27.7 C
Mogadishu
Saturday, June 13, 2026

Faah-faahinta toogasho dilal maanta ka dhacay Garoowe

0

Garoowe (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya dil argagax leh oo lagu khaarajiyay laba qof oo rayid ah, kuwaas oo lagu toogtay bartamaha magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal.

Goob-joogayaal ayaa sheegay in labada qof ay toogteen dabley hubeysan, xilli ay ku sugnaayeen xarun ganacsi oo ku dhow xarunta maamulka gobolka. Weerarka ayaa dhacay si lama filaan ah, iyadoo dadka deegaanka uu argagax ku dhacay.

Dableyda falka geystay ayaa la tilmaamayaa inay si deg-deg ah goobta uga baxsadeen, ka hor intii aysan halkaasi soo gaarin ciidamada ammaanka. Lama oga weli cidda rasmiga ah ee ka dambeysa falkaasi dilka ah.

Ciidamada booliiska gobolka Nugaal ayaa durba bilaabay baaritaanno ku aaddan sida uu falku u dhacay iyo sababta ka dambeysay. Wararka hordhaca ah ma sheegin in la hayo dad loo qabtay falkaas, balse saraakiisha amniga ayaa sheegay inay wadaan baaritaanno dhammeystiran.

Falalka noocan oo kale ah ayaa cabsi iyo walaac ku abuuray bulshada ku dhaqan magaalada Garoowe, kuwaas oo marar badan soo wajahday dhacdooyin la xiriira amni-darro.

Maamulka gobolka iyo laamaha amniga ayaan weli si rasmi ah uga hadlin dilkan, marka laga reebo wararka sheegaya inay socdaan howlgallo lagu raadinayo dambiilayaasha dilka geystay si loogu soo gacan geliyo cadaaladda.

Wixii faahfaahin ah ee ku soo kordha dhacdadan, kala soco Caasimada Online.

Maxaa diyaaradaha dagaalka TURKEY iyo ISRAEL ku dhex-maray hawada Suuriya?

Dimishiq (Caasimada Online) – Diyaaradaha dagaalka ee Turkiga ayaa habeenimadii Jimcaha la soo dhaafay la sheegay inay fuliyeen faragelin elektaroonik ah iyo hawlgallo xannibaad isgaarsiineed, iyagoo isku dayaya inay ka hortagaan diyaaradaha Israa’iil ee ka hawlgala hawada Suuriya, xilli uu socday weerar cirka ah oo ballaaran.

Tallaabadan naadirka ah ayaa ku soo beegantay iyadoo diyaaradaha Israa’iil ay duqeymo ka fuliyeen goobo dhowr ah, oo ay ku jiraan gobollada Hama iyo Dimishiq, taasoo si weyn dib ugu soo celisay su’aalaha ku saabsan ku xad-gudubka joogtada ah ee madaxbannaanida Suuriya.

Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Suuriya, SANA, ayaa sheegtay in hal qof rayid ah lagu dilay weerarrada Israa’iil ka geysatay duleedka Harasta iyo magaalada al-Tall ee u dhow caasimadda Dimishiq, iyadoo ay jiraan dhaawacyo kale oo dad shacab ah soo gaaray.

Hay’adda Warbaahinta Israa’iil ayaa xaqiijisay faragelinta Turkiga, iyagoo ku waramay in “diyaarado Turkiga ah ay dirayeen digniino elektaroonik ah isla markaana ay joojinayeen isgaarsiinta diyaaradaha dagaalka ee Israa’iil si ay uga baxaan hawada Suuriya.”

Mas’uuliyiinta Turkiga ayaa si isa soo taraysa u muujinayay caro ku saabsan howlgallada sii ballaaranaya ee Israa’iil ka waddo gudaha Suuriya, kuwaasoo Ankara ay u aragto inay khatar ku yihiin danaha dalkeeda iyo xasilloonida gobolka.

Laba maalmood uun ka hor, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Turkiga ayaa ugu baaqday Israa’iil inay joojiso weerarrada cirka ah, iyadoo sheegtay in “xilligan xasaasiga ah ee ay Suuriya marayso ay muhiim tahay in beesha caalamka ay gacan ka geysato nabadeynta iyo xasilinta dalkaasi.”

Bayaanka wasaaradda ayaa lagu daray, “Israa’iil waa in ay joojisaa weerarrada cirka ah ee wiiqaya dadaallada lagu xoojinayo midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Suuriya.”

Sida ay sheegtay Al Jazeera, ilo-wareedyo ayaa xaqiijiyay in helikobtar ciidan oo Israa’iili leedahay ay si kooban ugu degtay magaalada Suweyda, inkastoo aan la shaacin ujeeddada safarkaas degdega ah.

Ciidamada Israa’iil ayaa markii dambe ku dhawaaqay inay beegsadeen saldhigyo gantaalaha difaaca cirka ah iyo nidaamyada gantaallada dhulka-ka-cirka, iyagoo sheegay inay sii wadi doonaan “tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah si loo difaaco shacabka Dowladda Israa’iil.”

Weerarkii ugu siyaasadeynta badnaa ayaa dhacay maalintii ka horreysay weerarada kale, meel u dhow qasriga madaxtooyada ee Dimishiq. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo Wasiirka Difaaca Yoav Gallant ayaa weerarkaas ku tilmaamay “digniin siyaasadeed” oo loo diray dowladda Suuriya, iyagoo ku hanjabay in aysan aqbali doonin wax ciidamo ah oo la keeno koonfurta Dimishiq ama hanjabaado loo geysto qowmiyadda Druze.

Israa’iil ayaa isku dayaysa inay isu muujiso “ilaaliyaha” qowmiyadda Druze ee Suuriya, iyadoo ku andacooneysa in faragelinteedu ay la xiriirto difaacidda beeshaas.

Si kastaba ha ahaatee, inta badan bulshada Druze ee Suuriya ayaa iska fogeeyay xiriirka Israa’iil, iyadoo Jimcihii duqeyn ka dhacday gobolka Suweyda lagu dilay afar qof oo ka tirsan beeshaas.

Dadka falanqeeya arrimaha gobolka ayaa rumeysan in Israa’iil ay isku dayeyso inay sii wiiqdo Suuriya iyadoo hurinaysa khilaafaadka isir-siyaasadeed ee jira. Israa’iil ayaa si cad u muujisay damaceeda ku aaddan kala qeybinta dalka Suuriya iyadoo loo eegayo qowmiyado iyo mad-habo.

Si kastaba, hoggaamiyeyaasha beesha Druze ayaa dhawaan soo bandhigay muuqaal ay ku caddeynayaan daacadnimadooda Suuriya mideysan, iyagoo si cad u diiday baaqyada ku saabsan gooni-isu-taagga ama kala go’a dalka.

Xilliga dhacdooyinkan ayaa si weyn muhiim u ahaa, maadaama xiisado isir-diyaarsan ay ka dillaaceen xaafado ay ku badan yihiin beesha Druze ee magaalada Dimishiq, kadib markii lasoo faafiyay cod lagu eedeeyay nin ka tirsan beeshaas inuu aflagaadeeyay Nabi Maxamed (NNKH).

Inkasta oo codkaasi la tuhunsan yahay inuu yahay been-abuur, haddana wuxuu horseeday dagaallo hubeysan oo dhexmaray maleeshiyaad Sunni ah iyo kuwa Druze ah, gaar ahaan xaafadaha Ashrafieh Sahnaya iyo Jaramana, iyadoo dowladda Suuriya ay ku howlan tahay dejinta xaaladda.

Dhinaca kale, Turkiga ayaa isu muujiyay inuu yahay xulafada muhiimka ah ee dowladda Suuriya, isagoo shaaciyay inuu xiiseynayo inuu ciidan iyo difaac cirka ah geeyo xarumo istaraatijiyadeed sida saldhigyada T4 iyo Hama, kuwaasoo horey ugu jiray bartilmaameedyada duqeymaha Israa’iil.

Dhinaca Israa’iil, joogitaanka sii kordhaya ee Turkiga ayaa loo arkaa mid halis toos ah ku ah ololaha ay muddo dheer ku dooneyso inay ku ballaariso saameynteeda dhuleed iyo siyaasadeed ee gudaha Suuriya, tan iyo markii xilka laga tuuray madaxweynihii hore Bashar al-Assad.

Trump oo eryey la-taliyahiisa amniga qaranka kadib shirqool uu si sir ula maleegay dal kale

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa xilka ka qaaday la-taliyihiisii amniga qaranka, Michael Waltz, kadib markii si tartiib tartiib ah uu u korayay khilaaf la xiriiray aragtiyaha siyaasadeed iyo cabsi laga muujiyay qaabkiisa madax-bannaan ee go’aan qaadashada.

Inkasta oo sababta ugu dambeysa ee xil ka qaadistu ay ahayd markii uu bishii Maarso weriye ku daray Group Signal App ah oo xasaasi ah, haddana ilo-wareedyo ku dhow Aqalka Cad ayaa sheegay in mowqifkiisa dagaal-doonnimo – gaar ahaan arrimaha Iran – iyo isku dhacyadiisa joogtada ah ee saraakiisha sare ay gacan weyn ka gaysteen go’aankaasi.

Waltz, oo horey uga tirsanaa cutubka khaaska ah ee ciidamada Mareykanka (Green Berets), ayaa si isa soo taraysa u khilaafayay aragtida Trump ee ku dhisan ka fogaanshaha faragelinta dibadda.

Khilaafku wuxuu sii xoogaystay kadib kulan bishii Febraayo uu Trump la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu, halkaas oo Waltz lagu eedeeyay inuu si buuxda ula saftay Netanyahu oo u ololeynayay weerar milatari oo ka dhan ah Iran. Trump ayaa la sheegay inuu si weyn uga carooday markii uu ogaaday in Waltz uu si qarsoodi ah ula shaqeynayay Israa’iil iyadoo aysan jirin qorshe diblomaasiyadeed oo qeexan.

