Laascaanood (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo Mudane Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta kusoo wajahan magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, waxaana haatan soconayo qaban qaabo wayn loogu jiro soo dhaweyntiisa.

Firdhiye ayaa magaalada Muqdisho u imaanayo ka qayb-galka Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo uu ka casuumay Madaxweyne Xasan Sheekh, kaas oo Villa Soomaaliya ka dhacayo kowda bisha soo socota ee May ee sanadkan 2025.

Sidoo kale, Hoggaamiyaha SSC ayaa sidoo kale kulamo la qaadan doono madaxda sare ee dalka, kuwaas oo looga hadlayo dhabaha cusub ee u furmay labada dhinac, gaar ahaan wadashaqeynta SSC iyo dowladda dhexe.

Shirka loo ballansan yahay oo ay ka qayb-geli doonaan madaxda Maamul-goboleedyada, marka laga reebo Jubbaland iyo Puntland ayaa waxaa diiradda lagu saarayaa xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab iyo arrimaha doorashooyinka ee 2026.

Cabdulqaadir Firdhiye oo dhowaan wareysi gaar ah siiyay Telefishinka Qaranka ayaa ka hadlay waxa ay uga dhigan tahay ka qayb-galka shirkan oo uu markiisii ugu horreysay imaanayo, isaga oo metalayo dadka deegaanka ee SSC-Khaatumo oo dhowaan maamul goboleed loo aqoonsaday.

Hoggaamiyaha ayaa xusay in wax wayb uga dhigan tahay tagistiisa Muqdisho, wuxuuna carabka ku dhuftay inay tahay markii u horreysay oo uu shirka ka qayb-galayo mas’uul reer waqooyi ah, maadaama markii hore ay madasha ku ekeyd reer koonfur oo kaliya.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in shirka golaha wadatashiga qaran ay gayn doonaan taladooda iyo arrinta midnimada iyo wadajirka Ummadda Soomaaliyeed.

“Horta madasha markii ugu horreysay ka qayb-galo oo reer waqooyi ah weeyaan qoladaan reer Koonfureed ayaa madashaan iska haysatay marka waxaan leenahay waa nimid, waxaana soo kordhin doonaa qaybihii kala duwanaa ee qaranka Soomaaliyeed oo badankood ay dhan yihiin” ayuu yiri Madaxweynaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray “Waa taladii qaranka oo SSC ay bartanka u fadhiso, waxaanu soo kordhin doonaa midnimo, wadajir iyo Somalinimo”.

Imaanshaha Cabdulqaadir Firdhiye ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhowaan Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre uu booqasho taariikhi ah ku tegay Laascaanood, halkaas oo uu uga soo dhowaaqay aqoonsiga maamulka kumeel gaarka ah ee SSC-Khaatumo.

Waa markii labaad ee uu hoggaamiye Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) imaanayo magaalada Muqdisho, laakiin safarkiisii hore ayaa ku koobnaa booqasho oo kaliya, laakiin hadda waa mid xambaarsan ujeedooyin siyaasadeed oo waawayn, maadaama uu qayb ka noqanayo go’aannada kasoo baxaya ee Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka.

Afgooye (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa khasaaraha ka dhashay howlgal culus oo ay maanta ciidamada Xoogga dalka ka sameeyeen gobolka Shabeellaha Hoose, kaas oo lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka oo u dhacay sidii loo qorsheeyay ayaa waxaa lagu qaaday horjoogayaal ka tirsanaa Khawaarijta oo ku sugnaa deegaanka Maduulow ee gobolka Shabeellaha Hoose, waxaana halkaas lagu gaarsiiyay jab culus, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya.

Qoraal aksoo baxay Warbaahinta qaranka ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka ay qaadeen ururka 26-aad, guutada 6-aad ee qaybta 60-aad ciidamada Xoogga dalka, kaas oo u dhacay sidii loo qorsheeyay.

Saraakiisha howlgalka hoggaamineysay ayaa sheegay inay dileen laba horjooge oo lagu kala magacaabo Xasan Biid iyo Cabdullahi Garweyne, kuwaas oo dhibaato ku hayay dadka deegaanka.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dareen inay burburiYeen saldhiggii ay ku sugaayeen xubnaha la dilay oo ay tilmaameen inay gabaad ka dhigi jireen muddo dheer.

Waxaa kale oo ay hoosta ka xariiqeen in ay sii wadi doonaan howlgallada, ujeedkana uu yahay in gobolka laga caribtiro maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Khawaarijta ayaa ku xooggan Shabeellaha Hoose, waxaana badanaa ay weeraro ka fulisaa gobolkaasi, waxaana ugu dambeeyay odegmada Awdheegle oo ay qabsadeen.

Shabeellaha Hooose, sidoo kale waxay argagixisadu kasoo abuubushaa inta badan weerarada iyo qaraxyada ka dhaca Muqdisho, maadaama uu daris la yahay caasimada.

Soomaaliya ayaa waxaa haatan ka soconaya guluf ka dhan ah Al-Shabaab, gaar ahaan labada Shabelle oo ay culeys soo saareen, iyaga oo qabsaday deegaanno horay looga xoreeyay.

Tehran (Caasimada Online) – Qarax xooggan ayaa Sabtidii gilgilay deked ganacsi oo muhiim ah oo ku taalla Koonfurta Iran, waxaana ku dhintay ugu yaraan 15 qof, halka in ka badan 750 oo kalena ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegtay warbaahinta dowladda.

Inkasta oo aan si degdeg ah loo caddeyn sababta qaraxa, xafiiska kastamka dekedda ayaa war uu baahiyey telefishinka dowladda ku sheegay in ay suuragal tahay in qaraxu ka dhashay dab ka kacay bakhaar lagu kaydiyo kiimikooyinka iyo alaabaha halista ah.

Warbaahinta dowladda ayaa ku warrantay in qaraxa xooggan uu ka dhacay dekedda Shahid Rajaee oo ah dekedda ganacsi ee ugu weyn Iran, kuna taalla gobolka Hormozgan ee xeebta koonfureed.

Dabka ka dhashay qaraxa ayaa weli ka holcayay goobta in ka badan toddobo saacadood kadib qaraxa, oo sida ay warisay wakaaladda wararka ee Mehr, dhacay waxyar ka hor duhurnimo waqtiga maxalliga ah (0830 GMT).

