Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha Golaha Mustaqbalka Soomaaliya oo ka kooban Jubbaland, Puntland iyo Madasha Samatabixinta Qaranka ee Mucaaradka ayaa galabta shir xasaasi ah uga furmay gudaha xerada Xalane ee magaalada caasimada ah ee Muqdisho, kaas oo looga hadlayo xaaladda cakiran ee dalka.

Xubnaha mucaaradka oo ay ugu horreeyaan madaxweyne hore Shariif Sheekh Axmed, Ra’iisul wasaareyaashii hore Xasan Cali Khayre iyo Maxamed Xuseen Rooble ayaa goor dhow gudaha u galay xeyndaabka garoonka ee Xalane, iyaga oo u hoggaansamay habraaca amniga ee xerada, waxayna tageen ka hor 5:00 PM.

Golaha ayaa haatan waxaa u socdo shir xasaasi ah oo ay la leeyihiin Axmed Madoobe iyo Saciid Deni oo dhex deggan hoteel ku yaalla halkaasi, waxayna ka arrinsanayaan is mari-waaga siyaasadeed ee ka taagan Soomaaliya.

Afhayeenka Madasha Samatabixinta oo hadal kooban siiyay Shabelle Tv ayaa sheegay in shirkan ka mid yahay kulamdooda caadiga ah, uuna hordhac u yahay shirka guud ee ay dhawaan la gali doonaan kooxda Villa Soomaaliya.

“Shirkan waa shirarkii Golaha Mustaqbalka ee beryahan socday, waana shir caadi ah si caadi ah ayuuna u dhacayaa waxaan rajeynayaa inuu si guul ah noogu dhammaado” ayuu yiri Injineer Beyle oo ah afhayeenka mucaaradka.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Kulamadan waxaa kale oo ay hordhac u yihiin wada-hadallada loo ballansan yahay, horay dowladda ayaa hor istaag ugu sameysay”

Dhinaca kale, waxaa shirkan ka horreeyay kulamo kale oo maanta dhex-maray madaxweynayaasha Jubbaland, Puntland, madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo iyo Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, kuwaas oo iyana looga hadlayo xaaladda dalka iyo sidii looga gudbi lahaa marxaladda kala guurka ah ee xilligan lagu jiro.

Soomaaliya ayaa haatan wajaheysa mid kamid ah caqabadihii ugu adkaa, waxaana la’isku hayaa hannaanka doorashooyinka guud ee dalka iyo wax ka beddalka Dastuurka oo ay isku fahmi la’yihiin Vila Soomaaliya iyo mucaaradka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Saraakiisha hay’adaha amniga ee dowladda Soomaaliya ayaa maanta soo saaray amar culus oo ku socda maamulka Hoteel Jasiira, kaas oo sidoo kale saameynaya mucaaradka.

Laamaha amniga Muqdisho ayaa ku wargeliyay maamulka Hoteelka in aan lagu qaban karin Jasiira kulan ay maanta lahaayeen Xildhibaannada la baxay Baarlamaanka xorta ah ee ka tirsan mucaaradka, kaas oo gabi ahaan la joojiyay.

Wararka ayaa sheegaya in amarkan uu toos uga soo baxay taliyaha qeybta guud ee Booliska Gobolka Banaadir Macallin Mahdi, iyada oo sidaas uu ku baaqday shirkii ay ku ballansanaayeen xildhibaannadaas oo sidoo kale horay looga mamnuucay fadhiyada Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.

Tallaabadan ayaa durbo dhalisay xiisad horleh, iyada oo xildhibaannada mucaaradka ay ka caroodeen, maadaama horay looga joojiyay golaha, hadane loo diiday inay ku shiraan magaalada dhexdooda.

Arrintan waxay kusoo aadeysa, iyada oo weli Baarlamaanka uu kasii doodayo wax ka beddalka Dastuurka, waxaana meel wanaagsan maraya doodda oo gaartay illaa cutubka 5-aad oo maanta ay ka shireen xildhibaannadu.

Si kastaba, Ismari-waa siyaasadeed ayaa hareeyay xildhibaanada labada Aqal iyagoo u kala qeybsamay mucaarad iyo muxaafad, taas oo si weyn looga dareemay golaha dhexdiisa.

Dhanka kale, waxaa halkeedii ah xiisadda u dhexeysa Villa Somalia iyo Golaha Mustaqabalka oo iyana laga dareemayo caasimada, oo hadda ay ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo oo ay wadaan labada dhinac.

Waxaa kale oo aan la ogayn waqtiga rasmiga ah ee uu furmayo shirkii ay ku balansanaayeen kooxda Villa Soomaaliya iyo xubnaha Golaha Mustaqbalka.

Garoowe (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa khasaaraha ka dhashay iska horimaad xalay ka dhacay magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal, kaas oo u dhexeeyay ciidamada Booliska Puntland iyo maleeshiyaad hubeysan.

Dagaalka ayaa yimid kadib markii ay isku dhaceen ciidanka amniga iyo maleeshiyaad waday ‘hub laga soo dhacay magaalada Laascaanood’ waxaana kadib dagaal toos ah uu dhex-maray labada dhinac.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in dableyda hubeysan ay hubka geeyeen goob Cirtoogte ah oo ku taalla bartamaha Garoowe, waxaana meesha ugu tegay ciidamada amniga, kadibna waxaa sidaas ku bilaabatay israsaaseynta.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka ay ku dhaawacmeen wiil iyo gabar kamid ah dadka deegaanka, kuwaas oo ka agdhowaa goobta ay wax ka dhaceen.

