Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku adkeysanaya sii socoshada hanaanka doorasho qof iyo cod, xilli mucaaradka diidan yahay hanaankan doorasho.

Madaxweynaha ayaa carrabka ku adkeeyay in aan la aqbali karin in Soomaaliya ay weli kasii maqnaato doorasho dadweyne, isagoo xusay in muddo 58 sano ah ay ka soo wareegtay doorashadii ugu dambeysay ee noocaas ah ee dalka ka dhacda. Waxa uu tilmaamay in maanta la hayo fursado badan oo lagu xaqiijin karo himiladaas.

“58 sano kahor ayaa noogu dambaysay doorasho. Wax way naga qaldan yihiin waxna way inoo saxan yihiin, waxaa loo baahan yahay in aan qabano doorashada si wixii qaldamay berri loo saxo, waxaan u baahanahay labo xisbi oo wayn oo dalka ku tartama,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa tilmaamay in haddii ay caqabado iyo khaladaad ka jiraan howlaha socda la sixi karo inta geeddi-socodku socdo, balse aan looga joogsan doonin in Soomaaliya ka hana qaado doorasho dadweyne.

Xasab Sheekh ayaa sheegay in nidaamka xisbiyada dalka uu mari doono hannaan lagu kala saarayo axsaabta siyaasadeed, isagoo tilmaamay in xisbiyada tirada badan ee hadda jira laga soo saari doono saddex xisbi qaran oo waaweyn.

Waxa uu sidoo kale sheegay in xisbiyada kale ee aan ku soo bixi karin heerkaas ay heli doonaan fursad ay ku midoobaan ama ay awooddooda isu geeyaan, si ay door muuqda uga qaataan tartanka siyaasadeed iyo maamulka dalka.

Dhinaca kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa meesha ka saaray eedeymaha sheegaya in dowladda federaalka ay damacsan tahay inay sii haysato awoodda ama ay dib u dhigto isbeddelka siyaasadeed, isagoo sheegay in ujeeddada dowladda ay tahay hirgelinta doorasho dadweyne oo beddesha nidaamka doorashooyinka dadban.

“Dalkaan in doorasho ay ka dhacdo ayaan rabnaa. Tikteetar iyo boqortooyo ma rabno, xalna ma aha,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Waxa uu intaas kusii daray: “Shaatiga dowladnimada wuu tolan yahay, ee waa inuu gashto qofka uu u galo. Yaa gashan kara oo ku jaan-go’an ayaa ah su’aasha.”

Tel Aviv (Caasimada Online) – Xildhibaan ka tirsan baarlamaanka Israel ayaa Turkey ku tilmaamay “cadowga qaranka”, xilli ay cirka isku sii shareereyso xiisadda u dhexeysa Ankara iyo Tel Aviv, oo horey ugu kala fogaa dagaalka Gaza, weerarrada Israel ee Lubnaan iyo Suuriya, iyo loollanka saameynta gobolka.

Ariel Kellner, oo ka tirsan xisbiga Likud ee uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu, ayaa wareysi uu siiyay idaacadda Galei Israel ku sheegay in Turkey ay tahay “dal cadow ah si kasta oo loo eego.”

Kellner ayaa sidoo kale weerar afka ah ku qaaday madaxweynaha Turkey Recep Tayyip Erdogan, isaga oo ku tilmaamay “kaligii taliye doonaya inuu soo celiyo khilaafadii Islaamka.”

“Waa qof aad khatar u ah oo Israel si qoto dheer u neceb,” ayuu yiri Kellner, isaga oo intaas ku daray in Israel iyo dalalka reer Galbeedka ay tahay inay Erdogan u arkaan “khatar”.

Hadalka Kellner ayaa yimid kadib markii Erdogan uu sheegay in weerarrada Israel ee Suuriya iyo Lubnaan ay gaareen heer ay khatar ku yihiin amniga Turkey, isla markaana waxa uu ugu yeeray “gardarrada Israel” ay halis ku tahay amniga gobolka iyo kan caalamka.

“Israel waa in la joojiyaa, tani waa waajib saaran bani’aadannimada,” ayuu yiri Erdogan.

Netanyahu ayaa si kulul uga jawaabay hadalkaas, isaga oo Erdogan ku tilmaamay “kaligii taliye Yuhuud naceyb qaba.” Hase yeeshee, madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, oo wax laga weydiiyay hadalka Erdogan, ayaa sheegay inuu yahay “saaxiib wanaagsan” oo ay si wanaagsan u wada shaqeeyeen.

“Waa saaxiib aad u wanaagsan oo aan leeyahay, si fiicanna waan u wada shaqeynay. Aad ayaan u jeclahay,” ayuu yiri Trump.

Turkey ayaa noqotay mid ka mid ah dalalka ugu codka dheer ee dhaliila Israel, gaar ahaan dagaalka Gaza, weerarrada Iran, Lubnaan iyo tallaabooyinka ay Israel ka waddo Suuriya. Ankara ayaa Israel ku eedeysay inay hurineyso colaado gobolka ka jira, isla markaana ay caqabad ku tahay nabadda Bariga Dhexe.

Xiriirka Turkey iyo Israel ayaa si weyn hoos ugu dhacay bishii May 2024, markii Ankara ay ku dhawaaqday inay joojisay ganacsigii ay la lahayd Israel. Turkey ayaa sidoo kale ku biirtay dacwadda Koonfur Afrika ay ka gudbisay Israel ee taalla Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda, taas oo la xiriirta dagaalka Gaza.

Si kastaba, inkastoo xiriirka ganacsi ee tooska ah la jaray, warbixinno ayaa sheegaya in badeecooyin Turkish ah ay weli Israel ku gaaraan dalal saddexaad, halka saliidda Azerbaijan ee marta dhuumaha Baku-Tbilisi-Ceyhan ay weli gaarto Israel iyadoo ka soo baxda dekedo Turkish ah.

Xiisadda labada dal ayaa todobaadyadii u dambeeyay yeelatay wajiyo cusub, kadib markii saraakiil Israel ka tirsan ay si furan u bilaabeen inay Turkey ku tilmaamaan cadow mustaqbalka halis gelin kara Israel.

Dabayaaqadii bishii May, wasiirka dhaqanka iyo ciyaaraha Israel, Miki Zohar, ayaa isna sheegay in Turkey loo baahan yahay in loola dhaqmo sidii “dal cadow ah”, isaga oo ka digay in Ankara ay noqon karto mid ka mid ah khataraha ugu waaweyn ee Israel wajahdo.

“Waa inaan bilownaa inaan Turkey ula dhaqanno sidii dal cadow ah,” ayuu yiri Zohar.

Wasiirka ayaa intaas ku daray: “Haddii Turkey ay doorato waddada dagaalka ee naga dhanka ah, shaki kuma jiro inay bixin doonto qiimo aad u culus. Israel way taqaan sida ay isu difaacdo iyo sida ay u dhaawacdo kuwa waxyeelleeya.”