Weriye ka tirsan telefishinka dowladda ayaa sheegay in dabaylo xooggan ay adkeeyeen daminta dabka.

Sawirro ay baahisay wakaaladda wararka ee dowladda ee IRNA ayaa muujinaya kooxaha gurmadka iyo dad badbaaday oo maraya wado ballaaran oo ay daadsan yihiin burburka iyo qashinka ka dhashay qaraxa.

Gubasho xooggan ayaa qabsatay gaari xamuul ah, halka dhiigguna uu ka muuqday gaari burburay oo dhinaciisa dhiiggu daatay. Diyaarad helikobtar ah ayaa biyo ku shubaysay qiiq madow oo cirka isku shareeray, oo ka kacayay meelaha ay yaalliin weelasha raran ee dekedda.

Telefishinka dowladda oo soo xiganaya hay’adaha gurmadka degdegga ah ayaa sheegay in “boqollaal qof loo qaaday xarumaha caafimaad ee ku dhow,” halka xarunta dhiig-ururinta ee gobolka ay codsatay in dadku dhiig ku deeqaan.

Telefishinka dowladda ayaa markii dambe soo xigtay mas’uul ka tirsan Hormozgan oo sheegay in tirada dadka dhintay ay gaartay 15.

Fiidiyow lagu baahiyey baraha bulshada – oo aan si madax-bannaan loo xaqiijin karin – ayaa muujinaya nin duubaya muuqaalka masiibada oo leh: “Gaarigaygii gabi ahaan wuu burburay, saaxiibkayna wuu dhintay,” iyadoo meyd ku yaalla dhulka la arkayo.

Sabtida ayaa ah maalinta ugu horreysa ee usbuuca shaqada ee Iran, taasoo la micno ah in dekeddu ay mashquul ahayd xilliga uu qaraxu dhacay.

Saddex muwaadin oo Shiinees ah ayaa si fudud ugu dhaawacmay, sida uu sheegay telefishinka dowladda Shiinaha ee CCTV oo soo xiganaya qunsuliyadda Shiinaha ee Bandar Abbas.

Madaxweynaha Iran Masoud Pezeshkian ayaa tacsi u diray dadkii ku waxyeelloobay qaraxa, isagoo sheegay in uu “faray in si degdeg ah baaritaan loogu sameeyo xaaladda iyo sababaha qaraxa.”

Pezeshkian ayaa intaa ku daray in Wasiirka Arrimaha Gudaha Eskandar Momeni uu tegi doono goobta si uu baaritaan ugu sameeyo dhacdada.

Dekedda Shahid Rajaee, oo in ka badan 1,000 kiiloomitir (620 mayl) koonfur ka xigta Tehran, ayaa lagu tilmaamaa dekedda ugu casrisan ee xamuulka konteenarrada ee dalka Iran, sida ay sheegtay IRNA.

Waxay 23 kiiloomitir galbeed kaga beegan tahay Bandar Abbas, oo ah caasimadda gobolka Hormozgan, kuna dhow marin-biyoodka Hormuz, oo ah halkii uu ka gudbo shan meelood meel saliidda adduunka laga dhoofiyo.

– Konteenarro qarxay –

Mehrdad Hassanzadeh, oo ah madaxa maamulka musiibooyinka ee gobolka, ayaa u sheegay telefishinka dowladda in “qaraxa uu ka dhashay dhowr konteenar oo kaydnaa aagga dekedda Shahid Rajaee.”

Wakaaladda wararka ee Fars ayaa sheegtay in qaraxa xooggiisa la dareemay lagana maqlay meel 50 kiiloomitir u jirta dekedda.

Tasnim news agency ayaa ku warrantay in “mowjadaha qaraxa ay si xun u burburiyeen inta badan dhismayaasha dekedda.”

Afhayeen u hadlay wasaaradda arrimaha dibadda ee Isutagga Imaaraadka Carabta ayaa sheegay in dalkiisu “garab istaag iyo midnimo” la garab taagan yahay Iran kadib qaraxa.

Shirkadda qaranka ee qaybinta shidaalka ee Iran (National Iranian Oil Products Distribution Company) ayaa sheegtay, sida ay werisay warbaahinta maxalliga ah, in “qaraxa ka dhacay dekedda Shahid Rajaee aanu wax xiriir ah la lahayn warshadaha sifaynta, haamaha shidaalka, xarumaha qaybinta ama dhuumaha saliidda.”

Waxay intaas ku dartay in “xarumaha shidaalka ee Bandar Abbas ay si caadi ah u shaqeynayaan, iyada oo aan jirin wax hakad ah.”

Qaraxan dhifka ah ayaa dhacay bilooyin kadib musiibadii ugu dhimashada badnayd ee Iran ka dhacda sannadihii u dambeeyay, markii bishii Sebteembar qarax ka dhashay xiiq gaas uu ku dilay in ka badan 50 qof macdanta dhuxusha ee Tabas oo ku taalla bariga dalka.

Qaraxa Sabtidii dhacay ayaa sidoo kale yimid xilli ay socdaan wadahadallo heer sare ah oo u dhexeeya Iran iyo Mareykanka oo ka dhacay dalka Cummaan, lagana hadlayay barnaamijka nukliyeerka Iran. Labada dhinacba waxay sheegeen in horumar la gaaray.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Odayaasha Dhaqanka Beelaha Mudullood ayaa la sheegay in caawa uu shir uga socdo Madaxtooyada Qaranka, kulanka waxaa codsaday Madaxweynaha, waxaana looga hadlayaa dagaalka Al-Shabaab.

Kooxda ayaa qabsatay qeybo badan oo kamid ah dhulka Mudullood, waxaana caawa laga tashanayaa sidii dowladda iyo beesha ay isaga kaashan lahaayeen dib u xoreynta deegaanada iyo degmooyinka laga qabsaday beesha.

Madaxweynaha ayaa u yeeray odayaasha uu la kulansan yahay caawa, waxaana socda shir ay albaabadu u xiran yihiin, ilo wareedyo u waramay Caasimada Online ayaa sheegay in beelaha qaar ay qabaan tabashooyin badan oo kulanka caawa ay ku soo bandhigi doonaan.