Sidoo kale waxaa lasoo wariyay in ciidamada amniga ay gacanta ku dhigeen saddex nin oo la tuhusan yahay inay ku lug leeyihiin dhacdadaasi oo xalay laga dareemay magaalada Garoowe.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha amniga oo ku aadan shaqaaqadaasi, waxaana saaka xaaladdu ay tahay mid deggan.

Garoowe ayaa waxaa marar badan ka dhacay dagaallo ciidanka dhexdooda ah iyo kuwa kale oo lagula dagaalamay maleeshiyaad hubeysan, waxayna gaysteen khasaare soo gaaray shacabka iyo burbur hantiyeed.

Maalmo kahor ayay ahayd markii ay isku dhaceen Ciidamada Booliska iyo kuwa ka tirsan Daraawiishta oo weeraray saldhigga dhexe ee Garoowe, halkaas oo ay askarta weerarka qaaday doonayeen inay kala baxaan laba nin oo lasoo xiray, inkastoo markii dambe arrintaasi xal laga gaaray.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahin dheeraad ah ayaa kasoo baxaysa kulan xasaasi ah oo xalay magaalada Muqdisho ku dhex-maray Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ka ahayd Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Taliyaha Hay’adda NISA, Mahad Maxamed Salaad, kaas oo diiradda lagu saaray dhacdooyinkii ugu dambeeyay, gaar ahaan dhaq-dhaqaaqa mucaaradka iyo tallaabooyinka dowladda.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa innoo sheegay in si gaar ah kulankan loogu falanqeeyay is hortaggii lagu sameeyay hoggaamiyeyaasha mucaaradka oo labadii cisho ee lasoo dhaafay loo diiday inay hubkooda la galaan xeyndaabka garoonka ee xerada Xalane, taas oo keentay xiisad horleh oo u dhexeysa labada dhinac.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, kulanka Shariif iyo Mahad Salaad ayaa xal looga gaaray arrintan, gaar ahaan habraaca amniga ee garoonka Aadan Cade iyo gelitaankiisa, iyada oo fursad la siiyay mucaaradka.

Ilo wareedyo ku dhow Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed ayaa innoo xaqiijiyay in la isla gartay in madaxdii hore loo ogolaado tiro kooban oo ciidan ah in ay la galaan gudaha garoonka iyo sidoo kale in madaxda mucaaradku ay ku wargeliyan laamaha amniga markii ay u socdaan gudaha xerada Xalane.

Sidoo kale waxaa lagu heshiiyay in wixii ka dambeeya 5-ta galabnimo aan la adeegsan karin albaab aan aheyn midka Marina Gate, halkaas oo habeenkii laga galo xerada Xalane, sida uu dhigayo habraaca amniga.

Dowladda Soomaaliya ayaa markii hore adkeysay gelitaanka garoonka, waxayna taasi sababtay inuu sameeyo mucaaradka, kadib markii laga soo celiyay aagga garoonka, loona diiday inay u gudbaan madaxweynayaasha Jubbaland iyo Puntland oo hadda deggan hoteel ku yaalla gudaha garoonka Aadane Cadde ee magaalada Muqdisho.

Sidoo kale arrintaas ayaa sababtay inuu baaqdo kulan ay habeen hore lahaayeen mucaaradka iyo labada madaxweyne oo si weyn uga soo horjeedo qorshaha Villa Somalia ee la xiriira hannaanka doorashooyinka iyo wax ka bedelka Dastuurka.

Si kastaba, Lama iga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa natiijada kasoo baxda wada-hadallada la filayo inay dhex-maraan Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka oo ay ku mideysan yihiin Jubbaland, Puntland iyo mucaaradka.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qayb-galay Shir Madaxeedka labaad ee Talyaaniga iyo Afrika ayaa ka jeediyay khudbad dheer oo dhinacyo badan taabaneysam kaas oo ay martigelisay Jamhuuriyadda Federaalka ee Itoobiya.

Shirkan ayaa waxaa diiradda lagu saaray xoojinta dadaallada iskaashiga iyo kobcinta xiriirka dhaqaale iyo istaraatiijiyadeed ee u dhexeeya Talyaaniga iyo dalalka Afrika, iyada oo madaxweynuhu khudbaddiisa diiradda ku saaray horumarka ganacsiga iyo fursadaha maalgashi ee ka jira dalkeenna.

Hoos ka akhriso khudbadda madaxweynaha oo dhammeystran;-

Laba sano ka hor magaalada Roma, Shir-madaxeedkii ugu horreeyay ee Talyaaniga iyo Afrika waxaa lagu guddoomiyay in laga gudbo hannaanka iskaashiga soojireenka ahaa, lana yagleelo iskaashi ku saleysan arrimaha hortabinta u leh Afrika iyo in Afrika ay iyadu go’aamiso masiirkeeda.

Marka laga ambaqaado aragtideenna, iskaashiga Talyaaniga iyo Afrika waxa uu jidaynayaa ahmiyadda ay leedahay maalgelinta kaabayaasha halbowlaha ah ee horseedaya xasillooni iyo koboc dhaqaale oo waara.

