii hore hal waddan uguma geyn laba nidaam oo Thaad ah,” ayuu yiri Dan Shapiro, oo maamulka Biden u qaabilsanaa siyaasadda Bariga Dhexe ee Pentagon-ka, haddana ah cilmi-baare sare oo ka tirsan golaha fikirka ee Atlantic Council. “Waa ka go’naan aan caadi ahayn oo teknoolajiyad iyo shaqaale Maraykan ah loogu talagalay amniga Israa’iil.”

Pentagon-ku wuxuu diray gurmad gantaallo ka-hortag ah intii uu dagaalku socday, laakiin sahaydu way yarayd.

Hal gantaal oo ka-hortagga ah ee Thaad wuxuu ku kacayaa qiyaastii $13 milyan oo doollar, sida ku cad dokumentiyada miisaaniyadda, Pentagon-kuna wuxuu iibsaday ilaa 650 xabo tan iyo 2010. Saraakiishu waxay codsadeen inay iibsadaan 37 xabo sannad-maaliyadeedka soo socda.

Shirkadda Lockheed Martin, oo sameysa nidaamyadan, waxay sheegtay inay sannadkan samayn karto ilaa 100 gantaal oo ka-hortag ah, ayna kala shaqaynayso dawladda sidii loo kordhin lahaa wax-soo-saarka dalabyada cusub.

Waxay u badan tahay inay qaadan doonto in ka badan sannad, ayna ku kici doonto inta u dhaxaysa $1.5 bilyan iyo $2 bilyan oo doollar si dib loogu buuxiyo gantaaladii Thaad ee la riday intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood, sida uu sheegay Wes Rumbaugh, oo ah cilmi-baare ka tirsan CSIS oo daraaseeya iibsiga gantaalaha ee Pentagon-ka iyo faahfaahinta miisaaniyadda.

Geynta ciidamada ee Bariga Dhexe waxay culeys saartay heeganka Maraykanka waxayna muujisay baahi sii kordheysa oo aan ku ekayn oo kaliya gantaalaha ka-hortagga, balse sidoo kale loo baahan yahay rukunnada gantaalaha laga rido oo dheeraad ah, sida ay sheegeen falanqeeyayaashu.

Saraakiisha ciidanka lugta ayaa sheegaya in xaaladda ugu habboon, laba nidaam oo Thaad ah ay tahay inay yaallaan Maraykanka halkii mid la geyn lahaa dibadda. Fikradan, hal nidaam ayaa hawlgal ku jira, mid kale wuxuu ku soo laabanayaa dayactir iyo casriyeyn, mid saddexaadna wuxuu ku jiraa tababar loogu diyaar garoobayo hawlgalka xiga.

Toddobada nidaam ee Thaad ee Maraykanku uu adeegsado, laba ayaa hadda ku sugan jiidda hore ee Israa’iil. Laba kale waxaa si joogto ah loogu ballanqaaday Guam iyo Kuuriyada Koonfureed, mid kalena waxaa la geeyey Sacuudi Carabiya, labana waxay yaallaan gudaha Maraykanka. Nidaam siddeedaad ayaa la farsameeyay laakiin weli si buuxda uma shaqeynayo.

Iyadoo shan ka mid ah toddobada nidaam ee Thaad ay hawlgal ku jiraan, Maraykanku wuxuu u badan yahay inuu la kulmi doono dhibaatooyin la xiriira nasasho la’aanta cutubyada oo aan helin waqti ku filan oo ay ku nastaan inta u dhaxaysa hawlgallada, sida uu sheegay sarkaal ka tirsan ciidanka lugta oo ka caawiya tababarka difaaca hawada.

Inkastoo Israa’iil ay leedahay nidaam difaac oo u gaar ah, oo casri ah, isla markaana ka kooban heerar kala duwan, sida nidaamyada Arrow, David’s Sling iyo Iron Dome, haddana dalku wuxuu ku sigtay in ay ka go’aan gantaalihiisa ka-hortagga, wuxuuna si taxaddar leh u maareynayay agabkiisa markii uu dagaalku dhammaanayay. Haddii Iiraan ay ridi lahayd dhowr dufcadood oo kale oo gantaallo waaweyn ah, Israa’iil waxaa ka dhammaan lahaa sahaydeeda gantaalaha heerka sare ah ee Arrow 3, sida uu sheegay mid ka mid ah saraakiisha Maraykanka.