Xiisadda gudaha Aqalka Cad ayaa cirka isku shareertay iyadoo Madaxa Shaqaalaha Susie Wiles iyo saraakiil kale ay bilaabeen iney u arkaan Waltz inuusan la jaanqaadi karin ajandaha madaxweynaha.

Inkastoo Madaxweyne ku xigeen JD Vance uu isku dayay inuu difaaco Waltz – isagoo geeyay safar uu ku tagay Greenland isla markaana la kulansiiyay siyaasiyiin ra’yigiisa la wadaaga – haddana xaaladdiisu ma aysan xasilloonayn.

Dhacdadii Signal oo jebisay xeerarka isgaarsiinta ayaa u muuqatay tii ugu dambeysay ee kalsoonida wiiqday, inkasta oo mas’uuliyiin qaar ay ku doodayaan in barnaamijka Signal loo isticmaalayay wada-hadallo aan sir ahayn.

Xilkaas kadib, Madaxweyne Trump wuxuu Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio u magacaabay la-taliye ku-meel-gaar ah oo dhanka amniga qaranka ah. In kastoo Rubio uu kasoo jeedo garabka Jamhuuriga ee dhaqanka leh sida Waltz, haddana wuxuu muujiyay diyaar u ahaansho inuu la jaanqaado jihada cusub ee siyaasadeed ee Trump.

Magacaabistiisa ku-meel-gaarka ah ayaa loo arkaa mid muujinaysa in muhiimaddii Golaha Amniga Qaranka (NSC) ay sii yaraanayso, iyadoo Trump uu doorbidayo daacadnimo shaqsiyeed iyo isfahan toos ah halkii uu ka raaci lahaa nidaamka hay’adaha iyo wada-tashi ballaaran.

Trump ayaa si kastaba ha ahaatee u magacaabay Waltz inuu noqdo danjiraha Mareykanka ee Qaramada Midoobay, tallaabo sii haynaysa xil dowladeed laakiin ka fogaynaysa go’aan qaadashada siyaasadda arrimaha dibadda ee Aqalka Cad.

Tani waxay sidoo kale calaamad u tahay isbeddelka baaxadda leh ee uu Trump qorsheynayo inuu ku sameeyo xukuumaddiisa labaad – isagoo beddelaya saraakiil khibrad dheer u leh hay’adaha dowladda kuna beddelaya kuwa daacad u ah aragtidiisa, gaar ahaan marka laga hadlayo siyaasadda dibadda.

Go’aankan ayaa sidoo kale ka tarjumaya shakiga sii kordhaya ee uu Trump ka qabo doorka hay’adeed ee Golaha Amniga Qaranka. Mas’uuliyiin badan ayaa hadda u arka NSC inuu ka leexday doorkiisii ahaa xarunta go’aan qaadashada siyaasadda arrimaha dibadda, islamarkaana uu noqday aalad si toos ah ugu adeega madaxweynaha.

Qaabkii hore ee khubaro madaxbannaan ay hoggaamin jireen siyaasadda dibadda ayaa laga yaabaa inuusan ka shaqeyn doonin maamulka Trump, maadaama go’aamada muhiimka ah lagu ururinayo madaxweynaha laftiisa.

Inkasta oo markii hore loo arkayay in Waltz uu yahay doorasho la yaab leh sababo la xiriira mowqifkiisa dagaal-doonnimo, haddana wuxuu ahaa mid si buuxda u taageersanaa Trump, kana shaqeynayay sidii uu u fulin lahaa awaamiirta madaxweynaha.

Si kastaba ha ahaatee, aragtidiisa adag ee ka dhanka ah Ruushka iyo Iran marar badan ayay is khilaafeen istiraatiijiyadda xasilloon ee Trump uu doorbidayay. Tusaale ahaan, Trump wuxuu ku tiirsanaa saaxiibkiisa dhow Steve Witkoff si uu u wado wada-xaajoodyo qarsoodi ah oo la xiriira Tehran iyo Moscow.

Ugu dambeyn, ilo ku dhow Trump ayaa sheegay in go’aanka shaqo ka qaadista Waltz uu ahaa mid uu si shaqsi ah u gaaray madaxweynuhu, maadaama uu si isa soo taraysa u noqday la-taliyihiisa ugu sarreeya. Inkasta oo talooyin laga heli karo saraakiil kale, sarkaal sare ayaa sheegay: “Marka ay noqoto go’aanada waaweyn ee shaqaalaha, isagaa go’aamiya.”

Shaqo ka qaadista Waltz, isbeddelka hoggaamineed, iyo suurtagalnimada hoos u dhigidda kaalinta Golaha Amniga Qaranka waxay muujinayaan jihada cusub ee Trump – mid ku dhisan daacadnimo, ururinta go’aamada hal meel, iyo kalsooni buuxda oo uu ku qabo aragtidiisa shaqsiyeed, halkii laga adeegi lahaa habraacyadii maamulka ama aragtiyo kala duwan oo gudihiisa ah.

Dacwadda VOA iyo Trump: Maxaa soo kordhay kadib aamusiin laba bilood ah?

Washington (Caasimada Online) – Warbaahinta ay maalgeliso dowladda Mareykanka, Voice of America (VOA), oo muddo laba bilood ah xaalad hubanti la’aan ah ku jirtay, ayaa wajahaysa jahawareer sharciyeed kadib isbeddelkii ugu dambeeyay ee ka dhacay maxkamadda rafcaanka.

Shaqaalaha VOA ayaa is diyaarinayay inay toddobaadkan shaqooyinka dib ugu laabtaan, kadib markii ay horraantii April guul ku-meel-gaar ah ka gaareen dacwad ay ka gudbiyeen maamulka Trump. Hase yeeshee, qorshahaas hadda wuxuu u muuqdaa mid hakad galay.

VOA iyo warbaahinno kale oo ay hoos tagto US Agency for Global Media (USAGM) ayaa si rasmi ah u xirmay tan iyo markii maamulka Trump uu bishii Maarso soo saaray amar madaxtinimo oo lagu kala dirayay USAGM — hay’addaas oo maamusha maalgelinta warbaahinta u adeegta dimuqraadiyadda iyo ka hortagga borobogaandada caalamiga ah, sida Radio Free Europe/Radio Liberty, Radio Free Asia iyo Middle East Broadcasting Networks.

Markii inta badan shabakadahaas ay dacwo ka gudbiyeen, Garsooraha Maxkamadda Federaalka ee D.C. Royce Lamberth ayaa April bixiyay amar horudhac ah oo ka dhan ah Aqalka Cad, isaga oo amarkii Trump ku tilmaamay “mid sharci-darro ah” oo laga yaabo inuu dhaafay awoodda madaxweynaha.

Go’aankaasi wuxuu u muuqday guul u soo hoyatay VOA. Agaasimaha hay’adda, Michael Abramowitz, oo ka mid ah dadkii dacwadda waday, ayaa shaqaalaha u diray email Jimcihii fiidkii, isagoo sheegay in USAGM ay dib u furayso akoonnadii shaqaalaha isla markaana lagu diyaarinayo dib ugu laabashada xafiisyada si tartiib tartiib ah.

Laakiin Sabtidii, saddex garsoore oo ka tirsan Maxkamadda Rafcaanka ee D.C. ayaa bixiyay amar hakad ah oo joojinaya go’aankii April.

Go’aanka, oo ay laba garsoore oggolaadeen halka mid diiday, ayaa sheegay in dowladda ay u badan tahay inay ku guuleysan doonto rafcaanka, isla markaana garsooraha maxkamadda hoose uusan lahayn awood uu kaga hor istaago fulinta amarka madaxweynaha ee la xiriira shaqaalaynta iyo bixinta deeqaha.

Ma cadda in VOA ay si rasmi ah u joojisay qorshihii shaqaalaha lagu soo celin lahaa, iyadoo Sabtidii gelinkii dambe shaqaalaha hay’adda ay sugayeen amar rasmi ah oo dowladda ka yimaada.

“Waxaan ogayn bilowgii horeba in tani ay noqon doonto geeddi-socod dheer,” ayay tiri Patsy Widakuswara, madaxa VOA ee Aqalka Cad iyo mid ka mid ah dadka dacwadda gudbiyay.

“Wariyeyaashu waxay rabaan oo kaliya inay ku laabtaan newsroom-ka, si ay u gaarsiiyaan warar dhab ah, dhexdhexaad ah, una hoggaansan dastuurka, dadweynaha caalamka ee nagu tiirsan.”

Steve Herman, madaxa wararka qaranka ee VOA, ayaa isna yiri: “Saddex tallaabo hore u qaad, hal tallaabo gadaal u laabo. Waan ogayn in dagaalkani uu noqon doono mid dheer.”

Go’aanka hakinta waxaa ansixiyay laba garsoore oo uu magacaabay Trump: Neomi Rao iyo Gregory Katsas. Garsoore Cornelia Pillard, oo uu magacaabay Madaxweyne Obama, ayaa ka biyo diiday go’aanka, iyadoo sheegtay in VOA iyo warbaahinta kale ee ka hortimid amarka Trump ay wajahayaan “khasaaro culus oo aan la soo celin karin haddii aan la helin xeer ilaalin sharci ah.”

Waxay intaas sii raacisay: “Ujeeddada hakadku waa in lagu hayo xaaladdu sida ay tahay inta dacwadda si buuxda loo dhageysanayo.

Balse hakadkani wuxuu ka hor imaanayaa arrintaas, wuxuuna VOA si buuxda uga aamusinayaa mustaqbalka dhow, wuxuuna meesha ka saarayaa awoodda Radio Free Asia iyo Middle East Broadcasting Networks ee ah inay si buuxda dacwaddooda u gaarsiiyaan heer dhammaad.”