Hadalladan kulul ayaa muujinaya in xiriirka Turkey iyo Israel uu galay marxalad aad uga fog khilaaf diblomaasiyadeed oo caadi ah. Labada dhinac ayaa hadda si furan isugu adeegsanaya erayo dagaal iyo hanjabaad, xilli dagaalka Gaza iyo loollanka saameynta Suuriya ay sii kala fogeynayaan Ankara iyo Tel Aviv.

Turkey, oo xubin ka ah NATO, ayaa muddooyinkii dambe isku dayeysay inay kordhiso saameynteeda Suuriya kadib isbeddelladii siyaasadeed ee dalkaas ka dhacay, halka Israel ay sii waddo weerarro ay sheegto inay ku beegsaneyso khataro amni oo ka iman kara Suuriya iyo Lubnaan.

Falanqeeyayaasha gobolka ayaa sheegaya in khilaafka labada dal uu ka tarjumayo isbeddel ballaaran oo ka socda Bariga Dhexe, halkaas oo dagaalka Gaza uu dib u qaabeeyay xiriirrada siyaasadeed, isla markaana uu sare u qaaday tartanka awoodda ee u dhexeeya Turkey, Israel iyo dalalka kale ee gobolka.

Inkasta oo aanay weli muuqan calaamado muujinaya in khilaafka labada dal uu isu beddelayo iska horimaad militari oo toos ah, haddana hadallada ka soo yeeraya madaxda iyo siyaasiyiinta labada dhinac ayaa muujinaya in xiriirka Ankara iyo Tel Aviv uu gaaray heerkii ugu xumaa sanadihii u dambeeyay.

Addis Ababa (Caasimada Online) — Dowladda Itoobiya ayaa Khamiistii sheegtay in xoogag ku sugan gobolka waqooyiga dalka ee Tigray ay diyaarinayaan weerar ka dhan ah dowladda federaalka, tallaabo dhalisay cabsi cusub oo laga qabo in dalkaas uu dib ugu laabto dagaalkii dhiigga badan ku daatay ee dhowaan la soo afjaray.

Ciidamada Tigray ayaa dagaal laba sano socday la galay ciidamada federaalka Itoobiya, kuwaas oo ay garab siinayeen maleeshiyaad maxalli ah iyo ciidamo ka socday Eritrea. Dagaalkaas, oo socday intii u dhaxeysay 2020 iyo 2022, ayaa lagu dilay ku dhowaad 600,000 oo qof, sida ay muujinayaan qiyaaso loo aaneynayo Midowga Afrika.

Dagaalka ayaa ku dhammaaday heshiis nabadeed oo lagu gaaray Pretoria sanadkii 2022, balse heshiiskaas ayaa bilihii u dambeeyay la kulmay cadaadis sii xoogeysanayay, iyadoo dhinacyadu marar badan isku eedeeyeen jebinta qodobbadii lagu heshiiyay.

Xiisadda ayaa sii korortay kadib markii dagaallo toos ah ay mar kale dhexmareen ciidamada Tigray iyo ciidamada federaalka dabayaaqadii 2025, markii ugu horreysay tan iyo markii la saxiixay heshiiska nabadda.

Digniin ka timid Addis Ababa

Wasiirka arrimaha Bariga Afrika ee Itoobiya, Getachew Reda, iyo madaxa sirdoonka dalkaas, Redwan Hussein, ayaa sheegay in garab mayal-adag oo ka tirsan Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray ee TPLF uu go’aansaday inuu “maalmaha soo socda” weerar ku qaado dowladda federaalka.

Labada mas’uul ayaa qoraal ay ku daabaceen Al Jazeera ku sheegay in TPLF ay isku diyaarineyso inay “huriso dagaal cusub”, iyagoo ku eedeeyay inay taageero ka heleyso Eritrea, oo xiriirkeedu dowladda Addis Ababa uu aad u xumaaday.

TPLF weli si degdeg ah ugama jawaabin eedeymaha cusub. Dowladda federaalka ayaa horay u sheegtay in TPLF ay xiriir dhow la yeelatay Eritrea, inkastoo kooxdaas ay eedeymahaas beenisay.

“Waa lama huraan in cid kasta oo saameyn ama awood ku leh TPLF iyo taageerayaasheeda Asmara ay cadaadiskii ugu xoogga badnaa saarto, si looga hortago in dalka uu dib ugu laabto dagaal,” ayay ku yiraahdeen qoraalka.

Waxay sidoo kale ka digeen in dib u bilaabashada dagaalka ay noqon doonto mid halis ah, islamarkaana “cawaaqib culus ku yeelan doonta gobolka”.

Getachew Reda iyo Redwan Hussein ayaa sidoo kale sheegay in kulamo u dhexeeya saraakiil Eritrean ah iyo xubno ka tirsan TPLF ay ka dhacayaan caasimadda Eritrea ee Asmara, magaalada Mekelle ee xarunta Tigray, iyo gudaha Sudan.

Eedeymahan ayaa imaanaya xilli Geeska Afrika uu wajahayo xiisado is-biirsaday. Bishii May, Itoobiya iyo Sudan — oo lafteedu dagaal sokeeye ku jirtay tan iyo 2023 — ayaa is dhaafsaday eedeymo ku saabsan in mid walba uu ku xadgudbay dhulka kan kale, islamarkaana uu taageero siiyay xoogag mucaarad ah.

Xiriirka Itoobiya iyo Eritrea ayaa sidoo kale sii xumaaday sanadihii u dambeeyay, gaar ahaan kadib heshiiskii Pretoria oo Eritrea aysan qeyb ka ahayn. Asmara ayaa horay u diidday eedeymaha Addis Ababa ee la xiriira faragelinta gudaha Itoobiya, halka dowladda Abiy Ahmed ay ku adkeysatay in Eritrea ay taageereyso kooxo hubeysan.

Heshiis nabadeed oo sii daciifaya

TPLF ayaa muddo ku dhowaad 30 sano ah awood weyn ku lahayd siyaasadda Itoobiya, kahor inta uusan Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed xukunka imaan sanadkii 2018. Xukuumadda Abiy ayaa sanadkii hore TPLF ka mamnuucday dhaqdhaqaaq siyaasadeed, balse kooxda ayaa weli awood ballaaran ku leh gudaha Tigray, halkaas oo ay ku heysato ciidan u gaar ah.

Dabayaaqadii April, TPLF ayaa sheegtay inay dib u soo celisay baarlamaankii gobolka, kaas oo dowladda federaalka ay ku tilmaantay sharci-darro.

“Si cad oo ka dhan ah heshiiskii 2022, haraadiga TPLF waxay burburiyeen maamulkii ku-meel-gaarka ahaa ee gobolka, waxayna dhisteen maamul sharci-darro ah oo iyaga u gaar ah,” ayay ku yiraahdeen labada mas’uul qoraalkooda.

Tallaabadaas ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in gobolka Tigray uu yeesho laba maamul oo is diidan, taas oo sii adkeyn karta fulinta heshiiskii Pretoria iyo dadaallada dib-u-heshiisiinta.

