Muqdisho (Caasimada Online) – Qaramada Midoobay oo warsaxaafadeed kasoo saartay xaaladda Muqdisho ayaa walaac ka muujisay iska hor imaadyada hubeysan ee u dhexeeyo Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo mucaaradka dalka, kuwaas oo saacadihii ugu dambeeyay isku fara saaray xaafado ka tirsan gudaha caasimada.

Qoraal kasoo baxay Xafiiska QM ee Soomaaliya ayaa waxaa walaac xooggan looga muujiyay dagaalka ka dhex-qarxay labada dhinac, waxayna ugu baaqday dhinacyada inay mas’uuliyad muujiyaan, ayna joojiyaan colaadda dhexdooda ah OO halis gelin karta xasiloonida dalka iyo nolosha dadka rayidka ah.

“UNTMIS waxay aad uga walaacsan tahay dagaalkii xalay ka bilowday Muqdisho, waxayna ugu baaqaysaa dhammaan dhinacyada inay muujiyaan hoggaan mas’uuliyad leh, ayna joojiyaan colaadda, kana fogaadaan falal kasta oo halis gelin kara nolosha dadka rayidka ah, iyadoo dib loogu laabanayo wada-hadalka si loo dhowro danta dhammaan Soomaalida,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale sheegtay in dhibaatooyinkan ay horay uga digtay, gaar ahaan in dib loogu laabto marxaladihii dagaalka ee laga soo gudbay.

“UNTMIS iyo saaxiibbada caalamiga ah waxay dhowr jeer oo hore uga digeen bayaanadoodii iyo kulamadii ay la yeesheen dhinacyada ay khuseyso—halista ay leedahay in ay soo laabato dhibaatadii dhalatay sannadkii 2021-kii, taas oo salka ku haysay khilaafaadkii ka dhashay doorashada; digniinahaas oo nasiib darro aan la tixgelin,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka

Waxaa kale oo ay labada dhinac ku boorisay inay dib u bilaabaan wada-hadallada xalka loogu raadinayo khilaafka ka dhashay hanaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka kumeel gaarka ah ee dalka. “UNTMIS waxay ku boorrinaysaa dhammaan hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed inay mudnaanta siiyaan danta qaranka, dibna u bilaabaan wada-hadalladii istaagay 15-kii May. Saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya waxay diyaar u yihiin inay fududeeyaan wada-hadallada”.

Dhanka kale, Urur Gobaleedka IGAD ayaa muujiyay walaac weyn oo ku saabsan wararka la xiriira rabshadaha ka dhacay magaalada Muqdisho, iyadoo ay jiraan xiisado siyaasadeed oo sii kordhaya oo ka jira gudaha Soomaaliya.

IGAD ayaa sidoo kale cambaaraysay dhammaan falalka rabshadaha wata, waxayna ugu baaqday dhinacyada inay muujiyaan is-xakamayn buuxda, ayna yareeyaan xiisadaha, islamarkaana ay ku xalliyaan khilaafaadkooda wada-hadal nabadeed, loo dhan yahay, oo wax dhisaya.

“Xilligan xasaasiga ah, ilaalinta nabadda, xasilloonida, midnimada qaranka, iyo guulaha laga gaaray dadaallada dhismaha dowladnimada Soomaaliya waa arrin muhiimad gaar ah leh. IGAD waxay ku boorrinaysaa dhammaan daneeyayaasha inay mudnaanta siiyaan danta shacabka Soomaaliyeed ayna raadiyaan xalal nabadeed oo ku salaysan wada-hadal iyo is-afgarad,” ayuu yiri Dr. Workneh Gebeyehu, Xoghayaha Fulinta ee IGAD.

“Maadaama Soomaaliya ay tahay dal ka mid ah aasaasayaashii IGAD, waxay weli door dhexe ka ciyaartaa nabadda, amniga, iyo horumarka gobolka. IGAD waxay mar kale xaqiijinaysaa garab istaaggeeda Soomaaliya waxayna sheegtay inay diyaar u tahay taageeridda dadaallada lagu horumarinayo wada-hadalka, isku-duubnida qaranka, iyo xasillooni waarta,” ayuu kusii daray Xoghayuhu.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in goordhow uu istaagay dagaalkii ka socday dhanka Degmada Howlwadaag ee u dhexeeyay dowladda iyo mucaaradka, kaas oo dhaliyay khasaare xooggan iyo barakac.

Ciidamada dowladda ayaa lagu soo warramayaa inay dib uga gurteen difaacyadii ay uga jireen aagga guriga Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Xasan Cali Khayre, kadib dadaallo ay sameeyeen nabaddoonno iyo waxgarad ku baxay dagaalka.

Sidoo kale, wararka ayaa intaas kusii daraya in haatan ay socdaan wada-hadallo waan waan la doonayo in lagu qaboojiyo xiisadda u dhexeysa labada dhinac.

Dhanka kale, waxaa jira cadaadis ka yimid dhanka Wakiilada beesha caalamka oo ay ugu horreeyaan Mareykanka iyo Ingiriiska, kuwaas oo si deg-deg ah usoo farogeliyay arrintan, waxayna digniino kasoo saaray dagaalka qarxay ee caasimada.

Safaaradda UK ee fadhigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa lagu sheegay in wax aan la aqbali karin uu yahay dagaalka qarxay, waxayna farriin culus u dirtay madaxda dowladda Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

“Dowladda UK waxay aad uga walaacsan tahay dagaalka magaaladda Muqdisho. Dagaalka waa mid aan la aqbali karin, waxaanan dhammaan dhinacyada ugu baaqaynaa inay is xakameeyaan, isla markaana ay galaan wadahadal loo dhan yahay oo dhisid leh, si xiisadaha loogu xalliyo si nabadgelyo ah,” ayaa lagu yiri bayaanka kasoo baxay dowladda Ingiriiska.

Dhankiisa Mareykanka ayaa digniin kasoo saaray dagaalkan oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay, soona gaaray illaa maanta, wuxuuna sheegay in sii socoshadiisa uu saameyn karo amniga, midnimada iyo wadajirka bulshada.

“Tallaabooyinka la qaado saacadaha iyo maalmaha soo socda waxay saameyn waarta ku yeelan karaan amniga, midnimada, iyo mustaqbalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri qoraal ay soo saartay safaaradda Mareykanka ee Muqdisho.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan, halka ay ku dambeyn doonto xiisadda oo haatan isku rogtay gacan ka hadal uu dhiig ku daatay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed ayaa beenisay in hakad ay galeen duulimaadyadii diyaaradaha ee garoonka caalamiga ah ee Aadan Cadde, sababo la xiriira dagaalka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka ee ka qarxay gudaha magaalada Muqdisho.

