Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa maanta magacaabay guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ee sanad-guuradii 66-aad ee 26-ka Juun iyo 1-da Luulyo 1960.

Guddigan ayaa mas’uul ka noqon doona diyaarinta, isku-dubbaridka iyo hirgelinta munaasabadaha lagu xusayo maalmaha taariikhiga ah ee xorriyadda iyo midnimada Soomaaliya.

“Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya oo ka duulaya Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana gudanaya mas’uuliyadda dowladda ka saaran xuska maalmaha xorriyadda iyo midnimada dalka, waxa uu magacaabay guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ee sanad-guuradii 66-aad,” ayaa lagu yiri wareegto kasoo baxay xafiiska Ra’iisul Wasaare Xamza.

Waajibaadyada kale ee guddiga waxaa ka mid ah xiriirinta hey’adaha dowladda iyo dhammaan dhinacyada kale ee ka qeyb qaadanaya dabaal-degyada, jaangoynta iyo maareynta kharashaadka ku baxaya xuska, magacaabista guddi heer farsamo ah oo abaabula munaasabadaha kala duwan iyo sugidda amniga goobaha lagu qabanayo xafladaha iyo munaasabadaha la xiriira xuska.

Xubnaha guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ayaa kala ah:

1. Wasiir Cali Yuusuf Cali (Xoosh) – Guddoomiye
2. Wasiir Jeneraal Bashiir Maxamed Jaamac (Goobbe) – Xubin
3. Wasiir Maxamed Cabdi Xayir (Maareeye) – Xubin
4. Wasiir Khadiijo Maxamed Al-Makhzuumi – Xubin
5.  Wasiir Xasan Xuseen Maxamed (Eelaay) – Xubin
6. Wasiir Axmed Macalin Fiqi – Xubin
7. Wasiir Cabdifataax Qaasim Maxamuud – Xubin
8. Wasiir Maxamed Cabdiqaadir Cali – Xubin
9. Wasiiru Dowlaha Xirsi Jaamac Gaani – Xubin
10.  Wasiiru Dowlaha Maxamed Cali Xagaa – Xubin
11. Wasiiru Dowlaha Nuura Mustaf Guudoow – Xubin
12. Guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) – Xubin
13. Agaasime Maxamed Cabdiraxmaan Maxamed (Boolbool) – Xoghaye

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa guddiga faray in ay si dhow uga shaqeeyaan diyaarinta munaasabadaha xuska maalmaha xorriyadda iyo midnimada, si loo muujiyo qiimaha taariikheed ee maalmahan, loona xoojiyo dareenka waddaniyadda, midnimada iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xaaladda guud ee magaalada Muqdisho ayaa saaka deggan, kadib xiisadihii iyo dhaq-dhaqaaqyadii ciidan ee maalmihii lasoo dhaafay ka jiray qeybo ka mid ah caasimadda.

Inkasta oo xaaladdu deggan tahay, haddana weli lama kala qaadin ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo kuwa ilaalada u ah Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Wararka ayaa sheegaya in ciidamada ilaalada Sheekh Shariif ay weli ku sugan yihiin degmada Cabdicasiis, iyagoo ka biyo-diiddan inay ka baxaan goobaha ay hadda ku sugan yihiin.

Dhanka kale, waxaa weli socda dadaallo isugu jira waanwaan iyo wada-hadallo lagu doonayo in lagu xalliyo khilaafka iyo xiisadda siyaasadeed ee u dhexeysa dowladda iyo mucaaradka.

Odayaal dhaqameedyo, siyaasiyiin iyo mas’uuliyiin kala duwan ayaa ku howlan sidii loo gaari lahaa is-afgarad buuxa oo dhex mara Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

Saameynta xiisadda amni ayaa sidoo kale laga dareemay magaalada, iyadoo maanta oo Jimce ah ay yaraadeen dadkii tagi jiray xeebta Liido, oo ka mid ah goobaha ugu mashquulka badan Muqdisho maalmaha fasaxa.