Tigray ayaa lahaa dad gaaraya ku dhowaad lix milyan kahor dagaalkii 2020-2022. Ku dhowaad hal milyan oo qof ayaa weli ku barakacsan saameynta dagaalka, iyadoo gobolka uu sidoo kale wajahayo dhaqaale xumo weyn kadib markii la jaray kabkii dhaqaale ee federaalka.

Gobolka Tigray kama qeybgelin doorashadii guud ee Itoobiya ee qabsoontay 1-dii June, taas oo xisbiga Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed ee Prosperity Party si weyn loogu saadaalinayo inuu ku guuleysto.

Xiisadda cusub ayaa kusoo aadeysa xilli dowladda Itoobiya ay weli wajahayo colaado kale oo gudaha ah, gaar ahaan gobollada Amhara iyo Oromia, taas oo ka dhigeysa xaaladda dalka mid aad u nugul.

Haddii dagaal cusub uu ka qarxo Tigray, waxaa laga cabsi qabaa inuusan ku ekaan waqooyiga Itoobiya oo keliya, balse uu saameyn ku yeesho guud ahaan Geeska Afrika, oo horeyba ula daalaa dhacayay dagaallo, barakac iyo loollan siyaasadeed oo heer gobol ah.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynaha Kenya, William Ruto oo ka hadlay dhacdada garsooraha Soomaaliyeed ee caanka ah Cumar Cartan oo laga soo celiyay dalka Mareykanka ayaa si adag u dhaliilay dowladda Mareykanka oo ka hor istaagtay inuu garsoore ka noqdo koobka adduunka ee FIFA 2026.

Cumar Cartan oo ku guuleystay abaal-marinta garsooraha ugu fiican qaaradda Afrika sanadkii 2025 ayaa laga celiyay garoonka caalamiga ah ee Miami kadib markii saraakiisha kastamka iyo ilaalinta xuduudaha Mareykanka (CBP) ay sheegeen inay jiraan walaacyo la xiriira baaritaannada amniga iyo hubinta xogtiisa.

Cartan ayaa sitay baasaboorka diblomaasiga ah ee Soomaaliya, waxaana markaas dib loogu celiyay magaalada Ankara ee caasimadda dalka Turkiga.

Madaxweyne William Ruto ayaa ku tilmaamay tallaabadaas mid aan cadaalad ahayn, isagoo sheegay inay dhaawacayso sumcadda iyo dadaalka ciyaartooyda iyo garsoorayaasha Afrika ee ka qeyb-gala tartamada caalamiga ah.

“Tallaabada Mareykanka looga soo celiyay Garsoore Cumar Cartan waa qalad weyn oo laga galay Afrika,” ayuu yiri Madaxweynaha Kenya, William Ruto.

Sidoo kale, hoggaamiyeyaal kale oo Afrikaan ah ayaa cambaareeyay go’aanka Mareykanka, iyagoo ku baaqay in si degdeg ah dib loogu eego arrinta si Cumar Cartan loogu oggolaado inuu ka qeyb-galo tartanka ugu weyn kubadda cagta adduunka.

Dhacdadan ayaa dhalisay dood xooggan oo ka taagan qaaradda Afrika, iyadoo taageerayaal badan iyo mas’uuliyiin isboorti ay walaac ka muujiyeen saameynta ay arrintani ku yeelan karto ka qeybgalka Afrika ee munaasabadaha caalamiga ah.

Si kastaba, Garsoore Cartan ayaa shalay ku soo laabta dalka, isagoo si weyn loogu soo dhaaeeyay magaalada Muqdisho. Cartan oo lagu waday in uu noqdo qofkii ugu horeeyay ee Soomaali ah oo garsoore ka noqda final-ka loobka adduunka ayaa Isniintii laga saaray liiska, kaddib markii laga diiday inuu gudaha u galo dalka Mareykanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka gobolka Banaadir ayaa soo saaray go’aan cusub oo lagu mamnuucayo in lo’da lagu sii daayo waddooyinka magaalada Muqdisho, si wax looga qabto dhibaatooyinka la xiriira nadaafadda iyo bilicda caasimadda.

Afhayeenka Maamulka Gobolka Banaadir, Saalax Xasan Cumar (Saalax Dheere) ayaa warbaahinta la wadaagay go’aan kasoo baxay Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), kaas oo mamnuucaya lo’da lagu daayo waddooyinka magaalada.

Go’aankan ayaa la sheegay inuu yimid kadib wada-tashi uu guddoomiyuhu la yeeshay qoysaska lo’da ku dhaqda gudaha Muqdisho iyo sidoo kale cabashooyin muddo dheer ka jiray caasimadda oo la xiriiray saameynta ay lo’du ku leedahay isu socodka iyo nadaafadda magaalada.

Maamulka gobolka ayaa sheegay in lo’da lagu sii daayo waddooyinka ay sababto wasakh iyo nadaafad-darro ka dhalata saxarada xoolaha, taas oo saameyn ku yeelata caafimaadka bulshada iyo deegaanka, isla markaana dhaawacda muuqaalka guud ee caasimadda.

Sidoo kale, maamulka ayaa xusay in lo’du ay carqalad ku noqoto isu socodka gaadiidka, iyadoo mararka qaar sababta shilal, ciriiri iyo khataro saameeya badqabka dadka iyo gaadiidka isticmaala waddooyinka caasimadda.

Dhanka kale, maamulka ayaa tilmaamay in lo’da lagu daayo goobaha dadweynaha ay caqabad ku tahay dadaallada lagu dhiraynayo laguna qurxinayo magaalada Muqdisho, maadaama ay baabi’iso geedaha iyo dhirta lagu beero waddooyinka iyo goobaha cagaaran.

Waxaa sidoo kale la sheegay inay jirto khatar caafimaad oo ka dhalan karta caanaha iyo hilibka xoolaha quuta wasakhda iyo qashinka lagu tuuro goobaha furan.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir ayaa amray in si buuxda loo mamnuuco lo’da lagu sii daayo waddooyinka Muqdisho, iyadoo dadka dhaqda lo’da la siiyey muddo laba toddobaad ah oo ka bilaabanaysa 16-ka Juun 2026 kuna eg 27-ka Juun 2026, si ay u xareeyaan xoolahooda.

Maamulka ayaa sheegay in tallaabooyin sharci ah laga qaadi doono cid kasta oo lagu arko lo’ ay waddooyinka ku sii daysay marka ay dhammaato muddada loo qabtay, isagoo ugu dambayn uga mahadceliyey shacabka iyo qoysaska dhaqda lo’da wada-shaqaynta ay muujiyeen.

Nairobi (Caasimada Online) – Kadib markii loo sheegay Garsoore Cumar Cartan inuusan wax garsoor ah ka qaban doonin Koobka Adduunka, iyadoo dib looga soo celiyay dalka Mareykanka ayaa waxaa lagu abaal mariyay inuu qaban doona tartan weyn.