Waxyaabaha hortabinta u leh Soomaaliya waa kuwo cad: xoojinta gegsiga bulshada, inaan dhallinyaradeenna u abuurno fursado shaqo, helitaanka cunto bulshada ku filan, iyo inaan dhaqaalaheenna ku xirno suuqyada heer gobol iyo heer caalami.

Horumarka ay Afrika ku tallaabsanayso waa inay saldhig u tahay ilaalinta gobonnimada, midnimada dhuleed iyo madax-bannaanida siyaasadeed ee dalalka, si waafaqsan mabaadii’da Axdiyada Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika.

Mabaadii’dani ma aha kuwo la tiigsado oo kali ah; waa waajibaad sharci ah oo go’aaminaya badqabkeenna. Tallaabooyinka ay sida goonida ah Israa’iil ugu beegsatay madaxbannaanideenna waxay si toos ah u wiiqayaan nidaamka caalamiga, waana inaan si adag isaga diidnaa.

Waxaan ugu baaqeynaa dhammaan dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika inay iska diidaan nooc kasta oo faragelin dibadeed oo wiiqaysa sharciga caalamiga ah, xasaradna ka abuuraysa gobolka, isla markaana dhaawacaysa kalsoonida u dhaxaysa wadammada.

Maadaama nabadda iyo horumarku aysan kala harin, Soomaaliya waxay ahmiyad gaar ah siinaysaa iskaashiga amniga ee u dhexeeya Talyaaniga iyo Afrika. Waxaan si gaar ah uga mahadnaqaynaa taageerada Talyaaniga ee Hawlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM).

Soomaaliya waxay diyaar u tahay inay xoojiso iskaashiga kala dhexeeya Talyaaniga iyo dhammaan bahwadaagta qaybta ka ah Qorshaha Mattei, iyadoo qorshahaas lagu hagayo kalsooni, xilkasnimo, dan-wadaag iyo aragti mideysan oo ku wajahan Afrika oo barwaaqo ah.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay wafdi sare oo ka socday Jaamacadda Carabta, kaas oo oo uu hoggaaminayay Dr. Maxamed Walad Acmar, Xoghayaha Guud ee ALECSO (Hey’adda Jaamacadda Carabta u qaabilsan waxbarashada, dhaqanka iyo culuumta).

Labada dhinac ayaa kulankooda uga wada-haday xoojinta iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya iyo Jaamacadda Carabta, gaar ahaan dhinacyada waxbarashada, dhaqanka, culuumta, kobcinta iyo kor u qaadidda luqadda Carabiga.

Inta uu socday kulanka Ra’iisul Wasaaraha, ayaa wafdiga siiyay warbixin ku saabsan xaaladda guud ee dalka, horumarka ballaaran ee ay Soomaaliya ka gaartay dhinacyada amniga, siyaasadda iyo dib-u-dhiska hey’adaha, iyo sidoo kale dadaallada lagu tayeynayo nidaamka waxbarashada dalka.

Dhankooda, wafdiga Jaamacadda Carabta ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la sii ambaqaado iskaashiga waxbarasho, iyaga oo xusay in Soomaaliya ay dib u soo ceshatay kaalinteedii ururrada waxbarashada caalamiga ah.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dareen in la sameeyay horumar muuqda oo lagu tayeynayo heerarka waxbarashada dalka, iyaga oo caddeeyey in Jaamacadda Carabtu diyaar u tahay in ay bulshada Soomaaliyeed siiso fursado iyo deeqo waxbarasho oo kala duwan.

Dhanka kale waxaa kulankan lagu qaaday sidii kor loogu sii qaadi lahaa horumarinta luqadda Carabiga oo ah luqadda labaad ee dalka, isla markaana leh mudnaan gaar ah marka loo eego doorka ay ku leedahay aqoonta, diinta Islaamka iyo xiriirka ay Soomaaliya la leedahay dunida Carabta.

Booqashada wafdigan uu hoggaaminaya Xoghayaha Guud ee ururka u qaabilsan Waxbarashada, Dhaqanka iyo Cilmiga, Dr. Maxamed Walac Acmar ayaa ku soo beegantay 52 sano kadib markii ay Soomaaliya xubin ka noqotay Ururka Jaamacadda Carabta, waxayna horay ula kulmeen Wasiir Faarax Sheekh Cabdulqaadir

Imaatinka wafdigan ayaa sidoo kale salka ku haya indho-indheynta xaaladda dalka iyo sidii loo yeelan lahaa xiriir dhinacyo badan oo u dhaxeeya maamulka ururka iyo wasaaradda waxbarashada Soomaaliya.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika ayaa bayaan ay soo saareen Khamiistii qeyb kamid ah uga hadlay khilaafka siyaasadeed ee ka taagan Soomaaliya.

Golaha ayaa ku baaqay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay xoojiso wada-hadal loo dhan yahay oo ay la yeelato maamullada is-hayaan iyo daneeyayaasha kale oo ah siyaasiyiinta mucaaridka.

Khilaafka taagan ayuu goluhu sheegay in uu saameyn weyn ku yeelan karo dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab, isla markaana uu dib u dhigayo dadaallada xasilinta iyo dhismaha dowladnimada.

Golaha ayaa si cad u muujiyay muhiimadda in xaaladda taagan looga gudbo wada-hadal dhab ah, iyo heshiis ay dhinacyadu gaaraan, xilli weli Madaxda Dowladda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka isku fahmi la’yihiin goobta uu shirka ka qabsoomayo.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa doonaya in shirka uu ka dhaco Villa Soomaaliya, halka mucaaradka ay rabaan inuu ka qabsoomo gudaha Xalane, maadaama Villada ay walaac amni ka qabaan.