Madaxweynaha oo maanta ku soo laabtay Muqdisho ayaa shirka odayaasha Mudullood ka hor la kulmay Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre oo ay ka wada hadleen isku shaandheynta golaha wasiirrada, si wax looga bedelo xaaladda dalka.

Madaxweynaha ayaa la sheegay inuu saluugsan yahay dhaqada iyo tayada wasiirka cusub ee dhowaan loo magacaabay wasaaradda gaashaandhigga, waxaana suurtagal ah in wasiir kale loo magacaabo.

Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa xiligaan muhiim u ah xaaladda cakiran ee Soomaaliya, waxaana la sheegayaa in laga fekerayo in loo magacaabo wasiirka arrimaha dibadda Axmed Macalin Fiqi.

Xasan Sheekh ayaa la sheegay in markaan ay ka go’an tahay in wax badan laga bedelo dagaalka Al-Shabaab, masuuliyiin badan ayaa la qorsheynayaa in maalmaha soo socda ay qabtaan xilal muhiim ah, si loo dardar geliyo dagaalka Al-Shabaab.

Taliyaha NISA ayaa lagu wadaa in loo magacaabo Mahad Salaad, sidoo kale waxaa suurtagal ah in is bedel lagu sameeyo saraakiisha ka hooseysa Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka, kooxda Al-Shabaab ayaa soo qaaday weerar rogaal celis ah oo culeys badan ay kala kulantay dowladda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirkii hore ee Qorsheynta Soomaaliya Cabdiraxmaan Caynte oo muddo dheer saaxiib lahaa Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa soo saaray qoraal uu kaga hadlay xaaladda Soomaaliya, jileeca dowladnimada, dadaal yarida madaxda, ciidamada howlgalka Midowga Afrika oo waqtigoodu dheeraaday, gaabiska dhismaha ciidanka Qaranka iyo arrimo kale oo muhiim ah.

Hoos ka akhriso qoraalka Caynte oo ka bilaabanaya shirkii Kampala lagu soo gabagabeeyey:

Waxaa magaalada Kampala ee dalka Uganda ku qabsoomay shir madaxeed looga arrinsanayay Ciidanka Nabad Ilaalinta Midowga Afrika ee AUSSOM. Shir madaxeedkan wuxuu kusoo beegmayaa 18 sano kaddib markii ay ciidankaas ka howl billaabeen Soomaaliya (31 Maarso 2007). Kutalagalku wuxuu ahaa iney saddex sano oo kaliya joogaan!

18-kaas sano waxaa Soomaaliya loo soo tabaray ciidan kor u dhaafaya 100,000. Waxa  balaayiin dollar lagu bixiyey hubeynta iyo tayeynta ciidankeenna. Hiil iyo hooba wuxuu adduunku la garab istaagay xukuumadihii hoggaanka dalka isaga dambeeyay.

Yoolka ugu muhiimsan ee ciidankaas loo keenay dalkeenna wuxuu ahaa iney baritaaraan dowlad nugul oo garab iyo gaashaan ugu baahneyd si ay amniga gayigeeda ugu filnaato, ugana adkaato kooxda argagixisada ah ee Al-Shabaab.

Madaxdii isaga dambeysay hoggaanka dalka waxay shacabkooda iyo adduunkaba u ballan qaadayeen iney gaari doonaan isku filnaan amni, Khawaarijtana ka adkaan doonaan, lagana maarmi doono ciidanka ajnabiga ah.

Ha yeeshee, marka uu sii dhammaanayo muddo xiloodkooda ayuu madaxweyne walba afka furanaayay, isagoo ku cabaadayay in “mar kale fursad la siiyo” si uu “dib ugu soo dhiso ciidan tayo leh oo hanan kara amniga dalka.”

Sida uu Suubbanihii Nabi Maxamed, NNKH, inoo sheegay, “qofka Muslimka ah hal god laba mar lagama qaniino.”

RUNTA QARAAR waxay tahay, hoggaankii dalka isaga dambeeyay 18-kaas sano waxay ku summadeysnaayeen waxa aan ugu yeero T6:

1. Tuugeysi xoolo qaran

2. Toleysi xigto beeleed

3. Takrifal xoogga dowladda

4. Tuugsi xoolo shisheeye

5. Tayo xumo la taliyayaal

6. Tiiro gaabni xikmadeed

Hoggaanka intaas oo sifood kulansaday ma dhisin, ma dhisayo, mana dhisi doono ciidan qaran oo hanan kara amniga qaranka. Ciidan kaliya ma ahane, xitaa ma dhisi karo hey’ado dowladeed oo dalka samatabixin kara.

Khawaarijta, argagixisada iyo xoogagga kale ee halista ku ah jiritaanka qarankeenna waxay ku naaxaan, kuna bullaalaan habdhaqanka T6 ee ma lahan itaal ay iskood u tacbadeen.

Soomaalidu waxay tiraahdaa “Gacan daahir ah ayaa wax daahirisa.” Danleyda T6 inaan ka sugno iney Khawaarijta ka adkaadaan waa halkii laga dhihi jiray “Dhedo roob noqon weyday.”

Waxaa lasoo gaaray xilligii lagu kacdoomi lahaa habdhaqanka T6 ee ay ku sifoobeen (inta badan) haldoorka siyaasadda. Waxaa lama huraan ah in lasoo bandhigo aragti qaran oo lagu badbaadin karo dalka, kana tarjumeysa himilada ay shacabka Soomaaliyeed u qabaan hoggaan ay caddaaladdu habdhaqan u tahay.

Sidaan laguma sii jiri karo!

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa difaacay heshiiskii shidaalka ee dhowaan ay Soomaaliya la gashay Turkiga, isagoo sheegay inuu ku saleysan yahay “dano wadaag ah”.

Madaxweynaha ayaa sheegay in cidna aysan Soomaaliya hore ugala hadal saliidda iyo gaaska, ayna tahay markii ugu horreysay taariikhda ee baaris lagu sameynayo shidaalka Soomaaliya.

“Baarista shidaalka ee meelaha ka baxsan xeebaha ayaa socda hadda sidaad aragteen, mar kale kan xeebaha ayaan saxiixnay, taas micanheeda maaha in fursaddan aan keliya Turkiga siineyno, balse waa dalka keliya ee dalbaday iyo kan keliya ee daneynayay,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Wuxuu xusay in maadaama Turkigu yahay kan ugu soo hormaray aanan laa barbardhigi karin shirkadaha iyo dalalka dib ka imaan doona toban sano kadib marka ay Soomaaliya noqoto dal shidaal soo saara.