Dhanka kale, wafdi sare oo ka socda dowladda Turkiga ayaa la sheegaya inuu dalka u yimid sidii uu qeyb uga noqon lahaa dadaallada dhex-dhexaadin ee siyaasiyiinta Soomaalida, xilli beesha caalamku ay ku boorrisay dhammaan dhinacyada inay wada-hadal iyo is-afgarad ku xalliyaan khilaafaadka taagan, si loo ilaaliyo xasilloonida dalka.

Khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.

Wada-hadalladaas ayaa diiradda lagu saarayey hannaanka doorashada, muranka dastuurka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee hay’adaha federaalka. Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.

Xubno ka tirsan mucaaradka ayaa sidoo kale wada abaabulka bannaanbaxyo ay sheegeen inay ka dhici doonaan Muqdisho iyo qeybo kale oo dalka ah.

Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.

Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.

Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Xiisadda siyaasadeed ayaa sidoo kale saameyn ku yeelatay xiriirka Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, gaar ahaan arrimaha la xiriira doorashooyinka, awoodaha hay’adaha federaalka iyo kaalinta guddiga doorashooyinka qaranka.

Si kastaba, beesha caalamka ayaa muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.

Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.

Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale.

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiyiinta mucaaradka ee beesha Habargidir ayaa caawa isugu tegay guriga Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Siyaasiyiintan oo ay ka mid yihiin Ra’iisul Wasaarihii hore Maxamed Xuseen Rooble, Xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa, Cabdiraxmaan Caynte, Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame iyo Senator Cabdi Xasan Cawaale (Qeybdiid), ayaa Kheyre ugu tegay taageero iyo garab-istaag.

Booqashadan ayaa imanaysa xilli ciidamada ilaalada u ah Xasan Cali Kheyre iyo ciidamada dowladda ay magaalada Muqdisho ku dhexmareen dagaal saacado badan qaatay.

Xaaladda magaalada ayaa haatan deggan, kadib dagaallo saacado badan socday oo u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka, kuwaas oo ka dhacay xaafado ka tirsan degmooyinka Howl-wadaag iyo Cabdicasiis ee gobolka Banaadir.

Ilo-wareedyo xilkas ah ayaa inoo sheegay in dadaallo gudaha ah oo la sameeyay kadib lagu guuleystay in Ra’iisul Wasaarihii hore, Mudane Xasan Cali Kheyre, laga saaro gurigii uu deganaa ee aagga Barmuudo ee magaalada Muqdisho.

Taliyaha NISA, Mahad Salaad, iyo ciidamo uu watay ayaa ka kaxeeyay guriga, waxayna geeyeen aagga Hotel Jasiira oo uu markii horeba deganaa Kheyre. Sidoo kale, ciidamada isku horfadhiyay degmada Howl-wadaag ayaa la kala qaaday, iyadoo haatan ay xaaladda guud si caadi ah kusoo laabatay.

Inkastoo xaaladda la dejiyay, haddana labada dhinac ayaa wada dhaq-dhaqaaqyo mar kale horseedi kara gacan-ka-hadal dhex mara, iyadoo mucaaradku ku adkaysanayo in uu dhammaaday muddo-xileedkii dowladda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa sheegay inay soo gaba-gabeeyeen wajigii koowaad ee howlgal ay ka fuliyeen degmada Howl-wadaag ee gobolka Banaadir, kaas oo uu dhaxeeyay ciidamada dowladda iyo kuwa ilaalada u ah Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Taliyaha qeybta booliska gobolka Banaadir, Macalin Mahdi oo warbaahinta la hadlay ayaa sheegay in ciidamada dowladda ay hadda u dhaqaaqeen degmada Cabdicasiis, gaar ahaan xaafadda Miirinaayo, halkaas oo uu deggan yahay Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed.

Taliyaha ayaa sheegay in ciidamada ku sugan goobtaas loogu baaqayo inay hubka dhigaan oo ay isu dhiibaan ciidamada dowladda, isaga oo xusay in howl-galka uu qayb ka yahay qorshe lagu xaqiijinayo amniga caasimadda.