Xiriirka  ciyaaraha Yurub ee UEFA ayaa ku dhawaaqday in garsooraha u dhashay dalka Soomaaliya ee Cumar Cartan uu dhex-dhexaadin doonaa ciyaarta weyn ee Super Cup-ka ee dhexmari doonta kooxaha Paris Saint-Germain iyo Aston Villa.

Cartan ayaa loo doortay inuu noqdo mid ka mid ah garsoorayaasha matalaya qaaradda Afrika ee Koobka Adduunka, baddalkeedase waxaa diiday hay’adda Ilaalada Xuduudaha iyo Kastamka Mareykanka (CBP) ee Garoonka Caalamiga ah ee Miami, waxaana dib loogu soo celiyay duulimaad dalka Turkiga.

Cartan ayaa ku adkaystay inuu watay waraaqihii saxda ahaa iyo dhalashadii/viisadii saxda ahayd, laakiin maamulka Trump ayaa u ogolaan waayay inuu galo gudaha Mareykanka. Go’aankan ayaa dhaliyay carro xooggan oo ka timid adduunka kubadda cagta, kuwaas oo garab istaagay garsooraha Soomaaliyeed.

UEFA ayaa muujisay garab istaaggeeda iyadoo u dhiibtay hoggaaminta ciyaar weyn oo dhici doonta bilowga xilli ciyaareedka soo socda. Kadib markii ay dib u soo celiyeen saraakiisha xadka Mareykanka, guddiga maamula kubadda cagta Yurub ayaa xaqiijiyay inuu garsoori doono kulanka Super Cup-ka ee bisha Ogosto ka dhici doona magaalada Salzburg.

“Go’aanka Artan loogu magacaabay inuu garsoore ka noqdo ciyaarta Koobka Super Cup-ka ee UEFA ayaa loo qaatay iyadoo la raacayo hannaanka Is-fahamka ee dhowaan ay kala saxiixdeen UEFA iyo CAF si loo dhiiri-geliyo iskaashiga dhinacyo badan, oo ay ku jirto garsooridda.

“UEFA iyo CAF waxaa ka go’an ballanqaad wadajir ah oo ku aaddan horumarinta kubbadda cagta ee heer kasta iyo horumarinta qiyaamka asaasiga ah ee midnimada, sinnaanta, iyo takoor-la’aanta,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay UEAFA.

Madaxweynaha UEFA, Alexander Ceferin ayaa sidoo kale ku daray in Cumar Cartan uu yahay garsoore daddaalaya, dhallinyaro ah oo aad u wanaagsan laakiin haddana khibrad leh, kaasoo isku caddeeyay heerka tartanka ugu sarreeya ee Xiriirka Kubbadda Cagta Afrika.

“Kubbadda cagta waxaa loo sameeyay inay dadka isku xirto, UEFA-na waxay rabtaa inay muujiso ixtiraamka ay u heyso Cumar iyo xirfaddiisa garsoornimo ee aadka u sarreysa, taasoo u horseeday magacaabistan sharafta leh. Waxaan u mahadcelinayaa saaxiibkay, Madaxweynaha CAF Patrice Motsepe, oo si xamaasad leh u taageeray dadaalkayaga.”

Cartan waxaa si weyn loogu aqoonsan yahay mid ka mid ah garsoorayaasha ugu fiican Afrika, wuxuuna qarka u saarnaa inuu noqdo wakiilkii ugu horreeyay ee abid dalkiisa uga qeyb gala Koobka Adduunka. Waxaa loo magacaabay sarkaalka ugu fiican qaaradda, isagoo sidoo kale soo maamulay labo ciyaarood oo ka tirsan Koobka Qaramada Afrika.

Tallaabadaan ayaa durba qoyska ciyaaraha ee dunida ku kala firirsan aad u soo dhoweeyay, iyagoo taageero xad-dhaaf ah u muujiyay garsooraha Soomaaliyeed, taasoo uu ku hilmaamay hab-dhaqanka xun ee saraakiisha socdaalka Mareykanka ula dhaqmeen Cumar Camar.

Muqdisho (Caasimada Online) – Safiyo Cali oo ahayd hooyo dhashay 11 carruur ah ayaa maanta ku geeriyootay isbitaal ku yaalla magaalada Muqdisho, kadib dhaawacyo culus oo ka soo gaaray dab la sheegay in ninkeeda uu ku gubay habeenkii Arbacada.

Marxuumadda ayaa la sheegay in lagu gubay gurigeeda oo ku yaalla xaafadda Suuqa Xoolaha ee degmada Heliwaa, iyadoo falkaas uu geystay ninkeeda oo lagu magacaabo Sayid Cumar, sida ay sheegeen ehelada qoyska.

Ehelada Safiyo Cali ayaa u sheegay warbaahinta in marxuumaddu saacadihii la soo dhaafay la tacaalaysay dhaawacyo halis ah oo ka soo gaaray gubashada, hase yeeshee ay ugu dambeyn maanta u geeriyootay dhaawacyadaas.

Wararka ayaa intaas ku daraya in Safiyo Cali iyo Sayid Cumar ay maalmihii la soo dhaafay ka dhex taagnayd muran iyo khilaaf qoys, ka hor inta uusan dhicin falka sababay geerida Safiyo.

Sidoo kale, waxaa la xaqiijiyey in eedeysanaha lagu magacaabo Sayid Cumar uu ka baxsaday magaalada Muqdisho kadib markii uu geystay falkaas, iyadoo aan weli la ogeyn halka uu ku sugan yahay.

Ehelada marxuumadda ayaa sheegay inay aad uga naxeen dhacdadan, isla markaana ay doonayaan in caddaaladda la horkeeno ninka lagu eedeeyay dilka Safiyo Cali, si loogu qaado tallaabo sharci ah.

Si kastaba, qoyska marxuumadda ayaa sheegay inay aasi doonaan gabadhooda, iyagoo si cad u diiday inay qaataan wax mag ama diyo ah, waxayna ku adkaysteen in waxa kaliya ee ay doonayaan ay tahay in sharciga la marsiiyo eedeysanaha loo haysto falkan naxdinta leh.

Baydhaba (Caasimada Online) – Madaxweynaha cusub ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa maanta si deg-deg ah xilka ula wareegay, kadib markii uu shalay kusoo baxay doorashadii ka dhacday Baydhabo, isaga oo helay 88 cod.

Munaasabad kooban oo maanta ka dhacday xarunta Madaxtooyada Koonfur Galbeed Soomaaliya ayuu si rasmi ah xilka ugala wareegay hoggaamiyihii kumeel gaarka ee xilka sii hayay Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi.

Xil wareejinta ayaa waxaa goob joog ka ahaa masuuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, Maamulka Koonfur Galbeed, xubno ka socday hay’adaha dowladda, siyaasiyiin, odayaal dhaqameed iyo marti sharaf kale.

Inta ay socotay munaasabadda Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi ayaa hoggaamiyaha cusub ku wareejiyey dukumiintiyada iyo masuuliyadaha xafiiska, isaga oo ugu hambalyeeyey xilka loo doortay, una rajeeyey inuu si hufan u guto waajibaadka loo igmaday.