Milatariga Israa’iil wuxuu sheegay inuusan shaacin tirada gantaalaha ka-hortagga ama faahfaahinta hawlgallada ee la xiriira nidaamyadiisa difaaca hawada. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu intaa ku daray in “inta uu dagaalku socday, ciidamada difaaca Israa’iil (IDF) ay haysteen agabkii lagama maarmaanka u ahaa inay ku difaacaan madax-bannaanidooda ayna ku ilaaliyaan shacabkooda.”

Markii uu dagaalku sii socday ee duqeymaha Iiraan ay sii wadeen, Maraykanku wuxuu si degdeg ah ugu diray maraakiibta burburiyeyaasha ah ee Ciidanka Badda, oo ku qalabaysan awoodda ay ku soo ridaan gantaalaha baalistigga, dhinaca Israa’iil, isagoo toddobo ka mid ah u diray bariga badda Mediterranean-ka iyo Badda Cas.

Inta badan maraakiibta burburiyeyaasha ah ee Maraykanka ee nooca Arleigh Burke-class waxay ku hubaysan yihiin noocyo kala duwan oo gantaalaha ka-hortagga ee Standard Missile, oo loo yaqaan SM-2, SM-3 iyo SM-6, kuwaas oo soo ridi kara gantaalaha baalistigga ah iyo khataraha kale ee hawada.

Maraakiibtaas dagaalku waxay iyaguna si walaac leh u isticmaaleen gantaalaha ka-hortagga, sida uu ku-simaha madaxa hawlgallada badda, Admiral James Kilby, ka sheegay Capitol Hill bishii Juun. Intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood, maraakiibtu waxay rideen ilaa 80 gantaal oo SM-3 ah oo ay kaga jawaabeen khatarihii Iiraan, sida uu sheegay sarkaal Maraykan ah.

Gantaalaha SM-3, oo ay sameyso shirkadda qandaraasyada difaaca ee shirkadda RTX (Horey loogu yaqiin Raytheon Technologies), waxay ku kacaan inta u dhaxaysa $8 milyan iyo $25 milyan oo doollar iyadoo ku xiran nooca ay yihiin.

Sidoo kale waxaa Pentagon-ka ka jira walaac ah in gantaalaha SM-3, oo markii ugu horreysay dagaal lagu isticmaalay sannadkii hore, sidoo kale si looga hortago weerar Iiraan, aysan burburin bartilmaameedyo intii la filayay, sida ay sheegeen laba sarkaal oo ka tirsan wasaaradda difaaca.

Milatarigu wuxuu hadda si taxaddar leh u eegayaa riditaan kasta si uu si fiican u fahmo waxa dhacay. Sarkaal ka tirsan Ciidanka Badda oo ku lug leh geeddi-socodkan ayaa sheegay inay goor hore tahay in la xukmiyo hawlgallada SM-3.

“Xogta tijaabada iyo hawlgalka ee laga helay isticmaalka dagaalka waxay si joogto ah u muujinaysaa in SM-3 ay yihiin gantaallo ka-hortag ah oo aad waxtar u leh, kuwaas oo muujiyay awoodda ay ku jabiyaan khataraha adag ee jawiyada ugu daran,” ayuu yiri afhayeen u hadlay RTX.

Laba sarkaal oo ka tirsan Ciidanka Badda oo ka soo shaqeeyay Bariga Dhexe ayaa sheegay in badmaaxiintu ay u badan tahay inay la kulmeen dhibaatooyin dhanka isku-dubbaridka ah, sababtoo ah Maraykanka iyo Israa’iil waxay si weyn ugu tiirsan yihiin isgaarsiinta codka si ay u kala saaraan nidaamka soo ridaya gantaalka cayiman. Jahwareerka dagaalka dhexdiisa, waxaa suurtogal ah in dhowr markab ay rideen gantaallo isku bartilmaameed ah.

