Hargeysa (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dil xalay degmada Axmed Dhagax ee magaalada Hargeysa.

Dilkan ayaa waxaa loo geystay Marxuum Maxamed Baashe Xasan, iyadoo goobta uu ka baxsaday eedaysanaha falka geystay, sida uu sheegay taliska ciidanka booliska Somaliland

Ciidamada Booliska Somaliland oo qoraal kasoo saaray dilkaan ayaa sheegay inuu sameeyay howl-gal degdeg ah, isla markaana uu gacanta kusoo dhigay dad badan oo lagu tuhmayo in ay ku lug lahaayeen falkaasi.

Waxaa hadda socda baaritaan dheeraad ah, wuxuuna boolisku sheegay in natiijadiisa baarista marka ay dhamaato la wadaagi doonaa bulshada.

Ciidanka booliska Somaliland ayaa waxay dadweynaha ka codsadeen in cid kasta oo haysa xog, warbixin ama tuhun la xidhiidha eedaysanaha, ay si deg-deg ah ula soo xiriiraan saldhigga booliska ee ugu dhow.

Bilihii u dambeeyay waxaa caasimadda Somaliland ee magaalada Hargeysa kusoo badanayay kiisaska dilalka, iyadoo dilalkan loo adeegsaday bastoolado, tooriyo iyo agab kale. Waxaa ugu cuslaa dil dhacay 20-kii August goor habeennimo ah bartamaha magaalada Hargeysa, kaas oo nin hubeysan uu ku toogtay laba qof.

Waxaa xusid mudan in Booliska Somaliland ay dadaal badan geliyeen soo qabashada gacan ku dhiiglayaasha, kuwaasoo badankood la qabtay, marka laga reebo gacan ku dhiiglaha bartamaha suuqa ku toogtay labada wiil, oo illaa hadda aan gacanta lagu soo dhigin.

Dilkaas oo ahaa mid qorsheysan, gacan ku dhiiglaha markii uu falka geystay, isla markiiba wuu ka baxsaday goobta. Hargeysa oo kamid ahayd magaalooyinka Soomaaliyeed ee ugu nabdoon ayaa haatan wajahaysa dilal qorsheysan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shaqaale ka tirsan kuwa ka shaqeeya garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ayaa maanta sameeyay shaqo joojin.

Shaqaalahan oo ka cabanaya mushahar la’aan iyo shaqo-cayrin lagu sameeyay qaar ka mid ah shaqaalaha ayaa mudaharaad ka dhigay gudaha garoonka caalamiga ah ee Aadan Cadde.

Shaqaalaha dibadbaxa sameeyay ayaa sheegay in qaar ka mid ah dadkii ay wada shaqeynayeen ay erisay shirkadda Favori oo gacanta ku haysa maamulka garoonka. Arrintan ayaa maanta saameyn ku yeelatay habsami u socodka howlaha garoonka Aadan Cadde.

Sidoo kale, waxay dalbadeen in Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ee uu hoggaamiyo Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ay soo farageliso muranka u dhexeeya iyaga iyo shirkadda Favori ee maamusha garoonka.

Shaqaalaha la eryay oo gaaraya illaa 15 qof ayaa la sheegay in aan wax ogeysiis hore ah la siin, isla markaana lagu amray inay garoonka banneeyaan isla maanta. Shaqaalahan ayaa lagu beddelay ajaaniib laga keenay dalal kale.

Muuqaallo laga soo duubay goobta oo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa la arkayay shaqaale xiran dharka gaarka ah ee shirkadda Favori oo aan wax shaqo ah qaban, taasoo muujineysa gadoodka ay sameeyeen.

Ilaa hadda, ma jiro war rasmi ah oo kasoo baxay maamulka garoonka diyaaradaha Aadan Cadde iyo shirkadda Favori ee maamusha garoonka.

Wixii kasoo kordha, kala soco Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa si rasmi ah ugu biiray barta TikTok, taasoo dhalisay hadal heyn xooggan oo ka dhex abuurantay bulshada.

Furitaanka akoon rasmi ah oo lagu magacaabay Madaxweynaha Soomaaliya ayaa loo arkaa dadaal ay Villa Soomaaliya ku doonayso inay si dhow ula xiriirto dhalinyarada Soomaaliyeed ee sida weyn u isticmaala TikTok.