“Hadda ayaan u soconnaa Miirinaayo. Ciidanka halkaas ku jira waxaan ugu baaqeynaa inay isu dhiibaan ciidanka qaranka,” ayuu yiri Taliye Macalin Mahdi oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Sidoo kale, taliyaha ayaa sheegay in dowladda aysan aqbali doonin kooxo hubeysan oo si madax-bannaan ugu dhaqma gudaha Muqdisho, isagoo tilmaamay in caasimaddu ay ka gudubtay marxalad uu qof walba qori qaadan karo oo uga hor imaan karo dowladda.

Waxa uu adkeeyay in hay’adaha amniga ay ka go’an tahay sugidda amniga Muqdisho iyo ka hortagga fal kasta oo horseedi kara qalqal amni ama rabshado ka dhaca magaalada.

Hadalkan ka soo baxay Taliska booliska Soomaaliyeed ayaa ku soo beegmaya xilli saacadihii la soo dhaafay magaalada Muqdisho ay ka dhaceen iska hor imaadyo u dhexeeya ciidamada dowladda iyo askar la taabacsan qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka.

Dagaalladaas ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo xaaladda amni ee caasimadda, iyadoo weli aan si rasmi ah loo shaacin khasaaraha ka dhashay iska hor imaadyada, lamana oga halka ay ku dambeyn doonaan howl-gallada ay ciidamada ammaanku wadaan.

Baydhabo (Caasimada Online) – Baarlamaanka Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed ayaa maanta yeeshay guddoon cusub kadib doorasho ka dhacday magaalada Baydhabo ee xarunta ku-meelgaarka ah ee maamulkaas.

Doorashada ayaa lagu doortay Guddoomiyaha Golaha Wakiillada Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed Dr. Mahad Maxamed Sheekh Xasan, halka Guddoomiye Ku-xigeenka 1-aad loo doortay Aadan Xasan Usaama. Sidoo kale, Shamso Maxamed Yarow ayaa loo doortay Guddoomiye Ku-xigeenka 2-aad ee baarlamaanka.

Xildhibaannada cusub ee hoggaanka baarlamaanka ayaa lagu doortay cod ay dhiibteen xubnaha Golaha Wakiillada, kuwaas oo maalmahanba ku howlanaa dhameystirka hannaanka doorashooyinka hay’adaha maamulka Koonfur Galbeed.

Doorashadan ayaa timid kadib markii la soo dhisay Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed, kaas oo ku yimid hannaanka doorashooyinka qof iyo cod. Hannaankan ayaa ahaa mid ay si weyn uga horyimaadeen siyaasiyiinta mucaaradka ah iyo maamullada Puntland iyo Jubaland.

Waxaa hadda la filayaa in baarlamaanka cusub uu guda galo wajiga xiga ee doorashada maamulka, iyadoo la qorsheynayo in 10-ka bishan Juun la doorto Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Doorashadan ayaa qeyb ka ah geeddi-socodka dhismaha hay’adaha dowlad-goboleedka, iyadoo lagu soo xulay hoggaanka cusub ee Golaha Wakiillada.

Dhanka kale, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa si degdeg ah u hambalyeeyay guddoomiyaha cusub ee Golaha Wakiillada Koonfur Galbeed, Dr. Mahad Maxamed Sheekh Xasan, Guddoomiye Ku-xigeenka 1-aad Aadan Xasan Maxamed (Usaama), iyo Guddoomiye Ku-xigeenka 2-aad Marwo Shamso Maxamed Yarow.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa mas’uuliyiinta cusub kula dardaarmay inay si hufan, daacadnimo leh, uguna adeegaan shacabka waajibaadka culus ee loo igmaday. Wuxuu sidoo kale ku boorriyay inay door muuqda ka qaataan xoojinta dowladnimada, horumarinta nidaamka dimuqraadiyadda iyo adkeynta hay’adaha dowladeed.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa bogaadiyay hannaankii nabdoonaa ee ay ku qabsoontay doorashadu, isaga oo ku ammaanay xildhibaannada Baarlamaanka Koonfur Galbeed gudashada waajibaadkooda dastuuriga ah iyo kaalinta ay ka qaateen xasilloonida iyo dhismaha hay’adaha maamulka Koonfur Galbeed.