Waxaa socda dadaallo dhexdhexaadin ah oo beesha caalamka ka dhex wado labada dhinac, si ay u qabsoomaan wada-hadalladan masiiriga ah.

Si kastaba, madaxda Puntland iyo Jubaland ayaa sheegay in aysan magaalada Muqdisho ka tagi doonin illaa heshiis buuxa laga gaaro arrimaha lagu muransan yahay, iyagoo Madaxweynaha ugu baaqay inuu si dhab ah u wajaho wada-hadallada loo ballansan yahay.

Madaxda Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale caddeeyay in dalka u baahan yahay badbaado iyo in heshiis laga gaaro hanaanka doorashada, xilli billo kooban ka harsan tahay muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wafdi ka socday Jaamacadda Carabta ayaa maanta soo gaaray magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Wafdigan waxaa hoggaaminaya Xoghayaha Guud ee ururka u qaabilsan Waxbarashada, Dhaqanka iyo Cilmiga, Dr. Maxamed Walac Acmar, waxaana ku wehliya xubno kale oo ka tirsan ururka.

Socdaalka wafdigan ayaa la xiriira sidii ay Dowladda Federaalka Soomaaliya ugala shaqeyn lahaayeen xoojinta iyo horumarinta luuqadda Carabiga ee goobaha waxbarashada dalka, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiinta dowladda.

Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Faarax Sheekh Cabdulqaadir oo qaabilay wafdiga, ayaa tilmaamay in maalmaha soo socda ay yeelan doonaan wada-hadallo rasmi ah oo ay la qaadanayaan xubnaha ka socda Jaamacadda Carabta.

“Maanta waxaan Muqdisho ku soo dhaweeyay Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta u qaabilsan Waxbarashada, Dhaqanka iyo Cilmiga oo soo gaaray dalka, waxaana ka wada-hadli doonaa sidii kor loogu qaadi lahaa luuqadda carabiga iyo waxbarashad Soomaaliya,” ayuu yiri Wasiir Faarax Cabdulqaadir.

Sidoo kale wuxuu xusay in booqashadan ay ku soo beegantay 52 sano kadib markii ay Soomaaliya xubin ka noqotay Ururka Jaamacadda Carabta, isaga oo caddeeyay in dowladda ay diyaar u tahay wada-hadallada uu wafdigani doonayo.

Imaatinka wafdigan ayaa sidoo kale salka ku haya indho-indheynta xaaladda dalka iyo sidii loo yeelan lahaa xiriir dhinacyo badan oo u dhaxeeya maamulka ururka iyo wasaaradda waxbarashada Soomaaliya.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa si diiran loogu soo dhoweeyay magaalada Addis Ababa ee caasimadda dalka Itoobiya.

Madaxweynaha ayaa kala qeyb galaya Hoggaamiyeyaasha Afrika Meertada 39-aad ee Shir Madaxeedka Midowga Afrika, isagoo xoojinaya dadaallada diblumaasiyadeed ee ku aaddan difaaca midnimada iyo wadajirka Qaranka Soomaaliyeed.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kulan-doceedyo la yeelan doonaa madaxda gobolka iyo kuwa Afrika ee shirka ka qeyb-galaya.

Madaxweynaha ayaa madaxda ku bogaadin doona, kuna adkaynaya mowqifka taariikhiga ah ee ay ka istaageen xadgudubka sharci darrada ah ee Israa’iil ay kula kacday midnimada Soomaaliya, ugana mahadcelinaya taageerida xubinnimada dalkeenna ee Golaha Ammaanka iyo Nabadda Afrika.

Socdaalka Xasan Sheekh ee Addis Ababa ayaa imanaya xilli Madaxda Dowadda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka ay weli isku fahmi la’yihiin goobta uu ka dhacayaan wada-hadallada loo ballansan yahay, isla markaana ay socoto dhexdhexaadin beesha caalamka ka dhex wado labada dhinac.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa doonaya in shirka uu ka dhaco Villa Soomaaliya, halka mucaaradka ay rabaan inuu ka qabsoomo gudaha Xalane, maadaama Villada ay walaac amni ka qabaan.

Si kastaba, madaxweynayaasha Puntland iyo Jubaland ayaa sheegay in aysan magaalada Muqdisho ka tagi doonin illaa heshiis buuxa laga gaaro arrimaha lagu muransan yahay, iyagoo Madaxweyne Xasan Sheekh ugu baaqay inuu si dhab ah u wajaho wada-hadallada loo ballansan yahay.

Madaxda Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale caddeeyay in dalka u baahan yahay badbaado iyo in heshiis laga gaaro hanaanka doorashada, xilli billo kooban ka harsan tahay muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Diyaarad millatari oo ah nooca Airbus A400M Atlas, kana tirsan Ciidamada Cirka Turkiga, ayaa saakay ka soo degtay Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.

Diyaaraddan oo ka soo kacday Saldhigga Cirka ee Kayseri Erkilet ee dalka Turkiga ayaa si nabad ah uga degtay garoonka, iyadoo aan si rasmi ah loo shaacin ujeedka safarkeeda.

Wararka hordhaca ah ayaa tilmaamaya in imaanshaha diyaaraddan uu la xiriiro iskaashiga milatari ee u dhexeeya dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga, kaas oo muddooyinkii dambe sii xoogeysanayay.