Warsaxaafadeed kasoo baxay hay’adda ayaa waxaa lagu beeniyay warar lagu baahiyay baraha bulshada oo sheegayay in dagaalka socda uu saameyn ku yeeshay howlaha garoonka, balse wuxuu maamulku sheegay in xaaladdu dagan tahay, shaqadana ay u socoto sidii loogu talagalay.

“Wararka la isla dhexmaraayo baraha bulshada waa been abuur iyo wax kamajiraan, duulimaadyaduna waa caadi,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, Hay’adda Duulista Rayidka ayaa shacabka Soomaaliyeed ku wargelisay in duulimaadyadii qorsheysnaa maanta ay sidoodii yihiin, isla markaana, uusan jirin wax duulimaad ah oo u baaqday dagaalka.

“Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed (HDRS) waxa ay shacabka Soomaaliyeed la wadaagaysaa in dhammaan duulimaadyadii qorshaysnaa maanta ee Garoonka Aadan Cabdulle 4-ta June 2026 ay sidoodii u jiraan, aanayna jirin wax duulimaad ah oo baaqday,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo bayaanka uu kusii daray “Rakaabka u safaraya gudaha iyo dibada (local & international) waxaa ay HDRS lasocodsiinaysaa in duulimaadkoodii uu caadi yahay wax isbedel ahna uusan ku imaan adeegyada Garoonka Aadan Cabdulle (Muqdisho)”.

Xaaladd Muqdisho ayaa hadda deggan, waxaana lagu soo warramayaa inuu istaagay dagaalkii ka socday aagga guriga uu Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka, Mudane Xasan Cali Khayre ka dagay degmada Howlwadaag, kadib dadaallo dhex-dhexaadin ah oo la sameeyay.

Dowladda Soomaaliya ayaa ciidamadeeda dib uga saartay aagga lagu dagaalamay, waxaana la filayaa in faah-faahin ay ka bixiso dagaalka ay la gashay mucaaradka oo dhaliyay khasaare xoogan, inkastoo aan weli la shaacin inta uu gaariisan yahay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Safaaradda Mareykanka ee magaalada Muqdisho oo qoraal soo saartay ayaa si adag uga hadashay dagaalka ka qarxay magaalada Muqdisho ee u dhexeeyo dowladda Soomaaliya iyo mucaaradka, kaas oo saameyn ku yeeshay shacabka ku dhaqan caasimada.

Mareykanka ayaa dagaalladan ku tilmaamay kuwa mas’uuliyad darro ah, isaga oo labada dhinac ugu baaqay inay is xakameeyaan, isla markaana ay khilaafkooda ku dhameeyaan deganaan iyo miiska wada-hadalka.

“Dagaalada ka dhacaya Muqdisho waa kuwo mas’uuliyad darro ah. Hogaamiyeyaasha Soomaalida ee dhinac kasta ah waxaa saaran mas’uuliyad ah inay dhowraan xasilloonida, ayna khilaafaadka ku xalliyaan hab nabadeed,” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay safaaradda Mareykanka ee Muqdisho.

Sidoo kale, Mareykanka ayaa digniin kasoo saaray dagaalka oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay, soona gaaray illaa maanta, wuxuuna sheegay in sii socoshadiisa uu saameyn karo amniga, midnimada iyo wadajirka bulshada.

“Tallaabooyinka la qaado saacadaha iyo maalmaha soo socda waxay saameyn waarta ku yeelan karaan amniga, midnimada, iyo mustaqbalka Soomaaliya,” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka.

Digniinta Mareykanka ayaa timid, iyada oo xaaladda faraha ay ka baxday, isla markaana mucaaradka iyo dowladda ay dagaallo culus ku dhex-marayaan degmooyinka Cabdicasiis iyo Howlwadaag oo ay soo dageen Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre, kuwaas oo abaabul culus ka bilaabay halkaasi.

Madaafiic iyo hub culus ayaa laga maqlayay tan iyo xalay meelaha uu dagaalku ka dhacay, taas oo keentay in dadka degan caasimada aysan seexan, sababo la xariira daryanka xabadaha ay is waydaarsanayaan labada dhinac.

Dhanka kale, Booliska Soomaaliya oo qoraal soo saaray ayaa ku dhawaaqay inuu gabagabo yahay howlgal ay sheegeen inay wadaan ciidamada ciidamada amniga, kaas oo ka dhan ah ciidanka u dagaalamaya mucaaradka dalka.

Si kastaba, Xaaladdan soo korortay ayaa durbo saameynteeda laga dareemay magaalada Muqdisho, maadaama uu faraha ka baxay amniga, isla markaana dagaalka uu sameeyay isku socodka dadka, gaadiidka iyo ganacsiga intaba.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dagaalka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka oo weli kasii socda magaalada Muqdisho, kaas oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay.

Dagaalkan oo socday xalay oo dhan ayaa dhinacyadu ay isku laa laabteen dhowr jeer oo kala duwan, wuxuuna xooggiisa ka socdaa degmooyinka Cabdicasiis iyo Howlwadaag oo ay soo dageen Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre.

Madaafiic iyo hub culus ayaa laga maqlayaa meelaha uu dagaalku ka socdo, taas oo keentay in dadka degan caasimada aysan seexan xalay, sababo la xariira daryanka xabadaha ay is waydaarsanayaan labada dhinac.

Booliska Soomaaliya oo goordhow war soo saaray ayaa ku dhawaaqay inuu gabagabo yahay howlgal ay sheegeen inay wadaan ciidamada ciidamada amniga, kaas oo ka dhan ah ciidanka u dagaalamaya mucaaradka dalka.

Warsaxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu caddeeyay in dagaalka ay soo qaadeen xubno siyaasiyiin ah ‘oo qaswadayaal ah’ isla markaana qorshahooda uu yahay in lasoo afjaro, si loo soo celiyo xasiloonidii caasimada.

“Wargelin iyo Digniin Amni : Waxaa gabo-gabo ku dhow howlgal baaxad leh oo ay wadaan Hay’adaha Amniga Caasimadda, kaas oo lagu sifeynayo maleeshiyaad ku hubeysan hub culus, kuwaas oo hoobiyeyaal ku garaacay qaar ka mid ah xaafadaha caasimadda. Maleeshiyaadkan oo ku sugan goobaha ay deggen yihiin xubno qaswadayaal ah oo isku sheegaya siyaasiyiin, kana soo horjeeda amniga iyo xasilloonida, isla markaana ka dambeeyay abaabulka falalkan, ayaa hoobiyeyaal ku weeraray xaafado ay ku nool yihiin dad rayid ah,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay Taliska Booliska.