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa si adag uga hadashay iska hor-imaadyadii xalay iyo saaka ka dhacay magaalada Muqdisho, kuwaas oo u dhaxeeyay ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka.

War-saxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyadda Puntland ayaa si adag u cambaareysay weerarrada lagu qaaday hoyga ay Muqdisho ka degen yihiin madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed iyo Xasan Cali Kheyre.

“Dowladda Puntland waxay si adag u cambaaraynaysaa weerarka hubaysan ee Madaxwaynihii hore ee Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu xalay illaa saakay ku beegsanaday guryaha Madaxwaynihii hore ee Dowladda Federaalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Raysul Wasaarhii hore Xasan Cali Kheyre,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Maamulka ayaa sheegay in weeraradaasi ay dhaawacayaan xasilloonida siyaasadeed iyo kalsoonida hay’adaha dowladda, iyadoo mas’uuliyadda wixii ka dhasha dusha u saartay madaxda Dowladda Federaalka.

Maamulka ayaa dalbaday in si degdeg ah loo joojiyo tallaabo kasta oo sii hurin karta xiisadaha siyaasadeed, si loo ilaaliyo nabadda iyo xasilloonida Soomaaliya, loogana baaqsado qalalaase amni oo hor leh.

“Puntland oo kamid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed waxay ka digaysaa sii socoshada weerarada, jajuubka, xariga iyo barakicinta uu madaxwaynihii hore ku hayo Muwaadiniinta degan Magaalada Mogadisho, waxaana ka tacsiyeynaynaa dadkii ku waxyeeloobay weerarkaasi,” ayaa sidoo kale lagu yiri war-saxaafadeedka Puntland.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Golaha Xukuumadda Dowladda Puntland oo maanta 04 June 2026, yeeshay shirkii todobaadlaha ahaa uuna Shir-Guddoomiyey Ku-simaha Madaxweynaha Ahna Madaxweyne Ku-xigeenka Dowladda Puntland, Mudane Ilyaas Cismaan Lugatoor, ayaa si adag uga hadlay xaaladda Dowladda Federaalka ah, firaaqa sharci ee ay gashay iyo gaar ahaan duulaanka hubaysan ee Madaxweynihii hore Xasan Sheekh Maxamuud ku beegsanayo Muwaadiniinta, gaar ahaan madaxdii hore ee Dowladda Federaalka.

Dowladda Puntland waxay si adag u cambaaraynaysaa weerarka hubaysan ee Madaxwaynihii hore ee Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu xalay illaa saakay ku beegsanaday guryaha Madaxwaynihii hore ee Dowladda Federaalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Raysul Wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre.

Mas’uuliyadda weeraradaas iyo wixii khasaare ka dhasha waxaa qaadaya Madaxwaynihii hore Xasan Sheekh Maxmuud.

Dowladda Puntland oo kamid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed waxay ka digaysaa sii socoshada weerarada, jajuubka, xariga iyo barakicinta uu madaxwaynihii hore ku hayo Muwaadiniinta degan Magaalada Mogadisho, waxaana ka tacsiyeynaynaa dadkii ku waxyeeloobay weerarkaasi.

Dowladda Puntland waxay xalka u aragtaa in si dhaqso ah looga heshiiyo doorashada hay’adaha Federaalka Soomaaliya iyo dowladaha xubnaha ka ah ee horay wakhtigu uga dhammaaday, loona qabto si dhaqso ah, si looga hortago sii socoshada qalalaasaha siyaasadeed iyo khal khalka amni.

