28.4 C
Mogadishu
Wednesday, May 6, 2026

DF Soomaaliya oo diiday safiirka ay Israa’iil u soo magacowday Somaliland

Muqdisho (Caasimda Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo bayaan culus soo saartay ayaa ka hortimid xadgudubkii ugu dambeeyay ee ay Israa’iil kula kacday madaxbanaanida Soomaaliya, kadib markii ay safiir cusub u magacowday maamulka Somaliland.

Dowladda Federaalka ayaa diiday safiirka ay soo magacowday Israa’iil waxayna sheegtay tallaabadan ay wax u dhimeyso madaxbanaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale waxa ay intaas ku dartay in ay ka hor imaaneyso sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee Midowga Afrika.

Soomaaliya ayaa sidoo kale diiday isku day kasta oo aqoonsi lagu siinayo qayb kasta oo ka mid ah dhulkeeda oo ka baxsan awoodda Dowladda Federaalka.

Hoos ka akhriso warsaxaafadeedka oo dhammaystiran;-

Dowladda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo Diidday Tallaabo Israa’iil Ku Wajahan oo Wax u Dhimaysa Madax -bannaanideeda iyo Midnimadeeda Dhuleed ee  Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag u cambaaraynaysaa dhawaaqii ugu dambeeyay ee ka soo yeeray Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ee ku saabsan magacaabista wakiil diblomaasiyadeed oo loo diraayo gobollada waqooyi ee Soomaaliya.

Tallaabadan waxay si toos ah u jebinaysaa madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Waxay si cad uga hor imaanaysaa sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee Midowga Afrika, kuwaas oo si aan mugdi lahayn u aqoonsan Soomaaliya inay tahay hal dal oo madax-bannaan, midaysan, oo aan la kala qaybin karin gudaha xuduudaheeda caalamku aqoonsan yahay.

Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay si buuxda u diiddan tahay isku day kasta oo lagu siinayo aqoonsi diblomaasiyadeed ama siyaasadeed qayb kasta oo ka mid ah dhulkeeda oo ka baxsan awoodda Dowladda Federaalka.

Somaliland waa qayb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Qorshe kasta oo lagu muujinayo inay tahay maamul gaar ah oo ka madax-bannaan Soomaaliya ma laha wax sal sharci ah, wuxuuna wiiqayaa is-afgaradka caalamiga ah ee jira.

Xilli ay Soomaaliya si dhow ula shaqaynayso saaxiibadeeda caalamiga ah si ay u xoojiso hay’adaha dowladeed, u ballaariso dimuqraadiyadda, u horumariso dib-uheshiisiinta qaran, isla markaana ula dagaallanto argagixisada, tallaabooyinka noocan ah waxay halis gelinayaan horumarka gobolka waxayna dhiirrigelinayaan fikrado kala qaybin ah.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay ugu baaqaysaa Dowladda Israa’iil inay dib u eegto oo ay ka noqoto go’aankan, isla markaana si buuxda u ixtiraamto madax-bannaanida, wadajirka dhuleed, iyo madax bannaanida siyaasadeed ee Soomaaliya.

Soomaaliya waxay sidoo kale ugu baaqaysaa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka, Midowga Yurub, iyo guud ahaan beesha caalamka inay ilaaliyaan sharciga caalamiga ah, kana hortagaan tallaabo kasta oo wiiqaysa midnimada Soomaaliya ama sharciyeynaysa sheegashooyinka gooni-goosadka.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay weli ku adkaysanaysaa go’aankeeda ah ilaalinta midnimadeeda qaran iyo xuquuqdeeda madax bannaan iyadoo adeegsanaysa dhammaan waddooyinka diblomaasiyadeed, siyaasadeed, iyo sharci ee la jaanqaadaya sharciga caalamiga ah.

US says it is not seeking new base in Somaliland for now

Washington, USA – The United States is not seeking to establish a new military base in Somaliland, the US military said this week, even as disruptions in the Red Sea and the closure of the Strait of Hormuz draw fresh attention to the territory’s strategic Berbera port.

The statement from US Africa Command (AFRICOM) came amid speculation that Washington might seek an alternative military foothold on the Gulf of Aden.

That debate intensified after AFRICOM commander General Dagvin Anderson visited Somaliland on November 26, 2025 and toured the port of Berbera and its airfield, which has one of the longest runways in Africa.

However, an AFRICOM spokesperson, in remarks reported by Fox News Digital, said: “The U.S. is not seeking to establish new basing as such actions do not align with the America First security framework articulated by the President and Secretary of War.”

Separately, a State Department spokesperson told Fox News Digital that Washington “continues to recognize the sovereignty and territorial integrity of the Federal Republic of Somalia, which includes the territory of Somaliland,” reaffirming the longstanding U.S. position.

Cold War echoes

Renewed interest in Berbera recalls its Cold War history.

In the 1970s, the port served as a major Soviet naval and missile facility before Somali leader Siad Barre expelled Soviet advisers and moved closer to Washington.

Today, the debate has resurfaced amid a worsening shipping crisis.

Western naval forces have struggled to fully secure the Red Sea from Yemen’s Iran-backed Houthi rebels, who sank four commercial vessels between 2024 and 2025.

Major shipping companies have since largely avoided the Bab al-Mandeb strait, a chokepoint that historically handled around 12 percent of global trade, and rerouted vessels around southern Africa.

With Iran-linked threats and new disruption around the Strait of Hormuz putting further pressure on global energy routes, ports along the western Gulf of Aden have gained fresh military and commercial relevance.

For Somaliland, which declared independence from Somalia in 1991 but remains unrecognised internationally, the crisis has created a diplomatic opening.

Somaliland officials and some Western analysts have promoted Berbera as a stable, pro-Western hub for maritime and air operations across the Gulf of Aden.

Dubai’s DP World already operates the port as a major commercial asset despite strong objections from Mogadishu.

Recognition minefield

Any American move to use Berbera more formally would risk a diplomatic dispute in the Horn of Africa.

Somaliland’s profile rose sharply when Israel became the first country to formally recognise its independence in late December 2025.

That move triggered condemnation from the African Union and anger in Mogadishu, which considers Somaliland part of its territory.

Washington has been careful not to deepen those tensions.

Regional strains are already high following a January 2024 memorandum of understanding between Ethiopia and Somaliland granting Addis Ababa maritime access.

A formal US military foothold at Berbera would clash directly with Washington’s Somalia policy and could strain ties not only with Mogadishu but also with Arab partners such as Egypt and Saudi Arabia, which support Somali unity.

The issue came into sharper focus in March 2025 when Somali President Hassan Sheikh Mohamud reportedly wrote to US President Donald Trump offering Washington exclusive control of strategic ports and airfields, including Berbera.

The offer drew controversy because the federal government in Mogadishu does not control Berbera, which Somaliland has administered for more than three decades.

Djibouti stronghold

There is also a practical question.

The United States already maintains a major military presence in neighbouring Djibouti.

Camp Lemonnier remains the only permanent US military base in Africa and hosts more than 4,000 American personnel.

From there, the US military supports counterterrorism missions, drone operations and wider security activity focused on Somalia, Yemen and the Red Sea.

Even if the worsening maritime crisis creates a case for broader access agreements across the region, analysts say it weakens the case for building an entirely new and politically sensitive base in Somaliland.

For now, Washington is sticking to a cautious line.

While it is willing to engage Somaliland on security matters, as Anderson’s visit showed, it is publicly drawing a distinction between strategic interest and political endorsement.

Berbera has clearly regained strategic relevance.

But in the middle of a widening Red Sea crisis, Washington has not decided to establish a new military base there.

Israel appoints first ambassador to Somaliland

Tel Aviv, Israel – Israel on Wednesday appointed its first ambassador to Somalia’s breakaway region of Somaliland, further deepening a diplomatic dispute with Mogadishu just months after becoming the first country to formally recognise the breakaway republic.

The Israeli foreign ministry said veteran diplomat Michael Lotem had been appointed non-resident ambassador to Somaliland. Israeli media said Lotem previously served as Israel’s ambassador to Kenya, Azerbaijan and Kazakhstan.