Muuqaalkii ugu horreeyay ee Madaxweyne Xasan Sheekh uu soo dhigay barta ayaa si weyn looga falceliyay, waxaana daawaday kumannaan qof oo intooda badan dhalinyaro ah.

Tallaabadan ayaa sidoo kale dhalisay dood ku saabsan sida madaxda Soomaaliyeed uga faa’iideysan karaan baraha bulshada ee casriga ah, si ay u gaarsiiyaan farriimahooda shacabka.

TikTok ayaa noqday meel ay siyaasiyiinta caalamka ku gaaraan malaayiin qof, iyagoo aan u baahnayn warbaahinta caadiga ah sida raadiyaha iyo telefishanka.

Hoggaamiyeyaal caalami ah, sida Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelenskyy iyo madaxweynihii hore ee Maraykanka Donald Trump ayaa horey u adeegsaday TikTok si ay u gaarsiiyaan fariimahooda dhallinyarada iyo taageerayaashooda.

Kusoo biirista Madaxweyne Xasan Sheekh ee TikTok waxay muujinaysaa in dowladda federaalka ay diyaar u tahay inay la qabsato isbeddellada dhijitaalka ah ee caalamka, si gaar ahna ula xiriirto jiilka cusub ee Soomaalida.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo maalintii labaad booqasho rasmi ah ku jooga dalka Aljeeriya ayaa maanta si diirran loogu soo dhoweeyay Qasriga Almuradiya, halkaas oo uu ku qaabilay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Dimoqraadiga Aljeeriya Mudane Cabdulmajiid Tabbuun.

Munaasabadda soo dhoweynta ah ayaa lagu maamuusay calammada labada dal, iyadoo cutubyo ka tirsan Ciidamada dalkaas ay salaan sharaf siiyeen Madaxweynaha Jamhuuriyadda oo intaas kaddib kulan gaar ah la qaatay Dhiggiisa Mudane Cabdulmajiid Altabbuun.

Labada Madaxweyne ayaa sidoo kale wadajir u guddoomiyey wada-hadallo ballaaran oo ay ka qayb galeen xubnaha labada dal oo ku qotomay xoojinta iskaashiga laba geesoodka ah ee dhinacyada amniga, dhaqaalaha, waxbarashada, caafimaadka, dhaqanka iyo arrimaha diblomaasiyadda.

Sidoo kale, Madaxweynah ayaa uga mahadceliyay Madaxweyne Cabdulmajiid Tabbuun iyo shacabka reer Aljeeriya soo dhoweynta diirran iyo qaabilaadda wanaagsan, waxa uuna xusay in booqashadani ay astaan u tahay kobaca xiriirka taariikhiga ah ee Soomaaliya iyo Aljeeriya.

Dhankiisa, Madaxweynaha dalka Aljeeriya Cabdulmajiid Tabbuun ayaa ku ammaanay dowladda Soomaaliya horumarka iyo dadaalka joogtada ah ee ay ku xaqiijinayso xasillinta iyo dib u dhiska Soomaaliya, isagoo carrabka ku adkeeyay sida ay dowladda Aljeeriya uga go’an tahay in ay xoojiso iskaashiga iyo xiriirka kala dhexeeya walaalahooda Soomaaliya.

Xiriirka Soomaaliya iyo Aljeeriya ayaa dhowaan uu dib usoo laabtay, iyada oo horraantii sanadkii hore 2024 dib loo furay safaaradda Soomaaliyeed ee dalkaas, sidoo kale bishii April isla sanadkaan waxaa warqadaha aqoonsiga danjire u gudbiyay Yuusuf Xasan Axmed (Yuusuf Jeego).

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sidaan oo kale maalmo kahor u booqday dalka Masar, halkaas oo uu kula soo kulmay dhiggiisa Cabdifitaax Al-siisi oo ay ka wada-hadleen arrimo xasaasi ah oo ay kamid tahay iskaashiga labada dal iyo arrimo quseeya gobolka.

Dhaq-dhaqaaqyadaan diblomaasiyadeed ayaa muujinayo in Xasan Sheekh uu isku wado qaar kamid ah dalalka carabta ee ku kala aragtida duwan siyaasadda iyo sida ay wax uga socdaan geeska Afrika iyo caalamka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland, ayaa sheegtay in ay Isniintii dhaqan gelisay amarro ay hore uga soo saartay duulimaadyada iyo hawada, oo ay kaga falcelinayso nidaamka dal-ku-galka ee e-visa-ha ay Dawladda Federaalka ee Soomaaliya dhaqan gelisay bilowgii bishii September ee sannadkan.