<Dhammaad>

Xafiiska Warfaafinta Madaxtooyada DPL

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaarayo magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in xaaladda ay dagan tahay kadib dagaallo saacado badan qaatay oo ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka ku dhex-maray xaafado ka tirsan degmooyinka Howlwadaag iyo Cabdicasiis ee gobolka Banaadir.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa innoo sheegay in dadaallo gudaha oo la sameeyay kadib lagu guuleystay in Ra’iisul wasaarihii hore Mudane Xasan Cali khayre laga saaray gurigii uu dagay ee aagga Barmuudo ee magaalada Muqdisho.

Taliyaha NISA, Mahad Salaad iyo ciidamo uu wato ayaa ka kaxeeyay guriga oo ku celiyay aagga hotee Jasiira oo uu markii horeba daganaa Khayre.

Sidoo kale, ciidamadi isku hor fadhiyay Howl-wadaag ayaa la kala qaaday, iyada oo haatan ay si caadi ku soo laabatay xaaladda guud.

Dhanka kale, waxaa weli ciidamo ay isku horfadhiyeen aagga xeebta Liido oo uu dagay Madaxweynihii hore ee dalka, Sheekh Shariif Sheekh, halkaas oo mararka qaar laga maqlayo rasaas goog goos ah, sida ay innoo sheegeen ilo deegaanka ah, waxaase soconayo dadaallo lagu doonayo in isna Shariif looga saaro halkaasi, si uu dib ugu laabto gurigiisa oo ku yaal agagaarka garoonka.

Duqa magaalada Muqdisho,Mudane  Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo dhankiisa warsaxaafadeed soo saaray ayaa ciidamada ammaanka ku boggaadiyay dadaalkooda ku aadan soo celinta xasilinta caasimada, isaga oo sheegay inay guteen waajibaadkii qaran ee ka saarnaa amniga dalka.

“Waxaan bogaadinayaa Ciidamada Qaranka Soomaaliyeed iyo hay’adaha amniga ee sida hufan, geesinimada iyo mas’uuliyadda leh uga shaqeynaya sugidda amniga, ilaalinta shacabka iyo adkeynta haybadda dowladnimada. Dadaallada ay saacadihii la soo dhaafay ka wadeen magaalo-madaxda Soomaaliya; waxay ka tarjumayaan waajibka Qaran ee ka saaran difaaca xasilloonida, sharciga iyo kala dambeynta Dalka,” ayuu yiri Muungaab.

Waxaa kale oo uu la hadlay shacabka “Waxa aan shacabka ku dhaqan Magaalada uga mahadcelinayaa dulqaadka, wacyiga iyo wadashaqeynta ay muujiyeen xilligaan muhiim ka ah,taasoo caddaysay in dowladnimada Soomaaliyeed ay ku dhisan tahay rabitaankiinna, sharciga iyo hay’ado Qaran oo shaqeynaya”.

Sidaas awgeed, lama aqbali karo isku day kasta oo lagu wiiqayo amniga, lagu carqaladeynayo kala dambeynta ama lagu jiljilayo jiritaanka Dowladnimada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) oo ka hadlay xaaladda soo korortay ee dalka, gaar ahaan dagaalka ka dhacay magaalada Muqdisho ayaa weerar afka ah ku qaaday Madaxwenaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Farmaajo ayaa shaaca ka qaaday in dalka uu galay marxalad adag oo xasaasi ah, isla markaana dagaallada qarxay ay halis ku yihihiin mustaqbalka Soomaaliya.

Madaxweynihii hore ayaa ku eedeeyay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu weeraray madaxdii hore, isla markaana uu awood dowladnimada u adeegsanayo damaciisa gurracan, sida uu hadalka u dhigay.