Dhankiisa Madaxweynaha la doortay ee Koonfur Galbeed Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa uga mahadceliyey Hoggaamiyihii ku-meel-gaarka ahaa shaqadii iyo dadaalkii uu geliyey xilliga kala guurka, isaga oo ballanqaaday inuu sii wadi doono dadaallada lagu xoojinayo nabadda, horumarka iyo dowlad-dhiska Dowladda Koonfur Galbeed.

Kala baxa doorashada Koonfur Galbeed ayaa kusoo aadayo xilli xasaasi ah, iyadoo mucaaradka ay horay u diideen qaabka loo mareeyay doorashadaas.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad adag oo ka dhalatay xiisad culus oo ku aadan sida ay Villa Somalia u wajahayso doorashooyinka heer feederaal iyo heer dowlad-goboleed oo ay diidan yihiin mucaaradka.

Jowhar  (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta gaaray magaalada Jowhar ee caasimadda dowlad-goboleedka HirShabelle, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay.

Wafdiga Madaxweynaha ayaa waxaa garoonka diyaaradaha ee Maxamed Dheere kusoo dhaweeyay Madaxweynaha HirShabelle Cali Cabdullahi Xuseen (Guudlaawe), mas’uuliyiin ka tirsan goleyaasha heer federaal iyo heer dowlad-goboleedka iyo boqolaal shacab ah.

Ujeedka safarka Xasan Sheekh ee caasimada Jowhar ayaa ah inuu daah-furo mashaariic horumarineed oo waa wayn, kuwaas oo ay ka mid yihiin dhismaha madaxtooyo casri ah, xarumo wasaaradeed iyo waddooyin muhiim ah oo laga hirgeliyay magaaladaasi.

Sidoo kale, waxaa haatan HirShabelle ku sugan madaxdii ugu badneyd oo goobjoog noqon doono mashaariicda maanta laga daah-furayo halkaasi, iyada oo qorshuhu yahay in sidoo kale madaxdu ay dhagax dhigaan kuwa kale.

Dhanka kale, Ammaanka magaalada Jowhar ayaa si weyn loo adkeeyay, iyadoo ciidamada ammaanka ay kordhiyeen howl-gallada sugidda nabad-gelyada si loo xaqiijiyo ammaan buuxa inta uu socdo safarka madaxweynaha.

Inta uu madaxweynaha ku sugan yahay Jowhar, waxaa sidoo kale la filayaa inuu kulamo la yeesho mas’uuliyiinta dowlad-goboleedka HirShabelle, kuwaas oo looga hadli doono xaaladda guud ee amniga, horumarinta, adeegyada bulshada iyo sidoo kale doorashooyinka.

Safarka madaxweynaha ayaa la sheegay inuu qeyb ka yahay dadaallada Dowladda Federaalka ee lagu xoojinayo xiriirka kala dhexeeya dowlad-goboleedyada, isla markaana lagu dardar-gelinayo mashaariicda horumarineed ee dalka.

Si kastaba, safarka Madaxweyne Xasan Sheekh ee Jowhar ayaa imanaya xilli Dowladda Federaalka ay maamulka HirShabelle ka wado qabashada doorashooyinka qof iyo cod, iyadoo guddiga doorashada uu muddeeyay in 9-ka July 2026 ay qabsoomi doonto doorashada hoggaamiyaha HirShabelle.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa xiisad horleh oo markale kasoo cusboonaatay gudaha degmada Cabdicasiis ee gobolka Banaadir oo dhawaan ay ku dagaalameen dowladda iyo mucaaradka.

Xiisaddan cusub ayaa salka ku hayso burburin ay ciidamada Booliska haatan ka bilaabeen Buulo-goley ee degmada Cabdicasiis, kadibna waxay isku dhaceen dadka deegaanka, taas oo keentay isku dhac sababay khasaare kala duwan.

Wararka ayaa sheegaya in ciidamada ay adeegsadeen rasaas, waxaana jira khasaare leh dhimasho iyo dhaawac, sida ay soo sheegayaan dadka deegaanka.

Dhinaca kale mucaaradka oo ka hadlay falkan ayaa si xooggan ugu cambaareeyay Dowladda Federaalka ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, maadaama ay weli sii waddo burburinta dhalalka.

Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre ayaa u tacsiyeeyay dhibanayaasha, wuxuuna dhanka kale eedeymo u jeediyay Xasan Sheekh.

“Waxaan tacsi tiiraanyo leh u dirayaa qoysaska shacabkii birimageydada ahaa ee taliska arxanlaawaha ah ee Madaxweyne hore Xasan Sheekh Maxamuud oo ku hawllan dhulboob uu maanta ku weeraray xaafadda Goleey ee degmada Cabdicasiis. Waxaan Alle ka baryayaa in uu u naxariisto shacabkii uu taliska ku dilay weerarkan, una boogadhayo intii uu ku dhaawacay”, ayuu yiri Khayre.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in aan weli la joojin burburinta dhulalka ee caasimada, welina uu socda barakicinta shacabka iyo xasuuq, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaa amakaag iyo ayaandarro ah in taliska waqtigiisu dhammaaday oo horay u sheegay in uu joojiyay dhulboobka uu maanta ku hawllan yahay boobka dhulka dantaguud, barakacinta danyarta, iyo xasuuqa shacabka, taas oo tusaale nool u ah sida ay isu burinayaan hadalka iyo ficilka taliska Madaxweyne hore Xasan Sheekh oo caadeystay gaboodfallo iyo dambiyo ka dhan ah xuquuqda aadanaha oo wiiqaya kalsoonida shacabka, horumarka dalka iyo dowladnimada Soomaaliya,” ayuu mar kale yiri Xasan Cali Khayre.

Xiisadda degmada Cabdicasiis ayaa mar kale soo cusbooneysiineyso muranada dhulalka, iyada oo dhawaan ay dowladdu sheegtay in gabi ahaanba la joojiyay duminta xaafadaha ay dagan yihiin shacabka balse boobka ayaa weli sii socda.

Garoowe (Caasimada Online) – Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Soomaaliya, Mudane Axmed Ciise Cawad ayaa ka falceliyay hadalka kasoo yeeray Madaxweyne ku xigeenka Puntland Ilyaas Lugatoor oo shaaciyay inay ku baraarugsan yihiin qorshe lid ku ah maamulkooda oo ay waddo Dowladda Federaalka, xilli haatan dhaq-dhaqaaqyo laga dareemayo deegaannada Puntland.

Axmed Ciise Cawad ayaa sheegay inuu soo dhaweynayo hadalka Lugatoor ee ku aadan in la difaaco jiritaanka Puntland, lagana hortago qorshaha uu wado Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ay si weyn isku hayaan Saciid Deni.

“Waa ku raacsanahay Madaxweyne Ku-xigeenka inaan kulligeen ka ilaalino Puntland hardaamada iyo kalitalisnimada Xasan Shiikh Maxamuud oo hadda Soomaaliya oo dhan halis ku ah,” ayuu yiri wasiirkii hore ee arrimaha dibadda.