Waxaa kale oo lasii raaciyay qoraalka “Shacabka waxaa lagu wargelinayaa in aysan jirin bannaanbaxyo nabadeed oo, balse ay jirto dhacdo hubeysan oo ay Hay’adaha Amnigu ku howlan yihiin afjariddeeda”.

Dhankooda mucaaradka ayaa soo saaray farriimo culus hanjabaad ah, iyaga oo ku eedeeyay in dowladdu ay soo weerartay, ayna is difaacayaan.

Xaaladdan soo korortay ayaa durbo saameynteeda laga dareemaya magaalada Muqdisho, maadaama uu faraha ka baxay ammaanka, isla markaana dagaalka uu sameeyay isku socodka dadka, gaadiidka iyo ganacsiga caasimada.

Hargeysa (Caasimada Online) — Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro ayaa shalay Hargeysa ku qaabilay ku-simaha safiirka Mareykanka ee Soomaaliya Justin Davis, sida lagu sheegay war-saxaafadeed ka soo baxay Madaxtooyada Somaliland.

War-saxaafadeed ayaa lagu sheegay in kulanka uu diiradda saaray xoojinta xiriirka iyo iskaashiga dhinacyada amniga gobolka, amniga marin-biyoodka Badda Cas, xog-isdhaafsiga, maalgashiga, ganacsiga, kaabeyaasha dhaqaalaha, macdanta, tamarta iyo arrimaha dimuqraadiyadda.

Madaxtooyada ayaa sheegtay in Madaxweyne Cirro uu wafdiga Mareykanka uga mahadceliyey wax ay ugu yeertay “xiisaha sii kordhaya” ee Washington ay u muujinayso Somaliland, isaga oo sidoo kale soo hadal qaaday hindiseyaal sharci iyo dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo ka socda goleyaasha sharci-dejinta Mareykanka, kuwaas oo la xiriira Somaliland.

Sida lagu sheegay qoraalka Madaxtooyada, Cirro ayaa Davis u sheegay in Somaliland ay tahay “nabad, dimuqraadi ah, xasilloon” isla markaana ay noqon karto dhinac Mareykanku ku tiirsanaan karo.

Dhanka kale, Madaxtooyada Somaliland ayaa sheegtay in Justin Davis uu bogaadiyey nabadda, xasilloonida iyo hannaanka dimuqraadiga ah ee ka jira Somaliland, isla markaana uu muujiyey diyaar u ahaanshaha Mareykanka ee xoojinta iskaashiga dhinacyada amniga, difaaca, amniga badda, maalgashiga, ganacsiga iyo kaabeyaasha dhaqaalaha.

Qoraalka Madaxtooyada ayaa intaas ku daray in Davis uu sheegay in aan la iska indho-tiri karin “xaqiiqada dhabta ah, horumarka iyo doorka istaraatiijiga ah” ee Somaliland ku leedahay gobolka Geeska Afrika.

Kulankan ayaa imanaya maalmo kadib markii warbixin loo gudbiyey Congress-ka Mareykanka ay tilmaantay in Washington ay eegayso fursado lagu ballaarin karo xiriirka ay la leedahay Somaliland, gaar ahaan dhinacyada amniga, ganacsiga, dekedaha, macdanta iyo marin-biyoodka Badda Cas.

Warbixintaas ayaa lagu sheegay in Dowladda Mareykanka ay Somaliland ula macaamisho sidii maamul ka tirsan Soomaaliya, iyadoo Washington ay caddeysay inay aqoonsan tahay madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991, balse weli ma helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran. Hargeysa waxay muddo dheer ku doodaysaa in xasilloonida, doorashooyinka iyo goobta istaraatiijiga ah ee Berbera ay ka dhigayaan dhinac muhiim u ah dalalka daneeya amniga Badda Cas iyo tartanka saameynta ee Geeska Afrika.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhankeeda si joogto ah uga soo horjeedda tallaabo kasta oo ay u aragto inay wiiqayso madax-bannaanida iyo midnimada dalka, waxayna ku adkeysataa in xiriir kasta oo rasmi ah oo lala yeelanayo Somaliland uu maro Muqdisho.

Xiriirka Mareykanka iyo Somaliland ayaa sanadihii u dambeeyey noqday mid si dhow isha loogu hayo, gaar ahaan kadib markii dhowr xildhibaan oo ka tirsan Congress-ka Mareykanka ay soo jeediyeen hindiseyaal lagu kordhinayo xiriirka Washington iyo Hargeysa.

Si kastaba, kulanka Cirro iyo Davis ayaa muujinaya in Mareykanku sii wado la macaamilka Somaliland ee ku saleysan danaha amni iyo dhaqaale, iyadoo aan weli jirin tallaabo rasmi ah oo Washington uga leexatay mowqifkeeda ku saabsan midnimada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa soo bandhigay sawirrada khasaare xooggan oo booliska ka soo gaaray dagaalkii maanta ka dhacay degmada Hawl-wadaag.

Booliska ayaa sheegay in maleeshiyaad hubeysan oo afka soo duubtay ay weerar ku qaadeen bar koontarool ay boolisku ku leeyihiin degmada Hawl-wadaag, iyagoo sidoo kale adeegsanayay hub culus.

Taliska ayaa sheegay in maleeshiyaadkaasi ay sidoo kale weerareen laanta dhexe ee ilaalinta canshuuraha, oo ah goob ka caagan hubka, islamarkaana ay beegsadeen dhammaan agabkii booliska ee yaallay halkaasi, iyagoo u adeegsaday hub culus.

“Sida ka muuqata sawirradan hoose, maleeshiyaadku waxay beegsadeen xarumaha booliska, waxayna gaarsiiyeen khasaare dhammaan hantidii bulshada Soomaaliyeed loogu adeegayay, taas oo marag u ah in ujeeddada maleeshiyaadku tahay la-dagaallanka nabadgelyada bulshada Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska ciidanka.

Taliska ayaa sheegay in sidoo kale ay waxyeello gaartay guryo iyo goobo ganacsi oo ay leeyihiin dad shacab ah, iyagoo halis galiyeen nafta iyo hantida muwaadiniinta.

“Ciidamadu waxay si xirfad iyo mas’uuliyad ku dheehan tahay uga jawaabeen falkaas,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Hoggaanka baarista dambiyada (CID) ayaa haatan si rasmi ah u bilaabay baaritaanka fal-dambiyeedkan, waxaana sharciga la horgeyn doonaa cid kasta oo ku lug yeelata, sida uu sheegay Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

“Waxaan mar kale caddeyneynaa in Booliska Soomaaliyeed ay tallaabo sharci ah ka qaadayaan cid kasta oo ku kacda falalkan iyo kuwa la midka ah,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa si adag uga hadlay weerar uu sheegay inay ku soo qaadeen ciidamada dowladda, xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee dalka.