“Weerarka uu Madaxweynaha muddo xileedkiisu dhammaaday xalay uu ku qaaday hoyga madaxdii hore ee dalka iyo dagaalka uu ka wado caasimaadda Muqdisho waa fal halis ku ah dowladnimada, nabadda iyo xasilloonida caasimadda, muujinayana heerka uu gaaray damaca gurracan ee Madaxwaynihii Hore oo awoodda dowladnimada u adeegsanaya xukun maroorsi iyo afduubka masiirka ummadda Soomaaliyeed,” ayuu Farmaajo ku yiri muuqaal uu soo duubay.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in isagoo waqtiqiisa dhammaday uusan xoog ku qabsan karin dalka, loona baahan yahay in ka waantoobo waddada uu qaaday.

“Dalkaan xoog kuma haysan kartid waqtigaagii wuu dhamaaday, shalayna cidna xoog kuma haysan karin ee talada kusoo laabo oo cid haku dilin hana ku dhaawicin,’ ayuu markale yiri Farmaajo.

Dhanka kale, waxa uu soo hadal qaaday muddu xileedkiisii hore, maadaama dalka u halis galay, isaga sheegay in xilligaas ololaha socday uu hoggaaminayo Xasan Sheekh, uuna dumiyay dowladdiisa, sida uu ku dooday Farmaajo

“Dowladeydii adigaa dumiyey oo Mirinaayo galay, cid ku weerartayna majirin ee adigaa dadka ugu sheekeynayey,” ayuu sii raaciyey Madaxweynihii hore ee dalka.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyadoo  xaalado siyaasadeed ee dalka ay si degdeg ah ugu beddelay gacan ka hadal, kadib markii ay isku dhaceen dowladda iyo mucaaradka oo isku khilaafsan hannaanka doorashooyinka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka, Mahad Maxamed Salaad oo goordhow gudaha u galay guriga uu soo dagay Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Xasan Cali Khayre ee degmada Howlwadaag, kaas oo uu xalay, illaa saaka ka dhacay dagaal qaraar oo u dhexeeyay ciidamadiisa iyo kuwa dowladda.

Mahad Salaad ayaa waxaa guriga kusoo dhaweeyay Xildhibaanno uu ka mid yahay Maxamed Abuukar Jacfar, waxgarad iyo bulsho badan oo ku sugneyd goobta, kadibna wuxuu ku biiray dadaallada dhex-dhexaadinta ee socda.

Taliya NISA ayaa haatan shir la leh, Xasan Cali Khayre, Wasiirka Cadaaladda Xasan Macallin, Ugaaska Beesha Murusade iyo waxgarad kale, iyaga oo ka wada-hadlay sidii loo qaboojin lahaa xaaladda, maadaama uu dagaal dhacay.

Wararka ayaa sheegaya Ra’iisul Wasaare hore Xasan Cali Kheyre lagu qanciyay in uu ka guuro hoyga uu ka daganaa degmada Howlwadaag, isla markaana dib ugu laabto gurigiisa oo ku yaala Hotel Jazeera, waxaana amniga sugaya ciidanka NISA.

Xaaladda goobta ayaa hadda deggan, iyada oo ciidada dowladda ay si buuxda ula wareegeen amniga goobta, halkaas oo uu xalay, illaa saaka uu ka dhacay dagaal qaraar oo u dhexeeyay labada dhinac.

Muuqaalo lagu baahiyaya baraha bulshada ayaa muujinayo burbur lixaad leh oo gaaray dhismaha guriga, maadaam la’isku fara saaray, isla markaana lagu gaaracay madaafiic iyo hub culus oo ay is waydaarsanayeen labada dhinac.

Xaaladda ayaa hadda yare deggan, waxaana soo baxayo cadaadisyo ka imaanayo dhanka Wakiilada beesha caalamka oo ay ugu horreeyaan Mareykanka iyo Ingiriiska, kuwaas oo si deg-deg ah usoo farogeliyay arrintan, waxayna digniino kasoo saaray dagaalka culus ee ka qarxay caasimada.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan, waxaase aga war sugayaa halka ay ku dambeyn doonaan dadaallada nabadeed ee ka socda Muqdisho

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaramada Midoobay oo warsaxaafadeed kasoo saartay xaaladda Muqdisho ayaa walaac ka muujisay iska hor imaadyada hubeysan ee u dhexeeyo Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo mucaaradka dalka, kuwaas oo saacadihii ugu dambeeyay isku fara saaray xaafado ka tirsan gudaha caasimada.

