Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo maanta si rasmi ah u furay kalfadhiga 5-aad ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya, labadiisa Aqal ayaa ka hadlay arrimo ku aadan doorashooyinka iyo dastuurka dalka.

Xasan Sheekh ayaa ku adkeystay in doorasho qof iyo cod ah uu qabanayo 2026-ka, si ay codadkooda u dhiibtaan dadka Soomaaliyeed, una soo doortaan hoggaankooda.

“Maanta waxaa nalaga sugaa inaan daka u jiheyno doorasho toos ah oo qof iyo cod ah oo guud ahaan shacabka qaybihiisa kala duwan siisa fursad ay ku codeeyaan iyaga oo xor ah, waana siineynaa shacabkeenna fursaddaas, insha allah” ayuu yiri madaxweynaha.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dowladdiisa ay ka go’an tahay in muwaadiniinta Soomaaliyeed ay helaan fursad ay wax ku dooran karaan, laguna dooran karo, si looga gudbo doorashooyinkii dadbanaa ee soo maray Soomaaloya.

“Waxaan kusii siqeynaa in muwaadinka Soomaaliyeed uu helo fursad uu wax kuu dooran karo, laguna dooran karo, waxaan filayaa in doorashooyinkii dadbanaa aanay ahayn kuwa loo xiiso qabo” ayuu sii raaciyay.

Dhanka kale madaxweynaha ayaa soo hadal qaaday arinta dastuurka isagoo baarlamaanka ku boggaadiyay tallaabado ay u qaadeen dhameystirkiisa, mudd 12 sano ah kadib.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in ay sii wadi doonaan doodaha ku saabsan arrimaha dastuurka, si loo dhameystiro qodobada kale ee weli harsan.

“Waxaa kale oo iyadana ahmiyad wayn ah leh sii wadida cutubyada ka dhiman dastuurka, si uu dalka uga baxo hubanti la’aanta dastuuriga ah” ayuu mar kale yiri Xasan Sheekh.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo weli ay taagan tahay cabashada kasoo yeereyso xubnaha mucaaradka iyo Puntland oo kasoo horjeestay qorshaha Villa Soomaaliya ee ku aadan doorashada soo socota iyo tallaabada loo qaaday wax ka beddelka dastuurka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar kamid ah xildhibaanada baarlamaanka federaalka Soomaaliya, gaar ahaan kuwooda mucaaradka ah ayaa maanta shir jaraa’id ku qabtay gudaha magaalada Muqdisho, kaas oo ay kusoo aadiyeen furitaanka kalfadhigooda 5-aad.

Xildhibaannadan oo sheegay inay shilrar ku yeesheen Muqdisho ayaa soo saaray go’aanno culus oo ka dhan ah xukuumadda Soomaaliya oo ay ku eedeeyeen wax-qabad la’aan.

Maxamed Ibraahim Macallimuu oo kamid ah xildhibaannadaas ayaa akhriyay warsaxaafadeed ay soo saareen, kaas oo ay ku sheegeen in la joogo waqtigii isla xisaabtanka, meeshana looga saari lahaa isku milanka baarlamaanka iyo xukuumadda.

“Kadib kulamo in muddo ah u socday xildhibaanno badan oo ka tirsan labada gole ee BFS ayaa waxa ay hoosta ka xariiqeen in la gaaray xilligii si dhab loo sixi lahaa isku milanka taaba galay hay’adaha fulinta iyo xeer dajinta, taas oo ay ugu wacnayd guddoonka baarlamaanka oo garan waayay shaqadii ahayd in lala xisaabtamo xukuumadda ” ayuu yiri.

Macallimuu ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in la marin habaabiyay shaqadii muhiimka ahayd ee wasaaradda arrimaha dibadda, ayan jiraan heshiisyo sharci darro ah oo lasoo galay.

“Waxay hay’adda fulinta marin habaabisay siyaasadii arrimaha dibadda waxay xukuumaddu gashay heshiisyo caalami ah oo aan loo marin dariiiqii sharcigaa ahaa” ayuu sii raaciyay.