Sheekh Shariif ayaa si cad u sheegay inuu is-difaacayo, isla markaana uu xabbad ku ridi doono cid kasta oo xabbad ku soo ridda, isagoo intaas ku daray inuusan mar dambe ka aamusi doonin falalka uu ku tilmaamay kuwa guracan ee lagu bartilmaameedsanayo.

“Saraakiisha ciidanka iyo ciidamada qalabka sida su’aashan ayaan rabaa inaan weydiiyo: Madaxweynaha waqtigiisii waa dhammaaday, annagana dambi ma gelin. Maxaa keenaya in nala cabsi-geliyo oo ciidan nalagu hareereeyo? Maxaad sidaas u sameyneysaan? Ma mushaarka dartii mise sharciga ayaa idin faraya? Arrintaas ayaan rabaa inaan fahmo,” ayuu yiri Sheekh Shariif.

Sidoo kale, wuxuu sheegay inaysan marnaba carari doonin, haddii Xasan Sheekh iyo ciidamadiisu u maleynayaan in mucaaradku cararayo marka la weeraro, sida uu hadalka u dhigay madaxweynihii hore.

“Habeen iyo maalin dad ayuu noo soo dirayaa, iyadoo dadkii uu noo soo diray nala fadhiyaan ayaa haddana la leeyahay ciidan ayaa la keenay,” ayuu yiri Sheekh Shariif, oo sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu mar kasta mucaaradka u soo dirayo ergo aanu daacad ka ahayn.

Hadalka Sheekh Shariif ayaa yimid kadib iska horimaad ka dhacay agagaarka bar koontarool oo ku dhow hoyga uu ka degan yahay xeebta Liido, kaas oo dhexmaray ciidamo ka tirsan dowladda iyo kuwa ilaaladiisa.

Iska horimaadka oo socday muddo kooban ayaa waxaa la maqlayay rasaas culus, iyadoo daqiiqado gudahood ay xaaladdu noqotay mid deggan. Dagaalkan ayaa ku billowday si kedis ah oo aan la fileyn.

Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale ciidamo xooggan oo ku hubeysan gaadiidka dagaalka iyo hubka culus dhigtay waddooyinka gala guriga uu Sheekh Shariif ka degan yahay xeebta Liido, gaar ahaan agagaarka gurigii madaxweynihii hore Cali Mahdi Maxamed.

Ciidamadan ayaa xiray waddooyinka, waxayna gaadiidka iyo dhaq-dhaqaaqyada kale ka hor istaageen inay maraan, taas oo culeys ku noqotay Sheekh Shariif, maadaama la xaddiday isu socodka dadka iyo gaadiidka ku sii jeeda hoygiisa.

Sidoo kale, qeybo kale oo ka mid ah magaalada ayaa la geeyay ciidamo xooggan oo xiray waddooyin, isla markaana xaddidaya isu socodka gaadiidka. Ciidamo ka tirsan booliska ayaa galabta dagaal muddo socday ku galay bar koontarool oo ay ku lahaayeen aagga uu degan yahay ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre.

Taliska Booliska Soomaaliyeed ayaa sheegay in kooxo maleeshiyaad abaabulan ay weerareen bartaas koontarool, halkaas oo boolisku ku sugayay amniga.

Guud ahaan, xaaladda magaalada Muqdisho ayaa xilligan ah mid laga dareemayo xiisad iyo kacsanaan, iyadoo dadku ay ka cabsi qabaan in gacan-ka-hadalka uu intaas ka sii ballaarto.

Muqdisho (Caasimada Online) – Iska horimaad muddo daqiiqado kooban socday ayaa ka dhacay agagaarka bar koontarool oo ku dhow hoyga uu madaxweynihii hore, Shariif Sheekh Axmed, ka degan yahay xeebta Liido, kaas oo dhex maray ciidamo ka tirsan dowladda iyo kuwa Shariif Sheekh Axmed.

Iska horimaadka, oo socday muddo kooban, ayaa waxaa la maqlayay rasaas culus, iyadoo daqiiqado gudahood ay xaaladdu noqotay mid deggan. Dagaalkan ayaa ku billowday si kedis ah oo lama filaan ah.

Dhinaca kale, Dowladda Federaalka ayaa ciidamo xooggan oo ku hubeysan gaadiidka dagaalka iyo qoryaha culus dhigtay waddooyinka gala guriga uu Sheekh Shariif ka degan yahay xeebta Liido, gaar ahaan gurigii madaxweynihii hore Cali Mahdi Maxamed.

Ciidamadan, oo xiray waddooyinka, ayaa gaadiidka iyo dhaqdhaqaaqyada kale ka hor istaagay inay gudbaan, taas oo culeys ku ah Shariif Sheekh Axmed, maadaama la xaddiday isu socodka dadka iyo gaadiidka ku sii jeeda hoygiisa.

Sidoo kale, qeybo kale oo ka mid ah magaalada ayaa la dhigay ciidamo xooggan oo xiray waddooyinka, isla markaana xaddidaya isu socodka gaadiidka.

Ciidamo ka tirsan booliska ayaa galabta dagaal muddo socday ku galay bar koontarool oo ay ku lahaayeen aagga uu degan yahay ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre. Taliska booliska ayaa sheegay in kooxo maleeshiyaad abaabulan ah ay weerareen bartaas koontarool, halkaas oo boolisku ku sugayay amniga.

Guud ahaan, xaaladda magaalada Muqdisho ayaa xilligan ah mid laga dareemayo xiisad iyo kacsanaan, iyadoo dadku ay ka cabsi qabaan in gacan ka hadalku uu intaas ka sii ballaarto.

Kooxaha mucaaradka ayaa doonaya in dowladdu aysan hor istaagin dhaqdhaqaaqyada ay ka wadaan Muqdisho, kuwaas oo loogu diyaar garoobayo bannaanbax ay mucaaradku uga soo horjeedaan muddo-kororsiga Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Dadaallo ay wadeen waxgarad uu hoggaaminayo Ugaaska beesha Mudullood, Maxamuud Cali Ugaas, iyo xubno siyaasiyiin ah ayaa u muuqda kuwo guul-darraystay. Dadaalladaas ayaa la iskugu dab qaadayay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Shariif Sheekh Axmed, oo ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa ayaa si adag uga hadlay dagaalkii galabta ka dhacay degmada Hawl-wadaag, kaas oo u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo ciidamada ilaalada u ah Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Odowaa ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh dusha u saaray mas’uuliyadda weerarkii galabta, isagoo sheegay in tallaabadan ay caddeyn u tahay sida uu damiciisa kursiga uga indho tiray xaaladda taagan.

