Washington (Caasimada Online) – Starr County, Texas, waa meel degan Jaleecada hore.

Waa dhul buuraleey ah, waxaana ku daboolan geedo yaryar oo ku dhex jira dooxyo yar yar iyo togag, inta badan magaalooyinkeeduna waxay u eg yihiin goob nasiino

Xuduudka Mexico iyo Mareykanka ayaan aheyn mid halkaan ka fog. Maalmaha xasiloon ee magaalooyinka sida Roma, dadka deegaanka iyo dadka soo booqda waxay maqli karaan sheeko dheer, carruur ciyaaraysa ama diiqa oo ciyey guud ahaan Rio Grande.

Muddo tobanaan sano ah, gobolka uu ku yaallo, daanta webiga wuxuu noqday marin iyo waddooyin waaweyn oo ay isaga gudbaan muhaajiriinta, waxaana uu hadda yahay , xuddunta doodda kulul ee ku saabsan amniga xuduudaha ee Mareykanka.

In kasta oo madaxweyne Biden iyo saraakiisha maamulkaiisa ay sheegeen in qaybta cusub ee darbiga xuduudka loo dhisayo si hagar la’aan ah, iyadoo la isticmaalayo dhaqaalaha uu u qoondeeyay maamulka Donald Trump sanadkii 2019, ayaa waxaa talaabadda uu qaadayo maamulka Madaxweyne Biden ay keentay dhaleecayn badan.

Dood adag oo ku saabsan tilaabada lagu xakameynayo xudduudaha ayaa ahayd siyaassadd xasaasi ah oo muran badan dhalisay xiligii madaxweynihii hore Mareykanka Trump.

Su’aasha waxaa ay tahay gidaarrada xudduudaha waxtar ma u leeyihiin joojinta qulqulka muhaajiriinta Mareykanka?

Xog laga helay Waaxda Amniga Gudaha ee la sii daayay dhamaadka 2020 ayaa muujineysa in darbiyada cusub ay yareeyeen gelitaanka sharci darrada ah ee meelaha qaarkood ku dhawaad 90%. Daraasadaha jaamacadaha ayaa, dhankooda waxay soo sheegaan natiijooyin dhexdhexaad ah.

Falanqeeyayaasha ayaa sheegay in Ilaalada Xuduudaha ay diiwaangeliyeen in lagu guuleystay in la xakmeeyo qulqulka Muhaajiriinta kal hore, dhammaadka waqtigii maamulka Trump, walow aysan guulaha la gaaray ahayn kuwa waaweyn .

Warbixin lagu daabacay American Economic Review, ayaa lagu ogaaday in caqabadaha xuduudaha ay hoos u dhigeen socdaalka guud 35 boqolkiiba.

Maamulka Biden, ayaa dhankiisa, si isdaba joog ah oo aan leexleexad lahayn u sheegay in aanay rumaysnayn waxtarka darbiyada laga dhisayo xaduudka Mareynkanka iyo Meksiko .

Doris Meissner oo hore u ahaan jirtay gudoomiyihii hore ee laanta socdaalka iyo jinsiyadaha ee Maraykanka ayaa BBC-da u sheegtay in gidaaraddu ay wax ku ool u noqon karaan “yareeynta” qulqulka muhaajiriinta”.

“Fikirka ah in la sameeyo darbiyo lagu xanibayo qululka dadka soo galootiga ah waa mid fudud, taas oo baddali karta in askar iyo gaadiid badan xaduudka la dhoobo,waxaa ka sahlan darbiga ayuu yiri Mr. Meissner, oo hadda ka shaqeeya Machadka Siyaasadda Socdaalka oo xaruntiisu tahay Washington, DC.

Soomaalida iyo Darbiga Mareykanka

Darbiga wuxuu dood badan ka abuuray gudaha siyaasadda Mareykanka, waxaana sannad walba ka booda dhallinyaro Soomaliyeed oo qeyb ka ah dadka doonaya in ay gaaraan dalkaasi.