Madaxweynaha sheegay in Turkiga iyo Soomaaliya ay leeyihiin xiriir muddo dheer socday, isla markaana uu Turkigu gacan dhexdhexaadin ah fidiyo marka ay Soomaaliya is qabtaan dalalka deriska ah.

Maalmihii la soo dhaafay waxaa baraha bulshada Soomaalida dood ka abuuray warbixin ay daabacay Nordic Monitor, taasi oo ka shaqeysa dabagalka iyo arrimaha cilmi baarisyada, waxaana mareegtaasi ay faah-faahisay heshiis la sheegay in sannadkii la soo dhaafay ay kala saxiixdeen Soomaaliya iyo Turkiga, kaas oo ku saabsanaa soo saarista shidaalka Soomaaliya.

Qodobada ku jiray heshiiskaasi waxaa ka mid ah hirgelinta hawshan iyo qaabka loo marayo iyo weliba sida labada waddan ay u qeybsanayaan faa’iidada marka shidaalka Soomaaliya la soo saaro.

Waxaa sidoo kale warbixinta heshiiska ku jirta habka loo xallinayo murannada iyo weliba haddii labada waddan ay isku fahmi waayaan waxyaabaha qaarkood.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa jawaab deg-deg ah ka bixisay hadalkii maanta kasoo yeeray Madaxweynaha Puntland oo caddeeyay in aanu ka qayb-galeynin Shirka Golaha Wadatashiga ee dhowaan ka dhacaya Muqdisho.

Saciid Deni oo khudbad ka jeediyay munaasabad uu ciidamo cusub tababar ugu soo xiray oo ka dhacday Boosaaso ayaa shuruud adag ku xiray ka qayb-galka shirka uu iclaamiyay Madaxweyne Xasan Sheekh, isaga oo marka hore dalbaday in dowladda dhexe ay kusoo laabato heshiisyadii ay horay uga baxday ee dhaliyay khilaafka labada dhinac.

Madaxweynaha Puntland ayaa sidoo kale ugu baaqay Madaxweyne Xasan inuu fuliyo ballan-qaadyadii hore, kadibna ay diyaar u yihiin in xal waara laga gaaro is faham-waaga taagan.

“Madasha Wadatashiga Qaran waxa aan uga maqanahay wixii lagu heshiiyey oo laga leexday ilaa lagu soo noqdona cidi ku noqonmayso. Xasan haka dhabeeyo ballan-qaadka gogosha hana ku soo noqdo wixii lagu heshiiyey.” ayuu yiri Madaxweyne Saciid Deni.

Intaas kadib waxaa soo jawaabay wasiirka arrimaha gudaha dowladda Soomaaliya Cali Yuusuf Cali (Xoosh) oo seegay in Deni uu noqday jid iyo jiho diid, sida uu hadalka u dhigay.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay inuu diidan yahay aqoonsiga maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo iyo inay isku tashadaan dadka deegaannadaasi.

“Waa jid Iyo jaho diidnimo gogosha Qaran diidmadeedu iyo isku tashigii bulshada SSC-khatumo ma ogoli, Soomaaliyey isbarasho” ayuu yiri Wasiir Cali Xoosh.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo xilli xasaasi ah, isla markaana aad loo hadal hayay shirka uu gogoshiisa dhigay Madaxweynaha Soomaaliya, oo isugu yeeray madaxda federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyada si ay uga wada hadlaan khilaafaadka siyaasadeed, kor loogu qaado midnimada qaranka, loogana wada shaqeeyo xoojinta dagaalka ka dhanka ah kooxaha xagjirka ah ee ay ka midka yihiin Daacish iyo Al-Shabaab.

Si kastaba ha ahaatee, Madaxweyne Deni ayaa ka maqnaa shirarka GWQ tan iyo bishii December 2022, kaddib markii uu sii xumaaday khilaafka u dhexeeya maamulka Puntland iyo dowladda federaalka. Xiriirka labada dhinac ayaa aad u xumaaday, iyadoo wada-shaqeyntii iyo isgaarsiintii si weyn hoos ugu dhacday sababo la xiriira muranka siyaasadeed.

Beledxaawo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Gedo ayaa sheegaya in haatan xiisad u dhexeysa maamulka Jubbaland iyo Dowladda Federaalka ay mar kale kasoo cusboonaatay gobolkaasi, gaar ahaan degmada Beledxaawo oo ay ka socdaan dhaq-dhaqaayqo iska soo horjeedo.

Xiisadda cusub ayaa timid, kadib markii Axmed Madoobe uu dul degay degmadaasi, isaga oo u diray mas’uuliyiin iyo ciidamo ka tirsan Daraawiishta Jubbaland.

Xildhibaan Nuur Axmed Diiriye oo kasoo jeedo Gedo, isla markaana ah guddoomiye ku xigeenka amniga iyo arrimaha gudaha Golaha Shacaka ayaa si adag uga hadlay xiisadda sida guud uga soo cusboonaatay gobolka Gedo, wuxuuna kasoo saaray digniin culus.

Nuur Axmed ayaa shaaca ka qaaday in Axmed Madoobe uu rabo inuu qabsado gobolka, isla markaana uu dul dagay shacabka degmada Beledxaawo, sida uu hadalka u dhigay.

“Qolada soo dul degtay Beledxaawo waxaan leenahay gadaal uga noqda Beledxaawo dhib uma baahna, duulaana uma baahna” ayuu yiri Xildhibaan Nuur Axmed.

Sidoo kale wuxuu intaasi sii raaciyay “Magaalooyinka kale maa la dul dago, maxaas qaas ku ah Beledxaawo arrintaas waa mid si gaar ah aan farta ugu fiiqeyno?”.

Waxaa kale oo uu farriin culys u diray ciidamada dowladda ee ku sugan degmooyinka Gedo, wuxuuna tilmaamay in iyagu ay mas’uul ka yihiin amniga guud ee gobolka.

“Annaga ka Federaal ahaan waxaan ku ognahay amniga gobolka ciidamada kala duwan ee DFS ka jooga gobolka, degmo walbo ciidanka ayaan ku ognahay” ayuu mar kale yiri.