The appointment follows Israel’s announcement on December 26, 2025, when it officially recognised Somaliland as an “independent and sovereign state.”

The move marked a major break from more than three decades of international non-recognition and drew swift condemnation from Mogadishu and several other countries.

The move is likely to further infuriate Somalia’s federal government, which considers Somaliland part of its territory and has repeatedly condemned direct foreign engagement with authorities in Hargeisa as a violation of its sovereignty.

Following Israel’s recognition in December, Somalia moved quickly to rally diplomatic opposition.

A joint statement coordinated by Somalia’s foreign ministry, which included Egypt, Algeria, Djibouti, Nigeria, Pakistan, Saudi Arabia and Turkey, rejected the decision and reaffirmed support for Somalia’s territorial integrity.

Fierce backlash

The African Union also responded strongly, underscoring longstanding continental concern over any challenge to inherited state borders.

In a January 6 communiqué, the AU Peace and Security Council said Israel’s unilateral recognition of the “so-called Republic of Somaliland” threatened Somalia’s sovereignty, unity and stability.

The council called for the decision to be revoked, stressing that no external actor had the authority to alter the borders of an AU member state.

It reiterated that position in February, warning that the move risked setting a precedent for separatist claims elsewhere on the continent.

Somaliland, however, has long argued that its claim to statehood is distinct. The territory traces its case back to June 26, 1960, when the former British Somaliland gained independence.

It existed as a sovereign state for five days before uniting with the former Italian-administered south to form the Somali Republic.

After the collapse of Siad Barre’s regime in 1991, Somaliland declared that it was restoring that earlier independence.

For more than three decades, it has operated with its own government, currency, parliament and security forces, while the internationally recognised government in Mogadishu has exercised no direct authority there.

Red Sea geopolitics

Somaliland’s search for international recognition has gained momentum in recent years, as its strategic location has drawn increasing international interest.

Positioned on the Gulf of Aden near the Bab al-Mandeb strait, one of the world’s busiest maritime corridors, the territory has presented itself to foreign partners as a relatively stable foothold in a volatile region.

The diplomatic push has unfolded against a wider backdrop of insecurity in the Red Sea and the Horn of Africa, where shipping routes, port access and regional alignments have taken on renewed strategic importance.

Somaliland’s geopolitical positioning previously triggered a major regional dispute in January 2024, when it signed a memorandum of understanding with Ethiopia.

The deal offered landlocked Addis Ababa access to a stretch of coastline near the port of Berbera in exchange for the prospect of formal recognition.

Somalia rejected that agreement as illegal, and President Hassan Sheikh Mohamud later signed a law nullifying it.

The dispute triggered a sharp diplomatic crisis between Mogadishu and Addis Ababa, though both sides later moved to ease tensions through Turkish mediation.

Moving to working ties

While Ethiopia stopped short of formal recognition, Israel’s move late last year handed Hargeisa the diplomatic breakthrough it had sought for decades.

In February, Israel formally accepted the credentials of Somaliland’s first ambassador, Mohamed Hagi, signalling that reciprocal appointments would follow.

Wednesday’s appointment of Lotem completes the next step and suggests that both sides are moving from symbolic recognition toward formal diplomatic ties.

Israel has said the relationship could open the way for broader cooperation in areas such as security, technology, health, and agriculture.

The development is also a significant foreign policy gain for Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi, known as Irro, who took office in December 2024 after defeating incumbent Muse Bihi Abdi in an election that Somaliland presented as further proof of its democratic credentials.

But for Mogadishu, the growing Israeli-Somaliland relationship touches a central question of statehood and sovereignty. Somalia continues to insist that Somaliland remains part of the Somali state, while most regional and international actors still back that position.

Wednesday’s ambassadorial appointment, therefore, goes beyond a routine diplomatic posting.

It marks another step in Israel’s effort to turn recognition into formal ties, and another challenge to the international consensus that has, until now, denied Somaliland the statehood it has pursued since 1991.

Israa’iil oo safiirkii ugu horreeyey u magacowday Somaliland

Tel Aviv (Caasimada Online) — Israa’iil ayaa Arbacadii magacawday safiirkeedii ugu horreeyay ee u qaabilsan maamulka gooni-u-goosadka ah ee Somaliland, taas oo sii qoto-dheeraynaysa khilaafka diblomaasiyadeed ee kala dhexeeya dowladda federaalka ee Muqdisho.

Tallaabada ay maanta qaaday Tel-Aviv ayaa imanaysa bilo uun kadib markii ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada madax-bannaanida Somaliland.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ayaa sheegtay in diblomaasiga ruug-caddaaga ah ee Michael Lotem loo magacaabay safiirka aan fadhigiisu ahayn Hargeysa (non-resident ambassador) ee u qaabilsan Somaliland. Warbaahinta Israa’iil ayaa tabisay in Lotem uu horay usoo noqday safiirka dalkaas u fadhiya Kenya, Asarbayjaan iyo Kasakhistaan.

Magacaabistan ayaa ka dambeysay tallaabadii ay Israa’iil qaadday 26-kii Diseembar 2025 markaas oo ay si rasmi ah ugu dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay “dowlad madax-bannaan oo qaran ah.”

Go’aankaas oo jebiyay in ka badan 30 sano oo aqoonsi la’aan caalami ah, ayaa markiiba la kulmay cambaareyn kulul oo uga timid xukuumadda Muqdisho iyo dalal kale oo dhowr ah.

Tallaabadan cusub ayaa la filayaa inay sii huriso carada dowladda federaalka Soomaaliya, taas oo Somaliland u aragta qayb ka mid ah dhulkeeda, si isdaba-joog ahna u cambaareysay xiriir kasta oo toos ah oo ay dowladaha shisheeye la yeeshaan maamulka Hargeysa, iyadoo ku tilmaanta xadgudub ka dhan ah madax-bannaanideeda iyo wadajirkeeda dhuleed.

Si kastaba ha ahaatee, Somaliland ayaa muddo dheer ku doodeysay in raadinteeda qaranimo ay tahay mid gaar ah. Maamulkan ayaa qadiyaddiisa dib ugu celiya 26-kii Juun 1960-kii, markaas oo dhulkii la oran jiray British Somaliland uu xornimadiisa qaatay.

Waxay sheegtaa in ay ahaan jirtay dowlad madax-bannaan muddo shan maalmood ah kahor inta aysan la midoobin koonfurtii uu Talyaanigu maamuli jiray, si loo unko Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Maxamed Siyaad Barre sanadkii 1991-kii, Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay dib ula soo noqotay xornimadiisii hor, balse marna ma helin aqoonsi calami ah.

Bishii Febraayo ee sanadkan, Israa’iil ayaa si rasmi ah u guddoontay waraaqaha aqoonsiga danjirenimo ee safiirkii ugu horreeyay ee Somaliland u magacawday Tel Aviv, Maxamed Xaaji, taas oo calaamad u ahayd in magacaabis laba-geesood ah ay xigi doonto.

Magacaabista Lotem ee Arbacadii ayaa dhameystireysa tillaabadii xigtay, waxayna muujineysaa in labada dhinac ay ka gudbayaan aqoonsi astaan uun ah, ayna u tallaabayaan xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah.

Israa’iil ayaa xustay in xiriirkan uu waddada u xaari karo iskaashi ballaaran oo dhinacyada amniga, teknoolajiyada, caafimaadka iyo beeraha ah.

Horumarkan ayaa sidoo kale guul weyn oo dhanka siyaasadda arrimaha dibadda ah u ah Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi, oo loo yaqaano Cirro, kaas oo xafiiska la wareegay bishii Diseembar 2024 kadib markii uu doorashada kaga adkaaday madaxweynihii xilka hayay Muuse Biixi Cabdi.

Balse dhanka Muqdisho, xiriirka sii kobcaya ee Israa’iil iyo Somaliland wuxuu taabanayaa xuddunta arrimaha qaranimada iyo madax-bannaanida. Soomaaliya ayaa weli ku adkeysanaysa in Somaliland ay tahay qayb ka mid ah qaranka Soomaaliyeed, iyadoo dhammaan jilayaasha gobolka iyo kuwa caalamkuna ay weli taageersan yihiin mowqifkaas.