Dhalinyaradaas oo baadi goobaya in nolol cusub ay ka sameeystaan gudaha dalka Mareynka ayaa mararka qaar la kulma dhibaatooyin badan inta ay ku gudaha jiraan safarkooda.

Dhismaha darbiga oo uu bilaabay Madaxweynihii hore ee Mareykanka Donald Trump ayaa wali doodiisa ay sii socotaa, waxaana ay u muuqataa in xisbiga hadda haya talada dalka Mareykanka ay doonayaan in ay sii wadaan dhismaha darbiga.

Darbigu ma aha mid aan laga gudbi karin

In kasta oo darbiga si adag loo dhisay oo aad looga taxadaray ayaa haddana meelaha qaar waxaa fudud in dadka lugeeynaya ay mari karaan.

Khubaradu waxaa ay sheegeen in meelaha darbiga laga dhisay ay adag tahay in la maro balse Tahriibayaashu ay inta badan helaan wadiiqooyin ay uga gudbaan caqabadaha iyagoo isticmaalaya jaranjaro ama xadhko.

Dhinaca xuduudka oo ay bulshooyinku caado ka dhigteen inay safka hore kaga jiraan doodaha socdaalka ayaa wararka ku saabsan kordhinta xayndaabka waxa ka dhashay dareeno kala duwan.

Isha: BBCSomali

Laascaanood (Caasimada Online) – Garaad Jaamac Garaad Cali oo kamid ah Golaha Sare ee Dhaqanka SSC-Khaatumo ayaa hanjabaad culus u diray xukuumadda Somaliland, oo uu kala dhaxeeyo dagaal xooggan.

Garaad Jaamac ayaa waxa uu ku goodiyay in ciidamada SSC-Khaatumo ay ku fasixi doonaan in ay gudaha u galaan deegaanada Somaliland, haddii buu yiri ay Somaliland joojin weydo daandaansiga ay ka wado dhulkooda.

“Somaliland hadday mar danbe sheegato dhulkayaga ama dhahdo Xad baan soo xiraynaa, aniguna waxa aan tegeynaa guryahooda (Hargeysa) waana soo qab-qaban doonaa kuwii dhibta ka gaystay dhulkayaga,” ayuu yiri Garaad Jaamac Garaad Cali.

Wuxuu uga digay Somaliland in ay joojiso abaabulka dagaal ee ay ka waddo Oog, xilli maalmihii lasoo dhaafay uu labada dhinac dagaal ku dhexmaray deegaano dhaca duleedka magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool.

“Wax badan waa xakamaynaynaa, si aanay ciidamadeenu uga tallaabin dhulkooda, haddii mardambe ay sheegato Somaliland dhulkayaga waan ku fasixi doona,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Garaadka.

Ugu dambeyntiina waxa uu sheegay in weli uu socdo oo ay ku jiraan halgankii lagu xoreeyay gobolka Sool, wuxuuna sheegay inay waajib ku tahay in degaanadooda ay ka difaacdaan Somaliland.

Hadalka Garaadka SSC ayaa imanaya maalmo kadib markii duleedka magaalada Laascaanood uu dagaal xooggan ku dhexmaray ciidamada Somaliland iyo kuwa SSC-Khaatumo, kaasi oo uu ka dhashay khasaare kala duwan oo labada dhinac ah.

Isku soo wada duubo, arrimahan ayaa kusoo aadayo, ayada oo maalmihii ugu dambeeyay ay daganeyd xaaladda magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool, kadib markii Somaliland laga qabsaday xerada Goojacadde.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Puntland, Siciid Cabbdullaahi Deni ayaa ogolaaday islamarkaana diyaar u ah inuu la kulmo madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheikh Maxamuud, waxaa sidaas shaaciyey xafiiska QM ee Soomaaliya.

Deni ayaa hadalkan sheegay kadib markii uu dhowaan magaalada Garoowe kula kulmay ergeyga gaarka ah ee QM u qaabilsan Soomaaliya Catriona Laing.