Dhanka kale, Cawad ayaa ka digay maamul xumo dumiso Puntland iyo kalitalisnimo gudaha ah, isaga oo soo jeediyay in iyadana laga hortago.

“Madaxweyne Ku-xigeenku ha nagu raaco inaan Puntland ka ilaalinno inay dumiso maamul-xumo iyo kalitalisnimo gudaha ah,” ayuu sii raaciyay.

Si kastaba, Qorshahan ayaa madaxda sare ee maamulka ee Puntland kusoo baraarugtay kadib mudo sanad ah oo uu socday in ciiddamo taabacsan dowladda Soomaaliya laga qorayo deegaannada maamulkaasi.

Dadka Puntland ayaa arintan u arka mid lagu cuuryaaminayo horumarka bulsho iyo dhaqdhaqaaqyada kala dhaxeeya gobolada kale ee Soomaaliya, waxayna hadalka madaxda u arkaan arin aan waxba laga qaban karin.

Waxaa kale Madaxda Puntland oo ku mashquulsanaa arrimo kale waxay xiligaan kusoo baraarugeen kacdoon bulsho iyo mid lid ku ah maamulka xiligaan hoggaanka u haayo ee uu hoggaamiye Saciid Cabdullahi Deni oo ay u arkaan siyaasi damac siyaasadeeed ka leh hoggaanka sare ee Federaalka.

Xiligaan Puntland waxay wajaheysaa culeysyo siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo ka dhashay diidmada maamulka Saciid Deni oo hoos u dhigay inay Puntland hesho kab-kii miisaaniyadeed ee Dowladda Federaalka iyo beesha caalamka ay ka heli jirtay

Baydhaba (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa khasaaraha ka dhashay weerar dhanka cirka ah oo xalay ka dhacay bannaanka magaalada Baydhaba ee xarunta Gobolka Baay, kaas lagu beegsaday maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Duqeynta oo ahayd bartilmaameed ayaa timid kadib markii dhaq-dhaqaaq laga dareemay aaga magaalada Baydhaba, kadibna diyaarado dagaal ayaa beegsaday maleeshiyaadka ka tirsan Al-Shabaab oo lagu diyaarinayay halkaasi.

Wararka ayaa sheegaya in xubnaha Khawaarijta ayaa doonayay in ay soo weeraraan fariisimaha ciidamada dolwada iyo kuwa Koonfur Galbeed ee ku yaalla koonaha magaalada, balse markii la ogaaday kadib ayaa lagu duqeeyay goobta.

Saraakiil ka tirsan laamaha amniga ayaa innoo sheegay in howlgalkan khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac lagu gaarsiiyay argagixisada, balse ma shaacin tirada rasmiga ah.

Dhanka kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhanka dowladda Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah oo ku aadan duqeynta Al-Shabaab lagu beegsaday ee ka dhacday duleedka magaalada Baydhaba.

Horay waxaa magaaladan weerarro uga fuliyay ciidamo taabacsan Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed oo illaa iyo hadda ku sugan agagaarka Baydhaba, halkaas oo ay ku leeyihiin fariisimo ciidan.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo xilli shalay Koonfur Galbeed ay ka dhacday doorashada maamulka OO Madaxweyne loogu doortay Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo beddalaya Cabdicasiis Lafta-gareen oo hadda dibad joog ah.

Garowe (Caasimada Online) – Madaxda Puntland ayaa xiligaan ku baraarugay qorshe lid ku ah maamulka madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni oo ah hoggaamiyaha sare ee maamulka Puntland, dhaq-dhaqaaqyo lid ku ah  hoggaanka Saciid Deni ayaa si xowli ah looga dareemayaa deegaanada Puntland.

Madaxweyne ku-xigeenka Puntland Ilyaas Cismaan Lugatoor ayaa ka dhawaajiyay amar ku socda guddoomiyayaasha gobolada iyo degmooyinka Puntland kaasoo farayay in laga mamnuucay qabashada shirarka lagu taageerayo dowladda federaalka iyo qorista ciidamada loo diiwaangelinayo Dowladda Soomaaliya.

Qorshahaan ayaa Madaxda sare ee maamulka Puntland kusoo baraarugtay kadib mudo sanad ah oo uu socday in ciiddamo taabacsan dowladda Soomaaliya laga qoro deegaanada Puntland.

Madaxweyne kuxigeenka oo ka hadlayay kulan ay isugu yimaadeen guddoomiyeyaasha gobolada iyo laamaha amniga Puntland ayaa ku eedeeyay dowladda federaalka in ay wado qalqal gelin amnig iyo kicin bulsho, isagoo sheegay in ay mamnuuceen in deegaanada Puntland lagu ku qaban karin isu imaatin iyo shirar lagu taageerayo dowladda federaalka.

“Hala ogaado guddoomiyayaashii degmooyinka iyo gobolada sow ma joogaan, nin Xamar ka yimid Puntland shirar kuma qaban karo, maanta oo ay 28 sano tahay Puntland yeelimayno in dusheena lagu dhibaateeyo” ayuu yiri wasiir Lugatoor.

Dadka Puntland ayaa arintan u arka mid lagu cuuryaaminayo horumarka bulsho iyo dhaqdhaqaaqyada kala dhaxeeya gobolada kale ee dalka Soomaaliya, waxayna hadalka madaxda u arkaan arin aan waxba laga qaban karin.

Madaxda Puntland oo ku mashquulsanaa arrimo kale waxay xiligaan kusoo baraarugeen kacdoon bulsho iyo mid lid ku ah maamulka xiligaan hoggaanka u haayo ee uu hoggaamiye Saciid Cabdullahi Deni oo ay u arkaan siyaasi damac siyaasadeeed ka leh hoggaanka sare ee Federaalka.

Waxaa sidoo kale sii kordhaya dhaqdhaqaaqyada abuuraya ciidamo u habeysan qaab qabiil oo ku abaabulsan oo hadba deegaano looga dhawaaqayo.

Madaxweynaha Puntaland ayaa ku maqan dalka isu-taga Imaaraadka Carabta (UAE) xili Imaaraadka aaney ka saacidi karin doorashada madaxtinimada Soomaaliya oo ay horay ugu cudur daarteen sababo la xiriira culeysyo dhaqaale oo ka dhashay colaada bariga dhexe.

Beelaha gobolka Bari ayaa horay godood ay sameeyeen ku soo bandhigay awoodooda ay ku saluugsn yahiin maamulka Saciid Deni, taasoo dhalisay shirar ay maamulka ku qanacsaneyn oo sababtay isku dhacdacyo laga baaqsaday.

Xiligaan Puntland waxay wajaheysaa culeysyo siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo ka dhashay diidmada maamulka Saciid Deni oo hoos u dhigay inay Puntland hesho kab-kii miisaaniyadeed ee Dowladda Federaalka iyo beesha caalamka ay ka heli jirtay

Jowhar (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu wadaa inuu safar ku tago magaalada Jowhar ee caasimadda dowlad-goboleedka HirShabelle.