Garoonka Kayseri Erkilet ayaa ah saldhig muhiim ah oo ay si weyn u adeegsadaan shirkadaha difaaca Turkiga, isla markaana door ka qaata howlaha milatari iyo kuwa saadka.

Diyaaraddan ayaa hore dhowr jeer u timid Muqdisho, xilli iskaashiga amni ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga uu sii xoogeysanayo, iyadoo Ankara ay dhawaan Soomaaliya keentay diyaaradaha casriga ah ee dagaalka F-16.

Sidoo kale, Turkiga ayaa Soomaaliya u soo diray saraakiil ka kala socda Ciidamada Cirka, Badda iyo Lugta, kuwaas oo door ka qaadanaya xoojinta wada-shaqeynta milatari ee labada dhinac.

Ankara ayaa sidoo kale xoojisay joogitaankeeda milatari ee Soomaaliya, iyadoo maraakiib casri ah ay ku sugan yihiin biyaha dalka.

Maraakiibtaasi ayaa la sheegay inay ka qeyb qaadanayaan ilaalinta shidaalka la soo saarayo, xeryaha la dhisayo iyo xarunta dayax-gacmeedka ee haatan lagu howlan yahay.

Si kastaba, Turkiga ayaa muddooyinkii u dambeeyay ka waday shaqooyin diyaarin ah gudaha Garoonka Diyaaradaha Muqdisho, kuwaas oo ay ka mid yihiin diyaarinta bakhaarro lagu keydinayo diyaaradaha, qalabka dayactirka iyo joogitaanka khubaro ku howlan hawlgelinta iyo taageerada farsamo.

Waxaa la sheegaya in keenista diyaaradaha dagaalka ay si dhow ula xiriirto qorshayaasha qodista shidaalka badda, oo la filayo inay billowdaan dabayaaqada sannadkan, iyo hindisaha kale ee dhismaha saldhig dayax-gacmeed oo laga hirgelinayo waqooyiga Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Culimada Soomaaliyeed kuwooda u waaweyn ayaa bayaan ka soo saaray xaaladda dalka, gaar ahaan khilaafka siyaasadeed ee taagan, midnimada dalka iyo abaaraha.

Culimadan oo ay kamid yihiin Sheekh Bashiir Axmed Salaad, Sh Maxamed Cabdi Umal, Sh Dr Maxamuud Maxamed Shibli, Sh Maxamuud Ciise Maxamuud iyo Sh Maxamed Idriis Axmed ayaa ku baaqay in khilaafaadka siyaasadeed ee jira heshiis dhab ah laga gaaro, isla markaan qodobada la isku hayona laga heshiiyo.

“Haddii ay dhici weydo in heshiis la gaaro, xalka qayb ha laga siiyo hoggaanka bulshada, si meesha looga saaro damacyada ku dhisan sad-bursiga iyo kala aragti duwanaanta, loona helo jiho kale oo dhex-dhexaad noqon karta,” ayaa lagu yiri bayaanka culimada.

Sidoo kale, culimada ayaa muujiyay muhiimada in dhinacyadu isla qaataan hannaan doorasho oo hufan sharci ahaan iyo hannaan ahaan labadaba, una adeegaya danaha shacabka, meeshana laga saaro kalsooni xumada, talo maroogsiga iyo jiilaafyo siyaasadeed, dalkana looga turo inuu galo qalaalaaso siyaasadeed.

“Maadaama xilli kooban ka harsan yahay muddo xileedka xukuumadda hadda talada haysa, aysan ilaa iyo hadda jirin hannaan doorasho oo heshiis lagu yahay oo dalku qaado, waxaa lagama maarmaan ah, in dhinacyadu isla qaataan hannaan doorasho.”

Waxay cod dheer ugu baaqeen odayaasha dhaqanka, ganacsatada, culumada, aqoonyahanka kale iyo dhammaan qaybaha bulshada inay dareemaan marxaladda adag ee dalku marayo, ayna ka yeeshaan kulamo gaar ah, inta aan xaaladdu faraha ka bixin, madaxda Dowladdana kula xisaabtamaan xilka ay u igmadeen.

“Ilaalinta madax-bannaanida dalka waa waajib saaran muwaadin kasta, gaar ahaan madaxda u dhaaratay xilkaas culus, haddaba waa inaan marnaba la oggolaan, wax kasta oo farogelin dibadeed ah.”

Hoos ka aqriso bayaanka oo dhameystiran:

بسم الله الرحمن الرحيم
BAYAANKA CULUMADA SOOMAALIYEED EE KU AADAN XAALADDA DALKA

Mahad dhammaanteed waxaa iska leh Allaha weyn, suubaneenii Nebi Muxammed, nabadgelyo iyo naxariis korkiisa ha ahaato, Intaas kadib:

Culumada Soomaaliyeed iyagoo ka duulaya waajibka ka saran ilaalinta danaha guud ee umadda, kana ambaqaadaya xaaladaha qallafsan ee dalku maanta marayo sida:

Khilaafka siyaasadeed, midnimada dhaawacan, faragelinta siyaasadeed, xaaladaha amni, abaaraha baahsan ee jira, duruufaha dhaqaale, tahriibka faraha ka baxaya, qalaalaasaha siyaasadeed ee 35 sano soo jiitamayey, kalaguurka iyo fawdada adduunku u jiheystey.