Sidoo kale wuxuu yiri “Waxaa la baabi’iyay ciidamadii qalabka sida, waxaana cadowga loo loogay saraakiil geesiyaal ahaa, taas oo Soomaalida oo dhan ay marqaati ka tahay”.

Dhinaca kale waxa uu tilmaamay in uu kasii daray musuq-maasuqa ka dhex jira hay’adaha dowladda, ayna jiraan shirkado gaar ah oo lagu wareejiyay shaqadii laga rabay dowladda.

“Waxaa laba lixaadsaday musuq-maasuqa hay’adaha dowladda dhexdooda, ayada oo la abuuray shirkado gaar loo leeyahay oo aan ku imaan hab daah-furan, kuwaas oo qabanayo adeegyadii ay dowladda u xilsaarnayd, ayada oo ujeedka uu yahay in lagu naas nuujiyo shaqsiyaad saaxib gaar ah la ah madaxda dalka” ayuu mar kale yiri Xildhibaan Macallimuu.

Ugu dambeyn waxay xildhibaannadan hoosta ka xariiqeen in xukuumadda uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Xamza oo ku fashilinatay shaqadii loo igmaday iyo ballan-qaadyadii ay horay u horgeysay baarlamaanka Soomaaliyeed.

“Xukuumadda fadhiidka ah ee isku magacowday Dan-qaran ee ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre waxa ay ku guul darreysatay hirgelinta ballanqaadyadii iyo qorshayaasha ay laba sano kahor soo hordhigeen baarlamaanka Soomaaliya” ayuu kusii daray xildhibaanku

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jubbaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa qaaday tallaabadii ugu horreysay ee ku aadan dagaal beeleedka haatan ka socda gudaha degmada Luuq ee gobolka Gedo.

Axmed Madoobe ayaa ugu horreyntii baaq nabadeed u diray beelaha ku diriraya oo uu dagaalkoodu sababay dhimasho, dhaawac iyo in la gubo suuqii weynaa ee degmadaasi.

Madaxweynaha Jubbaland ayaa sidoo kale sheegay in xilligan aan loo baahneyn dagaal dhex mara beelaha walaalaha ah, ayada oo xaalad ag markii hore ka jirtay gobolka.

“Madaxweynaha ayaa tilmaamay in ay tahay wax aan loo baahnayn dagaalka u dhexeeya dadka walaalaha ah ee ku nool degmada luuq iyadoo dadka deegaanka ay kasoo kabanayaan saamaynta fatahaadaha iyo daadadka ku dhuftay sanadkii hore walina ay jirto saamaynta ay xaaladaas ku reebtay nolosha bulshada” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dhibaatada ka dhalatay colaaddan ay saameyneyo dhinacyada dagaalamaya iyo dadka rayidka ah ee degan magaalada.

“Waxaa Madaxweynahu uu sheegay in khasaaraha ka dhashay dagaalkan ee naf iyo maalba leh ay taabanayso dhammaan dhinacyada loona baahan yahay in sida ugu dhakhsiyaha badan loo joojiyo dagaalka” ayaa lasii raaciyay.

Axmed Madoobe ayaa dhinac kale digniin u diray ciidamada ku sugan Gedo ee ku biiraya dagaalka, isaga oo sheegay in tallaabo adag laga qaadi doono.

“Madaxweynahu wuxuu digniin adag u diray askarta ku milmaysa shaqaaqadan isagoo xusay in askariga ku lug yeesha dagaalkan talaabo adag laga qaadi doono” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Ugu danbayn madaxweynaha Jubbaland ayaa faray maamulka gobolka Gedo, kan Degmada luuq iyo hay’adaha amniga oo kaashanaya odayaasha dhaqanka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada inay u istaagan sidii shaqaaqadan loo joojin lahaa.

Dagaalka Luuq oo shalay soo bilowday ayaa u dhexeeyo labada beelood oo wada dega degmadaasi, wuxuuna sababay khasaare xoogan iyo barakaca dadka deegaanka.

Luuq (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa xaaladda kacsan ee degmada Luuq ee gobolka Gedo, waxaana mar kale dib uga qarxay goordhow dagaal culus oo u dhexeeyo maleeshiyaad beeleed ku wada sugan halkaasi.