Marka laga soo tago tobannaan madaxyada dagaalka ah, hawlwadeennadu waxay sidoo kale arki karaan burbur, ma-dhalaysyo iyo qaybaha gantaalaha oo hawada ku duulaya. In kasta oo badmaaxiinta lagu tababaray inay kala gartaan farqiga u dhexeeya, hawada sare ee dagaalka waxay ahayd mid aad u buux dhaaftay oo ay suuragal tahay inay ku dhibtoodeen inay aqoonsadaan bartilmaameedka saxda ah, sida ay sheegeen saraakiishu.

“In la gaaro dilal guul leh, iyo soo-riditaan wax ku ool ah wuxuu noqonayaa mid si weyn u sii adkaada marka ay tirada gantaalaha baalistigga ahi kordhaan,” ayuu yiri Tri Freed, oo ah madaxa injineerada ee waaxda difaaca hawada iyo gantaalaha ee Johns Hopkins Applied Physics Laboratory.

Iyadoo ay sii kordhinayso caqabadaha ka dhashay tirada badan ee gantaalaha weerarka ah, maraakiibta Maraykanka waxay ku qasbanaadeen inay aadaan dekedaha Mediterranean-ka ama Badda Cas ka dib markii ay rideen dhammaan gantaaladooda ka-hortagga, sababtoo ah Ciidanka Badda weli ma lahan hab la isku halleyn karo oo ay dib ugu shubtaan hubka iyagoo badda ku jira.

Dhibaatada ah in weelka gantaalka oo dhererkiisu yahay 30-cagood la geliyo tuubooyinka toosan ee ridada waxay ka dhigan tahay in badmaaxiintu aysan awoodin in markabku uu ruxmo inta lagu jiro dib-u-buuxinta—taas oo dhibaato weyn ku noqon karta Maraykanka haddii uu isku dhac la galo Shiinaha.

“Dib-u-buuxinta gantaalaha ee badda dhexdeeda waa hawl adag sababtoo ah culeyska iyo baaxadda weyn ee gantaalaha ku jira weelashooda,” ayuu yiri Freed.

Laakiin dhibaatada ugu weyn ayaa weli ah tirada. Karako, oo ah falanqeeyaha difaaca gantaalaha, ayaa sheegay in dagaalka iyo suurtagalnimada iska horimaadyo kale ay muujiyeen in Maraykanku u baahan yahay tiro aad u badan oo gantaallo ka-hortag ah oo dheeraad ah.

“Welwelka kale ee jira ayaa ah in Iiraaniyiintu ay mar kale sidan oo kale samayn doonaan,” ayuu yiri. “Anaguna ma awoodno inaan mar kale sidaas yeelno.”

Tallaabooyinka ay tahay in DF ay ku ciqaabto DENI kadib fallaaganimadii uu sameeyey

Muqdisho (Caasimada Online) – Fallaaganimada bareerka ah ee Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, ayaa Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya qarka u saartay kala-daadasho. Goosashada awoodaha ee maamulkiisa ee ka hor imanaysa dastuurka iyo la wareegistiisii sharci-darrada ahayd ee Markab shixnad militari oo qaran leeyahay ma aha falal mucaaradnimo siyaasadeed — waa falal fallaagonimo ah.

Xaaladdan adag ee jiritaanka dawladnimada khatarta ku ah, Dawladda Federaalka Soomaaliya ma awooddo inay kaga jawaabto si caga-jiid ah. Si maamulka Deni loogu qasbo inuu ku soo laabto nidaamka dastuuriga ah — loogana hortago kala-goyn intan ka sii badan — waa in Dawladda Federaalku adeegsato istaraatiijiyad ballaaran oo cadaadis xooggan ku dhisan.

Falanqayntani waxay soo bandhigaysaa qorshe dhinacyo badan leh, oo ka ballaaran go’doomin oo keliya, kuna jiraan cunaqabataynno la beegsanayo shakhsiyaad gaar ah, go’doomin diblomaasiyadeed, iyo adkaynta maamulka buuxa ee dawladda dhexe ay ku leedahay kaabayaasha badda. Kuwani ma aha oo keliya tallaabooyin ciqaab ah; waa aaladaha lagama maarmaanka u ah dawlad sharci ah oo difaacaysa jiritaankeeda, kana hortagaysa maamul jabhadaynaya oo gefay.