Bishii Maajo ee sanadkan, xubnaha Golaha Wada-tashiga Qaranka / the National Consultative Council (NCC) – marka laga reebo Puntland – ayaa waxaa ay soo saareen war-murtiyeed iyo heshiis cusub oo diiradda lagu saarey dimuqraadiyeynta. Kulankaa iyo kii ka horreeyey ee ay NCC yeelatey bishii Maarso, ayaa waxaa ka maqnaa madaxweynaha Puntland.

“Waxaan ku farxay in aan maqley in Madaxweynaha [Deni] uu diyaar u yahay una ahaa in uu la hadlo Madaxweynaha [Xasan Sheekh Maxamuud] oo dhab ahaantiina si weyn uga fekerayo nooca arrimaha ay tahay in la soo dhigo miiska si loo hubiyo in aaraa’da ay qabto Puntland aaney meesha ka maqnaan,” ayaa ay tiri Sarkaalka QM,” ayey tiri Catriona Laing.

Wakiilka Qaramada Midoobay waxay raacisay inay madaxweyne Deni kawada xaajoodeeen xiriirka ka dhaxeeya isaga iyo dowladdaha xubnaha ka ah Federaalka, in Puntland metelaadeeda ay muuqato.

Waa markii labaad oo ay wakiilka Qaramada Midoobay timaado Puntland, tan iyo markii loosoo magacaabay wakiilka QM ee Soomaaliya. Waxay sidoo kale Deni kala hadashay doorashooyinka Puntland kusoo wajahan in ay ku dhacaan si xasilooni iyo jawi nabadeed ku dheehan tahay.

Saciid Deni ayaa bilo un kadib markii la doortay madaxweyne Xasan Sheekh xiriirka u jaray dowladda federaalka, ayada oo la rumeysan yahya inay sababta tahay inaan la siin xilka ra’iisul wasaaraha ama lagala tashan.

Guriceel (Caasimada Online) – Ciidamada amniga, gaar ahaan booliska iyo nabad sugidda ka howlgala Galmudug ayaa ku guuleystay inay soo qabtaan ninkii dilay Cabdullahi Cali Hudey oo ay walaalo ahaayeen taliyaha booliska Guriceel Cismaan Cali Hudey.

Ninka lasoo qabtay ee loo heysto dilkii maxuumka waxaa lagu magacaabaa Cabdisalaam Cali Axmed, kaas oo hadda ku jira gacanta hey’adaha amniga.

Gudoomiyaha Degmada Guriceel Faarax Cabdi Macalin iyo Taliyaha NISA ee Galmudug Feysal Caanood ayaa warbaahinta xaqiijiyey in lasoo qabtay ninkii geystay dilkaas.

In lasoo qabto gacan ku dhiiglaha waxay suurta gashay caawa, kadib howlgallo culus oo maalmahaan ka socday deegaano badan oo la aaminsanaa in ninkaan uu ku dhuumanayo.

Taliyaha booliska degmada Guriceel Cismaan Cali Hudey ayaa habeeno ka hor dadka reer Guriceel iyo beeshiisa ugu baaqay in aysan sameyn wax falcelin ah, isla markaana ay ka war sugaan hey’adaha amniga, isagoo wacad ku maray inay soo qaba doonaan gacan ku dhiiglaha.

Allaha u naxariistee Cabdullahi Cali Hudey waxaa la dilay goor habeen ah isagoo ku sugan gudaha dukaan uu ku lahaa degmada Guriceel ee gobolka Galgaduud.

Dadka reer Guriceel ayaa aad uga xumaaday dilka wiilkaas, iyagoo sameeyey banaanbaxyo waaweyn oo lagu muujinayey xumaanta dhacday iyo in la joojiyo dilalka salka ku haya aanada qabiilka.