Dagaalka ayaa sii weynaanayo, waxaana uu ku sii fidayaa goobo horleh ayada oo la’isku adeegsanayo hub culus, sida ay soo sheegayaan qaar kamid ah dadka deegaanka

Guddoomiyaha maamulka gobolka Gedo Cabdullaahi Cabdi Jaamac Shimbir oo wareysi siiyay Idaacadda Kulmiye ayaa sheegay in Luuq ay ka billowdeen isku dhacyo qabiil isla markaana dad badan oo ay ku jiraan haween lagu dilay shaqaaqooyin ka dhacay halkaasi.

“Xaaladda gobolka Gedo xoogaa isku dhac qabiil ayaa ka jiro laba beelood oo dadkii meesha daganaa ah ayaa isku dhacay dadna waa la laayay illaa 4 qof meelahaas, guryo badana waa la gubay” ayuu yiri guddoomiyaha maamulka gobolka Gedo.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dagaalka uu yeeshay weji cusub, ayna ku biireen ciidamadii joogay degmada Luuq, kadib markii ay lasoo safteen dhinacyada dagaalamaya.

“Dhibaatada ugu wayn ee meesha ka jirto waxaa weeye ciidamo dowladeed ayaa joogo oo milatari u badan oo meesha fariisin ku lahayn oo fasax ku jooga iyagaa shidada daraf ka ah oo qabiilka la socda haddii lasoo duu duubo intaas ayaa meesha ka jirta” ayuu raaciyay.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Dambiga dadka kama wada dhexeeyo dadbaa gaystay waana la garanayaa, iyaga ayaana qaadayo mas’uuliyadda”.

Guddoomiye Cabdullahi Shimbir ayaa ugu dambeyn baaq nabadeed u diray dhinacyada dagaalamaya, wuxuuna ka codsaday inay ilaaliyaan nabadda iyo darisnimada.

Waxaa ugu baaqayaa shacabka xasiloonida iyo deganaashaha inay ilaaliyaan dagaal waxba micno ma sameynaayo, waxaana dhihi lahaa nabadda ilaaliya” ayuu mar kale yiri.

Dagaalkan sii xoogeysanaya ayaa ka bilowday laba askari oo kamid ahaa ciidamada jooga halkaas, kuwaas oo murmay ayada oo mid kamid ah goobta lagu dilay, sida ay sheegeen ilo wareedyo xilkas ah.

Kadib xaaladda ayaa kasii dartay waxaana la gubay suuqii weynaa ee degmada iyo kaam barakac oo ku yaalla halkaasi, taas oo keentay in dagaalku uu yeesho saameyn xoogan.

Si kastaba, xaaladda ayaa weli ah mid kacsan, waxaana gurmadyo helayo dhinacyada dagaalamaya oo haatan dhaq-dhaqaaqyo culus ka wada qaybo kamid ah gobolka Gedo.

Baqdaad (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya Xamza Cabdi Barre iyo wafdi uu hoggaaminayo oo haatan ku sugan dalka Ciraaq ayaa maanta soo dhaweyn heer sare ah loogu sameeyay Qarsiga Xukuumadda ee Baqdaad, wuxuuna kadib kulan gaar ah la yeeshay dhiggiisa wadkdanaasi Mudane Maxamed Shiyaac Al-Suudaani.

Labada ra’iisul wasaare kulankooda waxa ay kaga wada-hadleen afar qodob oo ka ah xoojinta xiriirka walaaltinimo ee soo jireenka ee ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Ciraaq iyo sidii loo adkeyn lahaa iskaashiga dhinacyada dhaqaalaha, amniga iyo guud ahaan danaha ay wadaagaan labada dal.

Sidoo kale ra’iisul wasaare Xamza ayaa dhiggiisa la wadaagay horumarada ay gaartay dowladda Soomaaliyeed ee ku aadan amniga, gaar ahaan la dagaallanka argagixisada oo halis ku haya labada dowladda.

Kulamada ayaa sii socon doonaan ayada oo diiradda lagu saari doono sii xoojinta iskaashiga ka dhexeeya xukuumadaha Muqdisho iyo Baqdaad, si ay u yeesheen xiriir ballaaran.