Radio Free Asia ayaa horey u shaacisay in ay shaqo ka joojin ballaaran sameysay isla markaana ay xirto adeegyo badan oo ay ku lahayd qaaradda Aasiya, kadib markii ay waayeen maalgelintii dowladda.

USAGM kama aysan jawaabin codsi warbaahineed oo la xiriira arrintan, hase yeeshee Kari Lake, la-taliye sare oo hay’adda ka tirsan, ayaa barta X (Twitter) ku qoray in go’aanka maxkamadda rafcaanku uu yahay “guul weyn oo u soo hoyatay Madaxweyne Trump iyo Qodobka II ee Dastuurka Mareykanka,” oo qeexaya awoodaha madaxweynaha.

Waxay intaas ku dartay: “Waxaa cadaatay in garsooraha maxkamadda hoose uusan si toos ah u maamuli doonin hay’adda, sida uu u muuqday inuu doonayay.”

Wasaarad ka tirsan Puntland oo wajahaysa dhaqaale xumo aad u baahsan

0

Garoowe (Caasimada Online) – Waxaa magaalada Garoowe lagu soo gaba-gabeeyay shir muhiim ah oo lagu falanqeeyay xaaladda waxbarashada Puntland, gaar ahaan caqabadaha dhaqaale ee haysta nidaamka waxbarasho.

Shirkan ayaa si qoto dheer diiradda u saaray baahida loo qabo in wax laga beddelo hannaanka maalgelinta, si wax looga qabto dib-u-dhaca muuqda ee haysta waxbarashada, taasoo sabab u ah dhaqaale la’aanta baahsan ee la wajahayo.

Wasaaradda Waxbarashada Puntland iyo bah-wadaagta kala shaqeeya horumarinta waxbarashada ayaa ku heshiiyay in la hirgeliyo Sanduuqa Horumarinta Waxbarashada, kaasoo lagu doonayo in lagu taageero horumarinta adeegyada waxbarasho ee hadda wajahaya caqabado dhaqaale.

Inkasta oo uu jiro heshiiskaas, haddana mas’uuliyiinta shirka kama aysan caddeyn cidda bixin doonta dhaqaalaha lagu shubi doono sanduuqa cusub, iyo sida loo xaqiijin doono in maalgelintaasi gaarto meelaha ugu habboon. Tani waxay keentay in su’aalo badan la iska weydiiyo suurtagalnimada hirgelinta sanduuqa iyo waxtarkiisa mustaqbalka dhow.

Warbixinta kasoo baxday shirka ayaa sidoo kale muujisay baahida loo qabo in si gaar ah loo horumariyo dugsiyada sare ee farsamada gacanta, kuwaasoo muhiim u ah dhismaha xirfadlayaal iyo in dhalinyarada lagu haggo suuqyada shaqada. Waxay ahayd arrin si weyn uga doodeen dhammaan ka-qaybgalayaashu.

Dhinaca kale, shirku wuxuu xusay muhiimadda waxbarashada dadka waaweyn iyo xarumaha xirfadaha sida koronto, dhisme, iyo farsamooyin kale, iyadoo la isla gartay in kor loo qaado waxbarashada xirfadeed maadaama ay tahay dariiqa ugu dhow ee looga hortagi karo tahriibka iyo rajo-beelka dhalinyarada.

Gaba-gabadii, shirkan ayaa iftiimiyay baahida degdegga ah ee loo qabo dib-u-habeyn dhaqaale iyo mid nidaam ah, si loo xoojiyo adeegyada waxbarashada Puntland oo haatan wajahaya dib-u-dhac ballaaran.

Daawo: Firdhiye oo shaaciyey sababta uu u yimid Muqdisho

Muqdisho (Caasimada Online) –Hogaamiyaha dowlad goboleedka SSC-Khaatumo Cabdulqaadir Firdhiye oo galabta Muqdisho yimid ayaa sheegay inuu ka qeyb gelayo oo lagu casuumay shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo markii ugu horeysay uu maqaam ku yeeshay maamulkaas.

“Waxaan u imid Muqdisho in aan ka qeybgalo shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo markii u horeysay ay SSC-Khaatumo ka qeybgaleyso” ayuu yiri Firdhiye oo saxaafadda kula hadlay Garoonka Aadan Cadde.

Hoggaamiye Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa galabta kasoo dagay garoonka Aadan Cadde, isaga oo kasoo duulay magaalada Laascaanood ee xarunta ee dowlad goboleedka SSC-Khaatumo, waxaana Muqdisho loogu soo dhaweeyey si weyn.

Madax sare oo ka tirsan dowladda federaalka, sida wasiirro, xildhibaanno iyo dadweyne loo diyaariyay soo dhaweyntiisa, ayaa garoonka uga hortegay FIrdhiye, waxaana heer sare la gaarsiiyey maqaamkiisa.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa casuumay Cabdulqaadir Firdhiye waxaana lagu casuumay inuu ka qaybgalo Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo magaalada Muqdisho ka furmaya 5-ta bishaan May ee sanadkan 2025.

Sidoo kale, Hoggaamiyaha SSC ayaa sidoo kale kulamo la qaadan doono madaxda sare ee dalka, kuwaas oo looga hadlayo dhabaha cusub ee u furmay labada dhinac, gaar ahaan wadashaqeynta SSC iyo dowladda dhexe.

Shirka loo ballansan yahay oo ay ka qayb-geli doonaan madaxda Maamul-goboleedyada, marka laga reebo Jubbaland iyo Puntland ayaa waxaa diiradda lagu saarayaa xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab iyo arrimaha doorashooyinka ee 2026.

Hoos ka daawo

Abshirow oo fasaxay xubnihii laga ganaaxay kulamada BF iyo Aadan Madoobe oo maqan

Muqdisho (Caasimada Online) –Xildhibaanadii fadhiyada golaha shacabka uu ka joojiyey Sheekh Aadan Madoobe ayaa dib loogu fasaxay, isagoo ka maqan Muqdisho oo dibadda shir caalami ah uga qeyb gelaya.

Warqad kasoo baxday xafiiska ku simaha Guddoomiyaha Golaha Shacabka, ahna Guddoomiye ku xigeenka labaad ee Golaha Cabdullaahi Cumar Abshirow ayaa Xildhibaanadaas dib ugu fasaxay fadhiyada Golaha.

Xildhibaanadaan oo gaaraya 24 xubnood ayaa kala ah Afar ka tirsan xukuumadda oo gacan qaad sameeyey kulankii ugu dambeeyey ee golaha iyo 20 mucaarad ah, kuwaas oo Guddoomiye Aadan Madoobe uu mid mid ugu dhex caayey kulankii golaha.

Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa intii uusan ka dhoofin Muqdisho maalin ka hor wuxuu soo saaray warqado is dabajoog ah oo 24-kaas Xildhibaan uu uga joojiyey kulamad golaha shacabka, balse isagoo sii maqan ayaa hadda loo fasaxay kulamadooda golaha inay ka qeyb galaan.

Sida ay xog ku heshay Caasimada Online, khilaafkii jiray ayaa xalay intiisa badan xal laga gaaray, kadib kulamo xasaasi ah oo Muqdisho ka dhacay.

Xubno uu ku jiro Guddoomiye Abshirow oo ergo ka ahaa guddoomiye Aadan Madoobe oo Xildhibaanada qaar ay si toos ah isku qabteen ayaa xaliyey kiiskii taagnaa oo sababi karay in xilka laga qaado Aadan Madoobe.

Shirweynaha Guddoomiyaasha Baarlamaanadda Carabta oo maanya ka furmay Magaalada Algiers ee caasimadda wadanka Algeria, ayuu ka qeyb-gelayaa Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe iyo wafdi uu hogaaminayo oo ku sugan wadanka Algeria.

Shirkaas ayaa sanadkan looga hadlayaa arrimaha wadamada Carabta, gaar ahaan xaaladda Falastiin.

Xasan Sheekh oo difaacay heshiiska shidaalka: Lama dhayalsan karo faa’iidada…

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa si kulul u difaacay heshiiska baarista shidaalka iyo gaaska ee ay Dowladda Federaalka Soomaaliya la gashay Türkiye, kaddib markii la shaaciyay warbixino sheegaya in xoogga dakhliga ay qaadaneyso Ankara.

Heshiiska oo la saxiixay sanadkii hore, balse si baahsan loo faafiyay bishii la soo dhaafay, ayaa u oggolaanaya dowladda federaalka inay ku wareejiso howlaha baarista iyo soo saarista shidaalka dowladda Türkiye. Tani waxay muujinaysaa saameynta sii kordheysa ee Ankara ku leedahay dhaqaalaha Soomaaliya, iyadoo horey u maamusho dekedda iyo garoonka caalamiga ah ee Muqdisho, iyo saldhigyo ciidan.

“Halkaan, Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay siineysaa hay’adda u xilsaaran Turkiga xuquuq gaar ah iyo mid gaar loo leeyahay oo ay ku fulin karto howlaha shidaalka ee ku saabsan aagga heshiiska,” ayaa lagu sheegay heshiiska.

“Sidaas awgeed, si xuquuqdan loo dhaqangeliyo, dowladda federaalka ah waxay siin doontaa hay’adda Turkiga xogaha farsamo ee horay u jiray ama mustaqbalka la heli karo, iyada oo aan wax kharash ah lagu saaraynin, waxayna la geli doontaa heshiis wax-wada-qaybsi ah oo gooni ah aagga kasta oo shirkaddaasi u aragto inuu ku habboon yahay.”

Heshiisku wuxuu u oggolaanayaa qandaraaslaha in uu dib u soo cesho kharashaadka la galay, isaga oo si gooni ah u maamuli kara illaa 90% saliidda cayriin iyo gaaska dabiiciga ah ee la soo saaro sanad maaliyadeedkaas—ka dib marka la bixiyo dhammaan xuquuqda dowladda.