Waxay soo saareen bayaankan ku wajahan madaxda Soomaaliyeed ee u ballansan shirka lagu qabanayo magaalada Muqdisho, kuwa deegaannada kale jooga, hoggaamiyayaasha bulshada iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed, iyadoo ujeedka bayaanku yahay tilmaam iyo toosin.

Qodobada bayaanka

1. Ugu horrayn dhammaan umadda Muslimka ah ee baaqani uu gaaro, gaar ahaan Soomaalida, waxaan xusuusinaynaa ku dhaqanka cabsiida Rabbi, iyo in maanka lagu hayo inay inaku soo aadan tahay maalinta la hortagi doono Maxkamadda Rabbi, xisaab iyo abaalmarinna ay jiri doonto.
2. Culayska mas’uuliyadda: Si gaar ah waxaan xusuusinaynaa madaxda Soomaaliyeed heer federaal iyo heer State, culayska uu leeyahay xilka ay u qaadeen ummaddan, dhaartii ay magaca Allah ku mareen, xisaabta aakhiro ee sugaysa iyo inay u turaan bulshada ay mas’uulka ka yihiin, ogaadaanna haddii xaaladaha qallafsan ee dalku maanta marayo aysan ka badbaadin inay eeddeeda qaadi doonaan adduunka iyo aakhiroba.
3. Midnimada dalka: Madaxda dalku waa inay u midoobaan ilaalinta midnimada dalka, aan la oggolaan wax kasta oo dhaawacaya midnimada iyo wadajirka dalka, arrimaha yimaadana lagu wajaho midnimo iyo wada tashi.
4. Madaxbannaanida dalka: Ilaalinta madax-bannaanida dalka waa waajib saaran muwaadin kasta, gaar ahaan madaxda u dhaaratay xilkaas culus, haddaba waa inaan marnaba la oggolaan, wax kasta oo farogelin dibadeed ah.
5. Khilaafka Siyaasadeed: Waxaan ku baaqaynaa in khilaafaadka siyaasadeed ee jira heshiis dhab ah laga gaaro, qodobada la isku hayona laga heshiiyo, haddii ay dhici weydo xalka qayb laga siiyo hoggaanka bulshada, si meesha looga saaro damacyada ku dhisan sad-bursiga iyo kala aragti duwanaanta, loona helo jiho kale oo dhex-dhexaad noqon karta.
6. Doorashooyinka dalka: Maadaama xilli kooban ka harsan yahay muddo xileedka xukuumadda hadda talada haysa, aysan ilaa iyo hadda jirin hannaan doorasho oo heshiis lagu yahay oo dalku qaado, waxaa lagama maarmaan ah, in dhinacyadu isla qaataan hannaan doorasho oo hufan sharci ahaan iyo hannaan ahaan labadaba, una adeegaya danaha shacabka, meesha laga saaro kalsooni xumada, talo maroogsiga iyo jiilaafyo siyaasadeed, dalkana looga turo inuu galo qalaalaaso siyaasadeed.
7. Madaxweynaha: Culumadu waxay si gaar ah u xusuusinayaan madaxweynaha dalka Dr Xasan Sheekh Maxamuud, mudane madaxweyne maanta dalku wuxuu marayaa marxalad aad u adag, culaysyo badan ayaana jira, sida aan ku tilmaannay arrarta bayaanka, sidaas awgeed waa inaad qaaddaa kaalinta odaynimo oo leh dulqaad, tanaasul iyo keenid xal dalka iyo dadkaba badbaadin kara, maantana waa maalintii taariikhda ku gali lahayd, aakhirona Allah ku weydiin doono, haddii aad ku guuleysatana ajar weyn aad ka heli doontid, marka fursaddaasi yeysan ku dhaafin.
8. Hoggaanka bulshada: Waxaan cod dheer ugu baaqaynaa odayaasha dhaqanka, ganacsatada, culumada, aqoonyahanka kale iyo dhammaan qaybaha bulshada inay dareemaan marxaladda adag ee dalku marayo, ayna ka yeeshaan kulamo gaar ah, inta aan xaaladdu faraha ka bixin, madaxda Dowladdana kula xisaabtamaan xilka ay u igmadeen.
9. Abaaraha jira: Sida aan wada ogsoonnahay dalka maanta waxaa ka jira abaar baahsan, deegaannada qaarkoodna culays siyaado ah ayaa laga soo sheegayaa, haddaba waxaan ugu baaqaynaa dowlad iyo shacab labadaba in si wada jir ah loogu istaago arrinka gurmad weynna la fidiyo, dowladaha heer federaal iyo heer state-ba xil weyn la iska saaro badbaadinta dadka iyo duunyadaba.
10. Gunaanad: Culumadu waxay ka rajeynayaan dhammaan dhinacyada baaqani ku socdo inay Allaah uga cabsadaan mas’uuliyadaha kala duwan ee ay umadda u hayaan, qof kastana uu kaalintiisa ka qaato xal u helidda arrimaha ku xusan baaqa culumada, waxaana Allaah weydiisanaynaa inuu dhammaanteen inagu aadiyo tubta iyo talada toosan. Aamiin.
    وبالله التوفيق