Wafdiga ra’iisul wasaaraha waxaa ka mid ah wasiirrada arrimaha dibedda Mudane Axmed Macallin Fiqi, maaliyadda, Mudane Biixi Iimaan Cig  Isbeddelka Cimillada Marwo Khadiija Maxamed Al—Makhzoumi iyo taliyaha Hey’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka, Mudane Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe).

Wasiirada ayaa sidoo kale kulamo duceedyo la yeelan doono wasiirada dhiggooda ah ee Ciraaq, si ay uga wada-hadleen arrimaha quseeya wasaaradahooda iyo wada shaqeyn dhex marta labada dhinac.

Ra’iisul wasaaraha ayaa muddooyinkii lasoo dhaafay safaro ku bixinayay qaar kamid ah waddamada saaxibka la ah Soomaaliya, waxaana ugu dambeeyay booqashadii uu dhowaan ku tegay dalka dariska ah ee Kenya.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan diiradda saartay horumarinta xiriirka caalamiga ah iyo diblomaasiyadda, ayada oo door muuqda ku leh fagaareyaasha caalamka, si ay wax ula qaybsato dalalka lamid ah ee dhiggeeda.

Baydhaba (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa maanta qaabilay Ergeyga kumeel gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, James Swan oo gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Lafta gareen iyo Swan ayaa ka wada-hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan siyaasada, amniga, mashaariicda, bini’aadanimada iyo daadejinta adeegyada dowladda.

Madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen oo kulanka ka hadlay ayaa faah-faahiyeen qodobada ay ka wada-hadleen labada dhinac, isaga oo uga mahadceliyey Ergeyga Qaramada Midoobay ee Soomaaliya James Swan Booqashadiisa Magaalada Baydhabo iyo taageerada ay la garab taagan yihiin dowlada iyo shacabka Koonfur Galbeed.

“Waxaan ka wada-hadalnay arrimaha samafarka iyo gargaarka iyo sidii wax looga qaban lahaa culeysyada soo noq-nqoday, sidaas oo kale waxaan ka wada-hadalnay arrimaha amniga iyo la dagaallanka argagixisada” ayuu yiri madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inay ka wada-hadeen in laga wada shaqeeyo dowladnimada iyo in horay loo socdo, si loo gaaro Soomaaliya oo barwaaqo iyo ami ah.

“Waxaan kale oo aan isla garanay in laga wada shaqeeyo hormarada dowladda, horayna loo socdo wax allaala wixii wanaag ahna la taaba geliyo” ayuu sii raaciyay madaxweynuhu.

Kulankan waxaa madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen ku wehlinayey Wasiiro, La Taliyaal iyo Agaasimaha Guud Madaxtooyada Dowlada Koonfur Galbeed.

Maalmihii u dambeeyay James Swan oo mar kale loo soo magacaabay Soomaaliya ayaa waday kulamo wada tashi ah oo uu la qaadanay madaxda Soomaaliyeed, si hore loogu wada shaqeynta dowladda federaalka, dowlad goboleedyada iyo Qaramada Midoobay.

Xudur (Caasimada Online) – Ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed ayaa maanta howlgallo culus oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab ka sameeyay duleedka degmada Xudur ee xarunta gobolka Bakool, kaas oo ay guullo ka sheegteen saraakiisha milatariga.

Ciidamada ayaa howlgalkan ku gaaray deegaano ay horay u joogeen maleeshiyaadka Al-Shabaab, waxaana la wareegay Xoogga dalka, gaar ahaan guutada 9-aad ee fadhigoodu yahay degmada Xudur.

Deegaanada ay la wareegeen ciidamada dowladda oo dhaca galbeedka magaaladaasi ayaa kala ah deegaanada Eedanow iyo Ceelahaley oo ay horay fariisin ugu lahaayeen maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Saraakiisha ciidamada dowladda ee ku sugan aaggaasi ayaa sheegay in deegaanada ay wareegeen laga soo abaabuli jiraan weerarada ay Al-Shabaab kusoo qaadaan aagga degmada Xudur ee xarunta gobolka Bakool.