Ninka la soo qabtay waxaa ku socda baaritaan ay ku wadaan hey’adaha amniga, maadaama uu jiro tuhun la xiriira in kooxda Al-Shabaab ay ku lug leedahay, waxaana baaritaan kadib la hor geyn doonaa maxkamadda ciidamada, si kiiskiisa go’aan looga gaaro.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wabiga Shabeelle ayaa saacadihii la soo dhaafay ku fatahay deegaannada Buula-mareer iyo Golweyn ee gobolka Shabeelaha Hoose, waxaana sawiro halkaas laga soo qaaday muujinayaan saameynta iyo fataahadda Wabiga

Dadka ku nool deegaanada uu fatahaada ka geystay wabiga Shabeelle ee gobolka Sh/Hoose ayaa sheegay in kannaalada biyaha Wabiga gudbiya ay sababeen fataahadda, waxayna saameyn xooggan ku yeesheen dalaggii Beeraha ee dhawaan la beeray

Sidoo kale degmooyinka Afgooye, Awdheegle iyo deegaanka Jannaale ayaa iyana laga soo sheegayaa in webiga Shabeelle uu ku fatahay, inkastoo aan ilaa iyo hadda wax khasaare nafeed ah laga soo warin.

Fatahaadaha ay geysanayaan wabiyada mara dalka iyo daadadka ka dhashay roobka deyrta ayaa saameyn culus ku yeeshay dadka Soomaaliyeed ee ku nool inta badan degmooyinka iyo deegaanada koonfurta Soomaaliya.

Magaalooyin ay ugu horeeyaan Beledweyne iyo Baardheere ayey ka dhaceen fatahaadaha ugu daran, waxaana iska soo daba dhaceysa qeylo dhaanta dadka dalbanaya in la caawiyo.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa maanta kulan deg deg ah isugu yeeray golaha wasiirrada ee xukuumadda Soomaaliya, kulankaas waxaa looga tashaday sidii loogu gurman lahaa dadka fatahaaduhu saameeyeen.

Xasan Sheekh oo shir guddoomiyey kulanka ayaa ku ku boorriyay xukuumadda in ay labo jibbaaraan dadaalkooda ku aadden maareynta iyo gurmadka muwaadiniinta ku dhibaatoobay daadadka xooggan ee ku soo rogmay qeybo badan oo ka mid ah gobollada dalka.

Dowladda Soomaaliya ayaa ku dadaaleysa in la caawiyo dadka ku dhex go’doonsan magaalooyinka ay biyuhu harqiyeen, waxaana maalmihii lasoo dhaafay doomo loo diray degmooyinka ugu waaweyn gobolka Gedo oo fatahaada ugu daran ay saameysay.

Hoos ka daawo dardaarankii Madaxweynaha

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta yeeshay kulan deg-deg ah, kaasi oo uu shir-guddoomiyey madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Shirkaan ayaa waxaa looga hadlayey saameynta ka dhalatay roobabka wata daadadka xooggan ee ka da’ay qeybo badan oo ka mid ah gobollada dalka.

Madaxweynaha ayaa warbixin ku saabsan gurmadka socda ka dhageystay ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre oo sheegay in xukuumaddu ay guddi heer qaran ah u saartay wax u qabashada dadka Soomaaliyeed ee ay saameysay El-Niño.

Madaxweynaha oo kulanka ka hadlay ayaa waxa uu ku ammaanay xukuumadda dadaalka ay gelisay samata-bixinta dadka Soomaaliyeed ee ay saameeyeen roobabka iyo daadadka, isaga oo ku boorriyay xubnaha guddiga in ay labo jibbaaraan dadaalkooda.

Sidoo kale waxa uu ku baaqay in dadka looga digo inay ka fogaadaan goobaha qatarta ah, sida meelaha godan iyo goobaha biyo mareennada ah.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho Yuusuf Madaale, oo kulankan aan caadiga ahayn ka qayb-galay ayaa wuxuu Golaha warbixin ka siiyay saameynta roobabku ku yeesheen gobolka Banaadir iyo dadaalka la xiriira arrintan ee uu wado maamulka gobolka.