Si kastaba ha ahaatee, Axmed Madoobe oo ay haatan is hayaan dowladda dhexe ayaa raba inuu isku ballaariyo gobolka Gedo, maadaama la galayo doorasho, Dowladda Federaalkana ay qorshe wayn ka leedahay gobolkaasi, si loo gaarsiiyo qof iyo cod.

Muqdisho (Caasimada Online) – Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ayaa lasoo wariyay in laga dhoofiyo lacago kaash ah oo, iyada oo loo qaado dalka dibaddiisa, sida ay maanta shaacisay Senator Deeqo Xasan Xuseen oo ka tirsan Golaha Aqalka Sare.

Senatorada oo ka hadashay kulan ay maanta yeesheen xubnaha Aqalka Sare ayaa bannaanka keentay arrin culus oo la xiriirta lacago dollar ah oo iyada oo kaash ah laga qaado gudaha dalka, lagana dhoofiyo garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde.

Deeqo Xasan Xuseen ayaa sheegtay in dhoofinta lacagahan uu ku lug leeyahay Banki Caalami ah oo lagu magacaabo Ziraat, kaas oo lagala leeyahay dalka Turkiga, waxayna tilmaamtay inuu la wareego lacaga kaashka, kadibna uu ka qaato dalka.

Sidoo kale Senatorada ayaa carabka ku dhufatay in arrintan tahay halis wayn oo kusoo socoto, ayna keeni doonto lacag la’aan ka dhacda dalka, maadaama ay sii dhamaaneyso lacagta Shilinka Soomaaliga ah oo haddda meesha kasii baxeyso.

“Magaalada waxaa soo degay Bangiga Ziraat oo ay leeyihiin Turkiga lacagtii oo kaash ah ayaa dalka laga qaadaa, waana ogtihiin xittaa lacagtii Soomaaliga waa gabaabsi oo waxaa la la’yahay lacag lagu adeegto, marka haddii lacagtoo dollarka ahaan la dhoofiyo waxaa dhici doona in dalka laga waayaba lacag oo dhan” ayay tiri Senator Deeqo Xasan.

Waxaa kale oo arrintan wax ka waydiisay wasaaradda maaliyadda oo ay quseyso, waxayna su’aasheeda ku tiri “Madaama mas’uuliyiin ka tirsan wasaaradda maaliyadda ay nala fadhiyaan maxaa uga qorsheysan lacagtaasi kaashaka lagu qaadaayo”?

Dhankiisa wasiir ku xigeenka wasaaradda maaliyadda Mudane Cabdiqafaar Cilmi Xaange oo kulanka goojoog ahaa ayaa hadalka qaatay, wuxuuna qiray inay jirto in lacag kaash ah laga dhoofiyo garoonka Muqdisho, wuxuuna tilmaamay inay eegis ku sameynayaan.

Xaange ayaa sidoo kale xusay in baahi wayn ay ka jirto dirista lacagaha dibadda, isla markaana bangiyada gudaha aanu awood u lahayn nidaamka caalamiga ee dirista lacagaha.

“Arrinta Deeqo ka hadashay arrin jirta weeye, si hoose ayaan u eegi doonaa, laakiin waxaan rabaa inaan caddeeyo Soomaaliya ganacsigeedu wuxuu dhib wayn ku qabay lacagta dibadda loo dirayo oo bangiyadeenu ma lahan nidaamka ay bangiyada caalamiga ah lacaga ugu diraan” ayuu ku jawaabay wasiir ku xigeenka wasaaradda maaliyadda.

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray “Annaga maadaama aanu nahay dal burburay, maadaama uu dib u socdo dolwad dhiskeenna waxaa culeys naga saaran yahay shuruudihii la rabay inay bangiyada nagula shaqeeyaan maba jiraan”.

Boosaaso (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Puntland, Saciid Cabdullahi Deni oo maanta ciidamo cusub tababar ugu soo xiray Boosaaso ayaa ka hadlay arrimo xasaasi oo ku aadan khilaafka kala dhexeeya Dowladda Federaalka, isaga oo shuruud ku xiray ka qayb-galka shirka dhowaan ka dhacaya magaalada Muqdisho.

Deni ayaa sheegay in Puntland ay sii maqnaan doonto inta ay dowladda dhexe uga soo laabaneyso heshiisyadii ay horay uga baxday ee dhaliyay khilaafka labada dhinac.

Madaxweynaha Puntland ayaa cad u sheegay in uusan tegi doonin Shirka Golaha Wadatashiga Qaran ee kowda bisha soo socota ee May ka dhici doono Villa Soomaaliya, kaas oo uu guddoomin doono Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale, wuxuu ugu baaqay Madaxweynaha inuu fuliyo ballan-qaadyadii hore, kadibna ay diyaar u yihiin in xal waara laga gaaro is faham-waaga taagan.

“Madasha Wadatashiga Qaran waxa aan uga maqanahay wixii lagu heshiiyey oo laga leexday ilaa lagu soo noqdona cidi ku noqonmayso. Xasan haka dhabeeyo ballan-qaadka gogosha hana ku soo noqdo wixii lagu heshiiyey.” ayuu yiri Madaxweyne Saciid Deni.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay in gogoshii uu horay u dhigay Garoowe ay weli taallo, isla markaana ay diyaar u yihiin in la wada-hadalo, kadibna la heshiiyo.

Hadalkan ayaa kusoo aaday, iyada oo dhowaan Dowladda Federaalka ay sheegtay in Madaxweynaha Puntland, Siciid Deni, uu ka qeybgali doono Shirweynaha Golaha Wadatashiga Qaranka (GWQ) oo lagu wado in lagu qabto magaalada Muqdisho bisha soo socota.

Shirka oo uu isugu yeeray Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa lagu wadaa in uu isu keeno madaxda federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyada si ay uga wada hadlaan khilaafaadka siyaasadeed, kor loogu qaado midnimada qaranka, loogana wada shaqeeyo xoojinta dagaalka ka dhanka ah kooxaha xagjirka ah ee ay ka midka yihiin Daacish iyo Al-Shabaab.