Sidoo kale saraakiisha ayaa intaasi kusii daray inay sii wadi doonaan howlgalladooda, ujeedkana uu yahay in Al-Shabaab ay ka sifeeyaan meelaha ay ka joogaan gobolka.

Dhinaca kale ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee ay guula ka sheegteen ciidamada Xoogga dalka.  Xaaladda ayaa weli ah mid aa u kacsan, ayada oo dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayo halkaasi.

Xudur ayaa kamid ah magaalooyinka ay go’doomiyeen Al-Shabaab oo gacanta ku haya inta badan deegaanada hoostaga degmadaasi.

Koonfur Galbeed ayaa la filayaa inuu dhowaan ka billowdo wajiga labaad ee dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, kaas oo ujeedka uu yahay in looga xoreeyo gobollada Baay iyo Bakool.

Balcad (Caasimada Online) – Ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed ayaa maanta dhaq-dhaqaaqyo culus oo ka dhan ah maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab ka bilaabay inta u dhexeysa magaalooyinka Balcad iyo Jowhar ee gobolka Shabeelaha Dhexe.

Ciidamadan oo dhawaan la wareegay xeryihii ay halkaas ku lahaayeen ciidamada ATMIS ayaa haatan howlgallo ka wada halkaasi, sida ay innoo sheegeen dadka deegaanka.

Ujeedka ayaa ah in ciidamadu ay xaqiijiyaan amniga waddadaas oo ay inta badan weeraro dhabagal ah ka fuliyaan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Saraakiisha hoggaamineysa ciidanka ayaa sheegay inay gaareen deegaano horleh, isla markaana ay isku furi doonaan waddooyinka Balcad iyo Jowhar, si loo xaqiijiyo amniga.

Al-Shabaab ayaa ku sugan deegaanada u dhexeeya labadan magaallo, waxayna taasi saameyn ku yeelatay isku socodka tooska ah ee caasimada Muqdisho iyo HirShabelle.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa aagga degmada Balcad oo ah halka ay ka dhaqaaqeen ciidanka dowladda.

Shabeelaha Dhexe ayaa waxaa weli ka socoda guluf ka dhan ah Al-Shabaab, waana halka uu ka billowday wajiga koowaad dagaalka ay hoggaamineyso dowladda Soomaaliya

Luuq (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Gedo ayaa sheegaya in haatan dagaal beeleed uu kasoo cusboonaaday gudaha degmada Luuq ee gobolkaasi, kaas oo dhaliyay khasaare kala duwan oo isugu jiro dhimasho, dhaawac iyo mid hantiyeed.

Dagaalka oo ahaa mid xoogan ayaa Jimcihii shalay ka qarxay bartamaha magaalada, waxaana illaa iyo hadda dhaq-dhaqaaqyo laga dareemayaa gudaha magaaladaasi.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka uu ka bilowday laba askari oo kamid ahaa ciidamada deegaanka kuwaas oo murmay, ayada oo goobta lagu dilay mid kamid ah, sida ay sheegeen ilo wareedyo xilkas ah.

Ugaas Cabdirashiid Ugaas Bilow Ugaas Xandulle oo ka mid ah odayaasha dhaqanka ee deegaanka ayaa VOA uga warramay sida ay wax u dhaceen, wuxuuna sheegay in dagaalka lagu dilay ugu yaraan 5 qof oo ay ku jiraan hooyo iyo gabadheeda, sidoo kale a la dhaawacay saddex qof oo kale.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in la gubay suuqii weynaa ee degmada iyo kaam barakac oo ku yaalla halkaasi, kadib markii ay faraha ka baxday xaaladda guud.

“Waxaa dhacday marka in la gubo ay meel kaam ah oo dad barakacayaal ah ay dagan yihiin adigu dhimashadu waa illaa 5 qof iyo 3 dhaawac ah ayaa la sheegayaa waxaa kale oo la gubay Bacadlihii waynaa ee magaalada” ayuu yiri Ugaas Cabdirashiid Ugaas Bilow.

Dhinaca kale waxa uu tilmaamay in dagaalkan kahor Luuq ay ka taagnayd xiisad ka dhalatay muran ka dhashay dhul ku yaalla degmadaas oo ay isku qabsadeen 3 beelood.