Ugu dambeyntiina waxaa kulanka golaha lagu meel-mariyey xeer-nidaamiyaha nidaamka xaqiijinta macaamilaadka maaliyadeed iyo hubinta tayada Isgaarsiinta, kaasi oo looga gol-leeyahay in lagu maamulo dhammaan arrimaha la xiriira la-socodka iyo kor-joogteynta macaamilaadka iyo tayada adeegyada Shirkadaha Isgaarsiinta dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Dhexe iyo dowlad-goboleedyada ayaa hadda qaadanaya ciidan boolis ah oo gaaraya afartan kun oo ciidan ah.

Ciidankaan cusub ayaa waxaa labaatan kun oo kamid qaadanaya dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa shaaciyay in ciidankan cusub ee booliska ah ay la wareegi doonaan booska ciidanka ATMIS, ee hadda Soomaaliya ku jooga howl-galka nabad ilaalinta ee Midowga Afrika.

Sidoo kale waxa uu sheegay ra’iisul wasaaraha in ciidankan booliska ah ay yeelan doonaan sharuudo adag marka ay timaado qaadashadooda, maadaama ay yihiin kuwii beddelaya ATMIS, ayna kaalin muhiim ah ka qaadan doonaan ammaanka guud ahaan dalka.

Dhammaadka sanadkan ayaa lagu wadaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in warbixin looga dhageysto Soomaaliya, gaar ahaan arrimaha ammaanka.

Arrimahan ayaa imanaya xilli Golaha Ammaanka ee QM uu dhawaan si rasmi ah u hakiyay bixitaanka ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya. Golaha ayaa muddo saddex bilood ah hakiyay qorshaha bixitaanka ciidamada ATMIS.

Go’aankan ayaa yimid ka gadaal markii dowladda Soomaaliya ay gudbisay codsi ku aadan in ciidamada ATMIS ay sii joogaan dalka, si ay xilligaan gacan uga geystaan dagaalka kooxda Al-Shabaab ka dhanka ah.

Codsiga Soomaaliya ayaa waxaa taageeray Midowga Afrika iyo dhammaan dalalka ku deeqay ciidamada xoogga dalka.

Kadib dhinacyada ayaa isku raacay in muddo 90 maalmood ah oo saddex bil ah dib loo dhigo ka bixitaanka ciidamada ATMIS ee Soomaaliya.

Si kastaba, qaraarka QM ayaa dhigaya in dhammaadka sanadka soo socda ee 2024 ciidanka ATMIS guud ahaan laga saaro Soomaaliya, si ay amniga ula wareegaan ciidamada Soomaalida, taasi oo hadda la isla fahmay in dib loo dhigo 3-bilood kaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska ciidanka dhulka ee xoogga dalka Soomaaliyeed ayaa war kasoo saaray qarax maanta ka dhacay afaafka hore ee xerada Kuliyadda Jaalle Siyaad, kaasi oo uu fuliyay qof isku soo xiray walxaha qarxa.

War ka soo baxay Taliska ciidanka dhulka XDS ayaa waxaa lagu sheegay in ciidanka ay toogteen dhagar-qabe waxyaabaha qarxa isku soo xiray, oo doonayay inuu waxyeelo gaarsiiyo ciidanka.

Taliska ayaa shaaciyay in ninkaan uu qorshihiisa ahaa oo uu doonayay inuu isku qarxiyo albaabka laga galo xerada Kulliyada Jaalle Siyaad ee magaalada Muqdisho.

Bayaanka kasoo baxay Taliska ayaa sidoo kale waxaa lagu cadeeyay in uusan jirin wax khasaare ah oo gaaray ciidanka, marka laga reebo dhagar-qabihii naftii haliga ahaa ee ciidanku toogteen inta uusan is qarxin.

“Ciidanka Qaranka habeen iyo maalin waxeey u taagan yihiin inay ka hortagaan dhagarta khawaarijta iyo ciribtirkooda,” ayaa ugu dambeyntiina lagu yiri bayaanka kasoo baxay Taliska ciidanka dhulka XDS.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, Is-miidaamiyaha ayaa doonayay inuu beegsado ciidamo saf ku jiray oo ku sugnaa halkaasi, balse waxaa ka shakiyay ciidamada ammaanka oo rasaaseeyay, kadibna uu sidaas ku qarxay.