Heshiiska waxaa lagu saxiixay magaalada Istanbul 7-dii Maarso 2024, waxaana qalinka ku duugay Wasiirkii hore ee Shidaalka Soomaaliya, Cabdirisaaq Cumar Maxamed, iyo Wasiirka Tamarta ee Türkiye, Alparslan Bayraktar.

Shirkadda Turkish Petroleum Corporation (TPAO) ayaa loo xilsaaray fulinta howlaha sahminta iyo soo saarista shidaalka.

Muuqaal la baahiyay ayuu Madaxweynaha Xasan Sheekh ku sheegay in heshiisku yahay mid labada dhinacba dan u ah oo ku saleysan is-afgarad iyo faa’iido wadaag.

“Tani waa markii ugu horreysay ee taariikhda ay Soomaaliya si rasmi ah u baarayso kheyraadkeeda shidaal iyo gaas. Lama dhayalsan karo faa’iidada cidda ugu horreysa ee gasha. Iyada oo Turkigu nala garab taagan yahay, Soomaaliya waxay u socotaa inay noqoto dal ka duwan sida dunidu u aragto,” ayuu yiri madaxweynaha.

Wasiiru-dawlaha Arrimaha Dibedda, Cali Cumar, ayaa heshiiska ku tilmaamay mid albaab u furaya fursado ganacsi oo weyn, isagoo xusay inuu quseeyo saddex qaybood oo kaliya—kuwaasoo ka tirsan 216 qaybood oo laga filayo inay shidaal ku jiraan xeebaha Soomaaliya.

Heshiiska Istanbul ayaa dhaliyay muran gudaha dalka ah kaddib markii warbixino khaldan ay baahisay Nordic Monitor—hay’ad ay leeyihiin suxufiyiin Turkish oo mucaarad ah oo ku xiran kooxda Fethullah Gulen.

Doodda dadweynaha ayaa aad u kala qaybsantay kaddib markii qaar ka mid ah dadka falanqeeya arrimaha siyaasadda ay ku tilmaameen heshiiska “hibo si gaar ah loo bixiyay”.

Abdisaid Muse Ali, oo horey u ahaan jiray la-taliyaha amniga qaranka iyo madaxa xafiiska Madaxweynaha, ayaa si adag u dhaleeceeyay heshiiska, isaga oo ku tilmaamay “mid baalmarsan Sharciga Shidaalka Soomaaliya. Ma jirin tartan furan. Ma jirin hay’ad madax-bannaan oo la tashatay. Ma jirin wadatashi lala sameeyay dowlad-goboleedyada. Ma jirin dood dadweyne. Tani ma ahan oo keliya siyaasad xun—waa sharci-darro.”

Balse Anisa Cabdulkadir, oo ah dhaqaale-yahan fadhigeedu yahay Muqdisho, ayaa sheegtay in Soomaaliya aysan awoodin kharashaadka badan ee bilowga sahminta, baaritaanka iyo ka faa’iideysiga kheyraadka shidaalka—gaar ahaan kuwa ku jira biyaha badda—sidaas darteedna aysan dhib ku jirin in la xilsaaro shirkad arrimahaas qabata.

“Waa wax caadi ah in waddamo sida Soomaaliya oo kale ah, oo aan haysan dhaqaale iyo awood farsamo, ay la shaqeeyaan shirkado waaweyn sida TPAO,” ayay u sheegtay The EastAfrican.

“Marka la horumariyo warshadaha shidaalka, dalku wuxuu dhisi karaa hay’ad u gaar ah iyo awood uu ku maareeyo kheyraadkiisa, si uu uga baxo habka dib-u-soo-celinta kharashyada,” ayay raacisay, iyadoo muujisay taageerada ikhtiyaarka maalgashi ee dowladda hadda jirta.

Puntland ma ka qeyb-galeysaa shirka madasha ee ka furmaya Muqdisho?

Garoowe (Caasimada Online) – Maamul goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland oo mar kale ka hadlay shirka uu ku baaqay madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku ku adkeystay go’aanka diidmada ah ee ka qayb-galka shirweynahaasi.

Wasiiru dowlaha madaxtooyada Puntland, Cabdifitaax Cabdinuur oo la hadlay BBC-da ayaa shaaca ka qaaday in Puntland aysan dib ugu laaban doonin shirka Golaha Wadatashiga Qaran oo ay horay uga baxday, sababo la xiriirka khilaafka kala dhexeeya dowladda federaalka, wuxuuna sheegay in go’aankooda uu weli sidiisii yahay.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in loo baahan yahay in la qabto wadatashi intaas ka ballaaran oo aan ku ekeyn Dowladda Federaalka iyo Dowlad-goboleedyada oo kaliya, ee ay tahay in la wayneeyo gogosha, lagana kasoo qayb-galiyo dhinacyada hadda maqan.

Ujeedka ugu wayn ee Puntland waxa ku sheegay inuu yahay in is faham buuxa laga gaaro dowlad dhiska Soomaaliya, si looga gudbo marxaladda haatan lagu jiro.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in ay haboon tahay in si siyaasadeysan looga heshiiyo khilaafaadka jira, ee la xiriira hannaanka doorashada iyo dastuurka.

“Madasha waxay Puntland ka dhaqaaqday bishii December 2022. Waxay uga dhaqaaqday waxay ahaayeen isfaham-waa ka dhashay qaabka madaxda Soomaaliya u wajahayaan hannaanka dowlad dhiska. Haddii aan Isfaham laga yeelan wax macno oo ay yeelanayso ma jirto inaan kusoo laabano madashii aanu ka dhaqaaqnay,” ayuu yiri.

Dhinaca kale, waxa uu rajo xumo ka muujiyay shirka haatan loo ballansan yahay ee uu iclaamiyay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo tilmaamay in uusan xal u keeni karin arrimaha siyaasadeed ee la isku hayo, gaar ahaan muranka doorashada.

Cabdifitaax Cabdinuur oo hadalkiisa sii wata ayaa ku baaqay in la ballaariyo ajendaha shirka, isla markaana diiradda lagu saaro arrimaha amniga iyo siyaasad loo dhan yahay in laga gaaro doorashada, si looga gudbo mugdiga ku jira hannaanka doorashooyinka.

Puntland ayaa horay shuruud adag ugu xirtay ka qayb-galka shirka Muqdisho ka dhacaya 5-ta bishaan May, iyada oo sheegtay in ay sii maqnaan doonto inta ay dowladda dhexe uga soo laabaneyso heshiisyadii ay horay uga baxday ee dhaliyay khilaafka labada dhinac.

Si kastaba ha ahaatee, Madaxweyne Deni ayaa ka maqnaa shirarka GWQ tan iyo bishii December 2022, kaddib markii uu sii xumaaday khilaafka u dhexeeya maamulka Puntland iyo dowladda federaalka. Xiriirka labada dhinac ayaa aad u xumaaday, iyadoo wada-shaqeyntii iyo isgaarsiintii si weyn hoos ugu dhacday sababo la xiriira muranka siyaasadeed.

Sawirro: Hogaamiyaha SSC-Khaatumo oo si weyn loogu soo dhaweeyay Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa galabta kasoo dagay garoonka Aadan Cadde, isaga oo kasoo duulay magaalada Laascaanood ee xarunta ee gobolka Sool.

Firdhiye ayaa si weyn oo mugleh loogu soo dhaweeyay garoonka Muqdisho oo ay uga hortageen madax sare oo ka tirsan dowladda federaalka, sida wasiirro, xildhibaanno iyo dadweyne loo diyaariyay soo dhaweyntiisa, taas oo sare usii u dhigtay maqaamkiisa.

Cabdulqaadir Firdhiye ayaa magaalada Muqdisho u yimid ka qayb-galka Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo uu ka casuumay Madaxweyne Xasan Sheekh, kaas oo Villa Soomaaliya ka dhacayo shanta bishaan May ee sanadkan 2025..

Sidoo kale, Hoggaamiyaha SSC ayaa sidoo kale kulamo la qaadan doono madaxda sare ee dalka, kuwaas oo looga hadlayo dhabaha cusub ee u furmay labada dhinac, gaar ahaan wadashaqeynta SSC iyo dowladda dhexe.

Shirka loo ballansan yahay oo ay ka qayb-geli doonaan madaxda Maamul-goboleedyada, marka laga reebo Jubbaland iyo Puntland ayaa waxaa diiradda lagu saarayaa xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab iyo arrimaha doorashooyinka ee 2026.

Hoggaamiye Firdhiye oo dhowaan wareysi gaar ah siiyay Telefishinka Qaranka ayaa ka hadlay waxa ay uga dhigan tahay ka qayb-galka shirkan oo uu markiisii ugu horreysay imaanayo, isaga oo metalayo dadka deegaanka ee SSC-Khaatumo oo dhowaan maamul goboleed loo aqoonsaday.

Hoggaamiyaha ayaa xusay in wax wayb uga dhigan tahay tagistiisa Muqdisho, wuxuuna carabka ku dhuftay inay tahay markii u horreysay oo uu shirka ka qayb-galayo mas’uul reer waqooyi ah, maadaama markii hore ay madasha ku ekeyd reer koonfur oo kaliya.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in shirka golaha wadatashiga qaran ay gayn doonaan taladooda iyo arrinta midnimada iyo wadajirka Ummadda Soomaaliyeed.

“Horta madasha markii ugu horreysay ka qayb-galo oo reer waqooyi ah weeyaan qoladaan reer Koonfureed ayaa madashaan iska haysatay marka waxaan leenahay waa nimid, waxaana soo kordhin doonaa qaybihii kala duwanaa ee qaranka Soomaaliyeed oo badankood ay dhan yihiin” ayuu yiri Madaxweynaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray “Waa taladii qaranka oo SSC ay bartanka u fadhiso, waxaanu soo kordhin doonaa midnimo, wadajir iyo Somalinimo”.