“Maalmahan dhul baa la’isku haystay magaalada dhexdeeda oo beel baa lahayd anagaa lahayn, laba beel oo kalena waxa dheheen waxbaa ka leenahay” ayuu sii raaciyay.

Ugu dambeyn Ugaas Cabdirashiid Ugaas Bilow ayaa baaq nabadeed u diray dhinacyada isku haya degmada Luuq, wuxuuna ugu baaqay inay dagaalka joojiyaan, ayna wada-hadlaan.

Annaga haddii aan nahay odayaasha waxaan ku baaqeynaa in la joojiyo dagaalka iyo dhibaatada kasoo korortay degmada Luuq” ayuu mar kale yiri Ugaas Cabdirashiid.

Xaaladda ayaa weli ah mid kacsan, waxaana is horfadhiya maleeshiyaadka ku dagaalamay halkasi, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay maamulka gobolka iyo kan Jubbaland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maanta oo Sabti ahi waxaa xarunta golaha shacabka ee Villa Hargeysa ka furmaya kalfadhigga 5-aad ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya labadiisa Aqal.

Madaxweynaha JFS Xasan Sheekh Maxamuud ayaa furaya kalfadhigga, isagoo ka jeedi doona khudbad la wada sugayo.

Madaxweynaha ayaa lagu wadaa in kulanka maanta uu ka jeediyo khudbad xasaasi ah, wuxuu mar kale si adag uga hadli doonaa damaca Itoobiya uga jira badda Soomaaliya iyo arrimo kale oo masiiri ah, sida dastuurka.

Maalmaha soo socda waxaa dib u bilaabaneysa doodii dastuurka, baarlamaanka Soomaaliya ayaa qorsheynaya inay meel mariyaan cutubyo hor leh, ilaa 5 cutub ayaa hadda diyaarsan, kuwaas oo golaha la marsii doono maalmaha soo socda, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe ayaa shaaciyay in kalfdhiyada soo socda ee baarlamaanka lagu dhameystiri doono arrimaha dastuurka, xilli ay xiisad xooggan ka dhalatey 4-tii cutub ee baarlamaanku horey u meel-mariyay.

Aadan Madoobe oo ka gaabsaday inuu shaaciyo qodobadda sida gaarka ah loo horgeynayo baarlamaanka ayaa waxa uu sheegay inay yihiin kuwo muhiim ah oo qeyb ka ah dhameystirka dastuurka.

“Mudaneyaasha waxay xilliyada soo socda ka doodi doonaan hindise sharciyeedyo wax ku ool ah oo gaaraya illaa 14,” ayuu yiri Guddoomiye Aadan Madoobe oo ka qeyb-galay wareysi siiyey Telefishinka Qaranka Soomaaliyeed.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in kal-fadhiyadii hore lagu ansixiyay shuruuc badan oo ay kamid ahaayeen la-dagaalanka argagixisada, kuwo khuseeyay arrimaha bulshada, dhaqaalaha iyo kuwo kale.

Guddoomiyaha ayaa uu ugu dambeyntiina wuxuu faray shacabka Soomaaliyeed inay u midoobaan cadowgooda, isla markaana ay gacan wax ku ool ah ka geystaan horumarka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka hadlay abaalka ay dowladda Turkiga u gashay Soomaaliya, hadalkaan ayuu maanta Xasan Sheekh ka jeediyey xarunta TurkSom ee magaalada Muqdisho.

Madaxweynaha ayaa balan qaaday in Soomaaliya ay maalin un gudi doonto abaalka ay u gashay dowladda Turkiga, isagoo ku amaanay sida ay goor kasta u garab taagan yihiin qaranimada Soomaaliya.