Sidaa darteed, magacaabista safiirka ee Arbacadii waa tallaabo kale oo astaan u ah sida mar kasta Israa’iil u jebiso xeerarka iyo shuruucda caalamiga ah.

Sawirro: Wasiirka caafimaadka oo la kulmay odayaasha iyo waxgaradka Gaaljecel

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Caafimaadka Soomaaliya, Dr. Cali Xaaji Aadan, ahna hormuudka siyaasiyiinta beesha Gaaljecel, ayaa kulan muhiim ah kula qaatay magaalada Muqdisho qaar ka mid ah odayaasha dhaqanka, aqoonyahannada iyo indheer-garadka beesha ee deggan Xamar.

Kulanka, oo uu wasiirka ku weheliyay Xildhibaan Cali Xasan Ibraahim, ayaa diiradda lagu saaray is-weydaarsi ku saabsan xaaladda guud ee dalka, dowlad-dhiska, iyo doorka ay beeshu ka qaadan karto horumarka iyo xasilloonida.

Wasiirka ayaa si gaar ah beesha Gaaljecel ugu boorriyay inay si firfircoon uga qayb qaataan geeddi-socodka dimuqraadiyadda, gaar ahaan hirgelinta doorashada qof iyo codka ah ee heer dowlad-goboleed iyo heer federaal, isagoo ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay ka qaybgalka shacabka ee go’aaminta mustaqbalka dalka.

Sidoo kale, wuxuu dhiirrigeliyay dhallinyarada inay hormuud u noqdaan wacyigelinta bulshada, isla markaana la dardargeliyo ololaha doorashooyinka ee deegaannada.

Maxaa ka cusub xaaladda hogaamiyaha sare ee IRAN?

Tehran (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha cusub ee Iran, Mojtaba Khamenei ayaa la sheegay inuu weli ka kabanayo dhaawacyo culus oo ka soo gaaray weerarkii cirka ahaa ee lagu dilay aabbihii billowgii dagaalka, sida lagu sheegay warbixin ay baahisay wakaaladda wararka ee Reuters.

Saddex qof oo la sheegay inay si dhow ula xiriiraan saaxiibbadiisa gaarka ah ayaa Reuters u xaqiijiyay in Khamenei uu dhaawacyo halis ah ka soo gaaray wejiga iyo lugaha, kadib markii la weeraray xarunta hoggaamiyaha sare ee bartamaha Tehran.

Ilo-wareedyadan ayaa sidoo kale tilmaamay in wejigiisa uu si weyn isu beddelay, isla markaana uu dhaawac weyn ka soo gaaray mid ama labada lugoodba, inkastoo faahfaahinta saxda ah aan si madax-bannaan loo xaqiijin karin.

Si kastaba, Khamenei oo 56 jir ah ayaa la sheegay inuu si tartiib ah uga soo kabanayo dhaawacyadiisa, iyadoo maskaxdiisa iyo awooddiisa go’aan-qaadasho ay weli shaqeynayaan.

Wararka ayaa intaa ku daraya inuu weli ka qeyb qaato shirarka muhiimka ah, isagoo adeegsanaya hab cod ah, isla markaana uu ku lug leeyahay go’aan ka gaarista arrimaha waaweyn sida dagaalka iyo wada-hadallada lala leeyahay Mareykanka.

Arrintan ayaa imaaneysa xilli Iran ay ku jirto marxalad aad u xasaasi ah, iyadoo ay socdaan wada-hadallo muhiim ah oo nabadeed oo la xiriira Mareykanka, kuwaas oo dhowaan ka furmay magaalada Islamabad.

Tan iyo weerarkii dhacay 28-kii Febraayo iyo magacaabistii 8-dii Maarso, lama arag wax muuqaal, sawir ama cod ah oo si rasmi ah looga baahiyay Khamenei, taas oo sii kordhisay shakiga ku saabsan xaaladdiisa caafimaad iyo awooddiisa hoggaamineed.

Dhanka kale, ma jirto wax war rasmi ah oo ka soo baxay dowladda Iran oo ku saabsan heerka dhaawacyadiisa, inkastoo war akhriye ka tirsan telefishinka qaranka uu ku tilmaamay “janbaz,” oo loola jeedo qof dagaal ku dhaawacmay.

Xogaha la helay ayaa sidoo kale la jaanqaadaya hadallo ka soo baxay mas’uuliyiin Mareykan ah, oo ay ku jirto xoghayaha difaaca Pete Hegseth, kaas oo sheegay in Khamenei uu dhaawacmay, gaar ahaan wajiga, halka ilo sirdoon ay xuseen suurtagalnimada in lug ka maqan tahay.

Si kastaba, hoggaamiyaha cusub ayaa la filayaa in muuqaaladiisa ama sawirro ay sii deyso Iran bilaha soo socda, marka ay xaaladdiisa caafimaad iyo midda amni oggolaadaan.

Qoor-Qoor oo ku laabtay Dhuusamareeb – Maxaa xiga?

0

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor), ayaa dib ugu laabtay magaalada Dhuusamareeb ee caasimadda maamulkaas, kadib maalmo kooban oo u joogay magaalada Muqdisho.

Intii uu ku sugnaa caasimadda dalka, Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa kulamo kala duwan la qaatay madaxda sare ee Dowladda Federaalka Soomaaliya oo uu ugu horreeyo Madaxweynaha Jamhuuriyadda, Xasan Sheekh Maxamuud.

Kulamadaas ayaa diiradda lagu saaray arrimo muhiim ah oo la xiriira xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan hirgelinta nidaamka doorasho ee qof iyo cod oo ay Dowladda Federaalka qorsheynayso.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegaya in labada dhinac ay isla garteen in si wadajir ah looga shaqeeyo hirgelinta nidaamkaas, iyada oo la xoojinayo wada-shaqeynta u dhaxeysa dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedka.

Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa dhankiisa muujiyay inuu diyaar u yahay fulinta qorshaha doorasho ee Villa Somalia, isaga oo caddeeyay in Galmudug ay door muhiim ah ka qaadan doonto geeddi-socodkaas.

Inkasta oo Madaxtooyada Soomaaliya aysan weli si rasmi ah u shaacin cidda ay u waddo hoggaanka Galmudug, haddana warar soo baxaya ayaa sheegaya in Madaxweyne Xasan Sheekh uu Qoor-Qoor u muujiyay kalsooni.

Xasan ayaa la sheegay inuu Qoor-Qoor ku dhiirrigeliyay sii wado dadaallada doorashada, isla markaana uu haysto taageerada iyo kalsoonida Villa Somalia, oo dooneysa in maamullada dalka ka qabato hanaanka doorashada qof iyo cod ee weli lagu muran yahay.

Si kastaba, tallaabooyinkan ayaa imanaya xilli dalka uu wajahayo marxalad kala guur ah oo dhinaca doorashooyinka ah, taas oo la filayo in ay saameyn weyn ku yeelato mustaqbalka siyaasadeed ee dowlad-goboleedyada, gaar ahaan Galmudug.

Muxuu Erdogan uga jawaabay eedda ah in ay guranayaan kheyraadka Soomaaliya?

Ankara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan, ayaa ololeha shidaal qodista badda ee uu dalkiisu ka bilaabay Soomaaliya ku tilmaamay mid salka ku haya iskaashi iyo barwaaqo-wadaag, xilli ay soo rogaal-celiyeen dhaliilaha loo jeedinayo shuruudaha heshiiska kheyraadka shidaalka ee u dhexeeya labada dal.

Markabka shidaalka qoda ee Turkiga laga leeyahay, Çağrı Bey, ayaa 10-kii bishan soo gaaray xeebaha Soomaaliya si uu u bilaabo hawlgalkii ugu horreeyay ee shidaal qodis badweyn ah oo uu Turkigu ka fuliyo dibadda, kaddib heshiis shidaal oo labada dal ay wada saxiixdeen sanadkii 2024-kii.