Cunaqabataynno bartilmaameedsan

Fallaaganimadani ma aha kacdoon shacab. Waa xeelad awoodeed oo uu si qorshaysan u hoggaaminayo Deni iyo koox yar oo ka kooban siyaasiyiin iyo ganacsato awood leh oo taageera kuna macaasha gefkiisa. Sidaa darteed, jawaabtu waa inay noqotaa mid bartilmaameedsan — oo si toos ah loola dan leeyahay horseedayaasha dhibaatada.

Xayiraad hanti iyo mid safar: Dawladda Federaalku waa inay si degdeg ah u diyaarisaa liiska shakhsiyaadka — oo ay ku jiraan Madaxweyne Deni, xubnaha muhiimka ah ee golaha wasiirrada, saraakiisha amniga, iyo hoggaamiyeyaasha ganacsiga ee ku lugta leh — si loogu soo rogo cunaqabataynno gaar ah.

Iyadoo la kaashanaysa saaxiibbada caalamiga ah sida Maraykanka, Midowga Yurub, iyo Qaramada Midoobay, waa in dawladdu ka shaqaysaa sidii loo xayiri lahaa hantidooda dibedda iyo in lagu soo rogo xayiraad adag oo dhinaca socdaalka ah. Tani waxay go’doominaysaa hoggaanka Puntland, waxay ka jaraysaa helitaanka nidaamyada maaliyadeed ee caalamiga ah, waxayna xaddidaysaa dhaqdhaqaaqooda siyaasadeed.

Liiska madow ee dhaqaalaha: Isla mar ahaantaana, Dawladda Federaalku waa inay la shaqaysaa hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah si liiska madow loogu daro shirkadaha iyo hay’adaha fadhigoodu yahay Puntland ee lagu helo inay ku lug leeyihiin falal dastuuri-darro ah, oo ay ku jiraan kuwa ku lug leh ka ganacsiga hubka iyo burcad-badeednimada. Tallaabooyinkani waxay jarayaan isha dhaqaale ee quudinaysa gefka Deni.

Cadaadis diblomaasiyadeed iyo mid sharci  

Hoggaanka Puntland wuxuu u dhaqmayaa sidii dawlad madax-bannaan oo kale (de facto state), isagoo si toos ah xiriir ula samaynaya dawlado shisheeye sida Itoobiya iyo Imaaraadka Carabta. Dawladda Federaalku waa inay adeegsataa maqaamkeeda dawladnimo ee caalamku aqoonsan yahay si ay u burburiso dhalanteedkan diblomaasiyadeed una xoojiso go’doominta sharciyeed ee Puntland.

Ka faa’iidaysiga Golaha Ammaanka ee QM: Maadaama ay Soomaaliya xubin ka tahay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay (2025–2026), waxay haysataa fursad gaar ah oo ay ku caalamayn karto dhibaatadan. Dawladda Federaalku waa inay si rasmi ah uga codsato Golaha inuu cambaareeyo ficillada Puntland, iyadoo ku tilmaamaysa inay yihiin khatar ku ah nabadda iyo amniga. Waxay cuskan kartaa Qaraarka Golaha Ammaanka ee tirsigiisu yahay 2713 — ee ku saabsan Al-Shabaab — si ay ugu ololeyso in la xoojiyo kantaroolka federaalku ku leeyahay hubka iyo rasaasta u socota dawladaha xubnaha ka ah Federaalka.

Marka ay Muqdisho soo bandhigto caddaymo muujinaya in fallaaganimada Puntland ay khatar gelinayso xasilloonida gobolka iyo in hubka la leexsanayo, waxay ku riixi kartaa qaraar dhammaan kaalmada amniga ee la siiyo dawladaha xubnaha ka ah Federaalka shuruud uga dhigaya kormeer toos ah oo DFS ay samayso.