“Turkigu xili adag ayey nagu dhiirigeliyeen inaan wax qabsa karno, waxay nala soo garab istaageen agab, qalab iyo aqoon, maalintii aan difaac o baahanay oo cadow nagu habsaday inaan iska dul qaadno aan go’aansanay waa nasoo garab istaageen,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in dowlado badan ay taageeraan Soomaaliya, balse Turkigu uu Soomaalida kaga dhowyahay dowladaha dhan, isagoo ku amaanay sida ay u dhowraan sharafta iyo karaamada dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

“Walaalaha Turkiga waxay naga gacan siiyeen dhinacyo badan sida dagaalka Khawaarijta dowladda iyo shacabka Soomaaliyeedna way u abaal celin doonaan Turkiga goor ay ahaataba, Soomaalidu waa dad ku haboon in abaal la gashado,” Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa kula dardaarmay dadka Soomaaliyeed ee u safra dalka Turkiga inay dhowraan sharciga, sharafta iyo karaamada ay ka mudan yihiin dadka Turkida ah, si lamid ah sida ay u dhowreen shatciga iyo kala dambeynta Soomaaliya.

“Abaalka ay Turkigu noogaleen waxaan ugu gudi karnaa in waxa ay na bareen aan si fiican uga faa’iideysano iyo markii aan dalkooda tagno in kala dambeyn aan muujino oo dhaqankooda iyo shuruucda dalkooda aan aad u dhowrno,” ayuu hadalkiisa ku sii daray madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa maanta hadalkaan ka jeediyey dugsiga tababarada ciidanka xoogga dalka ee TurkSom, halkaas oo tababar uu ugu soo xiray dufcadii 6-aad oo saraakiil Gorgor ah, kuwaas oo sanado uu tababar culus uga socda dugsiga TurkSom, madaxweynaha ayaa saraakiishaan kula dardaarmay in furimaha dagaalka ay wax badan ka bedelaan.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta tababar usoo xiray saraakiil iyo saraakiil xigeenno cusub oo ka tirsan ciidanka xoogga dalka.

Saraakiishan ayaa muddo saddex sanno ah lagu diyaarinayey dugsiga tababarka ciidamada ee TurkSom ee magaalada Muqdisho.

Saraakiisha iyo xiggeenada maanta loo soo xiray tababar ayaa ku soo biiray hoggaanka ciidanka dalka, iyada oo shahaadooyin iyo abbaal-marrinno kale guddoonsiiyay madaxweynuhu. Saraakiishan ayaa noqonaya dufcaddii 6-aad ee muddo sanado ah qaata tababar aqoon kororsi ah.

Madaxweynaha oo saraakiisha kala hadlay xaaladda dalka ee lagu jiro iyo howlaha muhiimka ah ee sugaya, isaggoo ku adkeeyay in ay si daacadnimo ah oo ay ku dheehan tahay Soomaalinimo u gutaan waajibaadka culus ee horyaalla.

“Qofku haddiyadda uu bixiyo waxaa ugu qaalisan naftiisa waxaadna dalkiina iyo dadkiina u hurteen noloshiina, sidaa daraadeed ogaada cadow aad u caqli liita ayaan dagaal kula jirnaa,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo la hadlay saraakiisha tababarka dhameystay.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale wuxuu u mahad-celiyay dowladda Turkiga iyo madaxweynahooda, isaggoo ku ammaanay in ay gacan weyn ka geysteen yagleelidda dhismaha dowlad Soomaaliyeed.

Saraakiisha ciidanka xoogga dalka ee maanta qallin-jabiyay ayaa isugu jira kuwo ka yimid ciidanka badda, dhulka iyo cirka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe ayaa shaaciyay in kalfdhiyada soo socda ee baarlamaanka lagu dhameystiri doono arrimaha dastuurka, xilli ay xiisad xooggan ka dhalatey qodobaddii uu horey u meel-mariyay baarlamaanka.

Aadan Madoobe oo ka gaabsaday inuu shaaciyay qodobadda sida gaarka ah loo horgeynayo baarlamaanka ayaa waxa uu sheegay inay yihiin kuwa muhiim ah oo qeyb ka ah dhameystirka dastuurka.

“Mudaneyaasha waxay xilliyada soo socda ka doodi doonaan hindise sharciyeedyo wax ku ool ah oo gaaraya illaa 14,” ayuu yiri Guddoomiye Aadan Madoobe oo ka qeyb-galay kulanka todobaadka warbaahinta qaranka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in kal-fadhiyadii hore lagu ansixiyay shuruuc badan oo ay kamid ahaayeen la-dagaalanka argagixisada, kuwo khuseeyay arrimaha bulshada, dhaqaalaha iyo kuwo kale.