“Weerarka galabta uu soo qaaday Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday waxa uu daliil u yahay in damaciisu indha tiray, diyaarna u yahay dadka u laayo muddo kororsiga gardarrada ah ee uu kaligiis wato,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa.

Waxa uu intaas ku sii daray: “Wixii soo gaara ugaaska beesha Murusade, madaxda halkaas joogta iyo shacabkaba waxaa mas’uuliyaddeeda qaadaya Xasan Sheekh Maxamuud.”

Odowaa iyo Madaxweyne Xasan Sheekh oo hore saaxiibo dhow u ahaa ayaa isku khilaafay hanaanka doorashooyinka dalka iyo wax ka beddelka dastuurka, kadib markii madaxweynuhu ku adkeystay in dastuurka cusub uu dhaqan-gal yahay.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa doonaya in dalka laga qabto doorasho qof iyo cod ah, taas oo hore uga dhacday gobolka Banaadir iyo dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, isla markaana uu haatan doonayo in maamullada kale lagu soo doorto hanaankaas, iyadoo muran badan uu ka taagan yahay.

Madaxweynaha oo dhowr jeer sheegay inuu diyaar u yahay inuu la fariisto mucaaradka ayaan weli wax tanaasul ah ka muujin qorshihiisa doorashooyinka, taas oo sii adkaysay xaaladda murugsan ee siyaasadeed.

Si kastaba, xiisaddan oo haatan u muuqata inay isu rogtay gacan-ka-hadal ayay si weyn uga digaysaa beesha caalamka, oo dooneysa in la gaaro xal loo dhan yahay, isla markaana marxaladda kala-guurka ah looga gudbo doorasho ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa ka hadlay iska horimaad galabta ka dhacay degmada Howlwadaag ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan agagaarka hoyga uu degmadaas ka degan yahay Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Dagaalka ayaa sababay dhimasho, dhaawac iyo cabsi xooggan oo soo wajahday dadka shacabka ah ee ku nool xaafadaha ku dhow goobta uu iska horimaadku ka dhacay.

Afhayeenka Booliska Soomaaliyeed, G/le Cabdifataax Aadan Xasan, oo qabtay shir jaraa’id oo degdeg ah, ayaa sheegay in dagaalku bilowday kadib markii kooxo uu ku tilmaamay “maleeshiyaad hubeysan” ay weerar ku qaadeen bar-kantarool ay ku sugnaayeen ciidamada booliska.

“Taliska Booliska Soomaaliyeed wuxuu u caddeynayaa bulshada Soomaaliyeed in galabta 5:00 galabnimo, ciidanka booliska oo gudanaya waajibaadkiisa shaqo, kuna sugnaa bar-kantarool, ay soo weerareen koox maleeshiyaad ah oo u abaabulan qaab lid ku ah nabadgelyada ummadda Soomaaliyeed,” ayuu yiri Afhayeenka Booliska.

Wuxuu sheegay in ciidamada booliska ay ka jawaabeen weerarkaasi, isla markaana ay qaadeen tallaabo uu ku sheegay mid sharciga waafaqsan.

“Ciidanka Booliska Soomaaliyeed oo gudanaya waajibaadkiisa shaqo ayaa ka jawaabay falkii guracnaa ee maleeshiyaadkaasi kusoo weerareen. Boolisku tallaabo sharciga waafaqsan ayuu ka qaaday kooxihii weerarka kusoo qaaday goobtaas,” ayuu yiri Cabdifataax Aadan Xasan.

Afhayeenka ayaa intaas ku daray in kooxihii weerarka qaaday aysan u kala soocin ciidamada ammaanka iyo dadka shacabka ah, taas oo uu sheegay inay muujineyso in ujeedkoodu ahaa carqaladeynta amniga magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, wuxuu sheegay in wixii galabta dhacay looga gol lahaa in lagu qalqal geliyo nabadgelyada caasimadda, xilli uu sheegay in Muqdisho ay muddooyinkii dambe ka nasatay falal amni darro oo ay geysan jireen kooxaha argagixisada.

Dagaalka galabta ayaa, sida ay wararku sheegayaan, dhexmaray ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ah Xasan Cali Kheyre. Labada dhinac ayaa isu adeegsaday rasaas xooggan, taasoo cabsi gelisay dadka ku nool xaafadaha ku dhow halka uu iska horimaadku ka socday.

Xasan Cali Kheyre ayaa dhankiisa sheegay in isaga iyo Ugaaska beesha Murusade la geliyay xaalad halis ah, xilli uu kulan kula jiray odayaasha dhaqanka. Ma jiro war madax-bannaan oo si buuxda u xaqiijinaya khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay dagaalka.

Afhayeenka Booliska ayaa sidoo kale digniin adag u diray dhinacyada siyaasadeed ee abaabulaya bannaanbax ay sheegeen inuu berri ka dhacayo magaalada Muqdisho, kaas oo looga soo horjeedo waxa mucaaradku ku tilmaamayaan muddo kororsi loo sameeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

“Ciidanka Booliska Soomaaliyeed umadda Soomaaliyeed uguma wakiil aha la dagaallanka cudurrada faafa, balse waxay u jiraan ilaalinta nabadgelyada iyo kala dambeynta,” ayuu yiri Afhayeenka.

Wuxuu intaas raaciyay: “Qof kasta ama koox kasta, magac kasta ha lahaadeene, haddii ay dhibaateynayaan nabadgelyada ummadda Soomaaliyeed, waxaa laga qaadayaa tallaabo sharciga waafaqsan.”

Xaaladda magaalada Muqdisho ayaa caawa gashay jawi kacsan, iyadoo ciidamo badan oo dowladda ka tirsan lagu arkayo waddooyinka muhiimka ah iyo xaafadaha ay deggan yihiin qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

Isu socodka qeybo ka mid ah magaalada ayaa xaddidan, waxaana dadka shacabka ah soo food saaray cabsi iyo welwel la xiriira xiisadda siyaasadeed iyo dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda caasimadda.

Kooxaha mucaaradka ayaa doonaya inay maalinta berri ah dhigaan dibadbax ay uga soo horjeedaan muddo kororsiga ay ku eedeynayaan dowladda federaalka. Dowladda ayaa sheegtay inay ogolaatay in dibadbaxu ka dhaco saddex goobood oo cayiman, balse mucaaradka ayaa diiday xaddidaaddaas, iyagoo ku adkeysanaya in la siiyo xorriyad buuxda oo ay ku muujiyaan aragtidooda siyaasadeed.