Dacwad-qaadis dambi: Tallaabada sharciga waa in sidoo kale la xoojiyaa. Amarka xarigga ee loo jaray madaxweynaha Jubaland wuxuu abuurayaa tusaale cad. Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka waa inuu hadda ku oogo dacwado khiyaano qaran, kicin dadweyne, iyo burcad-badeednimo madaxweyne Deni iyo kooxdiisa soke, dacwadahaasna laga diiwaan-geliyo Maxkamadda Gobolka Banaadir.

Xitaa haddii fulintu aysan isla markiiba suurtagal ahayn, eedeymahani waxay si rasmi ah dembi uga dhigayaan fallaaganimada, waxay meesha ka saarayaan sharciyadda hoggaanka Puntland ee masraxa caalamiga ah, waxayna dhigayaan aasaas sharci ah oo lagula xisaabtami karo mustaqbalka.

Adkaynta maamulka madax-bannaani buuxda

Fallaaganimada Deni waxay salka ku haysaa fikirka ah in Puntland ay u shaqayn karto sidii dawlad madax-bannaan — oo maamusha dhulkeeda, dekeddeeda, iyo kaabayaasheeda. Fikirkaas waa in si go’aan adag leh loola dagaallamo.

Go’doon Badeed: Sida ku cad sharciga Soomaaliya iyo Axdiga Qaramada Midoobay ee Sharciga Badda, Dawladda Federaalka oo keliya ayaa leh maamulka buuxa ee biyaha qaranka iyo Aagga Dhaqaalaha Gaarka ah (EEZ). Dawladda Federaalku waa inay ku dhawaaqdaa aag kantarool badeed oo ka baxsan xeebta Puntland, kaasoo ku qasbaya dhammaan maraakiibta ganacsiga inay oggolaadaan baaritaan ay ku sameeyaan Ciidamada Badda Soomaaliyeed.

Markab kasta oo isku daya inuu ku soo xirto Boosaaso ama dekedo kale oo Puntland ku yaal iyadoon haysan ogolaansho federaal ah waa in la hor istaago. Tani ma joojin doonto oo keliya qulqulka sharci-darrada ah ee hubka, laakiin sidoo kale waxay carqaladayn doontaa ganacsiga taageera fallaagenimada Deni. Intaa waxaa dheer, Dawladda Federaalku waa inay ku dhawaaqdaa in dhammaan shatiyada kalluumaysiga iyo kheyraadka ee uu bixiyey maamulka Puntland ay yihiin waxba kama jiraan, iyadoo ka digaysa in hawl-wadeennada ajnabiga ah ee qandaraasyadaas gala ay wajihi doonaan tallaabo sharci ah.

Gunaanad: Qiimaha midnimada

Waddada cadaadiska way adag tahay. Laakiin waddada ficil la’aantu waxay horseeddaa burbur aan laga fursan karin. Fallaaganimada Madaxweyne Deni waa loolan toos ah oo lagu wajayo dawladnimada Soomaaliya — waana in lagaga hortago awoodda buuxda ee sharciga iyo madax-bannaanida dawladda.

Istaraatiijiyad dhammaystiran oo isku darsanaysa cunaqabataynno la beegsanayo iyo adkayn go’aan leh oo lagu soo celinayo awoodda federaalka ma aha oo kaliya lagama maarmaan — waa waddada keliya ee suurtogalka ah ee horay loogu socon karo. Soomaaliya ma awooddo inay ka laba-labayso. In hadda la gaabiyo waxay horseedaysaa kala-goyn qoto dheer waxayna awood siinaysaa kuwa doonaya ku noqoshada dagaal-oogannimo iyo sharci-la’aan.

Qiimaha midnimadu waa tallaabo go’aan leh. Waa in Dawladda Federaalku diyaar u ahaato inay bixiso qiimahaas.

AFEEF: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qofka ku saxiixan, kamana tarjumeyso tan Caasimada Online. Caasimada Online, waa mareeg u furan qof kasta inuu ku gudbiyo ra’yigiisa saliimka ah. Kusoo dir qoraaladaada [email protected] Mahadsanid. 