Imaanshaha Cabdulqaadir Firdhiye ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhowaan Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre uu booqasho taariikhi ah ku tegay Laascaanood, halkaas oo uu uga soo dhowaaqay aqoonsiga maamulka kumeel gaarka ah ee SSC-Khaatumo.

Waa markii labaad ee uu hoggaamiye Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) imaanayo magaalada Muqdisho, laakiin safarkiisii hore ayaa ku koobnaa booqasho oo kaliya, laakiin hadda waa mid xambaarsan ujeedooyin siyaasadeed oo waawayn, maadaama uu qayb ka noqanayo go’aannada kasoo baxaya ee Shirka Golaha Wadata.

Daawo: Fiqi oo sameeyay ballan-qaad culus oo la xiriira dagaalka Shabaab

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka cusub ee wasaaradda gaashaandhigga, Axmed Macallin Fiqi oo maanta khudbad ka jeediyay munaasabad ka dhacday Muqdisho ayaa ka hadlay dagaalka Al-Shabaab, isaga oo ballan qaaday in muddo kooban uu kusoo afjarayo kooxdan oo muddo tobanaan sanno ah dagaal ka wadda gudaha dalka.

Fiqi oo maanta wareejiyay xilkii wasaaradda arrimaha dibadda ee uu horay u hoyaya ayaa marka hore shaaciyay waxa ay uga dhigan tahay in la geeyo gaashaandhigga.

“Runtii way kala duwan tahay in aad Taay ku labisatid oo aad diyaarad saaran tahay, kana qayb-gashid shir caalami ah iyo iyo in aad tuute labisatid oo meel kulul tagtid oo joogtid dhufeysyada ciidamada” ayuu yiri wasiirka cusub ee wasaarada gaashaandhigga.

Sidoo kale wuxuu soo hadal qaaday dagaalkii cuslaa ee shalay ka dhacay Hiiraan, isla-markaana ay Macawiisleyda ku laayeen xubnihii ugu badanaa ee soo weeraray, isaga oo sheegay in taasi ay muujineyso inay sii awood yaraaneyso koxoda argagixisada ah.

“Waxaan rajeynayaa kooxaha Khawaarijta ee aadka u tabarta daran oo shalay aad arkeyseen reer Hiiraan waxa ay ku dhigeen, waxay gaareen heer ay qaadan waayeen maydadkooda, waana jilcsan yihiin nimanka” ayuu mar kale yiri wasiir Fiqi.

Axmed Macallin Fiqi ayaa intaas kusii daray in dagaalka uu sii dardar-gelin doono, isla markaana muddo kooban uu dalka uga saari doono kooxda Al-Shabaab.

Wasiirka cusub ee gaashaandhiga ayaa sidoo kale dalbaday in lala shaqeeyo, isla markaana loo midoobo dagaalka ka socda dalka, si looga xoreeyo Khawaarijta.

“Waxaan ku han waynahay in Khawaarijta muddo dhow la’is gacan saari doono, kadibna muddo kooban dalka oo dhan looga kaxeyn doono” ayuu mar kale yiri wasiirku.

Hadalkan wuxuu kusoo aadayaa, iyada oo la filayo in ay dhacaan isbedallo waawayn oo la xiriira Taliska Ciidamada Xoogga dalka, kadibna dib boorka looga jafo gulufka ka dhan ah Al-Shabaab, si loo loogu laabto deegaannadii ugu dambeeyay ee dib looga soo baxay.

Al-Shabaabkii ugu badnaa oo weeraray KENYA + Khasaaraha

0

Nairobi (Caasimada Online) – Wararja naga soo gaaraya gobolka Waqooyi Bari Kenya ayaa sheegaya in Al-Shabaabkii ugu badnaa oo gudaha u galay gobolkaasi ay weerar ka fuliyeen qaybo kamid ah deegaanka Rakei ee keynta Boni, kana tirsan gobolka Lamu.

Xubnaha Al-Shabaab oo gaarayay illaa 70 xubnood ayaa la soo wariyay inay beegsadeen ciidamo ka tirsan kuwa Kenya oo ku sugnaa halkaasi, waxaana u gaysteen dhimasho iyo dhaawac.

Inta la xaqiijiyay waxaa weerarkan lagu dilay illaa 5 askari, halka lagu dhaawacay 8 kale oo ka tirsanaa ciidamada Kenya ee ku sugnaa deegaanka la weeraray.

Dhaawacyada sideedda askari ayaa durbo loo qaaday magaalada Nairobu oo haatan lagu dabiibayo xaaladdooda caafimaad, sida ay sheegeen saraakiisha ammaanka Kenya.

Taliyaha Booliska Lamu Wesley Koech oo warbaahinta la hadlay ayaa sheegaya in maleeshiyaadka Al-Shabaab ay isku dayeen inay ka gudbaan xadka Bodhei-Lamu, balse iyaga oo sii maraya aagga Gaarisa ay la kuleen ciidamo ka tirsan kooxda howlgallada gaarka ah ee SOG (Special Operations Group), kadibna uu sidaas ku qarxay dagaalka.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in xubnahan ay doonayeen inay gudaha usii galaan Kenya, si ay u fuliyaan weerarro argigixiso oo halis ah, balse ay ka hortageen.

Weerarkan waxaa ka horeeyay dilka shan shaqaale Kenyan ah oo ka shaqeynayay goob qodista dhagaxa oo la khaarijiyay waaberigii Talaadada, kadib  weerar argagixiso oo ka dhacay tuulada Bur Abor ee Mandera East.

Weerarka ayaa dhacay abaara 7:00 subaxnimo, iyadoo markhaatiyaal iyo baaritaanno hordhac ah ay tilmaamayaan in dambiilayaasha ay ahaayeen maleeshiyaad la tuhunsan yahay inay ka tirsan yihiin Al-Shabaab.

Inta badan kooxda Al-Shabaab ayaa weeraro culus ka fulisa gudaha Kenya, gaar ahaan deegaannada dhaca xadka, waxayna badanaa beegsataa ciidamada dalkaasi.

DF oo war cusub ka soo saartay soo saarista shidaalka

0

Istanbul (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaaca ka qaaday in dhowaan ay soo saaran doonto shidaalka ku jiro dhulkeeda, sida uu maanta sheegtay wasiirka bartoolka Daahir Shire Maxamed oo haatan ka qayb-galaya Shirka Kheyraadka Dabiiciga ah ee ka socda magaalada Istanbul ee caasimada dalka Turkiga.

Daahir Shire ayaa sheegay in Soomaaliya ay diyaar u tahay inay ka faa’iideysato khayraadka dhex ceegaaga dhulkeeda, isla markaana haatan wixii ka dambeeya ay xoojin doonto iskaashiga ku aaddan horumarinta kheyraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya.

Wasiirka ayaa hoosta ka xariiqay in Soomaaliya ay ku taallo goob istaraatiiji ah, Allana uu ku maneystatay khayraad dabiici ah, isaga oo maalgashadayaasha caalamiga ah ugu baaqay inay ka faa’iideystaan fursaddaasi ee ay usoo bandhigtay dowladda Soomaaliya.

“Soomaaliya waa goob istaraatiiji ah waxaana ku duugan Kheyraad farabadan oo dabiici ah, goobtaas muhiimka ah ee ay Africa kaga taalo waxay fursad weyn u tahay maalgashadayaasha caalamiga ah inay Soomaaliya maalgashi xoogan ku sameeyaan” ayuu yiri Wasiir Daahir Shire oo madasha ka jeediyay Khudbad kooban.

Sidoo kale wuxuu soo hadal qaaday dadaallada socda ee sahminta shidaalka Soomaaliya ee uu wado Turkiga, isaga oo xusay inuu marayo heer gabagabo ah, kadibna xigi doonto qorshaha qodiska shidaalka, si loo soo saaro, kadibna loo sii iib geeyo.

Sahminta ayaa hadda lasoo warinayaa in boqolkiiba toddobaatan la dhameeyay baarista shidaalka Soomaaliya, taasoo ka dhigan in badankeedu soo idlaatay.

Marka ay soo dhammaato howsha sahminta, waxaa lagu dhaqaaqi doonaa qodista shidaalka, sida uu haatan ka dhawaajiyay wasiirka batroolka Soomaaliya.

Badda Soomaaliya waxaa ku yaalla in ka badan 200 xirmo oo la rumeysan yahay inuu shidaal ka buuxo, kuwaas oo aan badankood sahmin lagu sameyn sababo la xiriira walaaca dhanka amniga iyo khilaafaadka ka jira dalka.

Horraantii sanadkii tegay ee 2024 ayay ahayd markii Soomaaliya iyo Turkiga gaareen heshiis lagu sahminayo shidaalka iyo macdanta kale ee badda ku jirta.

Dabayaaqadii isla sanadkaas, markabka baaritaanka ee Turkiga, Oruç Reis, ayaa soo gaaray dekedda Muqdisho, wuxuuna ruqaansaday goobaha loo arko inay ku habboon yihiin baarista, si loo sumadeeyo meelaha lagu arko kheyraadka la qorsheynayo in la soo saaro.

Marka la helo natiijo la isku halleyn karo, kadib ayaa la guda geli doonaa soo saarista shidaalka, sida uu dhigayo heshiiska Soomaaliya iyo Turkiga.

Republican Senators move to block Somalia mission funding

WASHINGTON, USA — A group of Republican U.S. senators has introduced legislation blocking American funding for a new African Union peace operation in Somalia unless the European Union (EU), United Nations (UN), and the AU itself share the financial burden more equitably.

The proposal, known as the “AUSSOM Funding Restriction Act of 2025,” comes amid growing frustration in Washington over what lawmakers describe as a lopsided funding structure that unfairly relies on U.S. taxpayers.