“Waxaan hawlgalkeenii ugu horreeyay ee shidaal qodis ah ka bilaabaynaa xeebaha Soomaaliya innaga oo adeegsanayna markabka Çağrı Bey,” ayuu yiri Madaxweyne Erdoğan.

Wuxuu intaas raaciyay: “Hadda waxaan hawlo aan waagii hore ugu tiirsanaan jirnay darafyo kale u fulinaynaa innagoo adeegsanayna maraakiibteena, injineeradeena iyo shaqaalaheena gaarka ah.”

Isagoo bixinaya farriin muujinaysa is-garab istaagga Soomaaliya iyo isku-tashiga sii kordhaya ee dhanka farsamada ee Turkiga, Erdoğan wuxuu xaqiijiyay in xukuumadda Ankara aysan dooneyn inay dhiig-miirato kheyraadka Soomaaliya, balse ay dooneyso inay la barwaaqowdo shacabka Soomaaliyeed.

“Ma dooneyno inaan kheyraadka ka guranno [Somalia], balse waxaan dooneynaa inaan wada barwaaqowno,” ayuu yiri, isagoo rajo ka muujiyay in hawlgalkani uu “war farxad leh” u keeno Soomaaliya.

Wasiirka Tamarta ee Turkiga, Alparslan Bayraktar, ayaa isna ololehan ku sifeeyay tallaabo taariikhi ah.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo kuwa Turkiga ayaa mashruucan u soo bandhigay inuu yahay guul istaraatiijiyadeed oo u soo hoyatay labada dal.

Ceelka bartilmaameedka koowaad ah, oo loo bixiyay Curad-1, wuxuu qiyaastii 372 kiiloomitir u jiraa caasimadda Muqdisho. Saraakiisha Turkiga ayaa sheegay in ceelkan laga qodi doono biyo qoto-dheerkoodu gaarayo 3,500 oo mitir, ka hor inta aan hoos loogu sii daadegin dhowr kun oo mitir oo ka hooseeya guntanka badda.

Tani waxay ka dhigaysaa mid ka mid ah hawlgallada shidaal qodista ee ugu qoto-dheer ee abid laga isku dayo gobolka. Ololaha ayaa la filayaa inuu qaato muddo lagu qiyaasay 288 maalmood.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda u aragta hawlgalkan fursad weyn oo dhaqaale, taas oo furi karta bog cusub oo ku aaddan dadaalladii muddada dheer xayirnaa ee lagu doonayay in dalku uu la soo baxo kheyraadkiisa tamarta.

Mas’uuliyiinta Muqdisho ayaa ku doodaya in, haddii la helo keyd shidaal oo ganacsi ahaan wax-ku-ool ah, ololehan uu gabi ahaanba rogi doono rajada dhaqaale ee Soomaaliya, uu soo jiidan doono maalgashi shisheeye oo dheeraad ah, isla markaana uu sare u qaadi doono dakhliga dowladda ee dal weli la daalaa-dhacaya saameynta taban ee ka dhalatay tobanaan sano oo colaad iyo xasillooni-darro ah.

Hawlgalkan ayaa sidoo kale iftiiminaya doorka sii fidinaya ee Turkiga uu ku leeyahay Soomaaliya, halkaas oo xukuumadda Ankara ay horay ugu lahayd joogitaan ballaaran oo isugu jira dhinacyada amniga, kaabayaasha dhaqaalaha, waxbarashada iyo horumarinta.

Si kastaba ha ahaatee, imaatinka markabka shidaal qodista ayaa dib u soo nooleeyay dhaliilo xooggan oo ka imaanaya siyaasiyiinta mucaaradka, kuwaas oo aaminsan in heshiiska shidaalku uu Turkiga siinayo awood gacan-ku-heyn xad-dhaaf ah oo ku aaddan hantida shidaalka iyo gaaska ee mustaqbalka dalka.

Dhaliisha ayaa xuddun u ah qodobbo ku jira heshiiska oo ay dadka ka soo horjeedaa sheegayaan inay si weyn ugu eexanayaan dhanka Turkiga inta lagu jiro wajiga hore ee wax-soo-saarka.

Arrimaha ugu muranka badan waxaa ka mid ah qaab-dhismeedka soo-celinta kharashka (cost recovery), taas oo dadka dhaliilaa ay ku doodayaan inay qandaraaslaha u oggolaanayso inuu soo ceshado qayb aad u weyn oo ka mid ah wax-soo-saarka ka hor inta aysan Soomaaliya helin dakhli la taaban karo.

Mas’uuliyiinta dowladda Soomaaliya ayaa dhankooda si adag isaga fogeeyay eedeymaha sheegaya in heshiiskani uu la mid yahay kheyraad lagu bixiyay si bilaash ah. Xubno ka tirsan dowladda iyo mas’uuliyiinta tamarta ayaa xusay in Soomaaliya ay ka maqan tahay hantidii, kaabayaashii dhaqaale iyo awooddii farsamo ee loo baahnaa si ay dowladda kaligeed u fuliso shidaal qodis badweyn ah oo heerkan ah, taasina ay daruuri ka dhigayso in iskaashi lala yeesho waddan ama shirkad shisheeye oo khibrad u leh arrimahan.

Waxay ku doodayaan in heshiiskan loo arko waddo wax-ku-ool ah oo lagu galayo warshad khatarteedu aad u badan tahay, kharashkeeduna uu qaali yahay, beddelkii loo arki lahaa go’aan kama dambays ah oo lagu jaangooyay saamiga dhabta ah ee Soomaaliya ee mustaqbalka fog.

Sidoo kale, mas’uuliyiinta ayaa ku adkeysanaya in marka Turkiga soo ceshado kharashkii ku baxay sahanka iyo qodista, saamiga dakhli ee Soomaaliya uu noqon doono mid aad u wanaagsan iyadoo loo marayo nidaamyada canshuuraha iyo qaybsiga faa’iidada, ujeeddada guudna ay tahay in la furo waax muhiim ah oo sanado badan laga faa’iideysto.

Daawo: Muungaab oo go’aan kasoo saaray isticmaalka shillin Soomaaliga

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Xuseen Muungaab ayaa amray in la qaato lacagta shillin Soomaaliga oo maalmihii dambe ay ganacsatada Muqdisho diidayeen.

Maamulka Gobolka Banaadir ayaa ku amray ganacsatada in aysan diidi karin isticmaalka shillinka Soomaaliga, iyadoo Guddoomiye Muungaab uu si cad u sheegay in dambiile loo aqoonsan doono ganacsade kasta oo diida lacagta shillin Soomaaliga.

“Guddoomiyaha ayaa ganacsatada Soomaaliyeed u caddeeyay in aysan marnaba suurtagal ahayn in la diido adeegsiga lacagta shillin Soomaaliga, wuxuuna tilmaamay in lacagaha maxalliga ah ay qeyb ka yihiin tiirarka jiritaanka iyo halbowlaha dhaq-dhaqaaqa dhaqaale ee umadda, taas oo ilaalinteedu ay tahay waajib iyo mas’uuliyad dastuuri ah oo damiirkuna na farayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Maamulka Gobolka Banaadir.

Guddoomiye Muungaab ayaa sidoo kale go’aamiyay in canshuuraha maxalliga ah ee ay qaaddo Dowladda Hoose ee Xamar lagu bixiyo lacagta shillin Soomaaliga, iyadoo sariflayaashana la faray inay aqbalaan sarifka shillinka Soomaaliga.

“Duqa Muqdisho oo tixgelinaya duruufaha gaarka ah ee ganacsatada Gobolka Banaadir ku shaqeeyaan, wuxuu ku baaqay in si degdeg ah loo joojiyo diidmada lacagta shillin Soomaaliga,” ayaa sidoo kale lagu yiri war-saxaafadeedka.

Go’aanka kasoo baxay Maamulka Gobolka Banaadir ayaa yimid kadib kulan degdeg ah oo maanta uu Guddoomiyaha Gobolka Banaadir la yeeshay ganacsatada kala duwan ee magaalada Muqdisho.