Si kastaba ha ahaatee, Madaxweyne Deni ayaa ka maqnaa shirarka GWQ tan iyo bishii December 2022, kaddib markii uu sii xumaaday khilaafka u dhexeeya maamulka Puntland iyo dowladda federaalka. Xiriirka labada dhinac ayaa aad u xumaaday, iyadoo wada-shaqeyntii iyo isgaarsiintii si weyn hoos ugu dhacday sababo la xiriira muranka siyaasadeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada dalka waxaa weli ka soconayo diiwaangelinta cod-bixiyayaasha doorashada qof iyo codka ah, taas oo maalmihii lasoo dhaafay si dardar-leh uga socotay degmooyinka gobolka Banaadir, waxaana haatan arrintu ay yeelatay waji cusub, kadib markii kasoo korortay arrin xasaasi ah oo dhalisay hadal-heyn xooggan.

Diiwaangelinta ayaa saaka la gaarsiiyay degmooyin horleh, sida Hodan, Howlwadaag, Warta Nabadda, Yaaqshiid, Heliwaa iyo Kaaraan oo ka wada yaalla Muqdisho.

Dadweynaha doonaya inay si diiwaangeliyaan ayaa safaf dhaadheer ugu jira goobaha ay ka socoto diiwaangelinta oo uu wado guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka dalka.

Sidoo kale, dadka is diiwaangelinaya ayaa waxaa kamid ah mas’uuliyiinta dowladda, sida wasiirada, hoggaanka maamulka gobolka Banaadir iyo guddoomiyeyaasha degmooyinka, oo iyaguna qaadanaya shahaadada, si ay qayb uga noqdaan doorashada soo socota.

Dhinaca kale, arrin cusub oo xasaasi ah ayaa kasoo korortay qaabka ay ku socoto diiwaangelinta, kadib markili loo rogay qaab qabiil, taas oo dhalisay hadal heyn xoogan.

Degmooyinka Hodan iyo Kaaraan ayaa si gaar ah loo qabiileeyay arrintooda, waxaana saacadihii lasoo dhaafay baraha bulshada qabsaday dood xooggan oo ku aadan degmooyinkaas, waxaana dib loo soo celiyay doodii ku aadaneyd cidda leh Xamar.

Dr Cabdisalaan Ibraahim: “Doorashadii qofka iyo codka ahayd waxay kusoo dhammaatay qabiil aabiil halagu tijaabiyo”.

Muno Xasan Kadiye: “Waxaan nadaam ma aha sidaan in la isku ifiyo wax dhaqan ma aha wasirka warfafinta shaqeyso”.

Maxamed Cabdullahi Hilowle: “Abgaal waan ahay deggmada Hodan waan ku dhashay qabiil iyo doorasho maxaa is ka galay?”.

Hodan Ganeey: “Karaan mugdi waa u kaah, dadna waa keeyd”.

Si kastaba ha ahaateen, Tallaabadan ayaa kusoo aadeyso xilli weli mucaaradka ay meel adag ka taagan yihiin hanaanka doorashada qof iyo cod taas oo uu ku adkeysanayo madaxweyne Xasan, iyada oo mucaaradka u arkaan mid laga leeyahay dano xukun dheereysi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya oo laga soo doorto Jubbaland ayaa ku eedeeyay dowladda federaalka inay olole militari oo sharci-darro ah ka bilowday gobolka Gedo, waxayna ka digeen in duullaankani uu halis gelinayo xasilloonida deegaanka isla markaana uu ka hor imanayo Dastuurka ku-meel gaarka ah ee dalka.

War-murtiyeed wadajir ah oo erayo adag lagu dhigay oo ay soo saareen, ayay 32 xildhibaan ku cambaareeyeen geynta ciidamada federaalka ee degmada Beled-Xaawo. Waxay ku tilmaameen tallaabadan “duullaan militari oo aan sabab lahayn oo lagu beegsanayo shacabka Jubbaland” iyo mid “sababaya cabsi iyo barakac soo food saara dadka rayidka ah.”

“Awoodda militari ee ay dowladda federaalku u adeegsanayso deegaannada nabdoon ee Jubbaland waa daandaansi aan cudurdaar lahayn,” ayay yiraahdeen xildhibaannada. “Ololahan wuxuu wiiqayaa xasilloonida gobolka, waana ixtiraam-darro ka dhan ah nidaamka federaalka.”

Xildhibaannadu waxay ku boorriyeen Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed inay si degdeg ah u joojiyaan hawlgalka ayna ciidamadooda kala baxaan Beled-Xaawo. Waxay ku andacoodeen in saraakiil sare oo ay ku jiraan wasiirro iyo taliyeyaal ciidan ay ka dambeeyaan damaca ah in si toos ah loola wareego maamulka gobolka.

Waxay sidoo kale cambaareeyeen magacaabista ay dowladda federaalku u samaysay wax ay ku tilmaameen guddiyaal aan dastuurka waafaqsanayn oo aan matalin shacabka si ay u kormeeraan arrimaha gobolka Gedo, iyagoo ka digay in tallaabooyinka noocaas ah ay kicin karaan qalalaase cusub.

Marka laga soo tago welwelka dhanka militariga, xildhibaannadu waxay dowladda federaalka ku eedeeyeen inay siyaasadaysay gargaarka bani’aadannimada iyagoo gargaarkii caalamiga ahaa ka joojiyay deegaannada taageersan Jubbaland. Waxay arrintan ku sifeeyeen nooc ka mid ah ciqaab wadareed oo aan keliya ku xadgudbayn axdiga federaalka Soomaaliya laakiin sidoo kale abuuraysa tusaale halis ah mustaqbalka.

“In bulshooyin dhan lagu ciqaabo aragtidooda siyaasadeed waa arrin aan dastuurka waafaqsanayn oo aan anshax ahaan la difaaci karin,” ayay hadalkooda raaciyeen.

Xildhibaannadu waxay ka codsadeen saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya inay si dhow ula socdaan xaaladda ayna cadaadis ku saaraan dowladda federaalka inay u hoggaansanto mabaadi’da dastuuriga ah. Waxay ka digeen in tallaabooyinka aan la xakamayn ee dowladda federaalku ay burburin karaan midnimada qaranka ayna carqaladayn karaan dadaallada lagu doonayo xasilinta dalka.