Wafdi hordhac ah oo ka socda Villa Somalia ayaa horey u gaaray magaalada Jowhar, kuwaas oo diyaarinaya qaban-qaabada booqashada madaxweynaha iyo sugidda amniga.

Madaxweynaha ayaa la filayaa inuu si rasmi ah u daah-furo mashaariic horumarineed oo ay ka mid yihiin dhismaha waddooyin muhiim ah iyo qaar ka mid ah xarumaha dowlad-goboleedka HirShabelle.

Ammaanka magaalada Jowhar ayaa si weyn loo adkeeyay, iyadoo ciidamada ammaanka ay kordhiyeen howl-gallada sugidda nabad-gelyada si loo xaqiijiyo ammaan buuxa inta uu socdo safarka madaxweynaha.

Inta uu madaxweynaha ku sugan yahay Jowhar, waxaa sidoo kale la filayaa inuu kulamo la yeesho mas’uuliyiinta dowlad-goboleedka HirShabelle, kuwaas oo looga hadli doono xaaladda guud ee amniga, horumarinta, adeegyada bulshada iyo sidoo kale doorashooyinka.

Safarka madaxweynaha ayaa la sheegay inuu qeyb ka yahay dadaallada Dowladda Federaalka ee lagu xoojinayo xiriirka kala dhexeeya dowlad-goboleedyada, isla markaana lagu dardar-gelinayo mashaariicda horumarineed ee dalka.

Si kastaba, safarka Madaxweyne Xasan Sheekh ee Jowhar ayaa imanaya xilli Dowladda Federaalka ay maamulka HirShabelle ka wado qabashada doorashooyinka qof iyo cod, iyadoo guddiga doorashada uu muddeeyay in 9-ka July 2026 ay qabsoomi doonto doorashada hoggaamiyaha HirShabelle.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ayaa caawa geli doonta saacado koronto iyo internet la’aan ah, xilli ay taagan tahay xiisad siyaasadeed oo u dhexeysa hoggaanka dowladda iyo mucaaradka.

Sida ay shaaciyeen shirkadaha korontada ee BECO iyo isgaarsiinta Hormuud, waxaa caawa la sameyn doonaa hawlo farsamo oo saameyn doona adeegyada korontada iyo internet-ka.

Shirkadaha Hormuud iyo BECO ayaa ogeysiisyo ay soo saareen ku wargeliyey shacabka ku dhaqan magaalada Muqdisho arrintan.

Labada shirkadood ayaa sheegay in hawlaha cillad-saarista iyo dayactirka farsamo ay bilaaban doonaan 1:00 habeenimo, waxaana la filayaa inay socdaan illaa 4:00 AM.

Sida ku xusan ogeysiisyada, shaqooyinka la qabanayo ayaa la xiriira hagaajinta iyo hubinta habsami-u-socodka adeegyada ay bixiyaan shirkadaha, si loo yareeyo cilladaha iman kara mustaqbalka.

BECO iyo Hormuud ayaa shacabka ka dalbaday inay u dulqaataan hakadka ku-meelgaarka ah ee ku iman doona korontada iyo internet-ka, iyagoo xusay in tallaabadan ay muhiim u tahay tayeynta adeegyada.

“WARGELIN: Macmiilkeenna sharafta leh, waxaan si xushmad leh kuugu wargelinaynaa in aan hawlo horumarin ah ka qaban doonno adeegga internet-ka laga bilaabo 11/06/2026 saacadda 1:00 AM ilaa 4:30 AM habeenimo. Waxaan kaa codsanaynaa in aad noo dulqaadato haddii aad muddadaas culeys dareento. Mahadsanid,” ayaa lagu yiri farriinta Hormuud.

Sidoo kale, farriinta shirkadda korontada ee BECO ayaa lagu yiri: “Mudane Macmiil, waxaa ka maqnaan doona adeegga korontada 11/06/2026 saacadda 01:00 AM ilaa 03:00 AM, sabab la xiriirta dayactir.”

Hakadka adeegyada ayaa saameyn kara kumannaan qof oo ku tiirsan korontada iyo internet-ka ee magaalada Muqdisho, iyo sidoo kale qaar ka mid ah adeegyada muhiimka ah ee caasimadda, maadaama labada adeeg ay laf-dhabar u yihiin howlaha maalinlaha ah.

Si kastaba, arrintan ayaa kusoo beegmaysa xilli magaalada Muqdisho ay ka jirto xiisad siyaasadeed oo u dhexeysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo qaar ka mid ah mucaaradka, kuwaas oo toddobaadkii lasoo dhaafay uu dhexmaray dagaal sababay dhimasho iyo dhaawac.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay si weyn uga xun tahay go’aanka ay dowladda Mareykanku ugu diidday gelitaanka garsooraha caalamiga ah ee Soomaaliyeed, Cumar Cabdulqaadir Cartan.

Wasaaradda ayaa sheegtay in dadaallo diblomaasiyadeed la yeelatay hay’adaha ay khusayso si loo fududeeyo safarka Garsoore Cumar, balse nasiib darro dadaalladaasi ma aysan dhalin natiijadii la rajeynayay.

“Garsoore Cumar Cartan, oo loo aqoonsaday Garsooraha sanadka ee xiriirka kubadda cagta Afrika (CAF) ee 2025, waa shakhsiga ugu guulaha badan dhinaca ciyaaraha ee Soomaaliya, isla markaana astaan qaran oo ay ku faanaan shacabka Soomaaliyeed. Guulihiisa iyo waxqabadkiisa ayaa sare u qaaday magaca Soomaaliya, isaga oo dhiirrigelin u noqday kumannaan dhallinyaro Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka wasaaradda arrimaha dibadda.

Sidoo kale waxay sheegtay in dowladda si buuxda ugu faanto guulaha iyo waxqabadka Cumar Cartan, iyadpo guushiisu ay mar kale caddeyneyso in kartida, dadaalka iyo adkaysigu ay horseedi karaan heerar oo guulo caalami ah.

“Garsoore Cumar wuxuu si nabad ah ugu soo laabtay dalkiisa, wuxuuna sii wadi doonaa gudashada waajibaadkiisa qaran iyo kuwa caalami ah isaga oo leh isla hufnaanta, daacadnimada iyo xirfadda sare ee lagu yaqaanay muddadii uu ku jiray garsoorka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Wasaaradda ayaa sheegtay inay dowladdu sii wadi doonto wada xaajoodyada iyo xiriirka ay la leedahay dhinacyada ay khusayso si loo helo faah-faahin dheeraad ah oo ku saabsan arrintan, loona ilaaliyo karaamada, xuquuqda iyo danaha muwaadiniinteeda.

Garsoore Cartan ayaa maanta kasoo dagay garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay, kadib markii laga soo celiyay dalka Mareykanka oo uu uga qayb-geli lahaa ciyaaraha koobka adduunka.