Guddoomiye Muungaab ayaa ballanqaaday in Maamulka Gobolka iyo Dowladda Hoose ee Xamar ay kaalin mug leh ka geysan doonaan fududeynta dadaallada lagu taageerayo ganacsatada, looguna jawaabayo tabashooyinka gaarka ah ee ay qabaan.

Dhankooda, ganacsatada Gobolka Banaadir ayaa ka mahadceliyay kulanka Duqa magaalada, iyagoo muujiyay sida ay uga xun yihiin dhibaatada ay bulshada kala kulantay culeyska ka yimid diidmada shillinka Soomaaliga.

Hoos ka daawo muuqaalka

Gaas oo taageero u muujiyay Xasan Sheekh, runta-na u sheegay M/Goboleedyada

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergayga Gaarka ah ee Midowga Afrika u qaabilsan arrimaha dalka Suudaanta Koonfureed, ahaana madaxweynihii hore ee Puntand iyo Ra’iisul wasaare hore Soomaaliya Dr. Cabdiweli Maxamed Cali (Gaas) oo ka hadlayay xaaladda cakiran ee dalka ayaa taageero wayn u muujiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo dowladdiisa.

Gaas oo runta u sheegay maamul-goboleedyada ayaa shaaciyay in iyagu ay abuureen dhibaatada taagan, isla markaana ay awood gaar ah ku haystaan magaalooyinka iyo deegaannada ay ka taliyaan, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in ay rabaan in kaligood taliyaan, isla markaana ay ka cabanayaan Dowladda Federaalka marka ay yimaadaan magaalada Muqdisho.

Waxaa kale oo uu ku eedeeyay inay ka shaqeynayaan fidno abuur, ayna iska horkeenayaan dowladda dhexe iyo shacabka Soomaaliyeed.

“Nidaamka federaalisimka dalka waxa halleeyey maamul-goboleedyada oo noqday maxmiyado, awooddii Xamar laga oo qaaday waxay ku haystaan Garoowe, Kismaayo iyo Baydhabo; shaqsiyaad ayaa ku tagri falaya dowladnimada, shacabkiina waxay u sheegeen in Dowladda-dhexe cadow u tahay.. hoggaamiyaasha gobolladu keligood baa taliya isla inta ay Xamar kaga cabanayaan ayey samaynayaan.” ayuu yiri Cabdiweli Maxamed Cali (Gaas).

Hadalkan ayaa kusoo beegmaya xilli ay haatan is-hayaan Dowladda Federaalka iyo qaar kamid ah maamul-goboleedyada, gaar ahaan Jubbaland iyo Puntland, kuwaas oo weli wada dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo.

Dhawaan ayay sidoo kale ahayd markii ay Dowladda Federaaka duullaan ku qaaday Koonfur Galbeed, soona afjartay maamulkii ka jiray halkaas ee uu hoggaaminayay madaxweyne Lafta-gareen, kadib markii uu diiday qorshaha Villa Soomaaliya ee la xiriira doorashooyinka iyo wax ka beddelka Dastuurka.

Xogta duqeymo culus oo ka dhacay duleedka Baydhaba

0

Baydhabo (Caasimada Online) – Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa faahfaahin ka bixisay howlgallo duqeyn ah oo Ciidanka Qaranka oo kaashanaya saaxiibada caalamka ay ka fuliyeen duleedka magaalada Baydhabo iyo deegaanno ka tirsan gobollada dalka.

Howl-galladan ayaa laga fuliyay deegaannada Tardo ee gobolka Hiiraan, Ugunji oo ka tirsan Shabeellaha Hoose, Daynuunaay ee gobolka Baay, iyo Qumbi oo ka tirsan Jubbada Hoose, sida lagu sheegay war-saxaafadeed kasoo baxay wasaaradda gaashaandhigga.

Howl-galladan oo isugu jiray lix duqeyn oo kala duwan ayaa si gaar ah loogu bartilmaameedsaday maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab, kuwaas oo muddooyinkii u dambeeyay waday dhaq-dhaqaaqyo sii kordhaya.

Sidoo kale, warbixinta ayaa xustay in goobaha la beegsaday ay ahaayeen xarumo iyo gabaadyo ay kooxdaasi u adeegsan jirtay isku ururinta iyo abaabulka weerarrada.

Wasaaradda ayaa sheegtay in ka hor fulinta duqeymahan la sameeyay kormeer iyo dabagal joogto ah, si loo xaqiijiyo xogta la xiriirta dhaq-dhaqaaqa maleeshiyaadka ku sugnaa deegaannada la duqeeyay.

Duqeymahan ayaa la sheegay in ay sababeen dhimashada ugu yaraan 54 xubnood oo ka tirsanaa maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab, halka tiro kale ay ku dhaawacmeen.

Sidoo kale, waxaa la burburiyay keyd sahay iyo agab ay kooxdaasi u adeegsan jirtay howl-galladeeda, taas oo si weyn u wiiqday awooddooda dhinacyada sahayda, isku socodka iyo abaabulka weerarrada.

Ugu dambeyn, Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa tilmaamtay in howl-galladan ay qeyb ka yihiin dadaallada joogtada ah ee lagu wiiqayo laguna burburinayo awoodda Khawaarijta, si looga hortago weerarro ay u geystaan shacabka Soomaaliyeed.

Xog: Mucaaradka oo isugu tegaya guriga Shariif + Ujeedka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha mucaaradka Soomaaliya ee kasoo horjeedo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu wadaa in cawaa ay yeeshaan shir xasaasi ah oo ay uga hadlayaan xaaladda soo korortay, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Siyaasiyiinta mucaaradka ayaa qorshahoodu yahay inay isugu tegaan guriga madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed, iyaga oo yeelanayo shir wadatashi ah oo ku aaddan marxaladda kala guurka ah ee uu ku jiro dalka.

Wararka ayaa sheegaya in ay soo saari doonaan go’aanno xasaasi ah oo ku aadan marxaladda la galay, maadaama muddo xileedkii Baarlamaanka uu ku ekaa shalay oo ay ahayd 14 April 2026. Xubnaha shiraya ayaa horay uga digay in dalka uu galo firaaq dastuuri ah iyo hubanti la’aan.

Waxaa kale oo la filayaa in ay ka doodaan qodobadii kasoo baxay shirkoodii Nairobi iyo tallaabooyinka xiga ee ay qaadi doonaan ee la xiriira dhanka Villa Soomaaliya, maadaama uu isna muddo xileedka madaxweyne Xasan Sheekh uu ka haray 30 cisho oo kaliya, isla markaana aan weli laga gaarin heshiis rasmi ah oo ku saabsan hannaanka loo wajahayo doorashooyinka dalka.

Siyaasiyiinta ka qayb-geli doonto shirka ayaa kasoo jeeda Muqdisho, waxayna qaadanayaan masuuliyad dheeri ah marka loo eego xubnaha kale ee Golaha Mustaqbalka maadaama ay saami wadaagaan madaxweynaha Soomaaliya.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa kusoo aadaya xilli uu haatan sii xoogeysanayso hubanti la’aanta la xiriirta doorashooyinka, doodda ka taagan wax ka beddelka dastuurka oo ay weli diidan yihiin mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland.

Dastuurka cusub ee la ansixiyay, isla markaana ay ku dhagan tahay Villa Soomaaliya ayaa dhigaya in muddo-xileedka hay’adaha dowladda laga dhigo shan sano, taas oo ay si adag uga soo horjeesteen mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada dalka.

Soomaaliya ayaa sii galeysa marxalad adag oo xasaasi ah, waxaana usii dheer xaalad bani’aadanimo oo ka dhalatay abaaraha baahsan ee ka jira dalka.

Sarkaal ka tirsan ilaalada Madaxtooyada oo la dilay kadib markii ciidanka Fartaag…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahin dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa shaqaaqo xaay ka dhacday degmada Xamarweyne, taas oo u dhexeysay ilaalada wasiirka amniga gudaha Cabdullahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag) iyo ciidamo Boolis ah oo ku sugnaa kontarol ku yaalla degmadaasi.