“Waxaan ka codsanaynaa xulafada Soomaaliya inay dhowraan nidaamka federaalka ayna ka hortagaan ku takrifalka hay’adaha qaranka ee loo adeegsanayo dano siyaasadeed,” ayaa lagu yiri war-murtiyeedka.

Gobolka Gedo, gaar ahaan degmada Beled-Xaawo, ayaa xudun u ahaa khilaaf soo jireen ah oo u dhexeeyay dowladda federaalka iyo maamulka Jubbaland. Isku dhacyo soo noqnoqday, sheegashooyin iska soo horjeeda oo dhanka awoodda maamul, iyo is afgaran-waa ku saabsan isku-duwidda amniga ayaa xumeeyay xiriirka labada dhinac sannado badan.

War-murtiyeedkan ayaa muujinaya sare u kac ku yimid luqadda siyaasadeed ee ay adeegsanayaan xildhibaannada taabacsan Jubbaland, wuxuuna ku soo aadayaa xilli ay jiraan dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo cusub oo ay wadaan ciidamada federaalka.

War-murtiyeedka waxaa saxiixay 32 xildhibaan, oo ay ku jiraan shakhsiyaad miisaan leh sida Dr. Mursal Maxamed Khaliif, xildhibaan Faadumo Faarax Aadan, iyo Senator Maryan Faarax Kaahiye.

“Haddii tallaabooyinkan ay sii socdaan,” ayay yiraahdeen xildhibaannadu, “Dowladda Federaalku waxay qaadi doontaa mas’uuliyadda buuxda ee cawaaqibka ka dhasha.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Howlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa u baahan 8,000 oo askari oo dheeraad ah, xilli ay Burundi qorsheyneyso inay ciidamadeeda kala baxdo dalka, sida lagu sheegay war-saxaafadeed ay soo saareen saraakiisha militariga waddamada ciidamada geeya Soomaaliya ee loo yaqaan TCC, Jimcihii.

Howlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa loo xil saaray la-dagaallanka kooxda Al-Shabaab, oo weerarradeedu ay dhalinayaan cabsi laga qabo in kooxaha jihaad-doonka ah ay dib ugu soo xoogaystaan Geeska Afrika.

Si kastaba ha ahaatee, bixitaanka la qorsheeyay ee Burundi — oo ilo diblomaasiyadeed ay u sheegeen AFP inuu ka dhashay muran kala dhexeeya dowladda Soomaaliya oo la xiriira qalabka ciidamada Burundi — ayaa howlgalka ka jaraya ku dhowaad shan meelood meel (1/5) oo ka mid ah tirada guud ee ciidamada hadda jooga.

Wakiillo ka socda Jabuuti, Itoobiya, Masar, Kenya, Uganda, Soomaaliya, Midowga Afrika iyo hay’ado caalami ah ayaa toddobaadkan kulan seddex maalmood socday ku yeeshay Uganda, si ay uga wadahadlaan xaaladda amni ee Soomaaliya iyo horumarka howlgalka AUSSOM.

Bayaan laga soo saaray kulankaas ayaa lagu sheegay in yaraanta ciidanku ay abuurtay firaaqyo amni oo sababay “in Al-Shabaab dib ula wareegto deegaanno muhiim ah oo ka tirsan gobollada Shabeellaha Dhexe iyo Shabeellaha Hoose.”

“Sidaas darteed, magaalooyinka Jowhar iyo Muqdisho waxay wajahayaan khatar soo food leh oo kaga imaanaysa Al-Shabaab,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Soomaaliya ayaa muddo dheer la tacaaleysay kacdoonka kooxda Al-Shabaab, inkastoo dagaalka adag ee ay ciidamada Soomaaliya oo kaashanaya nabad-ilaaliyaasha Midowga Afrika la galeen sannadihii 2022 iyo 2023 uu kooxdaasi ku qasbay inay dib u gurato.

Weerarro dhowaan ka dhacay magaalooyin muhiim ah ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo dib usoo xoogsashada Al-Shabaab, iyadoo dagaalyahannada kooxdaasi ay bishii Maarso isku dayeen inay weerar ku qaadaan kolonyada gaadiidka madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo marayey caasimadda Muqdisho.

– ‘Ixtiraam la’aan’ –

Wakiillada amniga ayaa soo jeediyay “in la kordhiyo 8,000 oo askari oo lagu daro AUSSOM si wax looga qabto xaaladda amni ee hadda taagan, loogana hortago in la waayo guulihii adkaa ee la gaaray.”

Howlgalka AUSSOM, oo beddelay kii hore ee ATMIS, ayaa haatan leh 11,146 askari.

Si kastaba ha ahaatee, haddii ciidamada Burundi la saaro iyada oo aan la helin ciidan beddeli kara, “waxay sii ballaarin doontaa firaaqi amni ee jira waxayna uga sii dari doontaa xaaladda horeyba u liidatay,” ayaa lagu xusay bayaanka.

Soomaaliya iyo Burundi ayaa muddo isku khilaafsanaa tirada ciidamada ay Burundi uga qeyb qaadaneyso howlgalka, iyadoo Muqdisho codsatay kaliya qiyaastii 1,000 askari, halka Burundi ay soo jeedisay inay dirto 2,000 oo askari.

Diblomaasi Afrikaan ah oo la hadlay AFP isagoo codsaday inaan magaciisa la shaacin ayaa sheegay in Soomaaliya “ay aaminsan tahay in Burundi aysan si buuxda u qalabeyn karin tiro intaas le’eg oo askar ah.”

“Dowladdeennu waxay u aragtay dalabka Soomaaliya inuu yahay ixtiraam-darro iyo yareyn lagu sameeyay dadaallada Burundi ee lagu doonayay in Soomaaliya nabad lagu soo celiyo,” ayuu yiri mas’uul sare oo ka tirsan dowladda Burundi oo sidoo kale codsaday inaan magaciisa la shaacin, una warramay AFP.

War-saxaafadeed uu Midowga Afrika soo saaray 15-kii April, oo ay aragtay AFP, ayaa amray xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya inuu fududeeyo bixitaanka ciidamada Burundi.

Wakiilladu waxay sidoo kale ka hadleen caqabadaha dhaqaale ee culus ee haysta howlgalka, iyagoo ugu baaqay saaxiibada caalamiga ah inay wax ka qabtaan baahida dhaqaale ee ah $96 milyan oo lagu daboolayo deynta ATMIS iyo $60 milyan oo loo baahan yahay si loo bixiyo kharashaadka afar bilood ee AUSSOM — howlgalkaas oo shaqadiisa bilaabay bishii Janaayo.