Kuliyadda Jaalle Siyaad ayaa 24-kii Luuliyo ee sanadkan waxaa uga dhacay weerar kan lamid ah oo lagu dilay askar badan, kadib markii uu isku dhex qarxiyay nin ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab.

Weerarkaasi ayaa waxaa la xasuusta inuu ka dhashay tuhun xooggan, ayada oo xilligaasi loo soo xiray saraakiil ka tirsan dowladda federaaalka ah ee Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaran ee (SoDMA), Maxamuud Macallin Maxamuud oo wareysi gaar ah siiyay Telefishinka Universal ayaa ka hadlay xaaladda bani’aadanimo ee haatan ka jirto gudaha dalka.

Maxamuud Macallin ayaa sheegay in dhibaatada ka dhalatay fatahaadaha ay sii baaheyso, isla-markaana ay yartahay taageerada iyo caawinaada ka imaaneyso beesha caalamka.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in meelaha ay kasoo yeereyso qaylo dhaanta ay kamid  tahay dhulka Al-Shabaab, isaga oo tilmaamay in shacabka ay lasoo xiriiriyaan dowladda.

“Waxaa jiro dhul aysan gacanta ku hay dowladda oo ay joogaan cadowga, waxaa ku nool dad Soomaaliyeed waxaa waayay daruufaha uu dalka ku jiro oo xanuunka badan, waxaana wax gaarsiin kartaa oo kaliya meelaha uu amniga ka jiro” ayuu yiri Maxamuud Macalin.

Guddoomiyaha SoDMA ayaa sidoo kale qiray in dadkaas aysan waxba u qaban karin, sababo la xiriira ammaanka, wuxuuna ugu baaqay inay kasoo barakacaan halkaasi.

Meelaha laga soo wacay waxa uu tilmaamay in kamid yihiin Jubbooyinka oo ay si weyn ugu xoogan tahay kooxda Al-Shabaan

“Waxaan leenahay Call Center, meel kasta ayaa laga soo wacaa waxaa laga soo wactamaa dhulka ay Shabaabka haystaan sida Jubbada Hoose iyo dhulal badan oo runtii Shabaabka haystaan qaylo badan ayaa kasoo gaareyso laakiin waxba looma qaban karo, illaa ay kasoo baxaan ama Ilaahey uu cadowgaas ka saaro” ayuu mar kale yiri guddoomiyaha SoDMA.

Maxamuud Macallin ayaa intaasi kusii daray “Waxa la haystaa aad ayay u yar yihiin, baahiduna aad ayay u badan tahay”.

Soomaaliya ayaa waxaa haatan ku dhuftay roobab dabaylo wata iyo fatahaado ay sameeyeen wabiyada Jubba iyo Shabelle oo ku fatahay dhul aad u ballaaran.

Riyaad (Caasimada Online) – Dowladaha Soomaaliya iyo Sacuudiga ayaa heshiis cusub gelinkii dambe ee Axaddii ku kala saxiixday magaalada Rayaad ee caasimada Boqortooyada Sacuudi Carabiya.

Heshiiskan ayaa waxaa Soomaaliya u saxiixay wasiirka arrimaha, Mudane Abshir Cumar Jaamac (Huruuse) oo haatan ku sugan caasimada Riyaad, sida ay xaqiijisay wasaaraddu.

“Dalkeenna (Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya) iyo Boqortooyada Sucuudigu waxaan  Heshiis Iskaashi Amni ku kala saxiixannay magaalada Riyaad” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed kasoo baxay wasaaradda arrimaha dibadda xukuumadda Soomaaliya.

Sidoo kale qoraalkan ayaa waxaa lagu faahfaahiyay heshiiskan, ayada oo lagu sheegay inuu ku saabsan yahay iskaashiga amniga labada waddan, si sare loogu qaado.

Waxaa sidoo kale dowladda Soomaaliya sheegtay in heshiiskan uu wax weyn ka tarayo dhanka iskaashiga labada dal ee Soomaaliya iyo Sacuudiga.