It targets the African Union Support and Stabilization Mission in Somalia (AUSSOM), which was authorized by UN Security Council Resolution 2719 to replace the African Union Transition Mission in Somalia (ATMIS).

Three prominent Republican senators are spearheading the bill: Jim Risch (Idaho), the ranking member of the Senate Foreign Relations Committee; Ted Cruz (Texas); and Rick Scott (Florida).

“The aim is to protect American taxpayers and to hold the UN and AU accountable when conducting peacekeeping operations in Africa,” Risch told Fox News, which first reported the initiative.

Financial accountability demand

Risch said the bill aligns with former President Donald Trump’s foreign policy vision, which emphasized reducing overseas spending and demanding more responsibility from international allies.

“President Trump led a new era in U.S. foreign policy where taxpayer dollars serve only national interests. For too long, our partners have benefited while the U.S. pays the largest share of global security costs. Europe must now take responsibility,” Risch added.

According to the draft legislation obtained by Fox News, the bill would:

  • Ban U.S. funding for AUSSOM under UNSC Resolution 2719 until the AU and UN demonstrate responsible and transparent use of existing resources.
  • Require the Secretary of State to conduct annual independent assessments of AU compliance with Resolution 2719 across all AU-led peace operations.
  • Mandate reporting to Congress on the findings of those assessments, including AUSSOM’s performance, U.S. contributions, and overall funding status.
  • Oblige the U.S. to oppose any UNSC resolution enabling U.S. funding for AUSSOM under the current model.

EU criticized for dodging responsibility

The senators specifically accuse the EU of shirking its obligations.

“EU members at the UN are trying to offload their financial duties by proposing a new and unfair funding model that shifts the burden to the United States,” said Risch.

“That’s unacceptable. This bill prohibits any U.S. funding for AUSSOM using the proposed structure until the AU and UN prove they are managing funds effectively. We must prevent the U.S. from being locked into a dysfunctional system.”

Senator Rick Scott echoed the call for fiscal prudence and oversight:

“The U.S. should never allow taxpayer money to be spent while the UN avoids accountability—especially when the funded mission lacks transparency and oversight. I’m proud to work with my colleagues to ensure American interests come first and our money is wisely used.”

Senator Cruz, a co-sponsor of the bill and also a member of the Senate Foreign Relations Committee, supported the measure but was not quoted directly.

Ongoing threats in Somalia

Somalia, located in the Horn of Africa, has been plagued by violent insurgencies from al-Shabaab and Islamic State-linked fighters for decades. In the last five weeks, U.S. Africa Command (AFRICOM) confirmed four airstrikes: three targeting ISIS militants and one targeting al-Shabaab.

One of the airstrikes reportedly hit multiple sites, though AFRICOM has not disclosed full details. These strikes underscore the persistent threat posed by extremist groups and the importance of security assistance.

In June 2024, Somalia asked the UN Security Council to delay the withdrawal of African peacekeepers, warning that an abrupt exit could trigger a resurgence of al-Shabaab. The AU and Somali government have repeatedly called for a conditions-based drawdown to avoid creating a security vacuum.

AUSSOM was created as a follow-up mission to ATMIS, which began in 2022 and succeeded AMISOM. ATMIS was mandated to draw down gradually, ending in December 2024, with AUSSOM picking up the stabilization and counterinsurgency role.

While the UN has pledged to cover up to 75% of AUSSOM’s budget under Resolution 2719, U.S. lawmakers argue that America is once again poised to shoulder the largest share. They say other global partners, especially in Europe, must increase their contributions.

The bill’s fate remains uncertain, but its introduction marks a clear push by Republican lawmakers to reshape U.S. engagement in multilateral peacekeeping operations and insist on fairer burden-sharing among international allies.

Arrin xasaasi ah oo ka soo korortay xiisadda baarlamanka iyo kulankii maanta oo la…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Kulankii maanta ee Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa baaqday, sababo la xiriira xiisadda kasii dareysa ee ka taagan baarlamaanka dalka.

Farriin oo diray xildhibaannada ayaa waxaa loogu sheegay in maanta aanu jirin kulan, isla markaana ay isku imaan doonaan maalinta Isniinta ah ee soo socota.

Xildhibaannada Baarlamaanka Federaalka ayaa fadhiyadooda yeesha maalmaha Sabti, Isniin, iyo Arbaco, waxaana maanta la filayay in xildhibaannadu isugu yimaadaan kulankoodii caadiga ahaa, balse waa uu baaqday, sida ku cad farriinta loo diray.

Sababta ugu wayn ayaa lala xiririinayaa xiisadda ka dhex taagan baarlamaanka, taas oo saameyn ku yeelatay shaqadii socotay ee xildhibaannada, kadib markii uu iyaga iyo guddoomiyaha uu soo kala dhex-galay khilaaf xooggan.

Kulankii u dambeeyay oo dhacay Arbacadii lasoo dhaafay ayaa buuq iyo fowdo kusoo dhammaaday, waxaana kadib xigtay in qaar kamid ah xildhibaannada laga joojiyay fadhiyada baarlamaanka, kadib go’aan uu soo saaray guddoomiye Aadan Madoobe.

Xaaladda ayaa u muuqata inay weli kasii dareyso, waxaana xildhibaannada mucaaradka ay wadaan mooshin ay rabaan inay xilka uga tuuraan guddoomiyaha, isaguna wuu ka horyimid, wuxuuna ka laabtay maamuus ka xayuubintii xildhibaan Cabdullahi Xaashi Abiib oo iyadu sababtay buuqa haatan ka taagan baarlamaanka Soomaaliya.

Baaqashada kulanka maanta ee Golaha Shacabka ayaa sidoo kale kusoo aadeyso, iyada oo haatan dalka uu ka maqan yahay Sheekh Aadan Madoobe oo Khamiistii u baxay dalka Aljeeriya, halkaas oo uu maanta uga qayb-galayo shirka guddoomiyeyaasha baarlamaannada Carabta oo ka furmayo magaalada caasimada Algiers.

Shirka oo socon doono illa berri ayaa waxaa kadib qorshuhu yahay inuu Aadan Madoobe soo laabto, kadibna uu guddoomiyo kulanka baarlamaanka ee loo ballansan yahay Isniinta.

Marka laga soo tego xiisaddan, waxaa baarlamaanka Soomaaliya horyaalla shaqooyin adag oo ay ugu horreyso arrinta doorashada, maadaama laga sugayo shuruucdii lagu hagi lahaa.

Kaldhigii ugu dambeeyay ayay xildhibaannadu ku gaareen go’aanno culus oo la xiriira doorashada iyo wax ka beddelka dastuurka, xilli ay weli diidan yihiin mucaaradka.

Somalia defends revenue terms in oil deal with Turkey

MOGADISHU, Somalia — Somalia’s landmark oil and gas exploration deal with Turkey has sparked intense domestic debate. Critics have raised concerns over the deal’s lack of transparency, revenue-sharing terms, and constitutional oversight, while the government defends it as a strategic step toward economic independence.

The agreement, signed in Istanbul on March 7, 2024, grants Turkey’s state-run Turkish Petroleum Corporation (TPAO) exclusive rights to explore and extract hydrocarbons in Somalia’s offshore and onshore blocks. It is the first such contract in Somalia’s history, deepening Turkish influence.

According to the leaked documents, Turkey will receive up to 90 percent of the annual oil and gas output as cost recovery, a standard clause in frontier oil markets. Somalia is expected to receive a royalty of up to 5 percent, with profit-sharing to follow after costs are recovered.

The Federal Government of Somalia also committed to providing TPAO with technical and geological data free of charge and allowing the company to select its exploration zones unilaterally. The contract exempts TPAO from taxation and places its legal jurisdiction in Istanbul.

“This is a historic step. For the first time, Somalia is officially exploring its natural resources,” President Hassan Sheikh Mohamud said in a televised statement. “With Turkey by our side, Somalia is charting a new economic future.”

Legal and political pushback at home

The deal has drawn heavy criticism from Somali lawmakers, analysts, and civil society groups who accuse the government of sidestepping legal protocols and giving away too much control.

Abdisaid Muse Ali, a former national security adviser and ex-chief of staff to the president, described the deal as “unconstitutional and opaque.”

“There was no competitive bidding. No consultation with federal member states. No public debate. This is not just bad governance—it is illegal, Ali wrote on social media.

Somalia’s 2020 Petroleum Law requires transparency and federal consultation in resource contracts. Critics say the Istanbul deal violates those provisions and undermines the 2018 Baidoa revenue-sharing agreement, which allocates 55 percent of resource revenue to the federal government and 45 percent to federal states and producing communities.

The Parliamentary Committee on Natural Resources has also raised objections, demanding a review of the agreement and greater public accountability.

Despite the outcry, government officials insist the deal was made in Somalia’s national interest. State Minister for Foreign Affairs Ali Omar said the agreement covers just three 216 potential offshore blocks and will open the door to wider foreign investment.

Mogadishu-based economist Anisa Abdulkadir argued that Somalia cannot independently explore and develop its offshore reserves.

“Upfront oil exploration costs are high, and Somalia doesn’t have the money or technical know-how, she told The EastAfrican. “Partnering with a major company like TPAO is standard practice. This is how countries like ours begin.”

She added that Somalia could eventually develop its own institutions to manage natural resources and negotiate more favorable terms in future agreements.

Part of a broader strategic alliance

The oil deal follows a defense cooperation pact signed in February 2024, under which Turkey pledged to help train and equip Somalia’s navy. These moves come amid rising tensions in the Horn of Africa, particularly between Somalia and Ethiopia, which signed a controversial sea access deal in January with Somaliland—an agreement Mogadishu considers illegal.