Culumada baaqa soo saaray:
1. Sh Bashiir Axmed Salaad.
2. Sh Maxamed Cabdi Umal
3. Sh Dr Maxamuud Maxamed Shibli.
4. Sh Maxamuud Ciise Maxamuud.
5. Sh Maxamed Idriis Axmed.
6. Sh Dr C/raxmaan Sheekh Cumar.
7. Sh Daahir Aw-cabdi C/raxmaan.
8. Sh Dr Maxamuud Sh Axmed Xasan (Abuu sheyba)
9. Sh Axmed-daahir Xasan Xuseen.
10. Sh Maxamuud Xaaji Yuusuf Maxamuud.
11. Sh Dr Axmed Jaamac Ismaaciil.
12. Sh Axmed Maxamed Saleemaan.
13. Sh C/waaxid Xaashi Xasan.
14. Sh Maxamed Cismaan Calasoow.
15. Sh Maxamed Macallin Axmed.
16. Shariif Maxamed C/raxmaan (Shariif Dawiil).
17. Sh Maxamed C/llaahi Xoosh.
18. Sh Mukhtaar Axmed Faarax.
19. Sh Cali Aadan Isxaaq.
20. Sh Axmed C/samad Cabdulle.
21. Sh Fu’aad Maxamuud Xaaji-nuur.
22. Sh Xasan Maxamed Ibraahim (Abuu xassaan).
23. Sh Aadan Sheekh Cabdulle Diiriye
24. Sh Dr Aadan Sh Cali Saalax.
25. Sh Dr C/raxmaan Sh C/llaahi Cumar Baarakallaah.
26. Sh Dr Aadan Sh Saciid Macallin Aadan (Bardaale).
27. Sh Dr Haaruun Sh Xuseen Cabdi.
28. Sh C/fataax Xasan Axmed (Shimbiroow).

اللهم هل بلغت، اللهم فاشهد

Addis Ababa (Caasimada Online) – Socdaalka rasmiga ah ee Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Boqortooyada Sucuudi Carabiya, Prince Faisal bin Farhan, uu ku tagay magaalada Addis Ababa Arbacadii, waxa uu calaamad u yahay weji cusub oo ka mid ah xiriirka istiraatiijiyadeed ee u dhexeeya Riyadh iyo Geeska Afrika.

Booqashadan oo timid xilli ay gobolka ka jiraan isbeddello siyaasadeed iyo kuwo amni oo xawaare ku socda, ayaa daba-socota iskaashi soo jireen ah oo labada dal u dhexeeyay tan iyo xilligii ay Sucuudigu doorka weyn ka ciyaarayeen heshiiskii nabadda ee Itoobiya iyo Eritrea sannadkii 2018.

Wasiirka oo si rasmi ah loogu soo dhoweeyay caasimadda Itoobiya, waxa uu siday farriin muhiim u ah xasilloonida labada dhinac ee Badda Cas, isagoo matalaya mid ka mid ah quwadaha dhaqaale iyo kuwa siyaasadeed ee ugu saamaynta badan, dalalka badda cas, caalamka Islaamka iyo gobolka Carabta.

Soo celinta nabadda Eritrea iyo Itoobiya

Booqashada Prince Faisal ee Addis Ababa waxay xambaarsan tahay hadaf cad oo la xiriira dib u soo noolaynta doorkii dhexdhexaadinta ee Sucuudiga ee u dhexeeyay dalalka Itoobiya iyo Eritrea.

Boqortooyada Sucuudigu waxay dadaal ugu jirtaa inay mar kale nabad dhex dhigto labadan dal si loo soo afjaro xiisadda cusub ee soo kala dhex galay, iyadoo laga duulayo guushii taariikhiga ahayd ee sannadkii 2018-kii markaas oo heshiiskii nabadda lagu saxiixay magaalada Jidda.

Maalin kaddib booqashada Wasiir Arrimaha Dibadda ee Sucuudiga ee Addis, waxaa Asamar kadegay kuxigeenkiisa Inj Waliid Alkhariiji, kaas oo fariin lamid ah tan wasiirkiisa gaarsiiyay Afwerki. Labada wasiir ee Suuciga ah, labaduba waxay la kulmeen madaxda dalkaas, taas oo si dhab u caddaynaysa deddaalka Riyaad ka wado gobolka.

Tallaabadan ayaa xoogaysatay kaddib markii uu Madaxweynaha Eritrea, Isaias Afwerki, uu bishii Diisamber, 2025, booqasho rasmi ah ku tagay magaalada Riyadh, halkaas oo uu kula kulmay madaxda ugu sarreysa Boqortooyada.

Wax kayar laba bil kaddib booqashada Afwerki, 2-dii Febraayo, waxaa Riyaadh gaaray Wasiirka Arrimaha Dibadda Gedion Timothewos, halkaas oo lagu lafugaray xaalka gobolka si gaar ah Badda Cas iyo khilaafka Eritrea. Itoobiya ayaana aqbashay in Sucuudigu hormuud ka noqdo deddaalada gobolka.

Boqortooyada ayaana martigelisay maalin kaddib imaanshaha wasiirka Itoobiya, 3-dii Febraayo, Madaxweynaha dalka Turkiga Rajab Erdogan, waxaanana la wadaagay in labada dal ee Sucuudiga iyo Turkiye ay bilaabeen olole lagu nabdaynayo gobolka Geeska iyo Badda Cas, si hoos loogu dhigo kacsanaanta gacan ka hadalka ku socota.