Shaqaaqada ayaa timid, kadib markii ciidamada Booliska ee ku sugnaa barta kontarool ay joojiyeen gaariga wasiir Fartaag oo uu markaas la socday kaliya darawalka, kadibna wuxuu is-faham waa soo kala dhex-galay askartii joogtay goobta, iyadoo darawalka uu Bistoolad la soo baxay halka ciidankuna ay qoryo ula soo baxeen, taas oo keentay in goobta lagu xanibo darawalka iyo gaariga.

Intaas kadib waxaa arrinta ay gaartay taliyaha xukuma ciidanka ilaalada ee Wasiir Fartaag, kaas oo gumad ahaan uga soo dhaqaaqay guriga wasiirka, sidoo kale waxaa meel dhexe kasoo raacay sarkaal ka tirsan ciidanka ilaalada Madaxtooyada Qaranka, iyaga oo kadib sidaas ku gaaray meesha lagu celiyay baabuurka, halkaas oo mar kale ay ka dhacday mashaqo kale oo culus.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa innoo sheegay in askariga ka tirsanaa ilaalada Madaxtooyada ee gurmad ahaanta usoo raacay ciidanka wasiirka uu si lama filaan ah u dhex-galay ciidankii haystay darawalka iyo gaariga, balse nasiib darro waxaa dhaawacay taliyihii haystay Checkpoint-ga, isaga oo markii dambana u geeriyooday dhaawaca soo gaaray.

Intaas kadib ciidanka ilaalada wasiirka ayaa ku guuleystay inay qabtaan taliyaha dilka gaystay, iyaga oo geeyay saldhigga Booliska Xamarweyne oo uu haatan ku xiranyahay, waxaana ku socdo baaritaanno dheeraad ah.

Dhanka kale, waxaa goor dambe goobta laga kaxeeyay gaariga wasiirka iyo darawalka, kadib markii ay meesha tageen saraakiil ka tirsan laamaha amniga oo ku baxay shaqaaqadaasi.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah kasoo baxay saraakiisha hay’adaha amniga oo ku aadan dhacdadan sababtay dilka sarkaalka ka tirsanaa ilaalada Madaxtooyada ee ku baxay isla gacanta ciidamada amniga Soomaaliya.

Si kastaba, waxaa laga war sugayaa baaritaanka socda iyo sida ay xaaladdu noqoto, inkastoo taliyaha dilka gaystay uu ku doodayo in xabadda ka fakatay.

Daawo: Macallin Mahdi oo jawaab kulul siiyay mucaaradka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir Macallin Mahdi oo maanta la hadlay warbaahinta ayaa jawaab kulul siiyay xubnaha mucaaradka ee haatan dhaq-dhaqaaqyada ka wada Muqdisho.

Macallin Mahdi ayaa shaaca ka qaaday in aan cidna laga yeeli doonin khalkhal gelinta amniga caasimada, isla markaana ay ka hortegi doonaan cid kasta oo loo arko inay halis ku tahay nabad-geliyada iyo xasiloonida caasimada.

“Kuwa dhahaayo hala soo baxo, dhahaayo 15-ka May ayay noo tahay mas’uuliyad ayaa naga saaran waa mas’uuliyiinteenii shalay waan u sheegnay  in amniga Muqdisho aan laga gorgortameynin” ayuu yiri Macallin Mahdi.

Sidoo kale, wuxuu si adag u difaacay dastuurka cusub ee la ansixiyay, isaga oo sheegay in ay ku shaqeyn doonaan, isla markaana warbaahinta laga rab in aysan durin, maadaama uu ansixiyay Baarlamaanka Soomaaliyeed ee dalka.

“Waa inaan ku wada shaqeyno ummadaan Soomaaliyeed waxay ku heshiisay oo ay ansaxsatay inaan ku wada shaqeyno ayaa la rabnaa Baarlamaankaa ansixiyay dhibaa laga maray, waana la meel-mariyay” ayuu sii raaciyay.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo muddo xileedka Baarlamaanka uu shalay ku ekaa, waxaana isa soo taraya walaaca laga muujinayo hubaanti la’aanta siyaasadeed ee dalka. Waxaa kale oo xusid mudan in muddo xileedka madaxweyne Xasan Sheeh uu isna ka harsanyahay 30 cisho oo kaliya.

Mucaaradka oo xulafo la ah Jubbaland iyo Puntland ayaa haatan ka digaya in dalku gao firaaq dastuuri ah, iyaga oo fariimo u dirayo beesha caalamka, si cadaadis loo saaro madaxweyne Xasan Sheekh iyo xukuumadda Soomaaliya.

Mareykanka oo shaaciyey in uusan dan ka laheyn saldhig uu ka sameysto Berbera

Hargeysa (Caasimada Online) – Taliska Ciidamada Mareykanka ee qaaradda Afrika (AFRICOM) ayaa sheegay in aanu qorsheynaynin inuu saldhigyo milateri oo cusub ka sameysto Geeska Afrika, xitaa iyadoo maamulka Somaliland uu riixayo yabooh uu Washington ugu oggolaanayo isticmaalka dekedda iyo garoonka diyaaradaha ee istaraatiijiga ah ee Berbera. 

Hadalkan ayaa imanaya iyadoo indhaha caalamku ay haatan ku soo jeedaan Marinka Bab el-Mandab, oo ah marin-biyood ciriiri ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, kaddib markii carqaladeyn ka dhacday Marinka Hormuz ay abuurtay cabsi hor leh oo ku aaddan waddooyinka tamarta gobolka iyo isku-socodka ganacsiga caalamiga ah.

Saraakiil sare oo ka tirsan milateriga Mareykanka, oo uu ku jiro Taliyaha AFRICOM Jeneraal Dagvin Anderson, ayaa dhowaan booqday xarumo ku yaalla Somaliland oo ay mas’uuliyiinta deegaanku sheegeen inay awoodaan taageerida hawlgallada cirka iyo badda.

Somaliland, oo ku dhawaaqday inay Soomaaliya ka go’day sanadkii 1991-kii balse aan haysan aqoonsi caalami ah, ayaa si weyn isugu soo bandhigtay inay tahay saaxiib amni oo suurtagal ah oo reer Galbeedku ku yeelan karaan Geeska Afrika.

Diiradda ayaa si gaar ah loo saaray magaalada Berbera, halkaas oo Somaliland ay Mareykanka u bandhigtay dekedda biyaha qotada dheer iyo garoon diyaaradeed oo leh dhabaha diyaaradaha oo aad u dheer, kaas oo mas’uuliyiintuna xuseen in markii hore loo dhisay in ay xaalad degdeg ah ku caga-dhigtaan diyaaradaha hawada sare ee hay’adda NASA.

Edmund Fitton-Brown, oo horay u ahaa safiirka Ingiriiska ee Yemen, haatanna ah cilmi-baare sare oo ka tirsan Hay’adda Difaaca Dimuqraadiyadda (FDD), ayaa warbaahinta u sheegay in Berbera ay si cad u leedahay “awood istaraatiijiyadeed oo weyn” oo ku habboon hawlgallada badda iyo cirka.

SI kastaba, rrintan ayaa weli ah mid siyaasad ahaan xasaasi ah, maadaama xiriir kasta oo qoto-dheer oo uu Mareykanku la yeesho Somaliland uu soo kicinayo doodda la xiriirta aqoonsiga.

Somaliland oo muddo sanado ah Washington ka wadday olole lacag badan ay ku baxday oo uu taageerayo Imaaraadka, si ay ugu guuleysato aqoonsi ama ugu yaraan macaamil gaar ah oo ka baxsan Muqdisho.

Hase yeeshee, afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa toddobaadkii la soo dhaafay xaqiijiyay in Mareykanku uu weli ixtiraamayo madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, oo ay ku jirto Somaliland.

Baraa Shaiban, oo ah khabiir ku takhasusay arrimaha Xuutiyiinta kana tirsan Machadka Royal United Services Institute (RUSI), ayaa ka digay in aqoonsiga Somaliland uu dhaawici karo xiriirka Mareykanku la leeyahay xulafadiisa Carabta sida Sacuudiga iyo Masar.

Wuxuu sheegay in aysan xikmad ku dhisnayn in Washington ay halis geliso xiriirka ay la leedahay saaxiibada gobolka si ay u hesho marin ay ka gasho dekedaha Somaliland.