Xiisadda ayaa timid xilli khilaafka siyaasadeed ee ka dhashay arrimaha doorashooyinka iyo muddada xilka dowladda uu sii xoogeysanayo, waxaana dhacdadii Howlwadaag ay sare u qaaday cabsida laga qabo in muranka siyaasadeed uu isu beddelo xaalad amni oo ka ballaaran.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre oo ka hadlay dagaalkii galabta ka dhacay Muqdisho ayaa sheegay in la soo weeraray isaga iyo Ugaaska cusub ee beesha Murusade.

Kheyre ayaa sheegay in weerarkaasi uu ahaa isku-day lagu doonayay in lagu dilo isaga iyo Ugaas Cabdirisaaq oo dhawaan la caleemo saaray.

“Annaga oo shir kula jirna Ugaaska beesha Murusade iyo odayaasha dhaqanka ayaa waxaa weerar nagu soo qaaday ciidan ka amar qaata taliska uu hoggaamiyo Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday,” ayuu yiri Kheyre oo ka hadlay dagaalkii maanta.

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa sheegay in khasaare kasta oo ka dhasha falkan ay mas’uuliyaddiisa qaadi doonto dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo uu ugu yeeray “Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday.”

“Khasaare kasta oo ka dhasha falkan waxaa mas’uuliyaddiisa qaadaya Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday ee na soo weeraray annaga oo diyaargarow ugu jirna bannaanbaxa nabadeed ee berri noo muddaysan,” ayuu yiri Kheyre.

Ugu dambeyn, wuxuu Alle uga baryay inuu u naxariisto dadkii ku dhintay iska horimaadka, isla markaana uu caafimaad degdeg ah siiyo kuwii ku dhaawacmay.

Xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Muqdisho ayaa sii korortay saacadihii u dambeeyay, iyadoo mucaaradku magaalada ku soo bandhigay awood ciidan, halka dhinaca kale ay socdaan dadaallo lagu doonayo in xaaladda lagu dejiyo wada-hadal.

Siyaasiyiin iyo shaqsiyaad dhex-dhexaadinaya labada dhinac ayaa sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay diyaar u tahay wada-hadal, haddii mucaaradku ka laabto qorshaha bannaanbaxa isla markaana ay dib ugu noqdaan aagga xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Muqdisho oo ay hore uga soo guureen.

Hase yeeshee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku adkaystay inay sii wadi doonaan qorshahooda bannaanbaxa, iyagoo sheegay inay diyaar u yihiin wada-hadal, balse aysan ka tanaasuli doonin isu-soo-baxa weyn ee ay qorsheeyeen in berri lagu qabto nawaaxiga Villa Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in dagaal culus uu ka socdo afaafka hore ee hoyga Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre, iyadoo xaaladda amni ee halkaasi ay aad u kacsan tahay.

Sida ay sheegayaan ilo kala duwan, iska horimaadka ayaa u dhexeeya ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ah Xasan Cali Kheyre, waxaana si weyn looga maqlayaa aagga guriga dhawaaqa rasaasta iyo hubka culus.

Goob-joogayaal ayaa sheegay in ciidamada labada dhinac ay isku adeegsanayaan hub kala duwan, taasoo sababtay cabsi soo wajahday dadka ku nool xaafadaha ku dhow halka uu dagaalku ka socdo.

Ka hor inta uusan dagaalku qarxin, guriga Xasan Cali Kheyre waxaa ka socday kulamo ay lahaayeen mucaaradka iyo odayaasha dhaqanka, xilli mucaaradka wado qaban-qaabada banaanbax ballaaran oo ka dhan ah dowladda.

Xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Muqdisho ayaa sii korortay saacadihii u dambeeyay, iyadoo mucaaradku magaalada ku soo bandhigay awood ciidan, halka dhinaca kale ay socdaan dadaallo lagu doonayo in xaaladda lagu dejiyo wada-hadal.

Siyaasiyiin iyo shaqsiyaad dhex-dhexaadinaya labada dhinac ayaa sheegay in Dowladda Federaalka ay diyaar u tahay wada-hadal, haddii mucaaradku ka laabto qorshaha banaanbaxa isla markaana ay dib ugu noqdaan aagga xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Muqdisho oo ay hore uga soo guureen.

Hase yeeshee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku adkaystay inay sii wadi doonaan qorshahooda banaanbaxa, iyagoo sheegay inay diyaar u yihiin wada-hadal balse aysan ka tanaasuli doonin isu-soo-baxa weyn ee ay qorsheeyeen in berri lagu qabto nawaaxiga Villa Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka Gobolka Banaadir oo awaamiir culus kasoo saaray banaanbaxyada mucaaradka ee lagu wado inay berri ka dhacaan magaalada Muqdisho ayaa u asteeyay saddex goobood oo ku yaalla caasimada.

Kulan deg-deg ah oo uu guddoomiyay duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa go’aankan lagu gaaray, iyada oo amniga dibadbaxayaash ay sugayaan ciidamada dowladda.

Goobaha banaanbaxyada loo asteeyay waxay kala yihiin garoonka kubadda cagta ee Injineer Yariisow ee degmada Cabdicasiis, garoonka kubadda cagta Stadium Muqdisho ee degmada Warta Nabadda iyo garoonka kubadda cagta Jaamacaha ee degmada Hodan.

Afhayeenka Gobolka oo faah-faahiyay go’aannada soo baxay ayaa shaaca ka qaaday in aan dibadbaxayaasha loo ogoleyn hub, balse ay si nabad ah ku dibadbixi karaan.

“Waxaa waajib ah in banaanbaxyada ay noqdaan kuwa nabadeed oo suurtageliya in dadku ay si xor ah oo xasilooni ah ay aragtidooda usoo gudbiyaan,” ayuu yiri Afhayeenka Maamulka Gobolka Banaadir.

Sidoo kale wuxuu ku daray “Waxaa reeban in la isticmaalo hub iyo agab kale oo qatar ku ah amniga iyo xasiloonida caasimada ee dadaalka badan la geliyay”.

Go’aannada kasoo baxay maamulka gobolka ayaa kusoo aadayo, iyada oo saaka mucaaradka ay sheegeen in aysan ogolaan doonin in loo xadido goobaha ay ku qabsanayaan mudaharaadyada, sida uu shaaciyay Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Mucaaradka oo hadda wadda abaabulkii ugu dambeeyay ayaa ku andacoonaya in dareenkooda ah si nabad ah ku muujinayaan, waxayna diidan yihiin muddo kororsiga halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo barakicinta shacabka magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergo uu soo diray Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa goordhow gaaray guriga uu Sheekh Shariif Sheekh Axmed ka dagay agagaarka xeebta Liido ee magaalada Muqdisho, halkaas oo uu ka socdo abaabulka dibadbaxa mucaaradka.