Washington (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo haatan wadda dadaallo dheeraad ah oo ku aadan xiriirka caalamiga ah iyo horumarinta arrimaha dhaqaalaha ayaa waxay wada-hadallo xasaasi ah la yeetalatay afar dowladood oo waa wayn, kana tirsan qaaradda Yurub.

Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya, Biixi Iimaan Cige oo ku sugan Washington ayaa intii uu ku guda jiray ka qayb-galka shirka xiliga Gu’ga ah ee IMF iyo Bangiga Adduunka wuxuu kulamo doceedyo la yeeshay mas’uuliyiin ka socda UK, Norway, Denmark iyo Germany.

Biixi ayaa kulan miro-dhal ah la qaatay Wasiirka horumarinta Caalmiga ah ee Dowladda Norway Mr. Åsmund Aukrust, waxayna kulankooda diiradda ku saareen arrimaha mudnaanta gaarka ah u leh Dowladda sida horumarinta dhaqaalaha Soomaaliya, kobcinta wax soo saarka dalka iyo ka wada shaqeynta dhisidda hannaanka ka gudbidda aafooyinka dabiiciga ah.

Intii uu socday kulanka labada dowladood, Wasiirka Maaliyadda Biixi Imaan Cige ayaa mahadcelin kadib waxa uu tilmaamay Norway doorka muuqdo ee ay ku laheyd hannaankii deyn cafinta Soomaaliya iyo ka garabsiinta Dowladda barnaamijka Qorshaha Isbaddalka Qaranka NTP.

Sidoo kale, wasiirka ayaa kulan kale oo wax ku ool ah la yeeshay mas’uuliyiin sare oo ka socday Xafiiska Horumarinta Dibadda ee Dowaldda UK, kaas oo looga hadlay hannaanka dib-u-habeynta dhaqaalaha, horumarinta hey’adaha maamulka iyo meelmarinta qorsheyaasha u dagsan kobcinta dhaqaalaha si ay fursado u helaan bulshada Soomaaliyeed.

Kulanka ayaa ku soo dhammaaday natiijo aad u wanaagsan oo ku saleysan xiriirka dhaw ee Soomaaliya iyo UK, sida ay shaacisay Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya.

Dhinaca kale, kulan lala yeeshay dowladda Denmark oo ay ka socdeen madaxda sare ee Xafiiska Horumarinta Siyaasadda Caalamiga ah ayaa isna diiradda lagu saaray qorsheyaasha miro-dhalka ah ee horumarinta Maaliyadda, sare u qaadidda hannaanka dhaqaalaha dalka iyo maalgalinta ilaha wax soo saarka dalka ku waas oo ah fursado ay aad ugu baahan yihiin bulshada Soomaaliyeed.

Gabagabadii Marwo. Birgid Pickel oo ah Agaasimaha Guud ee Afrika Wasaaradda Xiriirka Dhaqaalaha iyo Horumarinta Dowladda Germany iyo qaar kale oo kamid ah wafdiga Germany ayaa kulan gaar ah waxa ay la yeesheen wafdiga Soomaaliya ee uu hogaaminayay Wasiir Biixi Imaan Cige, iyaga oo ka wada hadlay horumarinta dhaqaalaha iyo barnaamijka Qorshaha Isbaddalka Qaranka oo ah hannaan ay Dowladdu waqti gaar ah galisay.

Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya ayaa dowladda Germany uga mahadceliyay xiriirka wada-shaqeyneed ee ay la leeyihiin Soomaaliya iyo taageeradooda.

Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay tiro hoobiyeyaal ah oo ay xalay Al-Shabaab ku garaaceen qaybo kamid ah magaalada Baydhaba ee xarunta KMG ah ee maamul Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Hoobiyeyaasha oo soo dhacay xilli habeenimo ah ayaa qaarkood waxa ay ku hoobteen xaafado ay dagan yihiin dad shacab ah oo ku yaalla gudaha magaaladaasi.

Wararka ayaa sheegaya inuu jiro khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac uu soo gaaray rayid aan waxba galabsan, kadib markii ay madaafiicda ugu tageen guryahooda.

Dadka ay waxyeellada soo gaaryay waxaa kamid ah hooyo iyo carruuteeda oo noqday dhimasho iyo dhaawac, sida ay innoo sheegeen qaar kamid ah dadka deegaanka.

Sidoo kale, waxaa burbur xooggan uu soo gaaray guryo ku yaalla magaalada oo shacab ay daganaayeen, waxaana haatan socda baaris ay wadaan laamaha amniga Baydhaba.

Shacabka ayaa sidoo kale saaka isugu soo baxay goobaha la duqeeyay, iyaga oo isku gurmaday, waxaana muuqaallo la helay ay muujinayaan saameynta hoobiyeyaasha lagu garaacay halkaasi.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay mas’uuliyiinta maamulka Koonfur Galbeed oo ku aadan weerarka hoobiyeyaasha ee xalay ka dhacay magaalada Baydhaba.

Weerarkan ayaa daba socda dagaal culus oo lagu jabiyay kooxda Al-Shabaab, kaas oo dhowaan ka dhacay deegaanka Burjeed oo ku yaalla duleedka magaaladaasi, halkaas oo khasaare culus lagu gaarsiiyay xubno badan oo ka tirsanaa kooxaha Khawaarijta.

Maydadka xubnaha kooxda Al-Shabaab ee la laayay ayaa xilligaas la geeyay gudaha magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay, iyada oo lagu soo bandhigay fagaaraha afar irdoodka ee magaaladaas oo ay isugu soo baxeen boqolaal dadweyne ah.

Kadib dhacdadaasi, waxaa xaalad kacsanaan laga dareemay qaybo badan oo kamid ah gobollada Baay iyo Bakool oo ay weli ku xooggan yihiin maleeshiyaadka Al-Shabaab oo deegaanno badan ka haysta gobolladaasi.

Si kastaba, Koonfur Galbeed ayaa hadda isku diyaarineyso qaadista guluf oo ka dhan ah argagixisada si la’isugu furo, go’doonkana looga qaado deegaannada maamulkaasi.