Madaxweyne Erdogan ayaana 4-tii Febraayo usii gudbay Qaahira si uu u gaarsiiyo wadahadalka Sucuudiga iyo doonista in lagu dhammeeyo xiisadda Addis iyo Qaahira. Inkasta oo hindisaha boqor Salmaan ee nabdaynta gobolku bilow yahay haddana waxaa uu ku socdaa dardar xoog leh.

Maalintii 7-da bisha waxaa Qaahira yimid Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh oo la kulmay dhigiisa Cabdifataax Alsiisi, kaas oo maalinkii xigay safar saaacado ah ku tegay Abu-Dhabi.

Maalin kadib, waxaa Addis Ababa gaaray Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Boqortooyada, Faysal bin Farhan, isagoo kulan la qaatay Raysal Wasaare Abiye gaarsiiyayna fariinta nabadda ee boqorka dalka Sucuudiga.

Isku gaynta safaradaas iyo xogta warbaahinta ayaa muujinaya in Sucuudigu rabo inuu isticmaalo saamayntiisa diblomaasiyadeed si looga fogaado wax kasta oo dib u hurin kara colaad ka dhex qaraxda labadaas dal, taas oo saameyn taban ku yeelan karta amniga guud ee marinka Badda Cas iyo marin-biyoodka muhiimka ah ee Bab al-Mandab.

Iskaashiga Istiraatiijiyadeed iyo kulanka Abiy Ahmed

Kulankii dhex maray Prince Faisal bin Farhan iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed Ali, waxa uu ahaa mid diiradda lagu saaray isku-xirka danaha amniga iyo kuwa dhaqaalaha ee labada qaran.

Labada mas’uul waxay si qoto dheer uga wada hadleen sidii loo xoojin lahaa iskaashiga siyaasadeed, iyadoo Sucuudigu uu doonayo inuu hubiyo in Itoobiya ay door togan ka ciyaarto nabadgelyada marinnada caalamiga ah ee biyaha Badda Cas.

Sucuudi Carabiya oo hadda hoggaaminaysa dadaallo ballaaran oo lagu sugayo amniga badaha, waxay Itoobiya u aragtaa saaxiib muhiim ah oo gacan ka geysan kara xasilloonida dhulka gudaha ee saameeya amniga gobolka oo dhan.

Wadahadalladan ayaa sidoo kale taabtay sidii kor loogu qaadi lahaa maalgashiga Sucuudiga ee Itoobiya, kaas oo markii horeba ku xoogganaa dhinacyada beeraha iyo tamarta, iyadoo la raadinayo fursado cusub oo lagu xoojinayo dhaqaalaha labada dhinac.

Midnimada Suudaan iyo Mowqifka Adag ee Riyadh

Mawduuc kale oo muhiim ah oo miiska wadahadalka saarnaa waxaa ahaa xaaladda cakiran ee dalka Suudaan, halkaas oo Sucuudigu uu ka istaagay mowqif adag oo aan tanaasul lahayn. Prince Faisal ayaa hore u caddeeyay in Boqortooyada Sucuudigu aysan marnaba u dulqaadan doonin wax kasta oo carqalad ku ah wadajirka dhul iyo dad ee dalka Suudaan, ama isku day kasta oo lagu kala qaybinayo qarankaas.

Riyadh waxay aaminsan tahay in xasilloonida Suudaan ay tahay tiir-dhexaadka amniga Geeska Afrika iyo dalalka Carabta, sidaas darteedna ay lagama maarmaan tahay in dhinacyada isku haya dalkaas ay u hoggaansamaan wadahadallada nabadda ee Jeddah.

Farriintan waxay si gaar ah ugu socotay quwadaha gobolka ee laga yaabo inay door ku leeyihiin faragelinta arrimaha Suudaan, xilli ay soo baxday Itoobiye ku lug yeelatay colaadda Suudaan, iyadoo Sucuudigu uu diyaar u yahay inuu isticmaalo culeyskiisa diblomaasiyadeed si loo ilaaliyo qarannimada iyo midnimada Suudaan.

Nabadda gobolka iyo saamaynta diblomaasiyadeed

Ujeedada rasmiga ah ee booqashadan ayaa lagu sifeeyay mid loogu kuur-galayo horumarka gobolka iyo dadaallada nabadda, taas oo muujinaysa in Riyadh ay doonayso inay xoojiso doorkeeda dhexdhexaadinta ee colaadaha Geeska Afrika. Iyadoo aan wali la shaacin qodobo si gaar ah u taabanaya arrimaha xasaasiga ah ee gobolka, haddana falanqeeyayaasha ayaa rumeysan in Sucuudigu uu rabo inuu isku xiro taageerada uu siiyo Itoobiya iyo xasilloonida guud ee Afrika.

Addis Ababa, waxaa kusugan Wafdi uu hoggaaminayo Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya oo ka qaybgalaya meertada 39aad ee kulanka heer wasiir ee Midowga Afrika. Soomaaliya ayaana olole wayn ugu jirta xaqiijinta Midnimada dalkeeda.

Boqortooyada ayaana bixinaysa deddaal wayn oo ku aaddan in laga hortago duulaanka Israa’iil kusoo qaaday Soomaaliya, waxayna kamid ah tahay qodobada ay kala hadlayso madaxda dalka Itoobiya.

Sikastaba, Sucuudiga ayaa xilligan ku hawlan ka shaqaynta galalka Midnimada Suudaan, Soomaaliy, Badda Cas iyo Niilka oo lagu daray khilaafka gacanka hadalka taagan ee Eritria iyo Itoobiya.

Isha: Somali Stream