Guddoomiyaha ayaa uu ugu dambeyntiina wuxuu faray shacabka Soomaaliyeed inay u midoobaan cadowgooda, islamarkaana ay gacan wax ku ool ah ka geystaan horumarka dalka.

Sida ay horey u baahisay Caasimada Online, furitaanka kal-fadhiga 5-aad ee baarlamaanka ayaa waxa qorshuhu yahay inuu meel-mariyo sharciyo dhowr ah oo kamid yahay kan doorashooyinka, guddiga doorashooyinka iyo xeerka lagu dhisayo iyo weliba sharciga axsaabta.

Madaxtooyadda oo gacan ka helaysa guddoonka baarlamaanka ayaa qorsheynaysa in sharciyadan ay marsato baarlamaanka marka la furo kal-fadhiga 5-aad, xilli ay xildhibaannada qaar muujinayaan saluug iyo balamihii hore loo fulin.

Villa Somalia ayaa horey u marsatay baarlamaanka afartii cutub ee dastuurka ee mucaaradka ka qeyliyay iyo heshiiskii Turkiga ee illaa hadda baarlamaanka aqoonin wax ku qoran, kuwaasi oo dhamaantood ku gacan isiyay guddoonka baarlamaanka Soomaaliya.

Si kastaba, arrimahan ayaa uga sii dari doona xiisadda dastuurka ee u dhaxeysa madaxweyne Xasan Sheekh iyo xubnaha mucaaradka oo qeyb ka yihiin madaxweynayaashii hore ee dalka, kuwaasi oo meel adag qorshaha wax ka beddelka dastuurka ee gadaal ka riixeyso Villada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dhacdo argagax leh ayaa laga soo warinaya degmada Afgooye ee duleedka magaalada Muqdisho, halkaasi oo nin uu tooreey ku dilay soddohdiis.

Ninkan ayaa sidoo kale dhaawacay xaaskiisa iyo gabadh la dhalatay oo dumaashidii ah iyo nin oday ah oo la sheegay inuu ku baxay dadka uu leynayo, si uu uga qabto ninkaan oo illaa hadda la xaqiijin inuu madax ka jiranaa iyo inkale.

Ninka dilka geystay oo ahaa aabaha reerka, ayaa waxaa uu muran soo kala dhex galay xubnaha kale ee uu dilka iyo dhaawaca u geystay ee qoyskiisa kamidka ah.

Ninkan ayaa waxaa hadda gacanta ku haya laamaha amniga, iyada oo haweenka uu dhaawacay xaaladooda lagu dabiibayo gudaha degmada, halka qaar kalena loo soo qaaday magaalada Muqdisho.

Taliyaha ururka 1-aad ee Daraawiishta Koonfur Galbeed Xaashi Maxamuud Bulaale oo hoggaaminayay ciidankii ku baxay falkaan ayaa waxaa uu sheegay inay gacanta ku hayaan ninka dhibta geystay.

“Qof noocaas ah oo dhacdadaas sameeyay waa caafimaad qabay ani ahaantay isma lihi laakiin hadda waxaa ku socota baaris,” ayuu yiri Taliyaha oo la hadlay Shabelle Tv.

Waxa uu intaas kusii daray “Gargaar caafimaad ayaa loo fidiyay dhaawaca, inta badana Xamar ayaa loo soo qaaday.”

Taliyaha ayaa falkaan ku tilmaamay dhacdo ugub ah, “Waxaan isleeyahay xaaladan waa xaalad caafimaad darro ku imaan karta,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay isaggoo ka argagaxay baaxada dhibta uu geystay ninkaan.

Dhacdooyinka argagax leh ayaa kusoo badanaya gudaha dalka, iyada oo bil ka hor Shabeellaha Hoose uu wiil dhalinyar ah ku dilay aabihii, halka uu sidoo kale dhaawacay hooyadii iyo walaashiis, si dhab ahna looma oga illaa hadda waxyaabaha keenaya falalkan noocan ah ee kusii kordhaya gudaha bulshada Soomaaliyeed.