Ergada ayaa waxaa hoggaaminayo Ugaas Maxamuud Cali Ugaas, waxaana sidoo kale qayb ka ah xubno ay kamid yihiin Senator Cabdi Axmed Dhuxuloow (Dhagdheer), Xildhibaan Yuusuf Geelle Ugaas iyo mas’uuliyiin kale.

Sanator Dhagdheer oo dhex-dhexaadintan uu wax ka waydiiyay Telefishinka Universal ayaa si kooban uga warbixiyay ujeedkooda, xili uu sii galayay hoyga uu dagay Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

“Haa ergo ayaan u nimid,” ayaa ku jawaabay Senator Cabdi Axmed Dhuxuloow (Dhagdheer) oo kamid ah xubnaha ka socda Xasan ee u tegay Sheekh Shariif.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in haatan ay labada dhinac u socdaan wad-hadallo ku aadan sidii loo dajin lahaa xaaladda, maadaama dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo laga dareemayo gudaha magaalada Muqdisho.

Mucaaradka ayaa weli ku adkeysanaya in dibadbaxooda ay qabsadaan berri oo Khamiis ah, halka dowladdana ay rabto in lagu qabto meelo gaar oo loo cayimay.

“Meel naloo xadidaayo oo aan ogolnahay ma jirto annaga wax colaad ah oo aan hurineyno malaha mudaharaadka berri waayay, wuxuuna noogu dhacayaa si nabad ah. Wax wada-hadal ah marnaba kama galeyno sida aan u mudaharaadeyno iyo sida aan xuquuqdeenna u muujineyno,,” ayuu goor sii horeysay yiri Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Xaaladdan soo korortay ayaa keentay in caasimada si weyn looga dareemo dhaq-dhaqaaq ciidan oo cabsi ku beeray dadka deegaanka, iyada oo sii kordhayaan digniinaha laga bixinayo in dagaal uu ka dhex qarxo labada dhinac.

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiga Cali Cabdullaahi Cosoble ayaa qoraal kulul oo uu soo dhigay bartiisa Facebook ku weeraray dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee ay hoggaamiyayaasha mucaaradka ka wadaan magaalada Muqdisho, isaga oo ku eedeeyay inay wadaan abaabul horseedi kara qalalaase iyo dagaal ka dhaca caasimadda.

Cosoble ayaa qoraalkiisa si gaar ah ugu hadlay doorka Senator Cabdiraxmaan Faroole ee olalaha ka socda Muqdisho iyo sida Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame u fulinayaan qorshihiisa, sida uu hadalka u dhigay.

“Sen C/raxmaan Faroole gacan baan kuu taagay. Waxaan ogaaday inaad Hawiye iiga aqoon badan tahay oo ay suurtagal tahay inuu mashruucaadii ka hirgalo Xamar,” ayuu Cosoble ku yiri qoraalkiisa.

Hadalkan ayaa yimid xilli ay magaalada Muqdisho ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo ay wadaan hoggaamiyayaasha mucaaradka, kuwaas oo ka soo horjeeda qorshaha dowladda ee doorashooyinka iyo arrimaha dastuurka, islamarkaana isku dayaya in rabshado ay ka dhacaan caasimadda, si ay ugu qasbaan madaxweynaha in uu ka laabto muddo kororsiga.

Cabsi laga qabo qalalaase

Cali Cosoble ayaa qoraalkiisa ku sheegay in uu dareemay in hadallo hore oo laga sheegayay awoodda mucaaradka Muqdisho ay hadda u muuqdaan kuwo dhaqan galaya.

“Wuxuu dareen i galay markii ka dhiidhin kari waayeen warkaagii ahaa ‘Shariifka iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur beynu heysanaa oo ka adeegsan doonaa Xamar’,” ayuu yiri, isaga oo tixraacaya Faroole.

Inkasta oo Cosoble uusan soo bandhigin caddeyn rasmi ah oo muujineysa in mucaaradku qorsheynayo dagaal, haddana qoraalkiisa ayaa muujinaya walaaca sii kordhaya ee laga qabo in khilaafka siyaasadeed ee Muqdisho uu ka gudbo hadal iyo bannaanbax, una wareego xaalad amni.

Mucaaradka ayaa dhowaan kordhiyay cadaadiska ay saarayaan dowladda federaalka, iyagoo ku eedeynaya inay ku fashilantay heshiis siyaasadeed oo laga gaaro doorashooyinka, dastuurka iyo hannaanka awood-qeybsiga.

Dowladda iyo taageerayaasheeda ayaa dhankooda ku eedeynaya qaar ka mid ah hoggaamiyayaasha mucaaradka inay adeegsanayaan kicin siyaasadeed iyo abaabul beeleed si ay cadaadis uga abuuraan Muqdisho.

Qoraalka Cali Cosoble ayaa dood weyn ka dhaliyay baraha bulshada, maadaama uu si toos ah u taabtay xiriirka ka dhexeeya hoggaamiyayaasha mucaaradka, siyaasiyiinta Puntland iyo saamaynta ay kooxahaas ku yeelan karaan xaaladda Muqdisho.

Cosoble ayaa sidoo kale qoraalkiisa ku sheegay in kalsoonida siyaasadeed ee noocan ah ay inta badan “qabato” marka la dareemo in awoodaha dibadda iyo siyaasiyiin gudaha ah ay isku dayaan inay magaalada u adeegsadaan dano gaar ah.

Muqdisho ayaa horey u soo martay xaalado siyaasadeed oo si degdeg ah ugu beddelay gacan ka hadal, gaar ahaan 2021, markii madaxweyne Farmaajo uu sameystay muddo kororsi laba sano ah, waxaana hadda indhaha lagu hayaa tallaabada xigta ee ay qaadi doonaan dowladda federaalka iyo hoggaamiyayaasha mucaaradka.

Farriinta Cosoble ayaa ku dhammaatay digniin siyaasadeed oo uu ku muujiyay in Muqdisho aysan noqon karin meel lagu tijaabiyo mashruuc siyaasadeed oo cid gaar ah wadato, isagoo yiri: “Cid kastoy ogow Xamar rag iyo Rabbiba iney leedahay.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha mucaaradka ayaa jawaab kulul ka bixiyay hadalka kasoo yeeray dowladda ee ku aadan in dibadbaxooda loo qorsheeyay saddex meelood, balse aan la shaacin magacyadooda, sida uu goor sii horreysay sheegay guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda Maamulka Gobolka Banaadir, Mudane Maxmed Axmed Diiriye (Yabooh).