Magaca, calanka iyo qaab dhismeedka maamulka ka soo baxaya shirka Laascaanood

Laascaanood (Caasimada Online) – Warar hordhac ah oo laga helayo shirka lagu dhameystirayo dhismaha maamulka SSC-Khaatumo, oo ka kooban gobollada SSC iyo Maakhir, ayaa muujinaya is-afgarad laga gaaray arrimo muhiim ah sida magaca, calanka, astaanta, iyo nidaamka maamulka.

Maamulka cusub ayaa lagu magacaabi doonaa Woqooyi-bari, magacaas oo la rumeysan yahay inuu astaan u yahay mideynta gobollada Soomaaliyeed ee waqooyiga ee doonaya is-maamul hoosaad ka madax bannaan Somaliland.

Dadka qaar ayaa sheegaya in magaca “Woqooyi-Bari” la doortay ayadoo ah xeelad looga taqalusay ama lagu dilay sheegashooyinkii labada maamul ee Waqooyi [Somaliland] iyo Bari [Puntland] ee muddo isku haystay dhulka Khaatumo iyo Maakhir.

Calanka maamulka Woqooyi-bari ayaa lagu sifeeyay inuu ka kooban yahay buluug leh xiddig cad, oo ay wehliyaan cagaar iyo caddaan u muuqda sidii farasle. Astaanta maamulka ayaa noqon doonta calanka oo ay garbaha ka hayaan laba faras – mid bidixda ah iyo mid midigta ah – taasoo lagu micneeyay astaan u taagan geesinimo iyo dhaqanka Soomaaliyeed.

Waxaa lagu heshiiyay in Laascaanood ay noqoto caasimadda rasmiga ah ee maamulka cusub. Qaab-dhismeedka maamulka ayaa la sheegay inuu ka koobnaan doono:

  • Madaxweyne
  • Madaxweyne ku-xigeen
  • Guddoomiyaha Golaha Wakiillada
  • Laba ku-xigeen oo Baarlamaanka ah

Arrinta muranka dhalisay ayaa ah tirada xildhibaannada la soo magacaabi doono – iyadoo la isla meel dhigay tiro dhan 79 xildhibaan, balse weli ay taagan tahay dood culus oo ku saabsan cida mataleysa, saamiga beelaha, iyo habka loo xulayo.

Gobollada SSC iyo Maakhir waxay muddo dheer ahaayeen goob uu ka taagnaa khilaaf siyaasadeed iyo milatari oo u dhexeeyay Somaliland iyo Puntland.

Dagaallo culus ayaa qarxay 6-dii Febraayo 2023, kaddib markii Laascaanood uu gilgilay kacdoon shacabka ah oo ka dhashay dilal xiriir ah oo loo geysanayey odayaasha deegaanka. Waxay ahayd halkii lagu dhawaaqay maamulka SSC-Khaatumo, iyadoo si cad loogu sheegay inuusan maamulkaasi ka tirsanayn Somaliland ama Puntland, balse uu hoos tagayo Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Kadib dagaallo culus oo socday bilooyin badan, oo sababay dhimasho iyo barakac ballaaran, Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay October 2023 si rasmi ah u aqoonsatay SSC-Khaatumo sidii maamul hoosaad ku-meelgaar ah oo hoos taga federaalka.

Waxaa la rumeysan yahay in aqoonsigan uu ahaa mid xagal-daacinaya sheegashada Puntland iyo Somaliland ee gobolka, waxaana Puntland si cad u diiday aqoonsigaas, iyadoo sheegtay in SSC ay ka mid tahay deegaannadeeda.

Bishii April 2025 maamulka SSC-Khaatumo ayaa si buuxda loogu aqoonsaday dowlad goboleed rasmi ah oo ka tirsan Dowladda Federaalka.

In kasta oo aan weli si rasmi ah loo shaacin heshiis dhammeystiran, xogahan hordhaca ah waxay muujinayaan in dhismaha maamulka SSC-Khaatumo uu marayo marxalad cusub oo siyaasadeed. Waxaa la filayaa in maalmaha soo socda lagu dhawaaqo heshiis kama dambeys ah iyo liiska xubnaha maamulka.