Cumar ayaa waxaa garoonka Muqdisho kusoo dhaweeyay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda, wakiilo ka socday xiriirka Soomaaliyeed ee kubada cagta, garsoorayaal iyo qeybaha kala duwan ee bulshada.

Soo laabashada Cartan ayaa timid kadib markii loo diiday inuu galo dalka Mareykanka, iyadoo Cartan lagu waday in uu noqdo qofkii ugu horeeyay ee Soomaali ah oo garsoore ka noqda final-ka loobka adduunka ayaa Isniintii laga saaray liiska, kaddib markii laga diiday inuu gudaha u galo garoonka diyaaradaha ee magaalada Miami.

Soomaaliya ayaa ka mid ah dalal dhowr ah oo ku jira liiska mamnuucista socdaalka ee uu soo saaray maamulka madaxweyne Donald Trump, taas oo saameyn ku yeelatay socdaalka Garsoore Cartan.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Maamul-goboleedyada Galmudug iyo Waqooyi Bari ayaa noqday maamulladii ugu horreeyay ee ka hadla doorashada hoggaanka maamulka Koonfur Galbeed oo maanta ka dhacday magaalada Baydhabo, taas oo la sheegay inuu ku guuleystay Sheekh Aadan Madoobe.

Labada maamul ayaa dhambaal hambalyo ah u diray hoggaamiyaha cusub ee Koonfur Galbeed. Maamulka Galmudug ayaa sidoo kale ku ammaanay xubnaha Baarlamaanka Koonfur Galbeed habsami-u-socodka iyo hannaanka dimuqraadiyadeed ee ay ku doorteen hoggaanka cusub ee maamulka.

“Madaxweyne Ku-xigeenka Dowlad-goboleedka Galmudug, Cali Daahir Ciid, isaga oo ku hadlaya magaciisa iyo kan goleyaasha dowladda, waxa uu hambalyo u dirayaa hoggaamiyaha cusub ee loo doortay Dowladda Koonfur Galbeed Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Xafiiska Warfaafinta Madaxweyne Ku-xigeenka Galmudug.

Maamulka Galmudug ayaa hoggaamiyaha la doortay u rajeeyay in Alle SWT u fududeeyo gudashada waajibaadka iyo mas’uuliyadda culus ee loo igmaday, isla markaana uu shacabka Koonfur Galbeed ku hoggaamiyo nabad, horumar, midnimo iyo barwaaqo.

Sidoo kale, ku-simaha Madaxweynaha Waqooyi Bari ahna Madaxweyne Ku-xigeenka maamulkaas ayaa hambalyo iyo bogaadin u diray hoggaamiyaha cusub ee loo doortay Koonfur Galbeed, Sheekh Aadan Maxamed Nuur.

Madaxweyne Ku-xigeenka ayaa hoggaamiyaha la doortay ugu hambalyeeyay guusha uu ka gaaray doorashada, isaga oo Alle uga baryay inuu ku asturo xilka culus ee loo igmaday, kana dhigo mid dalkiisa iyo dadkiisa ku hoggaamiya caddaalad, sinaan, horumar iyo midnimo.

Sidoo kale, Madaxweyne Ku-xigeenka Waqooyi Bari, Cabdirashiid Yuusuf Jibriil, ayaa shacabka iyo hay’adaha Koonfur Galbeed ku bogaadiyay habsami-u-socodka doorashada, isaga oo u rajeeyay nabad, xasillooni iyo horumar waara.

Si kastaba, waxaa xusid mudan in Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor), uusan weli ka hadlin ama hambalyo rasmi ah u dirin hoggaamiyaha cusub ee Koonfur Galbeed, xilli madaxweyne ku-xigeenkiisu uu tahniyadeeyay.

Arrintan ayaa bannaanka keeneysa kala aragti duwanaansho siyaasadeed oo markii ugu horreysay si muuqata looga dareemayo hoggaanka ugu sarreeya maamulka Galmudug.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa hambalyo u diray hoggaamiyaha cusub ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur oo maanta ku guuleystay doorashadii ka dhacday magaalada Baydhabo.

Madaxweynaha ayaa bogaadiyey bisayl uu sheegay inay muujiyeen xildhibaannada, guddoonka iyo musharraxiinta madaxtinimada ee ku loollamay doorashooyinkii ka dhacay dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, isagoo Alle uga rajeeyey hoggaanka la doortay in uu u fududeeyo gudashada waajibaadka shaqo ee horyaalla.

“Waxaan hambalyo u dirayaa Hoggaamiyaha cusub ee Dowlad-Goboleedka Koonfur Galbeed, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur oo ku guuleystay doorashooyinkii ka dhacay deegaanka, aniga oo u rajeynayaa in uu xoogga saaro mideynta bulshada Koonfur Galbeed, islamarkaana ka shaqeeyo nabadda, horumarka iyo dowladnimada,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in doorashooyinkii isku sidkanaa ee ay shacabka Koonfur Galbeed sida tooska ah uga qayb-galeen ay bog cusub u fureen taariikhda dimuqraadiyadeed ee dalka, isla markaana ay muujiyeen biseyl siyaasadeed, wacyi bulsho iyo sida ay uga go’an tahay shacabka Soomaaliyeed hirgelinta nidaam dimuqraadi ah oo ku dhisan doorashooyin xor iyo xalaal ah.

Sidoo kale wuxuu ku ammaanay boqolaalkii kun ee shacabka ahaa ee ka qayb-galay doorashooyinka dhacay adkeysigii, dulqaadkii iyo sidii ilbaxnimada lahayd ee ay uga qayb qaateen geeddi-socodka doorashooyinka.

Madaxweynaha ayaa xusay in ka qaybgalka ballaaran ee shacabka uu yahay tusaale muujinaya kalsoonida ay ku qabaan dowladnimada, nabadda iyo mustaqbalka dimuqraadiyadeed ee dalka.

Aadan Madoobe ayaa la sheegay inuu kusoo baxay cod aqlabiyad leh, wuxuuna helay 88 cod, halka musharraxa kalena uu helay 1 cod oo kaliya, sidaas wuxuu ku noqday Madaxweynaha cusub ee Koonfur Galbeed ee beddalaya Cabdicasiis Lafta-gareen.

Natiijada doorashadan ayaa lasii ogaa, maadaama uu Aadan Madoobe taageero xooggan ka haystay Villa Somalia, oo iyadu galaangal xoogan ku leh arrimaha Koonfur Galbeed.

Sidoo kale wuxuu fursad kale ka helay Shariif Xasan Sheekh Aadan oo loo arkay musharraxa keliya ee awood ahaan iyo saameyn ahaan si dhab ah ula tartami karay Aadan Madoobe, kaas oo gebi ahaanba isaga baxay doorashada, kadib markii uu qaadacay hannaanka loo wado.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad adag oo ka dhalatay xiisad culus oo ku aadan sida ay Villa Somalia u wajahayso doorashooyinka heer feederaal iyo heer dowlad-goboleed oo ay diidan yihiin mucaaradka.