Sidoo kale, AFRICOM ayaa sheegtay in aysan wax dan ah ka lahayn saldhig ay ka sameysato Somaliland.

“Mareykanku ma raadinayo inuu sameysto saldhigyo cusub, maadaama tallaabooyinka noocaas ah aysan la jaanqaadeynin qaab-dhismeedka amniga ee ‘America First’ ee ay qeexeen Madaxweynaha iyo Xoghayaha Dagaalka,” ayuu yiri afhayeenka AFRICOM oo la hadlay Fox News.

Hadalladan ayaa albaabka u xiraya doodda Berbera iyo isku dayadii Somaliland ee Imaaraadku gadaal ka riixayey.

Cumar Cabdirashiid oo shaaciyay fursadda kaliya ee u hartay Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Mudan Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke oo qoraal soo saaray ayaa ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan dhammaadka muddo xileedka Baarlamaanka Soomaaliya oo ku ekaa shalay, 14-kii April 2026.

Cumar Cabdirashiid ayaa sheegay in hadda dalka uu galay firaaq dastuuri ah iyo hubanti la’aan siyaasadeed, maadaama uu watigii sii dhammaanayo.

Sidoo kale, waxa uu sheegay in Dowladda Federaalka ay haysato fursado aad u kooban, loona baahanyahay inay abuurto jawi deggan oo wada-hadal.

“Waxaan galnay marxalad adag oo ah faaruq dastuur iyo hubanti la’aan. Dowladda Federaalka Soomaaliya hadda waxay ku shaqaynaysaa waqti amaah ah, waxayna haysataa fursado aad u kooban oo halis leh si ay u hirgeliso ajendayaasheeda”. ayuu qoraalkiisa ku yiri Mudane Cumar Cabdirashiid.

Ra’iisul wasaarihii hore ayaa sidoo kale xusay in haatan Madaxweyne Xasan Sheekh uu haysto fursad hal bil ah, isaga oo shaaciyay inuu kula kulmi karo dhinacyada kasoo horjeedo, si looga wada-hadlo hannaanka doorashooyinka.

“Waxaa weli jira hal bil oo uu Madaxweynaha ku kulmin karo dhammaan dhinacyada ay khusayso arrinta doorashada si loo gaaro heshiis la wada oggol yahay. Waxaa muhiim ah in markan la eego sidii xal loogu heli lahaa dhibaatada soo noqnoqotay ee ah in awoodda lagu koobto hal qof marka muddo-xileedku dhammaanayo” ayuu mar kale yiri Ra’iisul wasaarihii hore.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan siyaasiyiinta mucaaradka ah oo ay xulafo la yihiin dowlad-goboleedyada Puntland iyo Jubaland ay bilaabeen dhaq-dhaqaaqyo culus, iyo inay fariimo u dirayaan beesha caalamka, iyagoo ku wargelinaya in uu si rasmi ah u dhammaaday muddo-xileedkii Baarlamanka, isla markaana ay jirto baahi loo qabo in cadaadis diblomaasiyadeed la saaro Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Si kastaba, Dhammaadka muddada Baarlamanka ayaa imaanaya iyadoo weli uu taagan yahay muran xooggan oo ka dhashay dastuurka cusub ee ay meel-marisay Dowladda Federaalka Soomaaliya, kaas oo dhigaya in muddo-xileedka hay’adaha dowladda laga dhigo shan sano, taas oo ay si adag uga soo horjeesteen mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada dalka.

Talyaaniga oo qaaday tallaabo weyn oo ka dhan ah Israa’iil

Roma (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Talyaaniga, Giorgia Meloni, ayaa Talaadada sheegtay in xukuumaddeedu ay hakad gelisay heshiis iskaashi oo dhanka difaaca ah oo ay la lahaayeen Israa’iil, taasi oo ka turjumaysa xiriirka sii xumaanaya ee u dhexeeya labadan dal ee horay u ahaa xulafada dhow, xilli ay sii socdaan colaadaha ka holcaya Bariga Dhexe.

Xukuumadda garabka midig ee Meloni ayaa ka mid ahayd saaxiibada ugu dhow ee Israa’iil ay ku leedahay Yurub, balse toddobaadyadii la soo dhaafay waxay si adag u dhaliishay duqeymaha ay Israa’iil ka waddo Lubnaan, kuwaas oo dilay boqolaal qof, kumannaan kalena dhaawacay.

Sidoo kale, ciidamada Israa’iil ayaa toddobaadkii hore rasaas digniin ah ku furay ciidamo Talyaani ah oo qayb ka ah hawlgalka nabad-ilaalinta Qaramada Midoobay ee Lubnaan, taas oo burbur gaarsiisay gaari ay wateen.

“Marka ay jiraan waxyaabo aanan isku waafaqsanayn, waxaan u dhaqannaa sida ku habboon,” ayay Meloni u sheegtay saxafiyiinta xilli ay ku sugnayd carwo khamriga lagu soo bandhigo oo ka dhacday magaalada Verona ee waqooyiga Talyaaniga. “Iyadoo la eegayo xaaladda taagan, xukuumaddu waxay go’aansatay inay hakiso cusboonaysiinta tooska ah ee heshiiska difaaca ee Israa’iil,” ayay raacisay.

Shaacinta Meloni ayaa calaamad u ah isbeddel diblomaasiyadeed oo ay sameyneyso xukuumaddeeda garabka midig, iyadoo go’aankani uu imaanayo maalin uun kaddib markii ay dhaliishay xulufo kale oo dhow, kaas oo ah Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, oo ay ku cambaaraysay weerarada afka ah ee uu ku qaaday Pope Leo.

Ilo xog-ogaal ah oo diiday in magacooda la shaaciyo ayaa sheegay in Meloni ay go’aankan gaartay Isniintii, kaddib wada-tashi ay la yeelatay wasiirradeeda arrimaha dibadda iyo difaaca, Antonio Tajani iyo Guido Crosetto, iyo sidoo kale Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Matteo Salvini.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Israa’iil ayaa dhankeeda isku dayday inay yareyso saameynta go’aankan. “Ma lihin wax heshiis amni ah oo nala dhexeeya Talyaaniga. Waxaan leenahay is-afgarad (MoU) sanado badan ka hor la saxiixay kaas oo waligiis aan xambaarsanayn wax nuxur ah oo dhab ah. Tani saameyn kuma yeelan doonto amniga Israa’iil,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay wasaaradda.

Meloni, oo xukunka haysay tan iyo sanadkii 2022, ayaa wajihi doonta doorashooyin guud dabayaaqada sanadka 2027.

Lorenzo Castellani, oo ah taariikhyahan dhanka siyaasadda oo wax ka dhiga Jaamacadda Luiss ee Rome, ayaa wakaaladda wararka ee Reuters u sheegay in tallaabadani ay tahay “dib-u-habeyn lagu sameynayo mowqifka siyaasadeed.”

“Waxay ka baqaysaa in qayb weyn oo ka mid ah cod-bixiyayaasha, xitaa kuwa garabka midig-dhexe, ay si weyn u dhaliilaan Trump iyo Netanyahu iyo waliba saameynta dhaqaale ee uu yeelanayo dagaalkan lagu qaaday Iiraan,” ayuu yiri Castellani.

Axsaabta mucaaradka ee Talyaaniga ayaa muddo dheer ku baaqayay in la joojiyo heshiiska lala galay Israa’iil.

Heshiiskan, oo ay sanadkii 2003 saxiixday xukuumaddii Ra’iisul Wasaare Silvio Berlusconi, ayaa dhaqan galay sanadkii 2006, wuxuuna ahaa mid si toos ah isu cusboonaysiiya shantii sanaba mar, haddii aanu mid ka mid ah dhinacyadu si rasmi ah uga bixin.

Wuxuu koobayaa dhinacyada ay ka mid yihiin soo-iibsiga, tababarka, iyo “soo dejinta, dhoofinta iyo marin-gelinta qalabka difaaca iyo milateriga.”