Already deeply involved in Somalia’s infrastructure, military, and humanitarian sectors, Turkey appears to be expanding its geopolitical footprint. Analysts say Ankara is positioning itself as a long-term strategic ally for Somalia in a region increasingly shaped by rival foreign powers.

The government insists the deal complies with international norms and offers Somalia a path toward energy development. But as exploration activities prepare to begin, authorities face growing pressure to explain the contract’s terms, address legal concerns, and ensure equitable benefits across the country.

“Somalia must walk a tightrope—welcoming foreign investment without compromising sovereignty or the public trust, said one regional analyst. “How this deal is managed may define Somalia’s energy future.”

Khaatumo oo dalab culus soo saartay, ka hor imaanshaha Firdhiye ee Muqdisho

0

Laascaanood (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo Mudane Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta oo Sabti ah kusoo wajahan magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, waxaana haatan soconayo qaban qaabo wayn loogu jiro soo dhaweyntiisa.

Firdhiye ayaa magaalada Muqdisho u imaanayo ka qayb-galka Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka oo uu ka casuumay Madaxweyne Xasan Sheekh, kaas oo Villa Soomaaliya ka dhacayo shanta bishaan May ee sanadkan 2025.

SSC-Khaatumo oo xaqiijisay safarka madaxweyne Firdhiye ayaa dalbatay in laga qayb-qaato soo dhaweyntiisa, iyada oo sheegtay inuu u taagan yahay wadajirka iyo midnimada Ummadda Soomaaliyeed.

“Soo dhaweynta madaxweynaha cid kasta oo ummadda Soomaaliyeed oo jecel wadajirka iyo midnimada dalka ee fursad noo heli karto way nagala qayb qaadan kartaa soo dhaweynta madaxweynaha. Waxaan u cadeyneynaa in maanta oo Sabti ah uu Firdhire ka dagayo magaalada Muqdisho” ayay tiri Fahiimo Yuusuf Qooje oo ah gabar si weyn ugu dhaq-dhaqaaqda horumarka maamulka SSC-Khaatumo.

Sidoo kale, Hoggaamiyaha SSC ayaa sidoo kale kulamo la qaadan doono madaxda sare ee dalka, kuwaas oo looga hadlayo dhabaha cusub ee u furmay labada dhinac, gaar ahaan wadashaqeynta SSC iyo dowladda dhexe.

Shirka loo ballansan yahay oo ay ka qayb-geli doonaan madaxda Maamul-goboleedyada, marka laga reebo Jubbaland iyo Puntland ayaa waxaa diiradda lagu saarayaa xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab iyo arrimaha doorashooyinka ee 2026.

Cabdulqaadir Firdhiye oo dhowaan wareysi gaar ah siiyay Telefishinka Qaranka ayaa ka hadlay waxa ay uga dhigan tahay ka qayb-galka shirkan oo uu markiisii ugu horreysay imaanayo, isaga oo metalayo dadka deegaanka ee SSC-Khaatumo oo dhowaan maamul goboleed loo aqoonsaday.

Hoggaamiyaha ayaa xusay in wax wayb uga dhigan tahay tagistiisa Muqdisho, wuxuuna carabka ku dhuftay inay tahay markii u horreysay oo uu shirka ka qayb-galayo mas’uul reer waqooyi ah, maadaama markii hore ay madasha ku ekeyd reer koonfur oo kaliya.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in shirka golaha wadatashiga qaran ay gayn doonaan taladooda iyo arrinta midnimada iyo wadajirka Ummadda Soomaaliyeed.

“Horta madasha markii ugu horreysay ka qayb-galo oo reer waqooyi ah weeyaan qoladaan reer Koonfureed ayaa madashaan iska haysatay marka waxaan leenahay waa nimid, waxaana soo kordhin doonaa qaybihii kala duwanaa ee qaranka Soomaaliyeed oo badankood ay dhan yihiin” ayuu yiri Madaxweynaha Maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray “Waa taladii qaranka oo SSC ay bartanka u fadhiso, waxaanu soo kordhin doonaa midnimo, wadajir iyo Somalinimo”.

Imaanshaha Cabdulqaadir Firdhiye ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhowaan Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre uu booqasho taariikhi ah ku tegay Laascaanood, halkaas oo uu uga soo dhowaaqay aqoonsiga maamulka kumeel gaarka ah ee SSC-Khaatumo.

Waa markii labaad ee uu hoggaamiye Cabdulqaadir Axmed Aw-Cali (Firdhiye) imaanayo magaalada Muqdisho, laakiin safarkiisii hore ayaa ku koobnaa booqasho oo kaliya, laakiin hadda waa mid xambaarsan ujeedooyin siyaasadeed oo waawayn, maadaama uu qayb ka noqanayo go’aannada kasoo baxaya ee Shirka Golaha Wadatashiga Qaranka.

Congress-ka Mareykanka oo shuruudo adag ku xiray arrin muhiim u ah Soomaaliya

Washington (Caasimada Online) – Warbaahinta Fox News ayaa ogaatay in Mareykanku uu ka ka fakarayo inuu joojiyo maalgelinta dagaalka ka dhanka ah kooxaha Islaamiga ah ee xagjirka ah ee Soomaaliya, ilaa Midowga Yurub, Midowga Afrika (AU) iyo Qaramada Midoobay (QM) ay qaataan mas’uuliyad dhaqaale oo cadaalad ah si ay uga qayb qaataan hawlgallada nabad ilaalinta iyo xasilinta Soomaaliya.

Qorshahan lagu “xayirayo” adeegsiga dhaqaalaha Mareykanka ayaa ah qodob muhiim ah oo lagu muujiyay hindise sharciyeed cusub oo ay wadaan saddex Senator oo caan ah oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga, sida lagu sheegay warbixin gaar ah oo ay heshay Fox News.

Hindisahan, oo la jaanqaadaya siyaasaddii Madaxweyne Donald Trump ee lagu adkeynayay xakameynta kharashaadka gudaha iyo dibaddaba, waxaa soo diyaariyay Sen. Jim Risch (Idaho), Guddoomiyaha Guddiga Arrimaha Dibadda ee Senate-ka, Sen. Ted Cruz (Texas), iyo Sen. Rick Scott (Florida). Waxaa lagu magacaabay: Xeerka Xaddidaadda Maalgelinta Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ee 2025.

“Ujeeddadu waa in la ilaaliyo canshuuraha muwaadiniinta Mareykanka iyo in QM iyo AU lagula xisaabtamo marka ay fulinayaan hawlgallada nabad ilaalinta ee Afrika,” ayuu yiri Risch oo la hadlay Fox News.

Sharcigan waxa uu sidoo kale Mareykanka ku waajibinayaa inuu ka hor yimaado go’aanno kasta oo Golaha Ammaanka ee QM uu qaato si uu u ansixiyo maalgelin noocan ah.

Soomaaliya, oo ku taalla Geeska Afrika, waxa ay tobannaan sano la daalaa-dhacaysay weerarro iyo kacdoonno ay geystaan kooxaha xagjirka ah ee xiriirka la leh Al-Qaacida iyo Daacish, gaar ahaan Al-Shabaab. Shantii toddobaad ee u dambeeyay, Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa sheegay inuu fuliyay afar duqeyn: saddex lagu qaaday Daacish iyo mid lagu beegsaday Al-Shabaab. Duqeyn ka mid ah ayaa lagu sheegay inay bartilmaameedsatay dhowr goobood.

Senator Risch ayaa sheegay, “Maamulka Trump waxa uu qaaday tallaabooyin cad oo lagu wiiqayo kooxaha argagixisada ee Afrika, waxaana u taageersanahay si buuxda.”

Hase yeeshee, ayuu yiri Risch, Midowga Yurub waxa uu doonayaa in Mareykanka laga dhigo kan bixiya kharashka ugu badan ee hawlgalka AUSSOM, halkii uu si siman ula qaybsan lahaa mas’uuliyadda.

“Xubnaha Midowga Yurub ee QM waxa ay isku dayayaan in ay iska wareejiyaan waajibaadkooda dhaqaale ee AUSSOM, iyagoo soo jeediyay hab maaliyadeed cusub oo caddaalad darro ah oo culayska saaraya Mareykanka,” ayuu yiri Risch.

“Taasi ma oggolaan karno,” ayuu sii raaciyay. “Hindisahan waxa uu mamnuucayaa in Mareykanku wax maalgelin ah ku bixiyo AUSSOM iyadoo la adeegsanayo nidaamka cusub, ilaa AU iyo QM ay muujiyaan inay si hufan oo mas’uuliyad leh u isticmaalayaan dhaqaalaha jira. Waa in laga hortagaa in Mareykanka si joogto ah ugu xirmo nidaam aan shaqayn.”

Risch wuxuu intaa ku daray, “Madaxweyne Trump wuxuu horseeday waqti cusub oo siyaasadda arrimaha dibadda Mareykanka ah, taas oo ah in doolarka canshuur-bixiyeyaasha loo adeegsado danaha qaranka kaliya. Waqti dheer ayay saaxiibbadeen ka faa’iideysanayeen Mareykanka oo bixinaya kharashka ugu badan ee amniga caalamka. Yurub waa inay qaaddaa mas’uuliyaddeeda.”

Senator Cruz iyo Senator Scott oo sidoo kale la socda hindisaha, waa xubno ka tirsan Guddiga Arrimaha Dibadda ee Senate-ka.

Senator Scott ayaa u sheegay Fox News, “Mareykanka marnaba ma oggolaanayo in canshuurta muwaadiniinta la isticmaalo iyadoo QM aysan bixin wax mas’uuliyad ah, gaar ahaan marka hawlgalka la maalgelinayo uusan muujin hufnaan iyo isla-xisaabtan. Aad ayaan ugu faraxsanahay in aan la shaqeeyo asxaabteyda si loo hubiyo in danaha Mareykanka hormuud ka noqdaan, isla markaana lacagteennu si xikmad leh loo maareeyo.”