“Heshiiskan Iskaashiga Amniga waxaa labada dal u kala saxiixay Wasaaradda Arrimaha Dibedda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Boqortooyada Sucuudiga. Heshiiskani wuxuu muhiimad weyn u leeyahay wax weynna ka tarayaa iskaashiga amni ee labada dal” ayaa la raaciyay.

Sacuudiga ayaa kamid ah dowladaha Carbeed ee xiriirka wanaagsan la leh Soomaaliya, isla-markaana xilligan taageero kala duwan siisa dowladda federaalka Soomaaliya.

Si kastaba, heshiiskan amniga ku saabsan ayaa kusoo aaday, xilli ay haatan dowladda dhexe ay dagaal adag kula jirto kooxda Al-Shabaab, si looga saaro dalka oo dhan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Mas’uuliyiinta sare ee maamulka gobolka Banaadir iyo guddoomiyeyaasha degmooyinka ayaa xalay shir deg-deg ah ku yeeshay xarunta Aqalka Dowladda Hoose ee Xamar, kaas oo looga hadlay xaaladda adag ee ka taagan Muqdisho.

Shirkan oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa guddoomiyey duqa magaalada Muqdisho, Yuusuf Xuseen Jimacaale (Madaale) iyada oo ay u dhammaayeen maamullada degmooyinka.

Intiisa badan waxaa shirka diiradda lagu saaray saameynta ka dhalatay roobabkii xooganaa ee maalmihii u dambeeyay ka da’ayay Muqdisho oo sababay culays xoogan iyo burbur.

Guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda maamulka gobolka Banaadir, Maxamed Axmed Diiriye (Yabooh) oo kulanka kadib la hadlay waraabinta ayaa ka warbixiyay shrkooda, wuxuuna sheegay in ka hadleen wax ka qabaashada xaaladaha ka jira gobolka.

“Waxaa xarunta maamulka gobolka Banaadir ka qabsoomay shirkii degmooyinka iyo maamulka sare, shirkaas oo ahaa mid deg-deg ah, loogana hadlaayey xaaladaha guud ee ka jira magaalada Muqdisho, gaar ahaan roobabka” ayuu yiri guddoomiye Yabooh.

Sidoo kale wuxuu intaasu ku daray inay la socdaan dhibaatada ka dhalatay daadadka ku dhuftay magaalada Muqdisho, ayna maamul ahaan haatan wadaan dadaallo xoogan.

“Waa roobab aad iyo aad culayskooda u wata, faa’iidadoodana wata, dadku waa u baahnaayeen roobabka, laakiin daadad iyo biyaha kasoo rogmaday culaysbaa ka yimid, marka culayskaas ayaan rabnay in degmooyinka ay isla wadaagaan” ayuu sii raaciyay.

Ugu dambeyn wxuuu hoosta ka xariiqay inay ku howlan u gurmashada dadka ay dhibaatada soo gaartay qaadista biyo gooyay waddooyinka muhiimka ah ee caasimada.

“Shirkuu wuxuu ku saabsanaa gurmad guud oo loogu talagalay heegan la geliyo maamulka gobolka Banaadir sida uu u dhan yahay” ayuu mar kale yirihi guddoomiye ku xigeenku.

Garoowe (Caasimada Online) – Qaramada Midoobay ayaa dowladda Puntland ugu baaqday in ay doorkeeda ka qaadato hirgelinta heshiis nabadeed oo lagu dhammeeyo colaadda labada maamul ee Somaliland iyo SSC-Khaatumo.

Baaqaas waxa jeedisay ereyga gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya Ms. Catriona Liang oo Sabtidii ka hadlaysay magaalada Garoowe halkaas oo ay kulan kula yeelatay madaxda sare ee Puntland.

“Waxaan Puntland ugu baaqaynaa in ay doorkeeda ka qaadato dhiirrigelinta in labada dhinac ay khilaafkooda ku xalliyaan si nabadgelyo ah si loo hubiyo in aanu gacan-ka-hadalku mar kale kor u kicin”.