Wasiirka Duulista iyo Horumarinta Madaarrada Somaliland, Fu’aad Axmed Nuux, oo u warramayey BBC-da, ayaa sheegay in ay qaadeen tallaabooyin qayb ka ah fulinta amarro ay soo saareen, oo ay ka mid ahaayeen in aanay hawada Somaliland mari karin diyaaraddo aan ogolaansho ka haysan Somaliland, kuwaas oo maanta dhaqan gelayey, sida ay hore u sheegeen.

Wasiirka oo la weydiiyey waxa ka hirgalay go’aannadii ay soo saareen ee qorshuhu ahaa in Isniinta la fuliyo, ayaa ku jawaabay, “Go’aamadii aan soo saarnay waxay dhigayeen in aanay hawada Somaliland mari karin diyaarad aan ogolaansho ka haysan, laga bilaabo maanta oo bishu tahay 10-ka November. Markaa, maanta, dhammaan diyaaradaha maraya xuduudda hawada ee Somaliland, waxa aanu la samaynay xidhiidh toos ah, oo waxa aanu la wadaagnay awaamiirtaas aan soo saarnay iyo waxyaabaha looga baahan yahay. Runtii, diyaaraddo badan way ka soo jawaabeen, waxayna diyaar u yihiin in ay hoggaansamaan sharciga Somaliland.”

Waxa kale oo uu sheegay Wasiirku in diyaaradaha aan u hoggaansamin amarrada ay soo saareen ay u sheegi doonaan in ay ka leexdaan hawada Somaliland. Wuxuu yidhi: “Kuwa aan ka soo jawaabin ee aan u hoggaansamin awaamiirta aan soo saarnay way ka leexan doonaan hawada Somaliland laga bilaabo berri, amarkaas ayaa la fari doonaa.”

Fu’aad Axmed Nuux, Wasiirka Duulistu, waxa uu sheegay in ay xidhiidh toos ah la sameeyeen diyaaraddo ku jira hawada Somaliland, sida uu hadalka u dhigay. Haddaba, qaab noocee ah ayey ula xidhiidheen diyaaraddahan? “Waxa aanu isticmaalnay qalab dhamaystiran oo noo suurtogelinaya in aan la xidhiidhno diyaaradaha hawadayada ku jira, markaa waxaan ku sheegayaa in qalabkaygu ku filan yahay in aanu la xidhiidhno diyaaradaha hawadayada maraya.”

Waxa uu Wasiirka duulista Somaliland tilmaamay in ay jiraan tallaabooyin ay qaadi doonaan, haddii diyaaraduhu u hoggaansami waayaan amarrada ay soo saartay. Markii la weydiiyay waxyaabaha ay samaynayso Somaliland haddii ay diyaaraduhu diidaan amarradan ay soo saareen, Wasiirka oo su’aashan ka jawaabaya ayaa yidhi, “Diyaaradaha sharciga Somaliland buuxiya ogolaanshaha way helayaan. Kuwa diida ama ka dhego-adayga, waxa jira tallaabooyin kale oo noo yaalla oo aanu qaadayno, oo sharciga Somaliland iyo ka caalamiga ah ee duulimaadyaduba noo ogol yahay. Marka ay u hoggaansami waayaan ayaanu shaacin doonaa.”

Wasiirka Duulista ee Somaliland Fu’aad Axmed Nuux, waxa uu sheegay in aan Somaliland lagu soo geli karin nidaamka E-visaha ee Soomaaliya, haddii ay noqoto dhulka, cirka iyo baddaba. Wuxuu yidhi: “Shalay waxa soo baxay amar cusub oo Hay’adda Socdaalka ee Somaliland soo saartay. Waxa uu amarkan cusub dhigayaa in aan E-visa lagu soo geli karin Somaliland, ciddii ku timaadana waa la diidi doonaa in ay dalka soo galaan. Waxaanay ku khasban yihiin in ay qaataan dal-ku-galka Somaliland, oo madaarrada laga qaadanayo ama xafiisyada Somaliland adduunka ku leedahay. Markaa E-visa kama shaqaynayo Somaliland. Shirkadaha diyaaradaha, Safaaradaha iyo dalalka ay ka imanayaan dadka soo dhoofaya waanu la wadaagnay.”

Si kastaba ha ahaatee, amarradan kala duwan ee Somaliland soo saartay muddooyinkii u dambeeyay ayaa ah kuwo ka dhashay nidaamka fiisaha elektaroonigga ah ee dawladda Federaalka ee Soomaaliya hirgelisay Sebtembar 1, 2025.

Ceeldheer (Caasimada Online) – Ciidamo deegaanka ah oo ka tirsan Macawiisleyda degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud ayaa weerar qorshaysan ku qaaday xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ku sugnaa tuulooyin hoos yimaada degmadaasi.

Wararka ayaa sheegaya in ciidamada Macawiisleyda kadib markii ay heleen xog ku saabsan goobaha ay joogeen xubnaha Shabaabka ay weerarro isku mar ah ku qaadeen deegaannada Cali Yabaal, Uubad iyo Xirsi Cilmi, kuwaas oo dhammaantood hoos taga Ceeldheer.

Cabdulqaadir Cali Bugle, oo kamid ah saraakiisha Macawiisleyda ayaa sheegay in weerarrada halka mar ah oo xeelad cajiib ah ay ku gaarsiiyeen khasaare culus kooxda Al-Shabaab.

Bugle ayaa sheegay in ciidamadooda aysan waxyeello soo gaarin, isla markaana ay si nabad ah dib ugu laabteen halkii ay ka soo dhaqaaqeen.

Bugle ayaa intaas ku daray in howl-galkoodu uu qayb ka yahay dadaallada lagu xakameynayo abaabulka kooxda ee ka socda qeybo kamid ah Galgaduud.

Gobollada dhexe ee dalka, gaar ahaan Galmudug, waxaa haatan ka socda abaabul ciidan oo ay si wadajir ah u wadaan ciidamada dowladda federaalka, kuwa daraawiishta Galmudug iyo Macawiisleyda deegaanka, kuwaas oo bartilmaameedsanaya maleeshiyadka Al-Shabaab.

Dagaalka Al-Shabaab oo muddooyinkii dambe hoos u dhacay kadib markii madaxda sare ee dalka u jeesteen arrimo siyaasadeed iyo dano shaqsiyeed, ayaa haatan mar kale dardar xooggan la gelinayaan, iyadoo ciidamada is-garabsanaya ay howl-gallo ka wadaan gobollada dalka.

Kinshasa (Caasimada Online) – Safiirka Soomaaliya ee dalka Congo, Ilyaas Cali Xasan ayaa maanta si rasmi ah uga guddoomay waraaqihiisa aqoonsiga Madaxweynaha DRC, Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo kadib munaasabad ka dhacday Qasriga Qaranka ee Kinshasa.

Danjire Ilyaas ayaa uga mahad-celiyay soo dhoweynta diirran iyo taageerada ay dowladda iyo shacabka Congo siiyaan bulshada Soomaaliyeed ee ku sugan dalkaas.

Safiirku waxa uu sidoo kale hambalyo u diray Madaxweyne Tshisekedi guusha ay DRC ku gaartay ku biirista Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay

Ilyaas ayaa si gaar ah u xusay in Soomaaliya oo xubin ka ah golahaasi ay diyaar u tahay in la iska kaashado arrimaha gobolka iyo caalamka.

Danjiraha ayaa mar kale adkeeyay sida Soomaaliya uga go’an tahay xoojinta iskaashiga siyaasadeed, dhaqaale iyo bulsho ee labada dal.

Wuxuu sidoo kale soo jeediyay in la aasaaso Madasha Ganacsiga Soomaaliya Congo si kor loogu qaado ganacsiga iyo maalgashiga.

Ugu dambeyntiina, Danjire Ilyaas ayaa Madaxweynaha ku dhiirri-geliyay in la fududeeyo helista rukhsadaha ganacsiga iyo fiisayaasha si loo xoojiyo isu socodka ganacsatada labada dal, maadaama ay xubin ka wada yihiin Ururka Dhaqaalaha Bariga Afrika (EAC).

New Delhi (Caasimada Online) – Warbixin cusub oo kasoo baxday Wasaaradda Dalxiiska ee Hindiya ayaa shaacisay in Soomaaliya ay noqotay dalka ugu sarreeya ee muwaadiniintiisu u safraan Hindiya sanadihii ugu dambeeyay.

Sida lagu xusay warbixinta, safarrada ay Soomaalidu ku aaddaan Hindiya ayaa kordhay 144% marka la barbardhigo tiradii sanadkii 2019. Kororkan ballaaran ayaa ka dhigay Soomaaliya dalka keliya ee la diiwaan-geliyay inuu sameeyay koboc saddex-lambar ah muddadaas.

Tirakoobka rasmiga ah ayaa muujinaya in 5,044 qof oo Soomaali ah ay u safreen Hindiya sanadkii 2019, halka tiradaasi ay gaartay 12,320 qof sanadkii 2024. Tani waa koror aad u weyn oo muujinaya sida dalxiiska iyo socdaalka u dhexeeya labada dal uu u sii kobcayo.

Si kastaba, waxaa la sheegay in tirada dadka u safray Hindiya ay hoos u dhacday marka la eego 16,607 qof oo halkaas u tegay sanadkii 2023. Inkastoo isbeddelkan hoos u dhaca ahi jiro, Soomaaliya ayaa weli sii haysata kaalinta koowaad ee dalalka ugu badan ee dadka u dira Hindiya.

Dhanka kale, dalalka Cambodia, Kazakhstan iyo Vietnam ayaa iyaguna sameeyay koror kala duwan oo ah 81%, 72% iyo 61% siday u kala horreeyaan. Si kastaba, midkoodna ma gaarin heerka kororka ay Soomaaliya ka sameysay safarrada u socda Hindiya.

Warbixinta ayaa sidoo kale tilmaamaysa in isbeddelkaasi uu qayb ka yahay kororka guud ee dalxiiska iyo socdaalka caalamiga ah ee Hindiya, taas oo muujinaysa soo jiidashada ay waddankaasi yeeshay sannadihii dambe.

Hindiya ayaa ka mid ah dalalka daryeelka caafimaadka ee gaarka loo leeyahay aad u horumarsan yihiin, kuwaas oo leh qalab caafimaad oo tiknoolajiyadda sare leh iyo heer aad u wanaagsan oo waafaqsan heerarka caafimaadka caalamiga ah, sida ay sheegtay Hindiya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi sare oo ka socda Dowladda Soomaaliya ayaa caawa ku hoyday dalka Aljeeriya.

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa galabta gaaray caasimadda dalka Aljeeriya ee Aljeris, halkaas oo uu ku tegay marti-qaad rasmi ah oo uu u soo diray Dhiggiisa dalkaas Madaxweyne Cabdulmajiid Tabuun.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa inta uu ku sugan yahay Aljeeriya waxa uu kulan gaar ah la qaadanayaa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Aljeeriya, Mudane Abdelmadjid Tebboune.

Sidoo kale, madaxweynaha ayaa kulamo la qaadan doona mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladdiisa, si ay uga wada-hadlaan iskaashiga amniga, ganacsiga, waxbarashada iyo xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa uga mahad-celiyey shacabka iyo dowladda Aljeeriya soo-dhaweynta diirran ee ay ku qaabileen wafdiga Dowladda Federaalka Soomaaliya, isagoo muujiyey sida ay uga go’an tahay in la kobciyo iskaashiga laba geesoodka ah ee Soomaaliya iyo Aljeeriya.

Xiriirka Soomaaliya iyo Aljeeriya ayaa dhowaan uu dib usoo laabtay, iyada oo horraantii sanadkii hore 2024 dib loo furay safaaradda Soomaaliyeed ee dalkaas, sidoo kale bishii April isla sanadkaan waxaa warqadaha aqoonsiga danjire u gudbiyay Yuusuf Xasan Axmed (Yuusuf Jeego).

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sidaan oo kale maalmo ka hor u booqday dalka Masar, halkaas oo uu kula soo kulmay dhiggiisa Cabdifitaax Al-siisi oo ay ka wada-hadleen arrimo xasaasi ah oo ay kamid tahay iskaashiga labada dal iyo arrimo quseeya gobolka.

Dhaq-dhaqaaqyadaan diblomaasiyadeed ayaa muujinayo in Xasan Sheekh uu isku wado qaar kamid ah dalalka carabta ee ku kala aragtida duwan siyaasadda iyo sida ay wax uga socdaan geeska Afrika iyo caalamka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka XFS ayaa si adag u cambaareysay falkii naxdinta lahaa ee shalay ka dhacay magaalada Hargeysa, kaasi oo lagu gubay afar carruur ah.

Falkaan oo la sheegay inuu geystay aabaha dhalay caruurta ayaa waxay wasaaraddu ugu baaqday hay’adaha amniga ee Hargeysa in si deg-deg ah baaritaan buuxa ugu sameeyaan falkaan foosha xun ee ka soo horjeeda diinteena suubban iyo dhaqanka Soomaaliyeed.

Wasaaradda ayaa sheegtay in warbixinada hordhaca ah ee ay helayso tilmaamayaan in uu jiray khilaaf qoys oo u dhexeeyay Hooyada iyo Aabaha carruurta, khilaafkaas oo maxkamadda Hargeysa ay go’aamisay in carruurta Hooyada lagu wareejiyo.

Waxaa la sheegay in Aabuhu uu ka carooday go’aankaas, isla markaana uu dab qabadsiyay guriga ay carruurti u joogeen, taas oo sababtay dhimashada carruurtaas aan waxba galabsan.

Caruurtan ayaa kala ahaa saddex wiil iyo gabadh yar, oo dhamaantood ka yaraa da’ada 10 jirka.

“Wasaaraddu waxay cambaareyneysaa falkaas foosha xun ee ka soo horjeeda diinteena suubban iyo dhaqanka Soomaaliyeed. Ficil kasta oo Aabe Soomaaliyeed uu nafta uga qaado carruurtiisa waa mid laga naxo oo aan meelna uga bannaanayn diinta, damiirka iyo dhaqanka bulshada Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraalka wasaaradda kasoo baxay caawa.

Waxa kale oo lagu yiri “Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka waxay ugu baaqeysaa hay’adaha amniga ee magaalada Hargeysa in si degdeg ah baaritaan buuxa loo sameeyo, eedeysanaha falkanina la horkeeno caddaaladda, si loo helo caddaalad buuxda.”

Sidoo kale, wasaaraddu waxay ku boorisay bulshada Soomaaliyeed in ay muujiyaan feejignaan iyo iska warqab joogto ah, si looga hortago falalka arxan-darrada iyo xasadka ku dhisan ee ka dhasha khilaafaadka qoysaska.

“Waxaa muhiim ah in bulshada iyo hay’adaha amniga ay si deg-deg ah u kala warqabaan haddii ay arkaan khilaafyo ka dhex dilaacay qoysas Soomaaliyeed, si looga hortago in ay noqdaan kuwo sabab u ah khasaare nafeed.”

Hay’adaha amniga ayey tilmaamtay inay saaran tahay mas’uuliyadda ilaalinta bulshada, gaar ahaan kuwa nugul sida Haweenka iyo Carruurta, kuwaas oo xaq u leh in ay ku noolaadaan deegaan nabdoon, ammaan ah, kana fog falalka rabshadaha iyo xad-gudubyada.

Dhacdadan naxdinta leh ayaa gilgishay bulshada magaalada Hargeysa, iyadoo si xooggan uga hadleen culimada, madaxda deegaanka iyo ururrada bulshada, kuwaas oo ku baaqay in la adkeeyo tallaabooyinka sharci ee ka hortagga rabshadaha qoyska, si aysan usoo laaban dhacdo noocaan ah.

Si kastaba, baarista kiiskaan ayaa waxaa gacanta ku haya laamaha amniga Somaliland, iyadoo Aabihii falkan arxandarada ah geystay la soo qabtay, isagoo baxsanaya, waxaana uu haatan ku xiran yahay xabsi ku yaalla laanta dambi baarista ee CID-da.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa ku eedeeyay Dowladda Qatar inay ka dambeysay dilkii maareeyihii shirkadda DP World ee dekedda Boosaaso, Paul Farmosa, kaas oo lagu dilay magaalada Boosaaso bishii Maarso 2019.

Puntland ayaa sidoo kale Dooxa ku tilmaantay dal taageera kooxaha argagixisada iyo warbaahinta faafisa afkaartooda.

Wasiirka Warfaafinta Puntland ayaa sheegay in kooxaha ku sugan buuraha iyo kuwa uu sheegay inay ku dhuumaanayaan saxaafadda ay isku mid yihiin, isagoo carabka ku adkeeyay in maamulka uu si buuxda ula dagaallami doono cid kasta oo faafisa afkaarta kooxaha Daacish iyo Al-Shabaab.

Sidoo kale, wasiirku wuxuu sheegay in Qatar ay martigelisay hoggaamiyihii hore ee Al-Shabaab ee buuraleyda Galgala, Sheekh Maxamed Siciid Atam, kaas oo hadda ku nool Dooxa.

Wasiirka ayaa intaas ku daray in Qatar maalgeliso warbaahinta Middle East Eye, oo uu ku eedeeyay inay baahiso warar been abuur ah oo liddi ku ah maamulka Puntland, isagoo arrintaas ku tilmaamay mid ka tarjumaysa “ciil ay qabaan cid kasta oo aan rabin in Puntland ku guulaysato dagaalka ka dhanka ah argagixisada.”

Si kastaba, Lama oga sababta keentay xilligan in maamulka Puntland uu Qatar ku eedeeyo inay ka dambeysay dilkii maareeyihii dekedda Boosaaso, iyadoo la ogyahay in kooxda Al-Shabaab ay hore u sheegatay in ay ka dambeysay dilkaasi.

Eedeyntan ayaa imaneysa xilli Madaxweynaha Maamulka Puntland uu ku sugan yahay dalka Isu-taga Imaaraadka Carabta, oo xiriir dhow la leh Puntland.

Deni ayaa halkaasi kulamo kula leh mas’uuliyiinta Imaaraadka iyo ganacsato xiriir la leh Puntland, inkastoo uusan weli maamulka Puntland faah-faahin ka bixin safarka madaxweynaha.

Siciid Deni ayaa hore dhowr jeer u tegay Imaaraadka Carabta, waana dalka ugu badan ee u safro. Imaaraadka ayaa loo arkaa saaxiib istiraatiiji ah oo dhaqaale iyo siyaasadeedba ku leh Puntland.

Safarkan ayaa yimid xilli ay banaanka yimaadeen xogaha saldhiga magaalada Boosaaso oo Imaaraadku u adeegsado dagaalka Sudan, iyadoo dhawaan Dowladda Federaalka Soomaaliya ay xaqiijisay in diyaarado ka duulay Boosaaso ay ka degeen Sudan.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynaha Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Lafta-gareen ayaa heshiis siyaasadeed la gaaray dhinacyada mucaaradka, kuwaas oo uu hoggaaminayo Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka, Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan.

Qoraal wadajir ah oo labada dhinac soo saareen ayaa lagu sheegay in la xaliyay khilaafkii siyaasadeed ee u dhaxeeyay, isla markaana la isla qaatay in la dardargeliyo midnimada iyo horumarka Koonfur Galbeed.

Lafta-gareen ayaa sheegay in kulankooda magaalada Nairobi uu kusoo dhammaaday is-afgarad buuxa, isla markaana heshiis laga gaaray xiisaddii labada dhinac.

“Waxaa maanta magaalada Narobia kulan kula qaatay Walaalkayga Gudoomiye Maxamed Mursal oo aan ka heshiinay kala aragti duwanaanshihii siyaasadeed anagoo isku raacnay midnimada, wadajirka iyo hormarka Koonfur Galbeed iyo guud ahaan Soomaaliya inaan ka shaqayno,” ayuu yiri Lafta-gareen.

Dhankiisa, Maxamed Mursal ayaa sidoo kale xaqiijiyay in khilaafkii siyaasadeed ee kala dhaxeeyay Lafta-gareen la soo afjaray, isagoo tilmaamay in ay si mideysan uga howlgelayaan danaha guud ee bulshada iyo dowlad goboleedka.

“Waxaan ka heshiinnay in aan meesha ka saarno kala aragti duwanaanshihii siyaasadeed ee naga dhexeeyay, anagoo si mideysan uga shaqayn doona midnimada, wadajirka, iyo horumarka dalka guud ahaan iyo deegaanka Koonfur Galbee” ayuu yiri Maxamed Mursal.

Heshiiskan ayaa imanaya iyadoo dhowaan garoonka magaalada Baydhabo laga hor istaagay xubno mucaarad ah oo uu hoggaaminayay Mursal, kuwaas oo doonayay inay halkaasi ka bilaaban ololaha doorashooyinka.

Xubnahan oo qorsheynaya inay la tartamaan Lafta-gareen ayaa hore ugu eedeeyay Madaxweynaha Koonfur Galbeed inuu diidan yahay qabashada doorasho, xilli ay dowladda iyo maamullada socda ay isku raaceen qabashada doorasho qof iyo cod ah.

Heshiiskan ayaa la fahamsan yahay inuu ku yimid cadaadis ay Villa Somalia saartay Koonfur Galbeed, maadaama xubnaha ay is-hayeen Lafta-gareen ay dhawaan heshiis doorasho la gaareen Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh.

Madaxweyne Xasan ayaa ku dadaalaya inuu sii haysto mucaaradka uga soo go’ay Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed, oo ku mideysan yihiin siyaasiyiinta ugu miisaanka culus mucaaradka. Madasha ayaa muddooyinkii dambe isbaheysi la sameysatay Madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland oo si weyn isku hayaan Madaxweynaha Soomaaliya.

Arrimahan ayaa imanaya xilli guddiga doorashooyinka qaranka ay shaaciyeen in 30-ka bisha November ee sannadkan la qabanayo doorashada dowladaha hoose.

Horey qorshuhu wuxuu ahaa in doorashooyinka goleyaasha deegaanka ay bilowdaan dhammaadka bishii hore October, balse waxaa yimid dib u dhac, sababo la xiriira markii dib loo furay diiwaan-gelinta oo fursad loo siiyay xisbiyadii ay furteen qaar kamid ah xubnihii ka baxay Madasha Samatabixinta ee heshiiska buuxa la galay Madaxweyne Xasan Sheekh.

Guddiga ayaa haatan shacabka Soomaaliyeed ku wargeliyay inay u diyaar-garoobaan qabsoomida doorashooyinka qof iyo cod, taas oo ay ugu horeyso tan golaha deegaanka lagu dooranayo.

Dowladda Federaalka ayaa weli ku dhagan qorshaha hirgelinta doorashooyinka qof iyo codka ah, waxaase weli bannaanka ka jooga oo diidan maamullada Jubbaland, Puntland iyo siyaasiyiinta mucaaradka ee ku mideysan Madasha Samatabixinta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaannada Golaha Shacabka Soomaaliya oo maanta kulankoodii caadiga ahaa ku yeeshay Muqdisho ayaa meel-mariyay hindise sharciyeedka dib-u-eegista sharciga la dagaallanka burcad-badeedada iyo qaraar kale oo muhiim ah.

Xildhibaannada oo sameeyay codeyn gacan taag ah ayaa si aqlabiyad leh ku meel-mariyay hindse sharciyeedka dib-u-eegista sharciga la dagaallanka burcadbadeedda iyo ka hortagga afduubka ee sharci Lr.36 oo soo baxay 30-kii Bishii April sanadkii 1975-tii, waxaana ogolaaday 140 Xildhibaan, mana jiro Xildhibaan diiday iyo mid ka aamusay intaba, sida uu shaaciyay guddoonka Baarlamaanka.

Sharcigan aaa muhiim u ah xakameynta kooxaha burcadbadeedda oo weli halis ku ah marin biyoodka Soomaaliya, iyaga oo haatan bilaabay dhaqdhaqaaqyo cusub.

Sidoo kale  xildhibaannada Golaha Shacabka ayaa maanta ansixiyey qaraar ku saabsan in 14-ka October loo aqoonsado maalin Qaran, oo sanad kasta dib loo xusuusto qaraxyadii iyo weerarradii Khawaarijtu ay ka geysteen dalka.

Illaa 137 Xildhibaan ayaa si gacan taag ah ugu codeysay qaraarkaan, laba Xildhibaan ayaa diiday, hal Xildhibaana waa ka aamusay.

Xildhibaan Maxamed Haaruun oo kamid ah mudanaayaasha Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa ka hadlay muhiimadda qaraarka la ansixiyay, wuxuna tilmaamay in lagu xasuusan doono dhibanayaashii ay waxyeellada kasoo gaartay musiibadaasi.

“Ansixinta qaraarka 14-ka October, laba ujeedo ayaan la laheyn oo kala ah, inaan la ilaawan dhibanayaashii ay saameyntu kasoo gaartay Qaraxii 14-ka October iyo in bulshada Soomaaliyeed laga wacyigeliyo dhibaatada Argagixisada.” ayuu yiri Maxamed Haaruun.