Madax Al-Shabaab ah oo lagu dilay howlgal qorsheysan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Danab ayaa howlgal qorsheysan ka fuliyay deegaanka Durduro ee hoostaga degmada Buurhakaba ee gobolka Baay ee maamulka Koonfur Galbeed.

Intii uu socday howl-galka ayaa waxaa lagu dilay horjooge sare oo ka tirsanaa Al-Shabaab, kaas oo lagu magacaabi jiray Axmed Maxamed, isla markaana kooxda dhexdeeda looga yaqaanay Mascuud.

Horjoogahan oo sidoo kale lala dilay ilaaladiisii ayaa wuxuu kooxda u qaabilsanaa sameynta iyo aasidda qaraxyada lagu dhigo waddooyinka. Qaraxyada noocan ah ayaa inta badan lagu bartilmaameedsadaa ciidanka dowladda iyo shacabka rayidka ah.

Ciidamadu waxay soo bandhigeen meydkiisa si bulshada deegaanka loogu muujiyo natiijada dadaallada lagu xaqiijinayo amniga, sida ay sheegtay warbaahinta dowladda.

Howl-galka ayaa qeyb ka ah howl-gallada gaar ah ee kooxda Al-Shabaab lagu dagaalamayo, kuwaas oo ay iska kaashanayaan ciidamada qaranka iyo kuwa deegaanka.

Si kastaba, dagaalladan oo bilihii lasoo dhaafay gaabis ku yimid ayaa horseeday in kooxdu dib ula wareegto deegaanno iyo degmooyin muhiim ah oo ku yaalla Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, waxaana ugu dambeeyay degmada Moqokori oo illaa hadda ay gacanta ku hayso kooxda.

Inkastoo Dowladda Soomaaliya ay sheegtay inay ka go’an tahay ciribtirka kooxda Al-Shabaab, iyadoo kaashanaysa shacabkeeda iyo saaxiibbada caalamka, haddana weli ma muuqdo duullaan culus oo kooxda dib looga furanayo deegaannada ay qabsatay.

Sawirro: Xasan Sheekh oo ka degay Addis Ababa + Ujeedka

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa goordhoweyd gaaray magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya.

Madaxweynaha oo kasoo kicitamay Jabuuti oo safarkiisa uu kasoo bilaabay ayaa waxaa si diirran loogu soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha ee Addis Ababa, waxaana halkaasi uga bilaabatay booqasho rasmi ah.

Xasan Sheekh ayaa halkaasi uga qeyb-galaya shirweynaha Qaramada Midoobey ee sugnaanta cuntada adduunka, kaas oo ay qeyb ka yihiin hoggaamiyeyaal ka socda caalamka iyo gobolka.

Madaxweynaha ayaa inta uu ku sugan yahay Addis Ababa waxa uu la kulmi doonaa Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed oo ay ka arrinsan doonaan xiriirka labada dal iyo arrimaha ka taagan gobolka, gaar ahaan xiisadda sare u kacday ee Itoobiya iyo dalalka Badda-cas.

Sidoo kale waxaa la filayaa in Madaxweynuhu uu Abiy kala hadlo xaaladda Soomaaliya, gaar ahaan arrinta Gedo oo ay mar kale kasoo cusboonaatay xiisad Dowladda Federaalka kala dhexeyso maamulka Jubaland, halkaas oo ay sidoo kale joogaan ciidamada Itoobiya.

Safarkaan waxaa ka horreeyay mid kale oo uu dhowaan Madaxweynuhu ku tegay dalalka Masar iyo Turkiga, isaga oo hoggaamiyeyaasha dalalkaas kala soo hadlay xaaladaha ka taagan Geeska Afrika, gaar ahaan xiisadda haatan kasoo cusboonaatay aagga Badda-cas.

Waxaa kale oo ay booqashadan kusoo aadeysaa, xilli dhowaan Soomaaliya ay iska diiday in dhoolatus badeed la sameyso dalal aan bad laheyn oo ay ku jirto Itoobiya.

Qorshahan oo ay fahmeen madaxda Soomaaliya ayaa ujeedkiisu ahaa in Itoobiya ay qeyb ka noqoto dhoolatuska badeed, maadaama ay si weyn u daneynayso gaarista badda.