“Waa in ay jiraan tallaabooyin lagu soo celinayo is-aaminaadda oo la halmaala is-dhaafsashada maxaabiista sidaa daraaddeed in Puntland ay doorkeeda qaadato iyada oo adeegsaneysa xiriirka sokeeyenimo ee qabaa’ilka si loo hubiyo in waddo nabadeed lagu socdo” ayay tiri marwo Catriona Liang.

Waxay sidoo kale Puntland ku amaantay in ay marti-gelisay in ka badan 100,000 oo rayid ah kuwaas oo bara-kacay markii ay socdeen dagaalladii Laascaanood “Waan ogsoonahay in ay taasi ahayd mas’uuliyad aad u weyn waxaana Puntland uga mahadcelineynaa sida diirran ee ay u qaabishey dadkaa” ayay sii raacisay.

Dagaalkii ugu dambeeyey ee dhinacyada oo 9-kii bishan dhacay ayaa waxaa ku dhintay 20 qof, halka ay ku dhaawacmeen tiro kale oo labada dhinac, waxaa sidoo kale jira gaadiid laga qabsaday Somaliland.

Si kastaba, dagaalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo maalmihii ugu dambeeyay ay daganeyd xaaladda magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool, kadib markii Somaliland laga qabsaday xerada Goojacadde.

Amsterdam (Caasimada Online) – Guddoomiyaha haweenka Gobolka Banaadir marwo Jawaahir Baarqab ayaa sheegtay in maamulka gobolka Banaadir ay wadaan dedaalo lagu yareynayo qasaaraha ka dhasha daadadka ay roobabku keeneen, waxeyna tilmaantay in bilicda & nadaafada Gobolka ay tahay mid waajibineysa in ay ka qeybqaataan dadka u damqanaya Gobolka.

“Masiibadu waa dhowr nuuc, mid na waa mid ILLAAHEEY uu keenay mid na waa mid bulshada ka dhex imaaneysa,  waxaad arkeysaa guri 3 milyan lagu dhisay oo hortiisu ay dhiiqo ka buuxdo, ma aha maamulka gobolka shaqadiisa inuu wax ka qabto,” ayeey tiri Jawaahir oo shalay saxaafadda kula hadleysay gurigeeda, waxeyna intaasi ku dartay in Magaalada ay jireen goobo biyo-fadhiisid ah xilligii Dowladdii Kacaanka.

“Xilliyada ay da’aan roobabka waxaa jira dad kaga faa’ideysanaya in ay qashinka guryaha u yaal ay daadadka raaciyaan, taas oo dhibaato weyn horseedeysa,” ayeey tiri Jawaahir waxeyna u mahadcelisay howlwadeena gobolka Banaadir oo ay ku tilmaantay dad mar walba u taagan in ay bulshada u qidmeeyaan.

“Magaaladan oo cabsi ah ayaa ku nooleyn, maanta waxeey soo ceshaneysaa maqaamkii ay xaqa u laheyd ee caasimadnimo, waxaan rajeynayaa in ay ka mid noqoto caasimadaha ugu qurxoon dunidda,” ayeey tiri Jawaahir oo intaasi ku dartay in Muqdisho aysan ku doorsaneyn Washington iyo Amsterdam.

Mar ay ka hadleysay arrimaha xuquuqda haweenka waxey sheegtay in ay jiraan xadgudubyo joogta ah oo ku dhaca haweenka.

“Gabadhu marka ay shaqo doonato waxaa dhacda mararka qaar  in la yiraa; wax uun iigu beddel, waxaa kale oo jira tacadiyo ka soo gaara dhanka siyaasada,” Ayeey tiri Jawaahir oo intaasi ku dartay  in waddan dhibaatooyin soo maray sida Soomaaliya oo kale ay ka dhici karaan tacadiyo nuucaas ah.

HOOS KA DAAWO WAREYSIGA JAWAAHIR OO DHAMMEYSTIRAN: