28 C
Mogadishu
Thursday, May 7, 2026

Mortar attack targets Somali president’s arrival in Baidoa

Baidoa, Somalia – Al-Shabaab militants claimed responsibility on Saturday for a mortar attack on Baidoa airport that landed near Somali President Hassan Sheikh Mohamud shortly after he arrived on Friday.

In a statement circulated by media aligned with the jihadist group, Al-Shabaab said its fighters shelled the airport in the Bay region as Mohamud landed in the city.

The group claimed the president narrowly escaped, and security officers swiftly moved him from the area.

Somalia Today could not independently verify that claim, but witnesses and local media said mortar rounds landed in or near the airport compound shortly after the presidential plane touched down.

Witnesses said at least two rounds hit during the incident.

One landed near the area where the aircraft carrying Mohamud was coming in to land, while another fell as the president inspected a guard of honour from Somali troops inside the Shaati Gaduud airport complex, according to people present at the reception.

No casualties were immediately reported.

Mohamud went ahead with the formal military salute before security forces escorted him and his delegation under tightened security to the regional presidency, witnesses said.

Political crisis

The attack came as the Somali leader visited Baidoa at a politically charged moment, just days after federal troops and allied forces moved into the city.

That military advance triggered the resignation of South West state leader Abdiaziz Hassan Mohamed, widely known as Laftagareen.

He stepped down after a deepening standoff with Mogadishu over power, elections, and the direction of Somalia’s fragile federal system.

Mohamud’s visit was his first to Baidoa since federal forces swept into the strategic city on March 30, ending weeks of tension that had raised fears of wider fighting between troops loyal to the central government and forces aligned with the regional administration.

Baidoa, the administrative centre of South West state, has become the focal point of one of the sharpest federal-regional confrontations in Somalia in recent months.

On March 17, South West state announced it was severing ties with Mogadishu, accusing the federal government of interference and trying to unseat Laftagareen.

The dispute forms part of a broader struggle over constitutional changes, the electoral system, and the balance of authority between Somalia’s central government and its federal member states.

Two days after Laftagareen’s resignation, Prime Minister Hamza Abdi Barre appointed Second Deputy Prime Minister Jibril Abdirashid as interim leader of South West state.

Barre said the move aimed to preserve continuity, restore public order, and steer the region through a transitional period.

State media said Mohamud travelled to Baidoa to hold consultations with the interim authorities, elders, commanders, and civil society representatives on security, reconciliation, governance, and humanitarian concerns.

The presidency said the trip aimed to stabilise the region after the political turmoil and reinforce federal authority in a city of both military and political importance.

A city under strain

The mortar strike highlighted Al-Shabaab’s ability to hit even heavily guarded targets.

The group has long used indirect fire, roadside bombs, and complex attacks to show it can strike government targets, military facilities, and senior officials despite years of offensives by Somali forces and international partners.

Baidoa lies around 245 kilometres (150 miles) north-west of Mogadishu and has long been one of Somalia’s most sensitive urban centres, serving as a hub for government forces, regional troops, humanitarian agencies, and displaced civilians.

It has also repeatedly found itself on the front line of conflict.

In late 2021, Al-Shabaab fighters attacked Baidoa airport and an Ethiopian military base in the city, underlining the militants’ ability to strike fortified positions.

The latest attack came as residents were already grappling with the fallout from the recent federal advance.

Al-Shabaab, which emerged from the remnants of the Islamic Courts movement before African Union-backed forces pushed it out of Mogadishu in 2011, has adapted over the years by relying on guerrilla warfare, bombings, assassinations, and extortion networks.

Despite sustained military pressure, the Al-Qaeda-linked group remains the biggest immediate security threat in Somalia.

US mercenaries led UAE hit squad in Yemen, lawsuit claims

San Diego, USA – A former US special forces commando made millions of dollars carrying out assassinations for the United Arab Emirates in Yemen, according to court documents cited in a New York Post report published Thursday.

The documents come from a federal lawsuit unsealed last week in San Diego and filed by Yemeni lawmaker Anssaf Ali Mayo, who says he survived a 2015 bombing carried out by American military veterans working for a private security firm on behalf of the UAE.

The complaint says Spear Operations Group, a Delaware-incorporated private military contractor founded in 2015 by Abraham Golan, an Israeli-Hungarian dual national, and former US Navy SEAL Isaac Gilmore, targeted Mayo.

It names Golan, Gilmore, and former US Army Special Forces member Dale Comstock as defendants, accusing them of war crimes, crimes against humanity, and attempted extrajudicial killing.

Mayo’s legal team says the operation against him formed part of a wider campaign of targeted killings in southern Yemen at a time when the war was widening, and regional powers were deepening their involvement.

$1.5 million a month

According to the lawsuit, Spear struck a deal with the UAE to carry out what the filing describes as “targeted assassinations” in Yemen for $1.5 million a month, plus bonuses for successful killings.

The complaint says former American special operations personnel joined the missions and deployed to southern Yemen as the conflict entered a violent new phase.

It says the deal was brokered in Abu Dhabi and later backed by a network of contractors, former soldiers, and Emirati-linked intermediaries.

The lawsuit also revives earlier reporting that Mohammed Dahlan, the exiled former Palestinian politician who later became an adviser to UAE President Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, took part in discussions linked to the arrangement.

At the centre of the case is the December 29, 2015, attack on Mayo in Aden, where he was then a prominent figure in Al-Islah, the Yemeni political party associated with the Muslim Brotherhood.

The complaint says the assassination team tracked his movements and planted explosives outside the party’s headquarters, intending to detonate the device and shoot any survivors who came out of the building.

Mayo escaped shortly before the blast. He later left Yemen and now lives in Saudi Arabia, where he says he still suffers the psychological effects of the attack while living apart from much of his family.

‘I was running it’

The allegations first drew international attention in 2018, when BuzzFeed News reported that American veterans had been hired by the UAE to target political and religious figures in Yemen.

In that reporting, Golan openly acknowledged the programme, saying there had been a targeted assassination operation in Yemen and that he had run it.

The newly unsealed lawsuit brings those allegations into a US courtroom and could become one of the most significant legal tests yet of whether foreign contractors can be held accountable in the United States for violence allegedly carried out abroad during a regional war.

The case also casts fresh light on the UAE’s role in southern Yemen, where Abu Dhabi built influence through local allied forces while publicly framing its activities as part of a counter-terrorism campaign.

The UAE has long denied targeting people with no links to terrorism and has said its actions in Yemen were carried out at the invitation of the country’s internationally recognised government.

Rights groups and investigative journalists have repeatedly challenged that defence.

Shadow war

A BBC Arabic documentary aired in 2024, working with the legal charity Reprieve, reported that the UAE had funded and directed a covert assassination network in southern Yemen that targeted politicians, clerics, and civil society figures.

Reprieve later said its review of 160 killings carried out between 2015 and 2018 found that only 23 of those killed had verifiable links to terrorism.

The same investigation reported that Spear may have continued receiving UAE money into 2020 and alleged that contractors trained local counter-terrorism units linked to the Southern Transitional Council, the southern separatist force long backed by Abu Dhabi.

Those findings deepened longstanding concerns that Yemen’s war had created a murky security landscape in which foreign contractors, local militias, proxy forces, and covert operations overlapped with little public accountability.

The lawsuit also highlights the shifting alliances that shaped much of the Yemen conflict.

When Saudi Arabia and the UAE intervened militarily in 2015 after Houthi rebels tightened their hold over Sanaa and much of northern Yemen, the UAE and Al-Islah were nominally on the same side against the Houthis.

But that relationship later deteriorated sharply as Abu Dhabi intensified its hostility towards Muslim Brotherhood-linked movements and backed rival southern factions.

Al-Islah-UAE tensions

By 2017, tensions between Al-Islah figures and UAE-backed groups had become increasingly visible in Aden and other parts of the south, exposing the fragmentation inside the anti-Houthi camp.

Although the UAE later announced a drawdown of its direct military presence, it retained substantial influence through southern allies, especially the STC, and remained a key player in areas stretching from Aden to the strategic waters around the Bab al-Mandab Strait.

More than a decade after the war began, Yemen remains deeply fractured. The Houthis are entrenched in the north, rival authorities compete for influence in the south, and millions of civilians still live amid displacement, hunger, and collapsing public services.

The United Nations says more than 22 million people across Yemen need humanitarian assistance and protection, underscoring the scale of a crisis that has long outlasted many of the international headlines it once commanded.

Against that backdrop, Mayo’s case is likely to draw attention not only as a personal quest for accountability, but also as a rare attempt to test in a US court whether one of Yemen’s alleged assassination programmes can be traced to the men accused of carrying it out.

No court has yet ruled on the claims, and the allegations remain contested.

However, the lawsuit has reopened one of the darkest and least transparent chapters of the Yemen war, where the battle was fought not only by armies and militias, but also, according to the complaint, by outsourced and deniable violence operating in the shadows.

Sidee kooxda Lafta-gareen looga soo celiyay bogga madaxtooyada Koonfur Galbeed?

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Maamulka kumeel-gaarka ah ee loo sameeyay Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa ugu dambeyn ku guuleystay inuu soo ceshado bogga rasmiga ah ee Facebook-ga Madaxtooyada maamulka, kaas oo muhiim u ah howlaha kala duwan ee dowladda, lagalana socdo.

Bogga ayaa la waayey markii la eryay madaxweynihii hore ee maamulkaasi, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen), kadib markii la sheegay in kooxdiisii ay horay ula tageen, gaar ahaan xafiiska agaasinka warfaafinta.

Dadaallo dheer iyo wada-hadallo kadib maamulka cusub ee ay dowladda u magacowday Koonfur Galbeed ayaa maanta si rasmi ah bogga ula wareegay, iyadoo lagu shaaciyay wareegtadii ugu horreysay ee magacaabis ah ee kasoo baxday hoggaamiyaha kumeel-gaarka ah ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

“Hogaamiyaha Ku-meel-gaarka ah ee Dowladda Koonfur Galbeed Mudane Jabriil Cabdirashiid Xaaji ayaa Cali Cabdulaahi Isaaq U-Magacaabay Agaasimaha Guud Madaxtooyada Dowlada Koonfur Galbeed” ayaa lagu yiri wareegtada lagu daabacay bogga rasmiga ee Facebook-ga Koonfur Galbed.

Arrintan ayaa dhalisay fal-celin xooggan, iyada oo si yaabo kala duwan ay uga hadleen qaar kamid ah dadweynaha isticmaala baraha bulshada.

Aadan Xeefow: “Page-kii waa lasoo celiyay, Dowladda Resources keeda iyo hantideeda in la ilaaliyo weeye, mashallah”.

Cabdinaasir Maxamed: “Hoggaamiye ha i dambeysee magacaabista Page-kii gormee gacan lagu soo dhigay?.

Cabdale Bayadiir: “Kii Page-ka rakataada ku haystay ma laga soo celiyay?”.

Bishaar Cadaawe Faarax: “Page-ka soo celintisa meeqa ayaa ku baxday?”.

Cabdisalaan Cabdullahi: “Page-ka Backgroundkiisa Lafta-green ayaa ka arkeynaa koley annaga”.

Ciidankii la geeyay Baraawe oo bilaabay fulinta qorshaha Villa Somalia

0

Baraawe (Caasimada Online) – Ciidamada gaarka ah ee Haramcad ee dhowaan la geeyay magaalo xeebeedka Baraawe ee caasimada rasmiga ah ee Koonfur Galbeed oo kaashanaya Ciidanka Xoogga Dalka ee ka howlgala magaaladaas ayaa bilaabay fulinta qorshaha Villa Soomaaliya ee ku aadan deegaannada Koonfur Galbeed, maadaama uu dhacay isbeddel wayn.

Ciidamada ayaa maanta isku fidiyay duleedka magaalada, waxayna ka sameeyeen howlgal wadajir ah oo lagu xaqiijinayo amniga guud.

Qoraal kasoo baxay Taliska Haramcad ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka uu si gaar ah uga dhacay deegaanka Xarshanley ee duleedka magaalada Baraawe, waxaana hoggaaminayay taliyaha guutada koowaad ee qaybta 60-aad Gaashaanle Sare Cabdiraxmaan Cilmi Jimcaale iyo Taliye ku xigeenka Haramcad Bakar Abuukar Cali, iyadoo ciidamadu ay isku fidiyeen aaggaasi.

Warsaxaafadeedka ayaa waxaa lagu sheegay in ujeedada howlgalka uu ahaa adkeynta amniga guud ee magaalada, maadaama Baraawe oo isu diyaarinayso martigelinta doorashooyinka qof iyo codka ah ee soo socda, ayna qorsheneyso Villa Somalia.

Inta uu socday howlgalka saraakiisha ayaa sidoo kale si wadajir ah shacabka ula hadlay, iyaga oo codsaday in bulshada ay si buuxda ula shaqeeyaan laamaha amniga, si loo xaqiijiyo nabadgelyo iyo doorashooyin ammaan ah.

Baraawe oo ku taalla xeebta Shabeellaha Hoose ayaa waxaa dhawaan si buuxda ula wareegtay dowladda Soomaaliya, kadib markii ciidamadii maamulka Koonfur Galbeed ee ku sugnaa halkaas ay gaareen xeebaha magaalada Kismaayo ee xarunta kumeel-gaarka ah ee maamulka Jubaland.

Tan ayaa imaaneysa, iyada oo dowladda dhexe ay ka adkaatay maamulkii Cabdicasiis Lafta-gareen, isa markaana ay haatan Baydhaba ka qaban-qaabineyso doorashooyin isku sidkan oo lagu soo dooranayo goleyaasha deegaanka, baarlamaanka iyo madaxweynaha cusub ee maamulkaasi.

Qabashada Saham: Dabar-jabka jabhadda Al-Shabaab ee Shabeellaha Hoose

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Hawlgal sirdoonnimo ku dhisnaa oo ay si wadajir ah u fuliyeen Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya, gaar ahaan Kumaandooska GorgorUrurka 203aad iyo ciidamada AUSSOM, gaar ahaan Ugand People Defence Force (UPDF) ayaa guul ku soo dhammaaday. Hawlgalkan ayaa dhacay shalay oo ay taariikhdu ahayd 03, April, 2026. Waxay ciidamadu gacanta ku soo dhigeen sargaal sare oo ka tirsanaa kooxda Alshabaab (AS). Sargaalka ayaa lagu magacaabaa Salaad Cismaan Macalin Cabdi, halka uu ku hawlgalo magacyada Salaad Dheere iyo Saham, kaas oo ahaa taliye guuto oo miisaan ku dhex lahaa qeybta jabhadaha ee kooxda argaggaxisada ah ee al-Shabaab.

Hawlgalku wuxuu ka dhacay tuulada Soomaray, oo qiyaastii 5 kiiloomitir dhanka galbeed ka xigta degaanka Mubaarak ee gobolka Shabeellada Hoose. Saham ayaa la qabtay xilli uu ku jiray hawlgal sahan ah, isgaa oo indha-indhayn ku samaynayay fariisimaha difaaca ee ciidamada, si uu loogu diyaariyo weerarradii cagmarinta ahaa ee aroorta hore lagu la soo kallihi jiray xeryaha. Degaanka Mubaarak ee uu Saham sahminayay ayay dawladdu la wareegtay 02 March 2026. Waa bil iyo labo maalin ka hor.

Maxaan ka Naqaanaa Saham?

Sida ay warbaahinta dawladda iyo kuwa madaxa bannaan sheegeen, Salaad Dheere waa 40 jir ku dhashay, kuna barbaaray magaalada Burco. Waxa uu kooxda AS ku soo biiray 2009kii. Saham ayaa kooxda kamid ahaa muddo 17 sano, halka uu leeyahay khibrad milatari 10 sano ka mid ah 17 sano. Sannadka marka uu 2016 ayuu u wareegay qaybta jabhadaha kooxda oo uu ka tirsanaa ilaa sikinka la soo qabanayay.

Muddada uu jabhadda ka tirsanaa waxa uu qayb weyn ka ahaa weerarro la la eegtay ciidamada dawladda iyo kuwa AUSSOM ee ku sugnaa Shabeellaha Hoose. Markiiba waxaa maskaxdeenna ku soo degdegaysa mid kamida weerarradii ugu caansanaa ee Shabeellaha Hoose ka dhacay; kaas oo ahaa weerarkii Buulamareer ee lagu qaaday ciidankii Yugaandha, dhammaadka bishii May 2023. Subaxdaas waxaa dhimatay in ka badan 100 askari.

Haddaba, Saham, waxa uu daraja ahaan gaaray heer Taliye Guuto, isaga oo gacanta ku hayay iskuxirka unugyo muhiim ah. Xilligii la qabanayay, waxa uu hoggaaminayay koox ka kooban 17 dagaalyahanno ajaanib ah oo dhowaan laga soo raray magaalada Jilib, loona soo wareejiyay degaanka Ugunji ee Shabeellaha Hoose.

Qabashada Saham ka dib, waxaa soo baxday oo laga helay xogo xasaasi ah oo ay inyar ka fasaxeen hay’adaha amniga. Xogahaasi waxaa kamida xog sheegaysa in xubin kale oo ku hawlgala magaca Ismaaciil oo u dhashay dalka Kenya in loo diyaariyay ismiidaaminta weerarka lagu soo qaadi lahaa degaanka Mubaarak ee uu sahmintiisa waday Saham.

Taliyaha Qeybta Kowaad ee ciidanka, Sarreeye Guuto, Jackson Kayanja, iyo saraakiisha SNA ayaa ku tilmaamay qabashada Saham dhabarjab weyn oo ku dhacay awoodda jabhadda kooxda ee gobolka Shabeellada Hoose. Waxay sheegeen in ninkani uu ahaa maskaxdii ka dambaysay abaabulka iyo iskuxirka hawlgallada degaannada Buulo CabdulleMudulowBuuladoontaUgunji, iyo Busley ee Shabeellaha Hoose. Qabashadiisu waxay ciidamada isbahaysiga siinaysaa macluumaad muhiim ah oo ku saabsan dhaqdhaqaaqa dagaalyahannada ajaanibta ah ee kooxda dhexdeeda iyo qorshayaashooda weerar ee mustaqbalka dhow iyo jabhadda ku sugan Shabeellaha Hoose.

Falanqayn Guud

  • Luminta Hoggaankii Khibradda lahaa: Saham ma ahayn xubin ku cusub kooxda, maadaama uu ka tirsanaa tan iyo 2009kii, waxay ka dhigan tahay in uu lahaa khibrad 17 sano ah. Qabashada sarkaalkan waxay kooxda ka luminaysaa xusuustii hawlgallada, maadaama uu ahaa qof si qotodheer u yaqaannay xeeladihii hore iyo kuwa hadda, gaar ahaan aagga Shabeellada Hoose iyo Banaadir. Sidoo kale, in la qabto taliye guuto isagoo ku jira hawlgal sahan, waxay muujinaysaa in sirdoonka Ciidanka Xoogga Soomaaliyeed iyo kuwa xulafadu ay awood u yeesheen inay gudaha u galaan qorshayaashii ugu dahsoonaa ee kooxda, taas oo wiiqaysa kalsoonida hoggaanka.
  •  Isbeddelka Istaraatiijiyadda Kooxda: Xogta sheegaysa in Saham uu hoggaaminayay 17 dagaalyahanno ajaanib ah oo laga soo raray Jilib, loona wareejiyay degaanka Ugunji, waxay tilmaamaysaa culayska saaran Jilib iyo in kooxdu ay bilowday inay saadka iyo dagaalyahannada ugu muhiimsan ka soo saarto saldhigyadooda fog, si ay u difaacdaan ama u weeraraan aagga Shabeellaha Hoose. Sidoo kale, in taliye Soomaali ah loo igmado hoggaanka argaggaxisada ajaanibta ah waxay muujinaysaa kalsoonida weyn ee lagu qabay Saham iyo doorkii muhiimka ahaa ee uu ku lahaa iskuxirka unugyada kala duwan ee kooxda.
  •  Iskaashiga CXDS Iyo AUSSOM: Hawlgalkan wuxuu guul weyn u yahay iskaashiga cusub, iyadoo ka qaybgalka ciidamada gaarka ah ee Turkiga ay calaamad u tahay weji cusub oo lagu naafaynayo hoggaanka kooxda, halkii ay markii hore ku koobnaan jireen tababbarka iyo taageerada cirka. Sidoo kale, tayada ay muujiyeen Ururka 203aad ee Kumaandooska Gorgor waxay caddayn u tahay inay hadda awood u leeyihiin kahortagga weerarro qorshaysan iyo hawlgallo lagu soo qabanayo bartilmaameedyo muhiim ah, taas oo fursad weyn u ah helitaanka xogo sirdoon oo tayo leh.
  • Saamaynta Amni ee Shabeellada Hoose: Degaanka Mubaarak iyo agaggaarkiisu waxay muddo dheer ahaayeen goobo ay kooxdu ka soo abaabusho weerarada lala beegsado caasimadda iyo saldhigyada AUSSOM. Magaca “Saham” ee sarkaalkan loo yaqaanno wuxuu muujinayaa inuu ahaa “indhaha” iyo “sahanka” kooxda, qabashadiisuna waxay indhatirtay unugyadii diyaarinayay weerarka weyn ee Mubaarak, taas oo badbaadisay nafta askar iyo rayid badan. Inkastoo xubno kale ay baxsadeen, haddana xogta laga helayo Saham, waxay fududayn kartaa in la dabagalo, lana baabi’iyo haraadiga unugyadii uu hoggaaminayay.

Gunaanad.

Qabashada Saham waa mid ka mid ah guulaha ugu waaweyn ee sanadkan 2026 laga gaaray dhanka sirdoonka milatariga. Ma ahan oo kaliya in laga saaray furinta argaggaxiye khibrad leh, balse waxay dawladda siinaysaa fursad ay ku fahanto sida kooxdu hadda u habaysan tahay, gaar ahaan xiriirka u dhexeeya unugyada Jilib ka yimaada iyo jabhadda ka hawlgasha Shabeellaha Hoose.

Xigasho: Goobjoog

Hoggaamiyaha ku meel-gaarka ah ee Koonfur Galbeed oo magacaabis sameeyay

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha kumeel-gaarka ah ee maamul-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa maanta sameeyay magacaabistiisii ugu horreysay tan iyo markii loo magacaabay maamulkaas.

Jabriil Cabdirashiid Xaaji oo wareegto soo saaray ayaa Cali Cabdulaahi Isaaq u magacaabay agaasimaha guud ee Madaxtooyada Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Wareegtadan ayaa lagu shaaciyay bogga rasmiga ah ee maamulka, kaas oo uu hadda gacanta usoo galay maamulka, sida muuqata.

Dhanka kale, hoggaamiye Jibriil oo ay dhawaan magacowday dowladda Soomaaliya ayaa weli wada kulamo gaar gaar ah, isaga oo xalay la kulmay qaar ka mid ah odeyaasha dhaqanka Koonfur Galbeed, kaas oo diiradda lagu saaray xoojinta nabadda iyo wadajirka bulshada.

Ujeedka kulankaas ayaa ahaa dardargelinta dadaallada nabadaynta, iyadoo hoggaamiyuhu uu odeyaasha kala hadlay doorka muhiimka ah ee ay ku leeyihiin ilaalinta xasilloonida iyo dib-u-heshiisiinta bulshada dhexdeeda.

Sidoo kale Jabriil oo madasha ka hadlay ayaa adkeeyay in Koonfur Galbeed ay mudnaan gaar ah siinayso nabadda iyo wada noolaanshaha shacabka.

Dhankooda odeyaasha dhaqanka ayaa soo dhaweeyay kulanka, iyagoo ballanqaaday inay si dhow ula shaqeyn doonaan maamulka si loo xaqiijiyo nabad waarta iyo horumar laga gaaro deegaanka.

Si kastaba ha’ahaateen magaalada Baydhaba waxay haatan martigelineysaa madax culus oo ay kamid yihiin madaxweyne Xasan Sheekh, guddoomiyaha baarlamaanka, xidhibaanno, wasiirro, saraakiil iyo ciidamo badan oo loo daad-gureeyay magaaladaas, waxaana haatan soconayo kulamo wada tashi ah.

DF oo u digtay Cabdinuur iyo Cabdikariin Cali Kaar

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta Soomaaliya, Cabdiraxmaan Yuusuf Al-Cadaala oo qoraal soo saaray ayaa digniin toos u diray afhayeennadii hore ee Madaxtooyada Cabdinuur Maxamed Axmed iyo Cabdikariin Cali Kaar oo maalmahan tabinayay barmaajiyo lagu dhaliilayo kooxda Villa Soomaaliya, iyagoo soo bandhigayo arrimo xasaasi ah.

Al-Cadaala ayaa labada nin ku eedeeyay inay marin habaabinayaan bulshada, iyagoo isku ekeesiiyeen Wariyeyaal, ayna ujeedadooda tahay baahinta warar been abuur ah, sida uu hadalka u dhigay

“Digniin iyo caddayn. Waxaan muwaadintiinteenna sharafta leh lawadaagaynaa in mudooyinka danbe ay soo baxeen kooxo Siyaasadeed oo markii ay ku fashilmeen in ay aragtidooda ka iibiyaan dadka soomaaliyeed isla markaana suuq u waayay badeecadooda beenta ku dhisan  maadaama ay Dadka Soomaaliyeed horay u arkeen ficiladooda xun hadda go’aansaday in ay wajiga badashaan si ay Dadka aragtidooda u qaldaan” ayuu yiri wasiirku.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray “Kooxahaan, waxeey isku ekeesiiyaan in ay yihiin Saxafiyiin iyaga oo warar been abuur, Dicaayad iyo Qabyaalad xambaarsan gudbinaya kuna gudbinaya Bogag ay ka samaysteen Social Media-yaha  si aan Dadku u fahmin maadaama lagu yaqaano ku tagrifal iyo dhaqan xumo ay ku kaceen intii ay joogeen xafiisyada Dawladda”.

Cabdiraxmaan Al-Cadaala ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in mararka qaarkood ay iska dhigaan falanqeeyayaal siyaasadeed, balse ay u ololeaan hal urur oo kaliya, iyaga oo xambaarsan aragtidiisa.

“Waa u xor aragtidooda balse waa in ay magacooda isticmaalaan oo aanay dadka Soomaaliyeed usoo xiran wajiga sidii Khawaarijta oo kale waana in ay waxa ay aaminsanyijiin banaanka la yimaadaan” ayuu sii raaciyay Al-Cadaala.

Ugu dambeyn wuxuu ugu baaqay guud ahaan shacabka Soomaaliyeed inay ka digtoonaadaan wararka ay faafinayaan labadaan nin oo furtay bog ay u bixiyeen Geed Fadhi oo ay ku falanqeeyaan xaaladda siyaasadeed ee dalka.

“Hadaba, muwaadiniinta waxaan u caddaynaynaa in ashqaastaas aanay ahayn xirfadayaal saxaafadeed ama falanqeeyayaal dhex dhexaad ah sidaas awgeed waa in aan ka digtoonaano in aan lagu sirmin is qarintooda ku dhisan marin habaabinta taas oo horay ay dad badan ugu qaldeen balse markii ficiladoodii xumaa ee Dawladnimada ay ku gaysteen la arkay si fiican loo bartay wajigooda runta ah dhinacna la isaga leexiyay. Mahadsanidiin” ayuu qoraalkiisa kuso gabagabeeyay.

Maxamed Mursal oo soo hadlay kadib jabkii ku dhacay

0

Nairobi (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka, Mudane Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan oo kamid ahaa siyaasiyiintii taageerada u muujiyay madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen ee ugu tegay Baydhaba ayaa soo hadlay markiisii ugu horreysay kadib jabkii ku dhacay, isaga oo kamid ahaa xubnihii ka cararay magaalada markii ay soo galeen ciidamada dowladda.

Mursal oo qoraal dheer soo saaray ayaa eedeymo u jeediyay madaxweyne Xasan Sheekh iyo dowladdiisa, isaga oo sheegay inuu burburiyay maamulkii sharciga ahaa ee Dowlad-goboleedka Soomaaliyeed ee Koonfur Galbeed.

Sidoo kale, wuxuu intaasi kusii daray in tallaabada ay qaadday dowladda dhexe ay dhaawaceyso nidaamka federaalka iyo dowladnimada dalka.

Hoos ka akhriso warsaxaafadeedka oo dhammaystiran;-

Faragelinta Dowladda Federaalka ee Koonfur Galbeed iyo Burburinta Nidaamka Federaalka

Duullaankii ay Dowladda Federaalka ku soo qaadday Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, iyadoo adeegsanaysa awood ciidan iyo amarro ka baxsan habraacyada dastuuriga ah, wuxuu si toos ah u sababay burburinta maamulkii sharciyadda ku dhisnaa ee dowlad-goboleedkaas, isla markaana wuxuu abuuray xaalad hubanti la’aan siyaasadeed iyo mid amni.

Tallaabadan ma aha oo kaliya mid ka hor imaanaysa sharciga, balse waa mid si weyn u dhaawacaysa jiritaanka nidaamka federaalka iyo dowladnimada dalka.

Koonfur Galbeed waa dowlad-goboleed si sharci ah u dhisan, kuna saleysan Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, leh hay’ado fulineed iyo sharci-dejin oo si nidaamsan u shaqeynayay.

Hase yeeshee, waxaa si cad u muuqata in maamulkeedii sharciyadda ku dhisnaa si ula kac ah loo wiiqay lana burburiyay, iyadoo la kala diray hay’adihii dowliga ahaa, laguna beddelay amarro iyo go’aanno aan lahayn saldhig dastuur, kana imanaya meel ka baxsan nidaamka federaalka.

Dowladda Federaalka ayaa si toos ah ula wareegtay awoodihii dowlad-goboleedka, taasoo keentay in magacabisyo sharci-darro ah laga sameeyo dhammaan heerarka maamulka laga bilaabo heer degmo ilaa heerka ugu sarreeya ee fulinta.

Guddoomiyeyaasha degmooyinka iyo hoggaanka sare ee maamulka ayaa si toos ah looga soo magacaabay xarunta dhexe, arrintaas oo si cad u baabi’inaysa mabda’a is-maamul ee dowlad-goboleedyada, kuna xadgudbaysa kala sarreynta awoodaha ee dastuurku qeexayo.

Ficilladan waxay si cad uga hor imaanayaan mabaadi’da aasaasiga ah ee federaalka, kuwaas oo dammaanad qaadaya madax-bannaanida maamul ee dowlad-goboleedyada iyo awooddooda ku aaddan maareynta arrimahooda gudaha. Faragelinta noocan ah waxay burburinaysaa kala dambeyntii dowladeed, waxayna si weyn u dhaawacaysaa kalsoonida shacabka ee hay’adaha dowliga ah.

Adeegsiga ciidamada Dowladda Federaalka ee lagu faragelinayo arrimaha Koonfur Galbeed wuxuu sababay amni darro baahsan. Dhaqdhaqaaqyada militari waxay saameyn toos ah ku yeesheen shacabka rayidka ah, iyagoo keenay barakac, hakad ku yimid adeegyada aasaasiga ah, iyo burbur ku yimid xasilloonidii deegaanka. Taasina waxay sii xoojisay fowdada, jahawareerka maamul iyo kala-daadsanaanta hay’adaha.

Isbeddelka aan loo marin dariiq sharci ah wuxuu meesha ka saaray nidaamkii dowladeed ee ku dhisnaa sharciyadda, isagoo beddelay hannaan ku tiirsan amar iyo awood aan dastuur ku dhisnayn. Tani waxay sii kordhisay khilaafaadka siyaasadeed, waxayna halis gelinaysa xasilloonida guud ee dalka.

Waxaa sidoo kale isa soo taraya walaaca laga qabo jihada siyaasadeed ee dalka, iyadoo ay muuqato in ay jiraan dadaallo uu wado Madaxweyne Xassn oo horseedi kara wiiqista ama burburinta nidaamkii federaalka ee soomaalida ku heshiiyeen.

Nidaamka federaalka ah waa natiijada heshiis qaran oo lagu dhisay wada-tashi, tanaasul iyo rabitaan lagu badbaadinayo midnimada iyo dowladnimada dalka.

Sidaas darteed, waxaa lagama maarmaan ah in si degdeg ah oo adag looga hortago jihada siyaasadeed ee halista ku ah nidaamka federaalka.

Imaaraadka oo la ogaaday in uu fuliyey dilal qorsheysan oo ka dhacay gudaha dalka….

Washington (Caasimada Online) – Dokumiintiyo maxkamadeed ayaa daaha ka qaaday in sarkaal hore uga tirsanaa ciidamada gaarka ah ee Mareykanka (Komaandooska) uu malaayiin doolar ka sameeyay dilal qorsheysan oo uu dowladda Imaaraadka Carabta uga fuliyay gudaha dalka Yemen.

Warbixintan, oo ay baahisay jariidadda New York Post, maalintii Khamiista, ayaa lagu xusay magaca Abraham Golan oo ah calooshiis-u-shaqeyste lagu eedeeyay inuu ka dambeeyay isku-daygii dil ee lala beegsaday siyaasiga iyo xildhibaanka reer Yemen ee lagu magacaabo Anssaf Ali Mayo, kaas oo dirqi uga badbaaday isku-daygaas, isagoo haatan dacwadan gudbiyay.

Golan iyo Isaac Gilmore, oo isna hore uga tirsanaa ciidamada badda Mareykanka ee loo yaqaan Navy SEALs, ayaa bishii Ogosto 2015 wada aasaasay shirkad lagu magacaabo Spear Operations Group.

Sida ku cad dacwadda ay xiganeysa New York Post, raggan ayaa dowladda Imaaraadka u bandhigay, lana galay heshiis dhigaya inay Abu Dhabi u fuliyaan “dilal qorsheysan.” Beddelka shaqadaas, shirkadda Spear ayaa bishii la siinayay lacag dhan $1.5 Milyan oo dollar, oo ay wehliyaan lacago abaalmarin ah (Bonuses) oo la siinayo marka ay si guul ah u fuliyaan khaarajinta loo diro.

“Waxaa Yemen ka jiray barnaamij dilal qorsheysan ah. Aniga ayaa maamulayay. Waanu fulinay. Waxaana oggolaanshaheeda bixisay dowladda Imaaraadka oo qayb ka ahayd isbaheysiga,” ayuu yiri Golan, sida ku cad doukumiintiyada maxkamadda.

Heshiiskii Abu Dhabi iyo doorka Dahlan

Heshiiska u dhexeeya shirkadda Spear iyo Imaaraadka ayaa lagu saxiixay magaalada Abu Dhabi, intii lagu guda jiray kulan ay New York Post sheegtay inuu goobjoog ka ahaa Mohammed Dahlan, oo ah siyaasi Falastiini ah oo masaafuris ku maqan, balse markii dambe noqday la-taliyaha Madaxweynaha Imaaraadka, Maxamed bin Saayid Al Nahyan.

Jariidadda Buzzfeed ayaa sanadkii 2018-kii daabacday sawir muujinaya Gilmore, Golan iyo Dahlan oo wada socda.

Markii la saxiixay heshiiska, Golan iyo Gilmore ayaa qoray xubno hore uga tirsanaan jiray milateriga, oo uu ku jiro Dale Comstock, oo ahaan jiray sarkaal ka tirsan Ciidamada Gaarka ah ee Milateriga Mareykanka. Sarkaalkan ayaa bishii la siin jiray $40,000 oo dollar iyo abaalmarino dheeri ah, si uu u hoggaamiyo kooxda fulineysay dilalka.

Sida ay qortay New York Post, Golan ayaa dilalka qorsheysan ee uu u fulinayay Imaaraadka waxa uu kasoo maleegayay qasri aad u weyn oo ku yaalla magaalada San Diego ee dalka Mareykanka, kaas oo qiimihiisu dhan yahay 7 milyan oo doolar.

Beegsiga xubnaha xisbiga Al-Islah

Baaritaan hore oo ay sameysay jariidadda Buzzfeed ayaa daaha ka qaaday in Imaaraadku uu calooshood-u-shaqeystayaashan u kireystay si ay u khaarajiyaan xubnaha sare ee xisbiga Al-Islah, oo ah laanta Yemen ee ururka Ikhwaanul Muslimiin.

Warbixintaas waxaa qayb ka ahaa muuqaal diyaaradaha Drones-ka laga helay oo la dusiyay, kaas oo muujinayay isku-day fashilmay bishii Diiseembar 2015 oo la doonayay in lagu dilo xildhibaan Mayo iyo cid kasta oo ku sugnayd xafiiskiisa.

Barnaamij dokumiintari ah oo ay baahisay hay’adda BBC-da sanadkii 2024, ayuu Gilmore ku qirtay in magaca Mayo uu ku jiray “liiska dadka la dili rabay”.

Mayo ayaa tan iyo xilligaas sheegay inuu weli la il daran yahay “dhibaatooyin maskaxeed iyo shucuureed” oo ka dhashay isku-daygaas, wuxuuna haatan masaafuris ahaan ugu nool yahay dalka Sacuudi Carabiya, halka xaaskiisa iyo labadiisa carruurta ah ay weli ku harsan yihiin Yemen.

Isku-daygii la doonayay in lagu khaarajiyo Mayo ayaa dhaliyay hirar dilal qorsheysan ah oo ka dhacay Yemen intii u dhaxeysay 2015 ilaa 2018. Hay’adda u dooda xuquuqda aadanaha ee Reprieve ayaa baaritaan ku sameysay ilaa 160 dil oo dhacay mudadaas, waxayna ogaatay in 23 qof oo kaliya ay ahaayeen dad xiriir la lahaa ururo argagixiso.

Shaqaaleysiinta xubnaha Al-Qaacida

Dowladda Imaaraadka ayaa gaashaanka u daruurtay eedeymaha ku saabsan inay bartilmaameedsatay shaqsiyaad aan xiriir la lahayn argagixisanimada, waxayna ku andacootay in howlgalladeeda la dagaalanka argagixisada ay ku fulisay codsi uga yimid dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.

Si kastaba ha ahaatee, baaritaankii BBC-da ayaa lagu ogaaday in calooshood-u-shaqeystayaasha Mareykanka ka sokow, ay Imaaraadku qorteen xubno hore uga tirsanaan jiray ururka Al-Qaacida, si ay gacan uga geystaan amniga koonfurta Yemen.

Xog-ogaal ayaa magacyada 11 xubnood oo hore uga tirsanaa Al-Qaacida u gudbiyay BBC-da, kuwaas oo la sheegay in loo shaqaaleysiiyay inay la shaqeeyaan Golaha Ku-meel-gaarka ah ee Koonfurta (STC) oo gacan-saar la leh Imaaraadka. STC way iska fogeysay eedeymahan.

Imaaraadka iyo xisbiga Al-Islah ayaa isku dhinac ka ahaa dagaalka Yemen markii uu billowday sanadkii 2015-kii, iyagoo si wada jir ah ula dagaalamayay dhaq-dhaqaaqa Xuutiyiinta (Ansar Allah). Balse xiriirka labada dhinac ayaa si weyn u xumaaday bishii Oktoobar 2017, markaas oo ay isku dhacyo hubeysan ka dhex qarxeen Al-Islah iyo maleeshiyaadka daacadda u ah Imaaraadka ee ku sugan magaalada Cadan.

Sirdoonka Mareykanka oo xog lama filaan ah ka bixiyey awoodda gantaallada Iiraan

New York (Caasimada Online) – Sida lagu xusay warbixinno sirdoon oo uu Mareykanku soo saaray, hawlwadeennada Iiraan ayaa dib u qodayay, salkana u xaarayay godadka dhulka hoostiisa ah iyo xarumaha gantaallada ee ay duqeeyeen diyaaradaha Mareykanka iyo Israa’iil, iyagoo dib u hawlgelinaya saacado uun kaddib markii la weeraray. 

Warbixinnada, oo uu soo xigtay wargeyska The New York Times, ayaa sidoo kale sheegaya in Iiraan ay wali haysato tiro aad u badan oo ah gantaalladeeda iyo gawaarida guurguura ee gantaallada tuura.

Wasaaradda Difaaca Mareykanka ee Pentagon-ka iyo Aqalka Cad ayaa toddobaadkan sheegay in ay horumar weyn ka sameeyeen dagaalka Iiraan. Shir jaraa’id oo ay qabteen toddobaadkan, Pentagon-ka ayaa ku sheegay in ay Iiraan ku garaaceen 11,000 oo bartilmaameed, muddo shan toddobaad ah oo uu dagaalku socday.

Balse, hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa shaki geliyay in Mareykanku uu ku dhow yahay in uu baabi’iyo awoodda gantaallada Iiraan, taas oo ah yoolka ugu weyn ee dagaalka.

Iyadoo hay’adaha sirdoonku aysan si dhab ah u qiyaasi karin tirada gantaal-tuureyaasha haray, haddana Iiraan ayaa wali awood u leh in ay adeegsato gantaalladeeda ballistic-ga ah iyo qalabkeeda gantaallada tuura si ay u weerarto Israa’iil iyo dalalka kale ee gobolka, sida ay sheegeen saraakiil Mareykan ah oo xog-ogaal u ah warbixinnada sirdoonka.

Xoghayaha Arrimaha Dibadda, ahna la-taliyaha amniga qaranka Mareykanka, Marco Rubio, ayaa sheegay in “wiiqidda ba’an” ee awoodda Iiraan ee riditaanka gantaallada ay tahay mid ka mid ah yoolalka ugu waaweyn ee dagaalka. Xoghayaha Difaaca, Pete Hegseth, ayaa isna si isdaba-joog ah uga hadlay khasaaraha ay duqeymaha Mareykanka iyo Israa’iil gaarsiiyeen Iiraan, iyo hoos u dhaca ku yimid tirada gantaallada ay Iiraan riddo.

“Haa, wali waxay ridi doonaan gantaallo, laakiin waan soo ridi doonnaa,” ayuu yiri Hegseth maalintii Isniinta. “Waxaa xusid mudan, 24-kii saac ee la soo dhaafay waxaan aragnay tiradii ugu yareyd ee gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee cadowga ee ay Iiraan riddo. Dhulka hoostiisa ayay gelayaan, laakiin waan soo heli doonnaa.”

Sida ay tilmaameen Hegseth iyo saraakiisha Aqalka Cad, heerka ay Iiraan u riddo gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones-ka) ayaa si weyn hoos ugu dhacay tan iyo markii uu dagaalku bilowday.

“Xaqiiqadu waa tan: Weerarradii Iiraan ee gantaallada ballistic-ga iyo drones-ka ayaa hoos u dhacay boqolkiiba 90%, ciidankoodii badda waa la tirtiray, saddex meelood labo meel xarumihii wax-soo-saarkoodana waa la dhaawacay ama waa la burburiyay, Mareykanka iyo Israa’iilna waxay leeyihiin awood cirka ah oo buuxda oo ka dhan ah Iiraan,” ayay tiri Anna Kelly oo u hadashay Aqalka Cad.

Arrintani waxay ilaa xad muujineysaa guusha duqeymaha Mareykanka iyo Israa’iil. Balse, hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa sidoo kale aaminsan in Iiraan ay gantaal-tuureyaasheeda intooda badan ku xareyso godadka dhulka hoostiisa ah iyo boholaha si ay uga ilaaliso duqeymaha.

Iiraan, sida ay sheegeen saraakiisha Mareykanka, waxay dooneysaa in ay sii haysato inta ugu badan ee suurtagalka ah ee awooddeeda gantaallada, si ay u sii waddo cadaadiska haddii dagaalku uu dheeraado, ama ay gobolka ugu hanjabto kaddib marka uu dhammaado.

In kasta oo ay si taxaddar leh u adeegsaneyso gantaal-tuureyaasheeda, hubkeeduna uu yaraaday, haddana Iiraan way sii wadday in ay weerarto Israa’iil.

Iiraan ayaa maalintii ku rida Israa’iil ilaa 20 gantaal, iyadoo mar qura rida hal ama labo gantaal, sida ay sheegeen saraakiil Mareykan ah oo isugu jira kuwa hadda shaqeeya iyo kuwo hore. Sarkaal reer Galbeed ah ayaa isna maalintii Jimcaha sheegay in Iiraan ay maalintii riddo 15 ilaa 30 gantaallada ballistic-ga ah, iyo 50 ilaa 100 ka mid ah diyaaradaha drones-ka ee is-qarxiya.

Saraakiil hore ayaa sheegay in kala-qeybsanaan ka jirta dowladda Iiraan dhexdeeda ay wiiqday taliska iyo maamulka, taas oo Iiraan ku adkeyneysa in ay mar qura wada riddo tiro badan oo gantaallo ah.

Qiimeynta saxda ah ee awoodda hadda ee Iiraan ayaan caddayn, sababtoo ah Iiraan ayaa adeegsanaysa tiro badan oo ah aaladaha lagu marin-habaabiyo cadowga, Mareykankuna ma hubo inta gantaal-tuure ee uu burburiyay ay ahaayeen kuwo dhab ah.

In kasta oo uu Mareykanku haystay qiyaas ku saabsan gantaal-tuureyaasha Iiraan kahor dagaalka, haddana tiradaasi ma ahayn mid sugan. Waxaa sidoo kale adag in la qiimeeyo tirada gantaal-tuureyaasha ku dhex jira godadka ama boholaha ee ay duqeeyeen Mareykanka ama Israa’iil.

In kasta oo godadka dhulka hoostiisa ah iyo xarumaha gantaallada ay marka hore u muuqdaan in la burburiyay, xaqiiqadu waxay tahay in Iiraan ay awood u yeelatay in ay si degdeg ah dib ugu qoddo oo ay u soo saarto gantaal-tuureyaasha, kaddibna ay mar kale rido.

Telefishinka CNN ayaa horay u weriyay in Iiraan ay wali haysato kala bar gantaalladeeda. Saraakiisha ayaa sheegay in tiradaasi ay ku jirto qiyaasta lagu xusay warbixinnada sirdoonka, balse warbixinnadu aysan bixin tiro dhab ah oo ku saabsan gantaal-tuureyaasha haray.

Wargeyska Haaretz ee ka soo baxa Israa’iil ayaa isna horay u weriyay in Iiraan ay adeegsatay caga-fayo si ay dib ugu soo saarto gantaal-tuureyaashii lagu duugay ama lagu xiray godadka dhulka hoostiisa ah.

Maxaa ka socda Baydhaba kadib is-beddelkii dhacay?

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay waxaa haatan ka socda dhaq-dhaqaaqyo xoogleh iyo kulamo siyaasadeed oo looga arrinsanayo mustaqbalka Koonfur Galbeed, maadaama uu dhacay isbeddel wayn oo ku yimid hoggaanka maamulkaasi, kadib markii meesha laga saaray madaxweyne Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen).

Hoggaamiyaha kumeel-gaarka ah ee ay dhawaan magacowday dowladda Soomaaliya Mudane Jabriil Cabdirashiid Xaaji ayaa hadda kulamo ka bilaabay magaalada, isaga oo xalay la kulmay qaar ka mid ah odeyaasha dhaqanka Koonfur Galbeed, kaas oo diiradda lagu saaray xoojinta nabadda iyo wadajirka bulshada.

Ujeedka kulankan ayaa ahaa dardargelinta dadaallada nabadaynta, iyadoo hoggaamiyuhu uu odeyaasha kala hadlay doorka muhiimka ah ee ay ku leeyihiin ilaalinta xasilloonida iyo dib-u-heshiisiinta bulshada dhexdeeda.

Sidoo kale Jabriil oo madasha ka hadlay ayaa adkeeyay in Koonfur Galbeed ay mudnaan gaar ah siinayso nabadda iyo wada noolaanshaha shacabka.

Waxaa kale oo uu odayaasha uga mahadceliyay kaalintooda muuqata, wuxuuna ku boorriyay inay sii xoojiyaan dadaallada ay ugu adeegayaan bulshada.

Dhankooda odeyaasha dhaqanka ayaa soo dhaweeyay kulanka, iyagoo ballanqaaday inay si dhow ula shaqeyn doonaan maamulka si loo xaqiijiyo nabad waarta iyo horumar laga gaaro deegaanka.

Baydhaba waxay haatan martigelineysaa madax culus oo ay kamid yihiin madaxweyne Xasan Sheekh, guddoomiyaa baarlamaanka, xidhibaanno, wasiirro, saraakiil iyo ciidamo badan oo loo daad-gureeyay magaaladaas, waxaana haatan soconayo kulamo wada tasho ah.

Qorshaha guud ee dowladda ayaa sidoo kale ah in doorasho laga qabto magaaladan, si loo soo doortay baarlamaan iyo madaxweyne cusub.

 

DF oo cafis u fidisay ciidankii Asluubta ee ka qayb-qaatay dagaalkii Baydhaba + Video

0

Muqdisho (Caasimada Online) –  Taliyaha cusub ee Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, Sarreeye Gaas Maxamed Sheekh Xasan Xaamud oo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay inay jiraan ciidamo ka tirsan kuwa Asluubta ee Koonfur Galbeed oo ka qayb-galay dagaalkii ka dhacay Baydhaba, iyagoo la saftay maamulkii laga adkaaday ee madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Xaamud ayaa sheegay in weli askartaas ay ku maqan yihiin bannaanka Baydhaba, qaarkoodna ay ku dhuumanayaan guryo ka yaalla magaalada dhexdeeda, isaga oo fariin u diray, uguna baaqay inay soo laabtaan.

“In la’is cafiyo ayaan rabnaa cid allaala cidii ka tirsan ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, gaar ahaan ciidanka Asluubta Koonfur Galbeed ee shaqaaqadan qayb ka noqotay ama bannaanka jooga ama guri ku xiran hasoo baxo” ayuu yiri taliyaha cusub ee ciidanka Asluubta Soomaliyeed.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Wixii khalad dhacay waa la wada saxaa laakiin inaan maqlo ma rabi askari Asluubta ah ayaa baxay qoray ayuu qaatay inta la aaday war adiga qabiil muxuu ku taraa? waxbane qaranimadaan iyo maamulkan ayaa wax ku taraayo”.

Sidoo kale, wuxuu hoosta ka xariiqay in dowladda Soomaaliyeed ay cafisay, ayna sii wadan karaan shaqadooda, maadaama uu dhacay isbeddel maamul.

“Risaaladeenna waxaa waayay ka talis asluub ahaan cid alaalaha ciddii dhex gashay arrintaas waxba looma haysto waa cafis iyo ma saamax marka hasoo laabtaan shaqadooda ha wataan” ayuu mar kale yiri Taliye Xaamud.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan xaaladda Baydhaba ay dagan tahay, isla markaana uu ku sugan yahay madaxweyne Xasan Sheekh oo kulamo wadatashi ah ka wada magaaladaasi, si loogu diyaar garoobo doorashooyin, loona helo hoggaan rasmi ah oo beddela maamulkii hore.

Si kastaba, dowladda dhexe ayaa horay u sheegtay in uusan jiri doonin beegsi iyo aargudasho lagula dhaqaaqo ciidanka iyo dadkii la shaqeynayay maamulkii hore ee uu hoggaaminayay madaxweynihii hore ee Cabdicasiis Lafta-gareen.

NISA oo fulisay laba howlgal oo lagu laayay horjoogayaal Shabaab ah + Magacyada

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Warsaxaafadeed kasoo baxay Hay’adda NISA ayaa waxaa lagu faah-faahiyay laba howlgal oo saacadihii u dambeeyay laga fuliyay deegaanno ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose, kuwaas oo lagu beegsaday horjoogayaal iyo maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

NISA ayaa shaaca ka qaaday in howlgalladan lagu dilay illaa 9 dhagarqabe, sidoo kalena lagu burburiyay matooro waaweyn oo ay kooxda u adeegsan jirtay farsameynta miinooyinka iyo walxaha qarxa.

“Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), oo kaashanaya saaxiibada caalamka, ayaa fuliyay howlgallo qorsheysan oo ka dhacay Gobolka Shabeellaha Hoose, kuwaas oo lagu beegsaday xarumo iyo maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta. Howlgalladan waxaa lagu dilay sagaal dhagarqabe, iyada oo lagu burburiyay lix matoor oo waaweyn oo kooxdu u adeegsan jirtay farsameynta miinooyinka iyo walxaha qarxa” ayaa lagu yiri qoraalka.

Hay’adda ayaa sheegtay in howlgalka koowaad oo ka dhacay deegaanka Kuunyo Barrow lagu beegsaday koox Khawaarij ah lagu dilay ugu yaraan lix xubnood, iyada oo shaacisay magacyada laba horjooge oo lagu dilay goobta.

“Halkaas waxaa lagu gubay lix matoor, waxaana lagu dilay lix dhagarqabe oo ay ka mid ahaayeen Horjooge Abiikar Nuur oo masuul ka ahaa matoorada iyo gaadiidka, iyo Cabdifitaax Maxamed Xasan oo ahaa Makaanigii ugu weynaa argagixisada ee farsameynta baabuurta qaraxyada” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale, howlgal kale oo ka dhacay deegaanka Tugaareey ee isla gobolka Shabeellaha Hoose ayaa waxaa lagu beegsaday maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta oo gabbaad ka dhiganayay goob kayn ah, halkaas oo iyana lagu dilay seddex dhagarqabe, iyadoo la kala firdhiyay maleeshiyaadkii halkaas ku dhuumaaleysanayay, taas oo wiiqday abaabulkii kooxda.

“Howlgalladan qorsheysan ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee lagu burburinayo xarumaha iyo abaabulka Maleeshiyaadka ee Khawaarijta, isla markaana looga hortagayo isku dayada argagixiso”. ayaa lasii raaciyay.

Maalmihii lasoo dhaafay ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa deegaanka ayaa sare u qaaday beegsiga ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, iyaga oo laba jibaaray howlgallada culus ee ay ka wadaan gobollada Shabeelooyinka.

Madaxweyne Xasan oo halis galay – Maxaa dhacay markii uu ka degay Baydhaba?

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo galinkii dambe ee maanta gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta KMG ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed ayaa la kulmay halis amni, kadib markii hoobiyeyaal ay ku soo dhaceen nawaaxiga garoonka diyaaradaha.

Hoobiyeyaasha la soo tuuray oo laba ahaa ayaa mid ka mid ah wuxuu ku dhacay meel u dhow halka ay taagnayd diyaaradda sidday madaxweynaha, xilli ay diyaaradda caga dhiganeysay, sida ay Caasimada Online u sheegeen xubno goobjoog ahaa oo ku sugnaa goobta soo dhoweynta.

Hoobiyaha labaad ayaa isna ku soo dhacay xilli uu madaxweynuhu salaan sharaf ka qaadanayay cutubyo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, gudaha garoonka diyaaradaha ee Shaati Gaduud.

Wararka ayaa intaas ku daraya in hoobiyaha koowaad uu ku dhacay meel aan ka fogeyn diyaaradda, masaafo lagu qiyaasay ku dhowaad 200 mitir, balse uusan geysan wax khasaare ah.

Madaxweynaha ayaa si caadi ah u qaatay salaan sharafka ciidamada, kadibna si nabad ah ayaa isaga iyo wafdigiisa loogu galbiyay Madaxtooyada dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, iyadoo ammaanka si weyn loo adkeeyay.

Illaa hadda ma jirto cid si rasmi ah u sheegatay mas’uuliyadda weerarka hoobiyeyaasha ah ee lagu qaaday garoonka Baydhaba, hase yeeshee weerarro noocan oo kale ah ayaa horey dhowr jeer uga dhacay garoonka, kuwaas oo inta badan loo aaneeyo kooxda Al-Shabaab.

Si kastaba, tagista Madaxweynaha ee magaalada Baydhaba ayaa imanaysa maalmo un kadib markii ciidamada xoogga dalka ay howlgal milatari ku galeen caasimadda KMG ah ee maamul-goboleedka Koonfur Galbeed.

Xasan Sheekh oo dhoolatus ka sameeyay Muqdisho inta uusan u dhoofin Baydhaba

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ahna Guddoomiyaha Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ayaa maanta ka hor inta uusan ka dhoofin magaalada Muqdisho shir guddoomiyay kulanka guddiga fulinta ee ururka, kaas oo u muuqday dhoolatus siyaadadeed.

Kulanka ayaa si qoto dheer loogu falanqeeyay xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo qorsheyaasha mustaqbalka ee ururka, iyadoo diiradda lagu saaray xoojinta wadajirka xubnaha ururka, dardargelinta howlaha siyaasadeed, iyo sidii ururku door muuqda uga qaadan lahaa geeddi-socodka dimuqraadiyeynta dalka.

Intii uu kulanka socday, Madaxweynaha ayaa hambalyo u diray xubnaha cusub ee golaha deegaanka gobolka Banaadir ee dhawaan la dhaariyay, isagoo ku ammaanay sida ay uga go’an tahay inay ka shaqeeyaan horumarinta caasimadda.

Waxa uu xubnaha cusub kula dardaarmay inay si hufan, daacadnimo iyo isla-xisaabtan leh ugu adeegaan shacabka, isla markaana mudnaanta siiyaan adeegyada aasaasiga ah iyo bilicda magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in si buuxda loogu diyaar-garoobo doorashooyinka isku sidkan ee la filayo inay ka qabsoomaan dowlad-goboleedyada dalka.

“Doorashooyinka waa tiirka ugu muhiimsan ee lagu xaqiijin karo matalaad dhab ah iyo dowladnimo ku dhisan rabitaanka shacabka,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Ugu dambeyntiina, Madaxweynaha ayaa ku booriyay dhammaan hay’adaha iyo xubnaha JSP inay ka shaqeeyaan midnimo, wada-tashi joogto ah iyo diyaargarow dhab ah oo horseeda doorashooyin hufan oo lagu kalsoonaan karo. Wuxuu sidoo kale adkeeyay in ururku uu door muhiim ah ka qaadan doono wacyigelinta bulshada iyo kor u qaadista ka-qaybgalka dadweynaha ee doorashooyinka soo socda.

Iiraan oo soo riday diyaarad Mareykanka uu leeyahay iyo askartii saarneyd oo la…

Tehran (Caasimada Online) — Howlgal baadi-goob iyo samata-bixin ah ayaa haatan socda, kaas oo lagu raadinayo shaqaalihii la socday diyaarad dagaal oo uu Mareykanku leeyahay oo ku soo dhacday gudaha dalka Iiraan.

Tani ayaa noqoneysa diyaaraddii ugu horreysay ee si rasmi ah loo ogaado in lagu waayo gudaha dalkaas tan iyo markii uu dagaalku bilowday 28-kii Febraayo, sida ay xaqiijiyeen ilo xog-ogaal ah.

Telefishinka dowladda Iiraan ee IRIB ayaa shaaciyay in diyaarad dagaal oo Mareykanku leeyahay ay bartilmaameedsadeen nidaamka difaaca cirka ee Ciidamada Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) ee bartamaha Iiraan. Sidoo kale, Wakaaladda Wararka ee Fars ee dalka Iiraan, oo aad ugu dhow hay’adaha ammaanka ee dalkaas, ayaa baahisay sawirro la sheegay inay muujinayaan burburka diyaaradda lasoo riday.

Weriye ka hadlayay warbaahin maxalli ah oo ka tirsan telefishinka dowladda Iiraan ayaa shaashadda ka akhriyay bayaan lagu yiri: “Waxaan ugu baaqaynaa dadka deegaanka inay soo qabtaan duuliyaha ama duuliyayaasha cadowga, iyagoo noolna ay ku soo wareejiyaan ciidamada ammaanka, beddelkeedana ay heli doonaan abaalmarin qaali ah.”

Soo dhicitaanka diyaaradda dagaal ee Mareykanka ee maalintii Jimcaha ayaa imanaysa kadib in ka badan hal bil oo uu dagaal xooggan socday, kaas oo duuliyayaasha Mareykanka iyo kuwa Israa’iil ay fuliyeen in ka badan 20,000 oo duqeymood oo xagga cirka ah, iyadoo aan hal diyaarad lagu soo ridin hawada Iiraan, in kasta oo dhowr jeer ay sigteen.

Diyaarad nooceedu yahay F-35A oo uu Mareykanku leeyahay ayaa waxyeelo soo gaartay intii lagu guda jiray howlgal dagaal oo ka dhacay hawada Iiraan 19-kii Maarso, iyadoo duuliyihiina ay soo gaareen dhaawacyo ka dhashay firir. Sidoo kale, waxaa ilaa hadda la soo riday lix iyo toban (16) diyaaradood oo ah kuwa aan duuliyaha lahayn ee nooca loo yaqaan MQ-9 drones.

Dhankeeda, Israa’iil ayaa shaacisay in qaar ka mid ah duuliyayaasheedii ay marar badan dirqi ku badbaadeen, iyagoo ka baxsaday gantaalada difaaca cirka ee Iiraan.

In kasta oo aysan hore uga dhicin gudaha Iiraan, diyaarado Mareykan ah oo ku lug lahaa dagaalka ayaa lagu soo riday ama lagu bur-buriyay meelo ka baxsan Iiraan dhowr jeer.

Saddex diyaaradood oo Mareykan ah oo noocoodu yahay F-15 ayaa la soo riday maalintii labaad ee dagaalka, shil kaas oo ahaa “rasaas sokeeye” oo ay ku lug lahaayeen milateriga dalka Kuweyt. Dhammaan duuliyayaashii ayaa si nabad ah uga soo booday diyaaradahaas.

Dhanka kale, weeraro loo adeegsaday Drones iyo gantaalo oo ay Iiraan ku qaaday saldhigyada Mareykanka ee guud ahaan Bariga Dhexe ayaa waxaa ku dhintay 7 askari oo Mareykan ah halka boqollaal kalena ay ku dhaawacmeen, taas oo sidoo kale sababtay burbur malaayiin doolar ku kacaya oo gaaray diyaarado iyo qalab ciidan.

Weerarka cirka ee lagu qaaday Iiraan oo bilowday 28-kii Febraayo, waxaa si joogto ah qeyb uga ah duuliyayaasha dagaalka ee Mareykanka oo duullimaadyo is-daba-joog ah fulinaya.

Waxay garab socdaan diyaaradaha shidaal-qaadka, kuwa basaaska, diyaaradaha bambaanooyinka daadiya, drones-ka iyo qalab kale. Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa diiwaangeliyay 19 nooc oo diyaarado kala duwan ah oo laga adeegsanayo Bariga Dhexe, kuwaas oo leh xawaare kala duwan, qabanayana shaqooyin kala duwan.

Taliska CENTCOM ayaa horey ugu faanayay in diyaarado ay wadaan duuliyayaal aan marnaba la soo ridin. Galabnimadii Khamiista, waxay si cad ugu dhawaaqeen in dhammaan diyaaradaha dagaalka ee Mareykanka la hayo tiradooda oo ay badqabaan, iyagoo ku eedeeyay Iiraan inay si been abuur ah u sheegatay in ay soo riday diyaarado dagaal in ka badan lix jeer.

Sawirro: Madaxweyne Xasan Sheekh oo gaaray Baydhaba

0

Baydhabo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta KMG ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Madaxweynaha ayaa waxaa halkaas si diiran ugu soo dhaweeyay hoggaamiyaha KMG ah ee Koonfur Galbeed, guddoomiyaha Golaha Shacabka, mas’uuliyiin kale oo heer federaal iyo heer dowlad-goboleed ah iyo boqolaal ka mid ah shacabka Baydhaba.

Safarka Madaxweynaha Jamhuuriyadda ee magaalada Baydhaba ayaa daaran dardargelinta adeegyada bulsho ee loo hayo shacabka deegaanka, xoojinta nabadda iyo dib u heshiisiinta, adkeynta geeddi socodka dimuqraadiyeynta, gurmadka abaaraha iyo horumarinta dowladnimada.

Xasan Sheekh ayaa kulamo la qaadan doonaa hoggaanka KMG ah ee dowlad goboleedka, odayaasha dhaqanka, Saraakiisha ciidamada qalabka sida iyo kuwa Daraawiishta iyo qeybaha bulshada.

Kulamadan ayaa waxaa diiradda lagu saari doonaa adkeynta amniga, socodsiinta adeegyada dowladnimo ee bulshada loo hayo iyo hirgalinta doorashooyinka qof iyo cod, si loo xaqiijiyo himmilada shacabka soomaaliyeed ee nabadda, xasilloonida iyo horumarka waara.

Ciidanka Dowladda Federaalka oo gacan ka helaya kuwa taabacsan mucaaradka ee la baxay Badbaadada Koonfur Galbeed ayaa Isniintii awood milatari kula wareegay magaalada Baydhaba ee gobolka Baay.

Dowladda Federaalka ayaa hadda ka shaqeynaysa sidii ay bishan gudaheeda maamulka Koonfur Galbeed uga qaban laheyd doorasho qof iyo cod ah, hanaankaas oo ah midka ay isku seegeen Lafta-gareen, ayna si adag u diidan yihiin mucaaradka.

Hanti-dhowrka Qaranka oo kashifay in lacago badan ay DF uga maqan tahay Xalane

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xafiiska Hantidhowrka Guud ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa dib u eegis gaar ah ku sameeyay heshiisyada kirada dhulka dowladda ee ay la galeen toddobo shirkadood oo ganacsi, kuwaas oo ka howlgala xerada Xalane ee magaalada Muqdisho.

Dib u eegistan oo ahayd mid si gaar ah loo baaray ayaa diiradda lagu saaray habraaca loo maray bixinta dhulka, qiimaha kirada, muddada heshiisyada iyo in shirkaduhu ay si buuxda u bixinayeen lacagaha ku waajibay, sida ku cad warbixin ka soo baxday xafiiska Hantidhowrka.

Hanti-dhowrka ayaa si gaar ah u xusay heshiiska lala galay shirkadda SKA International Group, iyadoo la sheegay in shirkaddu ay isticmaasho dhul dowladeed oo cabbirkiisu gaarayo ku dhowaad 40,000 mitir oo laba jibbaaran (SQM), taas oo ka mid ah dhulalka ugu waaweyn ee ay adeegsadaan shirkadaha ka howlgala xerada Xalane.

Sidoo kale, baaristan ayaa muujisay in Dowladda Federaalka ay ka maqan tahay dakhli lagu qiyaasay 860,000 oo doolar, kaas oo la xiriira kirada dhulkaas oo aan si buuxda loo bixin, taas oo dhalisay su’aalo ku saabsan habraaca maaliyadeed ee heshiisyadaas.

Xafiiska Hanti-dhowrka ayaa sheegay in natiijooyinka dib u eegistan lala wadaagay Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada Soomaaliya, maadaama ay tahay hay’adda masuulka ka ah dhulka iyo xarumaha ku yaalla gudaha xerada Xalane, si loo qaado tallaabooyin lagu saxayo khaladaadka jira.

Sidoo kale, Hanti-dhawrka ayaa muujiyay muhiimada in dib loo eego dhammaan heshiisyada la xiriira kirada dhulka dowladda, si loo hubiyo in heshiisyadu waafaqsan yihiin sharciga, isla markaana dowladda ay hesho dakhliga saxda ah ee ka soo xarooda hantideeda.

Si kastaba, arrintan ayaa kusoo beegmeysa xilli ay sii kordhayaan baaqyada ku aaddan hufnaanta maaliyadeed, isla xisaabtanka hay’adaha dowladda, iyo in si gaar ah loo ilaaliyo hantida guud ee qaranka, si looga hortago khasaare dhaqaale oo soo noqnoqda.

Dowladda Soomaaliya oo shaacisay inay xirayso dadka…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Beeraha iyo Waraabka ee Soomaaliya, Maxamed Cabdi Xayir (Maareeye) ayaa shaaciyay in dowladdu ay joojin doonto lacago uu ku tilmaamay sharci-darro oo laga qaado beeralayda Soomaaliyeed, kuwaas oo uu sheegay in si qasab ah looga qaado dadka ka shaqeeya dhulka beeraha.

Wasiirka ayaa sheegay in lacagahaas ay qaadaan dad loo yaqaan “gate keeper-ka,” kuwaas oo sida uu tilmaamay ka faa’iideysta duruufaha nololeed ee beerlayda, isla markaana ka qaata lacago si ay ugu xiraan hay’adaha gargaarka ama ugu sameeyaan kaarar ay ku helaan mucaawino.

Wuxuu wasiirku caddeeyay in dowladdu ay tallaabo adag ka qaadi doonto dadkaas, isla markaana la xiri doono cid kasta oo lagu helo inay lacago sharci-darro ah ka qaadaneyso beeralayda ama dadka danyarta ah ee ku nool dhulka beeraha.

“Lacagaha sharci darrada ah waa la joojinayaa, cid kasta oo dadka beeraha kasoo kaxaysa oo lacag ka qaadata oo buush u dhista si ay u helaan kaarar mucaawino ah, waa la xirayaa oo xabsi ayaa la gelinayaa,” ayuu yiri wasiirka Beeraha iyo Waraabka.

Sidoo kale wasiirka ayaa tilmaamay in ay jiraan dad si khiyaano ah uga faa’iidaysta beeralayda, kuwaas oo u sheega inay u raadinayaan fursado shaqo ama mashaariic horumarineed, balse markii dambe lacago ka qaata iyaga oo aan wax adeeg ah u qaban.

Wuxuu sheegay in arrimahaas ay dhibaato weyn ku hayaan horumarka beeraha dalka, isla markaana ay niyad-jab ku abuurayaan dadka doonaya inay ka shaqeystaan dhulkooda, taas oo hoos u dhigeysa wax-soo-saarka gudaha.

Dhanka kale, wasiirka ayaa ka digay xaalad adag oo ku saabsan amniga cuntada adduunka, isagoo sheegay in dagaallada caalamiga ah ay si weyn u saameeyeen sahayda cuntada iyo suuqyada caalamka.

Wuxuu tusaale u soo qaatay dagaalka u dhexeeya Ruushka iyo Ukraine iyo colaadaha ka jira Bariga Dhexe, kuwaas oo saameyn ku yeeshay dalal badan oo ay Soomaaliya ku jirto, maadaama dalal badan oo cuntada laga keeni jiray ay yareeyeen wax-soo-saarkooda ama ay xaddideen dhoofinta.

Wasiirka ayaa xusay in xitaa dalal horey Soomaaliya uga iibin jiray cunnada ay mararka qaar diideen inay wax iibiyaan, gaar ahaan xilliyadii ay jireen dhibaatooyinka waaweyn sida cudurka COVID-19, markaas oo dal walba uu mudnaanta siiyay dadkiisa.

“Waxaa dhici karta in qof haysta hanti badan uu gaajo u dhinto haddii sahayda cuntada ay yaraato,” ayuu yiri wasiirka, isaga oo ka digay khatarta ka iman karta haddii aan la kordhin wax-soo-saarka gudaha.

Wasiirka Beeraha ayaa sheegay in dowladdu ay hadda diiradda saareyso sidii loo xoojin lahaa wax-soo-saarka gudaha, loona dhiirrigelin lahaa beerlayda Soomaaliyeed, si dalka u gaaro isku filnaansho dhanka cuntada ah.

“Dowladdu waxay isku dayaysa inay isu dheellitirto badbaadinta nolosha dadka iyo ilaalinta wax-soo-saarka dalka, halka markii hore mudnaanta la siin jiray badbaadinta nafaha, hadda waa in dib loo soo nooleeyo beeraha iyo wax-soo-saarka gudaha si looga hortago dhibaatooyin mustaqbalka ka dhasha cunno yari,” ayuu yiri wasiirka.

Soomaaliya ma waxay isu beddeshay Turkistan – Maxaa dhacay shalay?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Soomaaliya waxay shalay diiwaan-gelisay markab sita calanka Soomaaliya, hase yeeshee shirkaddii diiwaan-gelisay waa shirkad Turkish ah.

Arrintan ayaa kusoo beegmeysa xilli sidoo kale la sheegay in rukhsadaha kalluumeysiga (leesinka malaayga) la siiyay shirkado Turkish ah.

Horey Turkiga wuxuu gacanta ugu hayay qaar ka mid ah ilaha dakhliga ugu muhiimsan dalka, sida dekedda Muqdisho iyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde.

Marka arrimahaas la isu geeyo, waxaa sii xoogeysanaya dareenka ah in Soomaaliya si tartiib tartiib ah ugu sii tiirsanayso hal dal oo shisheeye, ilaa ay dadka qaar ku tilmaamayaan in dalku isu beddelayo “Turkistaan”.

Walaaca saameynta Turkiga ee Soomaaliya

Saameynta sii kordheysa ee Turkey ee gudaha Soomaaliya ayaa noqotay mid si gaar ah loo hadal hayo, iyadoo lagu cabbirayo heerka ay gaarsiisan tahay gacanta ay ku leedahay ilaha muhiimka ah ee dalka.

Marka la eego xaalada jirta, Turkiga ma aha oo kaliya dal maalgashi ku sameeyay Soomaaliya, balse waa saaxiib istiraatiiji ah oo si qoto dheer uga dhex muuqda qaab-dhismeedka dowladnimo ee dalka.

Wuxuu maamulaa dekedda, garoonka diyaaradaha, wuxuu tababara ciidamo, wuxuuna ka fuliyaaa gudaha dalka mashaariic horumarineed oo waaweyn. Tani waxay keentay in doorkiisa uu ka gudbo iskaashi dhaqaale una gudbo saameyn siyaasadeed oo muuqata.

Falanqeyn ahaan, waxaa jira saddex heer oo saameyntan lagu fahmi karo. Heerka koowaad waa mid dhaqaale, halkaas oo Turkiga ay ka helay fursado ay uu maamulo ama ku sameeyo ilaha dakhliga ugu weyn ee dalka. Tani waxay siinaysaa awood dhaqaale oo u saamaxaysa inay si dadban u maamusho jihada kobaca dhaqaalaha Soomaaliya.

Heerka labaad waa mid amni iyo milatari, maadaama Turkiga uu door weyn ku leetahay tababarka iyo qalabaynta ciidanka Soomaaliya.

Inkastoo tani ay muhiim u tahay dib u dhiska ciidamada, haddana waxay abuureysaa ku-tiirsanaan dhanka amniga ah, taas oo mustaqbalka keeni karta in go’aannada muhiimka ah ee amniga lagu saleeyo xiriirka lala leeyahay Ankara.

Heerka saddexaad waa mid siyaasadeed, kaas oo ah kan ugu xasaasisan. Dal kasta oo gacanta ku haya dhaqaale iyo amni, wuxuu si dabiici ah u yeelanayaa saameyn siyaasadeed.

Taas micnaheedu ma aha in Turkigu si toos ah u faragelinayo siyaasadda gudaha, balse waxay ka dhigan tahay inuu leeyahay awood ay uu ku saameyn karo go’aannada istiraatiijiga ah ee dowladda Soomaaliya, gaar ahaan marka la gaaro heer ay dowladda ku tiirsanaato taageeradiisa.

Haddaba, su’aasha muhiimka ah ma aha in Turkey ay faa’iido ka helayso Soomaaliya, taas waa arrin caadi ka ah xiriirka caalamiga ah, balse su’aashu waxay tahay: Soomaaliya ma ka faa’iideysaneysaa Turkiga si la mid ah ama ka badan inta laga faa’iideysanayo?

Haddii heshiisyada la galay ay yihiin kuwo daahfuran, caddaalad ah, isla markaana si siman u qeybiya faa’iidada, markaas iskaashigaas wuxuu noqon karaa mid wax dhisa.

Laakiin haddii ay jiraan mugdi ku saabsan qodobada heshiisyada, muddada ay soconayaan, iyo saamiga dhabta ah ee Soomaaliya, markaas waxaa jirta halis ah in dalka uu galo ku-tiirsanaan dhaqaale iyo mid siyaasadeed oo waqti dheer socota.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la fahmo in dhibaatadu aysan ku koobneyn Turkiga oo keliya. Soomaaliya waxay horey u soo martay heerar kala duwan oo ku-tiirsanaan ah oo ay la lahayd dalal kale. Sidaas darteed, arrintu waa nidaamka iyo awoodda dowladeed ee lagu ilaalinayo danaha qaranka, halkii ay noqon lahayd dal gaar ah oo la eedeynayo.

Xalka kama imaanayo in la diido maalgashiga shisheeye, balse wuxuu ku jiraa in la dhiso hay’ado awood leh, sharciyo cad, iyo hannaan isla xisaabtan oo hubiya in heshiis kasta oo la galo uu si dhab ah ugu adeegayo danaha shacabka Soomaaliyeed.

Si kastaba haddii aan si xeel dheer loo maareyn, waxa maanta loo arko iskaashi faa’iido leh ayaa berri isu beddeli kara ku-tiirsanaan culus. Waxayna khatartu tahay in ummad dhan lagu qanciyo wax aan u qalmin, iyadoo khayraadkeedii iyo madax-bannaanideedii dhaqaale si tartiib tartiib ah uga sii siibanayaan gacanteeda.