Qodobada muhiimka ah ee lagu muujiyay hindisaha, sida ay heshay Fox News, waxaa ka mid ah:

  • Ilaalinta lacagta canshuur-bixiyeyaasha Mareykanka: Mamnuucista in Mareykanku maalgelin ku bixiyo AUSSOM iyadoo la adeegsanayo Qaraarka 2719 ee Golaha Ammaanka QM, iyo in Mareykanku si rasmi ah uga hor yimaado tallaabo kasta oo maalgelintaas suurto-gelinaysa.
  • Kormeer adag: In Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka lagu waajibiyo inuu sannad kasta sameeyo qiimeyn madax-bannaan oo lagu ogaanayo sida AU u fulinayso shuruudaha ku cad Qaraarka 2719 ee dhammaan hawlgallada nabad ilaalinta ee uu hoggaamiyo.
  • Hufnaan iyo isla-xisaabtan: In Wasaaradda Arrimaha Dibadda ay siiso Congress-ka warbixin dhammaystiran oo ku saabsan natiijada qiimeynta, waxqabadka iyo maalgelinta AUSSOM, iyo wixii lacag ah oo Mareykanku bixiyay iyadoo la raacayo Qaraarka 2719.
  • La-tashi Baarlamaan oo Dheer: In la ballaariyo warbixinnada ay Wasaaradda Arrimaha Dibadda siiso Congress-ka si ay uga mid noqdaan xogta la xiriirta hawlgallada nabad ilaalinta AU ee lagu maalgeliyo Qaraarka 2719.

Wiilka Yoweri Museveni oo shaaciyey arrin yaab leh oo uu ku dhex sameeyey gurigiisa

Kampala (Caasimada Online) – Taliyaha guud ee ciidamada Uganda, Muhoozi Kainerugaba, oo ah wiilka madaxweyne Yoweri Museveni, ayaa sheegay in uu qeybta hoose ee gurigiisa ku hayo Eddie Mutwe, oo ah nin mucaarad ah, isla markaana uu u hanjabayo rabshado, kaddib markii xisbiga ninkaasi uu sheegay in si xoog ah loo afduubtay toddobaadkii hore.

Eddie Mutwe, oo ah ilaaliyaha gaarka ah ee hoggaamiyaha mucaaradka Bobi Wine, ayaa la waayay dhammaadkii toddobaadka kadib markii rag hubeysan ay ku qabteen meel u dhow caasimadda Kampala, sida uu sheegay xisbiga mucaaradka ee National Unity Platform (NUP).

Booliiska ayaa sheegay in aysan haynin Mutwe, oo magaciisa dhabta ah yahay Edward Ssebuufu, mana jirin illaa iyo hadda wax war ah oo rasmi ah oo laga helay halka uu ku sugan yahay.

Fiidnimadii Khamiista, Kainerugaba ayaa bartiisa X kusoo qoray fariimo taxane ah, isagoo soo dhigay sawir la sheegay inuu yahay Mutwe oo aan gashanayn shaati, kuna andacooday in uu “u qabtay sida ayax.”

Reuters ma aysan si madax-bannaan u xaqiijin sawirkaasi, hase yeeshee xisbiga NUP ayaa mar kale u isticmaalay sawirkaasi bartiisa X si uu taageero ugu raadiyo Mutwe.

“Wuxuu ku jiraa qolka hoose ee gurigeyga… adigana waad ku xigtaa!” ayuu Kainerugaba ku qoray fariin uu kaga jawaabayay qoraal uu Bobi Wine ku baafinayay maqnaanshaha Mutwe.

“Wali kamaan jarin…,” ayuu sii raaciyay dhowr saacadood kadib, isagoo intaas ku daray inuusan sii deyn doonin Mutwe ilaa uu amar ka helo madaxweyne Museveni.

Guddiga Xuquuqda Aadanaha ee Uganda, oo ah hay’ad dowladeed, ayaa Khamiistii ku amray Kainerugaba in uu sii daayo Mutwe oo ay sheegeen in si sharci-darro ah loo hayay tan iyo 26-kii April, haddii kale uu wajihi doono dacwad ku saleysan baalmaridda dastuurka.

Afhayeenno u hadlay dowladda, ciidamada iyo booliiska Uganda ayaan si degdeg ah uga jawaabin codsiyo warcelin ah oo laga dalbaday.

Mucaaradka Uganda ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Museveni in uu si degdeg ah u kororsaday darajada milatari ee wiilkiisa Muhoozi si uu ugu diyaariyo xil-wareejin siyaasadeed, inkastoo Muhoozi uu si joogto ah u dhigo hadallo kacsan oo uu ku baahiyo baraha bulshada — kuwaas oo ay ka mid ahaayeen hanjabaad 2022 uu ku sheegay inuu weerari doono Kenya iyo mid kale oo Janaayo uu ku hanjabay in uu “madaxa ka jari doono” Bobi Wine.

Bobi Wine, oo horey u ahaan jiray fannaan caan ah, ayaa galay siyaasadda wuxuuna galay kaalinta labaad ee doorashadii madaxtinimo ee 2021.

Museveni, oo hadda 80 jir ah, ayaa xukumayay Uganda tan iyo 1986, waxaana la filayaa inuu mar kale isu soo taago doorashada dhacaysa bisha Janaayo ee soo socota. Mucaaradka iyo hay’adaha xuquuqda aadanaha ayaa si joogto ah ugu eedeeya dowladdiisa xadgudubyo ay ka mid yihiin afduubyo iyo xabsi aan sharci lahayn.

Museveni wuu beeniyay eedeymahaas.

“Dhibaatada Eddie Mutwe ma aha dhacdo keliya, balse waa qayb ka mid ah olole nidaamsan oo lagu caburiyo codadka ka soo horjeeda xukunka, isla markaana lagu quusiyo rajada dhalinyarada u hamineysa xorriyad,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Ururka Qareenada Uganda.

Jimcihii galinkii dambe, Bobi Wine ayaa bartiisa X ku qoray in ciidamo ka tirsan milatariga ay weerar ku qaadeen xarunta dhexe ee xisbigiisa, xilli la qorsheynayay kulan lagu muujinayo taageerada Mutwe.

Kizza Besigye, oo ah hogaamiye mucaarad ah oo afar jeer la tartamay Museveni, ayaa la xiray bishii November, waxaana uu weli xiran yahay iyadoo lagu eedeeyay dambiyo ay ka mid yihiin khiyaano qaran.

Kooxda Daacish oo weerar is-miidaamin ah ku qaaday ciidamada PUNTLAND

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya weerar culus oo qaraxyo ku bilowday oo ay xalay kooxda Daacish ay ku qaaday saldhig ciidamada difaaca Puntland ay ku leeyihiin aagga buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari.

Weerarka ayaa si gaar ah uga dhacay aagga Ceelka GuryoSamo oo aad ugu dhow deegaanka Dhasaan, waxaana kadib xigay dagaal toos ah oo u dhexeeyay labada dhinac.

Sarkaal sare oo ka tirsan ciidanka ammaanka Puntland ayaa sheegay in qaar kamid ah ragga weerarka soo qaaday ay isku qarxiyeen bannaanka xerada, halka kuwa kalena ay toogteen ciidamada ammaanka, inta uu socday dagaalka, lana fashiliyay weerarkooda.

Illaa 10 nin ayaa lasoo wariyay inay dagaalka soo qaadeen, kuwaas oo qaarkood ay fuliyeen qaraxyo is miidaamin ah, halka kuwii kalena dhammaantood la laayay.

“Tiro kamid ah argagixisada ayaa is qarxiyay ka hor inta aysan soo gaarin difaacyadii hore ee ciidamada, waxaana ciidamadu toogasho ku dileen dhammaan intii soo hartay oo isku dayay in ay weerar toosa fuliyaan, kuwaasi oo meydadkooda la soo bandhigay markii waagu baryo” ayuu yiri sarkaal ka tirsan guutada labaad ee ciidamada difaaca Puntland ee ku sugan Dhasaan.

Sidoo kale wuxuu xaqiijiyay in dhankooda uu uga dhaawacmay hal askari, uuna fududyahay dhaawaciisa, sida uu hadalka u dhigay.

Dhinaca kale qoraal kasoo baxay Puntland ayaa waxaa lagu sheegay in maydad badan oo ka carareen Daacish ay daadsan yihiin aagga lagu dagaalamay, isla markaana jab culus lagu gaarsiiyay dagaalkii xalay ka dhacay aagga deegaanka Dhasaan ee gobolka Bari.

“Maydadka Argagixisada Daacish oo saaka gorofsan Dhasaan Sarre, waa halkii Xalay Ciidanku uu ku xasuuqay Argagixisada” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay Puntland.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana ciidamada Puntland ay haatan howlgallo sifeyn ah ay ka wadaan qaybo badan oo kamid ah dhulka buuraleyda ah ee gobolka Bari.

Horay sidaan oo kale Puntland ayaa uga hortegtay weerar is-miidaamin ah oo ay soo abaabushay kooxda Daacish, kaas oo ay la damacsaneyd ciidamadii la wareegay  Togga Miraale, waxaana la fashiliyay weerarkaas,, iyada oo la laayay xubnihii abaabulayay/

Ciidamada oo xiligaas ka war helay abaabulka weerarka ayaa cagta mariyay koox ka tirsan Daacish oo dooneysay inay qaadaan weeraro gaadmo ah.

Marka loo eego wararka ka imaanaya goobaha dagaalka, wejiga saddexaad ee hawl-galka buuraha Calmiskaad ayaa lasoo wariyay in haatan uu soo gabagoobay, waxaana kadib xigay wajia afaraad oo ay qorshihiisu dajineyso dowlad goboleedka Puntland.