Iyadoo ay sare u kacday xiisadda diblomaasiyadeed, xukuumadda Rome ayaa toddobaadkii hore u yeertay safiirka Israa’iil si ay ugu gudbiso cabasho adag oo ku aaddan dhacdadii lala beegsaday ciidamada Talyaaniga ee ku sugan Lubnaan.

Dhanka kale, maalintii Isniinta, xukuumadda Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa iyaduna u yeertay safiirka Talyaaniga si “looga wada-hadlo xaaladda Lubnaan.”

Faah-faahinta askar lagu dilay dagaal ka dhacay Gaalkacyo

0

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa khasaaraha ka dhashay iska hor imaad xalay ka dhacay waqooyiga magaalada Gaalkacyo, kaas oo u dhexeeyay ciidamo ka tirsan kuwa maamulka Puntland, waxaana ka dhashay dhimasho iyo dhaawac.

Dagaalka ayaa yimid, kadib markii ay isku dhaceen ciidamo ka kala tirsan Booliska iyo Daraawiishta Puntland, waxaana ku dhintay laba askari oo ka kala tirsanaa labada dhinac, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Ciidamada Booliska ayaa la sheegay inay Gaakacyo u tageen soo qabashada askari ka tirsan Daraawiishta oo qoray lasoo goostay, waxaase difaacay ciidamo kale oo Daraawiish ah oo dagaal la galay Booliska lasoo diray.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in eedeysanaha uu goobta ka baxsaday, waxaana isku deyga qabashadiisa ay galaafatay nolosha laba askari oo kale.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha ammaanka oo ku aadan shaqaaqadan, waxaana maanta xaaladda ay tahay mid kacsan, iyadoo uu socdo howlgal lagu baadi goobayo askarti Daraawiishta ee la dagaalantay Booliska, iyagoo garab siinaya saaxibkood oo loo haysto hub uu lasoo baxsaday.

Maalmo kahor ayay ahayd markii askari ka tirsanaa ciidamada Puntland ee la geeyay Gaalkacyo lagu diay waqooyiga magaaladaas, kadib markii ay weerareen kooxo kale.

Muddooyinkii lasoo dhaafay waxaa magaaladan ka dhacayay falal ammaan darri, iyadoo dhanka kale howlgallo xasilin ah ka wadaan Puntland iyo Galmudug.

Muxuu Xamza kala hadlay isimada Puntland? + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barr ayaa xalay kulan gaar ah la qaatay qaar ka mid ah isimada dhaqanka Puntland oo haatan booqasho ku jooga caasimadda, iyadoo ujeedka kulanka lagu sheegay si loo xoojiyo isku xirka bulshada iyo dowladoodda.

Kulanka casho sharaf ahaa ayaa ka dhacay hoyga Ra’iisul wasaaraha, iyadoo si diiran oo maamuus sare leh uu usoo dhoweeyay isimadda oo kala ahaa Beeldaaje Maxamed Beeldaaje Ismaaciil, Beeldaaje Ismaaciil Beeldaaje Yaasiin, Suldaan Mursal, iyo Suldaan Maxamuud Xaaji Cabdullaahi, iyo marti kale.

Sidoo kale, waxaa kulanka goobjoog ka ahaa xubno ka tirsan labada gole, waxaana looga hadlay baahiyaha deegaanka iyo xoojinta wada shaqeynta shacabka iyo dowladdooda, si loo gaaro xasilooni iyo horumar.

Intii uu kulanku socday, waxaa si qoto dheer la’isaga xog-waraystay xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan deegaannada ay ka yimaadeen isimadu, iyo dadaallada ay ku bixinayaan xoojinta dowlad-dhiska iyo dib-u-heshiisiinta bulshada Soomaaliyeed.

Xamza oo hadal kooban ka jeediyay madasha ayaa sidoo kale u mahadceliyay odayaasha, isaga oo ku amaanay doorkooda ku aadan dhismaha dowladnimada iyo xallinta khilaafaadka kusoo noq-noqday deegaanka.

“Waxaan uga mahadceliyey isimada doorka muuqda ee ay ka qaateen dhismaha dowladnimada Soomaaliya, xallinta khilaafaadka beelaha, iyo mideynta bulshada, waxaan ku dhiirrigeliyey in ay sii laba jibbaaraan kaalintooda muhiimka ah ee ku aaddan adkaynta midnimada, nabadda, iyo horumarinta dowlad-dhiska”. ayuu yiri Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya.

Kulankan waxaa ka horreeyay mid kale oo uu dhawaan isimadan la yeeshay Madaxweyne Xasan Sheekh oo si gaar ah ugala hadlay baahiyaha ka jira deegaannada Puntland, iyo xoojinta wada-shaqeynta u dhexeysa shacabka iyo dowladdooda, si loo gaaro xasillooni iyo horumar waara.

Kulamadan ayaa kusoo aaday xilli xasaasi ah, isla markaana ay is-hayaan Dowladda Federaalka iyo Puntland, maadaama uu khilaafkoodu sii fogaaday.

Villa Soomaaliya ayaa horay sidaan oo kale ula shirtay inta badan siyaasiyiinta mucaaradka Puntland oo hadda jooga Muqdisho, waxaa kale oo ay saameysay dhaq-dhaqaaq ciidan oo uu qaylo dhaan kasoo saaray madaxweyne Saciid Deni.

Xisbiga Shariif oo digniin culus kasoo saaray dhammaadka muddo xileedka BF

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xisbiga Himilo Qaran ee uu hoggaamiyo madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sheekh Axmed ayaa digniin culus kasoo saaray dhamaadka muddo xileedka Baarlamaanka dalka oo ku ekaa maanta oo ah ku beegan tahay 14-ka April 2026.

Xisbiga ayaa shaaca ka qaaday in nasiib darro uu arko in uu dhamaaday muddo xileedkii hay’adda sharci dajinta, ayna halis ku tahay nidaamka dowladnimada iyo sharciga dalka.

“Xisbiga Himilo Qaran wuxuu ummadda Soomaaliyeed la wadaagayaa in muddo xileedka hay’addaha dastuuriga ah ee dalka ay yihiin tiirka koowaad ee sarreynta sharciga iyo socod-siinta Hawl-maalmeedka dowladnimo, wuxuuna Xisbiga Himilo Qaran nasiib-darro u arkaa in muddo xileedkii hay’addii ugu sarreysay dalka ee Baarlamaanka uu dhamaaday, taasoo halis ku ah geedi-socodka dowlad-dhiska dalkeenna oo isagu ah mid jilicsan” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale, Xisbiga Himilo Qaran ayaa ka digay in arrintan ay ka dhalan karto khatar weyn haddii la galo xaalad dhinaca dastuuriga ah ama muddo dhaaf sharci darro ah, taas oo dhaawici karta dhismaha iyo hannaanka dowladnimada dalka, sida lagu xusay warsaxaafadeedka.

Waxaa kale oo uu xisbigu walaac ka muujiyay tallaabooyin uu tilmaamay kuwo hal dhinac ah oo uu qaadayo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kuwaas oo ay sheegeen inay halis ku yihiin hannaanka siyaasadeedda iyo dowladnimada dalka.

Siyaasiyiinta mucaaradka ah oo ay xulafo la yihiin dowlad-goboleedyada Puntland iyo Jubaland ayaa haatan si wadajir ah fariimo ugu diraya beesha caalamka, iyagoo ku wargelinaya in uu si rasmi ah u dhammaaday muddo-xileedkii Baarlamanka, isla markaana ay jirto baahi loo qabo in cadaadis diblomaasiyadeed la saaro Dowladda Federaalka.

Dhamaadka muddada Baarlamanka ayaa imaanaya iyadoo weli uu taagan yahay muran xooggan oo ka dhashay dastuurka cusub ee ay meel-marisay Dowladda Federaalka Soomaaliya, kaas oo dhigaya in muddo-xileedka hay’adaha dowladda laga dhigo shan sano, taas oo ay si adag uga soo horjeesteen mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada dalka.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah iyada oo weli dood xooggan ay ka taagan tahay hanaanka doorashooyinka dalka iyo wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka KMG ka ahaa ee 2012-kii.