Guddoomiye Yabooh ayaa shaaca ka qaaday in dowladdu ogoshahay mudarahaadka, balse waxa uu tilmaamay in mucaaradka ay dadka usoo baxaya ay kula  hadli karaan goobaha ay dowladda u qorsheysay dibadbaxa.

“Dowladda banaanbaxa ma diidin waana ogoshahay waa la cayimay goobaha ay isugu tegi karaan waa saddex meelood haddaba meelahaas lagu banaanbaxaayo ayaa la rabaa in nimanka mucaaradka ay tagaan oo bulshada usoo baxdana ay kula hadlaan,” ayuu yiri Guddoomiye Yabooh.

“Banaanbax hub laga daba sito oo qoryo lagu waardiyeynaayo ma banaanbaxaa? waa fowdo sideedaba hana ogolaanina,” ayuu sii raaciyay.

Intaas kadib waxaa soo jawaabay Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya, kana mid ah mucaaradka, gaar ahaan Xisbiga Himilo Qaran ee Sheekh Shariif, isaga oo sheegay in aysan ogolaan doonin in banaabaxooda loo xadido goobo gaar ah, wuxuuna ku adkeystay in berri oo Khamiis ah uu dhacayo mudaharaadka oo ka dhan ah dowladda dhexe.

Cabsida laga qabo in dagaal uu qarxo

Inkastoo dowladda Soomaaliya ay sheegtay inay diidan tahay banaabax lagu ilaalinayo hub ayaa haddane Xildhibaan Jeesow wuxuu hoos u dhigay walaaca laga qabo dhaq-dhaqaaqyada iska soo horjeedo ee haatan socda inay isku beddelaan gacan ka hadal, wuxuuna sheegay in dhankooda aysan wadin wax colaad ah, isla markaana ay si nabad ah u baxanaanbixi doonaan.

“Meel naloo xadidaayo oo aan ogolnahay ma jirto annaga wax colaad ah oo aan hurineyno malaha mudaharaadka berri waayay, wuxuuna noogu dhacayaa si nabad ah,” ayuu yiri Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray in aysan wax gorgortan ah ka geli doonin goobaha uu ka dhacayo dibadbaxa, sidii horay u dhacday oo kale.

“Wax wada-hadal ah marnaba kama galeyno sida aan u mudaharaadeyno iyo sida aan xuquuqdeenna u muujineyno,” ayuu mar kale yiri Xildhibaanka.

Si kastaba, Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan mucaaradka ay dhaq-dhaqaaqyo ka wadaan Muqdisho, iyaga oo isku kala qaybiyay qaar kamid ah degmooyinka Gobolka Banaadir oo ay ka bilaabeen abaabulka dibadbaxooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda ee Gobolka Banaadir, Maxamed Axmed Diiriye (Yabooh) oo la hadlay warbaahinta ayaa caddeeyay mowqifka dowladda ee ku aadan dibadbaxa la filayo in berri mucaaradka ay ku qabtaan magaalada Muqdisho.

Yabooh ayaa shaaca ka qaaday in dowladdu ogoshahay mudarahaadka, balse loo qorsheeyay saddex goobood oo aan la shaacin magacyadooda, kuwaas oo uu tilmaamay in mucaaradka ay kula hadli karaan taageerayaashooda.

Guddoomiye ku xigeenka ayaa sidoo kale xusay in aan hub la ogoleyn, isla markaana dowladda ay iyadu xaqiijineyso amniga madaxdii hore iyo shacabka soo banaanbaxayo, sida uu hadalka u dhigay.

“Dowladda banaanbaxa ma diidin waana ogoshahay waa la cayimay goobaha ay isugu tegi karaan waa saddex meelood haddaba meelahaas lagu banaanbaxaayo ayaa la rabaa in nimanka mucaaradka ay tagaan oo bulshada usoo baxdana ay kula hadlaan,” ayuu yiri Guddoomiye Yabooh.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Banaanbax hub laga daba sito oo qoryo lagu waardiyeynaayo ma banaanbaxaa? waa fowdo sideedaba hana ogolaanina”.

Dhanka kale, wuxuu soo hadal qaaday arrimaha doorashooyinka dalka oo uu tilmaamay in sidii loogu talagalay ay u socdaan, isaga oo tusaale usoo qaatay doorashada Koonfur Galbeed ee loo ballansan yahay 10-ka bishan Juun.

“Dalkan waa socday doorasho ayuu u dhaqaaqay qof iyo cod ah waa aragteen bisha 10-keeda ayaa Baydhaba lagu ballansan yahay magaalooyinka kalena waa la socdaa,” ayuu mar kale yiri guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda Gobolka Banaadir.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan mucaaradka ay dhaq-dhaqaaqyo ka wadaan Muqdisho, iyaga oo isku kala qaybiyay qaar kamid ah degmooyinka Gobolka Banaadir oo ay ka bilaabeen abaabulka dibadbaxooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa xalay ciidamo badan oo wata gaadiidka dagaalka soo dhoobtay waddooyinka waa wayn ee magaalada Muqdisho iyo xaafadaha ay dagan yihiin xubnaha mucaaradka ee iyaguna dhaq-dhaqaaqyada ka wada caasimada.

Meelaha ciidamada la geeyay waxaa kamid ah degmada Cabdicasiis oo uu shalay u guuray Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo dagay guriga Cali Mahdi ee ku yaalla aagga xeebta Liido, halkaas oo sidoo kale lagu arkay ciidamo ilaalo ah oo iyaguna isku geedaamay halkaasi.

Sidoo kale, Raiisul wasaarihii hore ee dalka Mudane Xasan Cali khayre ayaa isuguna dagay degmada Howlwadaag, halkaas oo uu isna ka wado abaabul xooggan, sida ay muujinayaan muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ee Internet-ka.

Dowladda ayaa dooneyso inay ka hortegto dibaxbaxa mucaaradka ee berri loo ballansan yahay, halka Madasha Samatabixibta ay ku adkesaneyso inay qabato mudaharaadka, si ay uu muujiyaan diidmadooda ku aadan muddo kororsi ha halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo barakicinta shacabka Muqdisho.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa durbo abuuray walaac xooggan, iyada oo laga digayo in labada dhinac ay is fara saaraan, isla markaana xaaladdu ay faraha ka baxdo.

Horay mucaaradka ayaa sidaan oo kale usoo qaban qaabiyay mudaharaadyo, balse fashilmay, kadib xeelad ay adeegsatay Villa Soomaalya.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso xiisadda labada dhinac oo salka ku haysa muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka dalka.