Qoraal kasoo baxay Xafiiska QM ee Soomaaliya ayaa waxaa walaac xooggan looga muujiyay dagaalka ka dhex-qarxay labada dhinac, waxayna ugu baaqday dhinacyada inay mas’uuliyad muujiyaan, ayna joojiyaan colaadda dhexdooda ah OO halis gelin karta xasiloonida dalka iyo nolosha dadka rayidka ah.

“UNTMIS waxay aad uga walaacsan tahay dagaalkii xalay ka bilowday Muqdisho, waxayna ugu baaqaysaa dhammaan dhinacyada inay muujiyaan hoggaan mas’uuliyad leh, ayna joojiyaan colaadda, kana fogaadaan falal kasta oo halis gelin kara nolosha dadka rayidka ah, iyadoo dib loogu laabanayo wada-hadalka si loo dhowro danta dhammaan Soomaalida,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale sheegtay in dhibaatooyinkan ay horay uga digtay, gaar ahaan in dib loogu laabto marxaladihii dagaalka ee laga soo gudbay.

“UNTMIS iyo saaxiibbada caalamiga ah waxay dhowr jeer oo hore uga digeen bayaanadoodii iyo kulamadii ay la yeesheen dhinacyada ay khuseyso—halista ay leedahay in ay soo laabato dhibaatadii dhalatay sannadkii 2021-kii, taas oo salka ku haysay khilaafaadkii ka dhashay doorashada; digniinahaas oo nasiib darro aan la tixgelin,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka

Waxaa kale oo ay labada dhinac ku boorisay inay dib u bilaabaan wada-hadallada xalka loogu raadinayo khilaafka ka dhashay hanaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka kumeel gaarka ah ee dalka. “UNTMIS waxay ku boorrinaysaa dhammaan hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed inay mudnaanta siiyaan danta qaranka, dibna u bilaabaan wada-hadalladii istaagay 15-kii May. Saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya waxay diyaar u yihiin inay fududeeyaan wada-hadallada”.

Dhanka kale, Urur Gobaleedka IGAD ayaa muujiyay walaac weyn oo ku saabsan wararka la xiriira rabshadaha ka dhacay magaalada Muqdisho, iyadoo ay jiraan xiisado siyaasadeed oo sii kordhaya oo ka jira gudaha Soomaaliya.

IGAD ayaa sidoo kale cambaaraysay dhammaan falalka rabshadaha wata, waxayna ugu baaqday dhinacyada inay muujiyaan is-xakamayn buuxda, ayna yareeyaan xiisadaha, islamarkaana ay ku xalliyaan khilaafaadkooda wada-hadal nabadeed, loo dhan yahay, oo wax dhisaya.

“Xilligan xasaasiga ah, ilaalinta nabadda, xasilloonida, midnimada qaranka, iyo guulaha laga gaaray dadaallada dhismaha dowladnimada Soomaaliya waa arrin muhiimad gaar ah leh. IGAD waxay ku boorrinaysaa dhammaan daneeyayaasha inay mudnaanta siiyaan danta shacabka Soomaaliyeed ayna raadiyaan xalal nabadeed oo ku salaysan wada-hadal iyo is-afgarad,” ayuu yiri Dr. Workneh Gebeyehu, Xoghayaha Fulinta ee IGAD.

“Maadaama Soomaaliya ay tahay dal ka mid ah aasaasayaashii IGAD, waxay weli door dhexe ka ciyaartaa nabadda, amniga, iyo horumarka gobolka. IGAD waxay mar kale xaqiijinaysaa garab istaaggeeda Soomaaliya waxayna sheegtay inay diyaar u tahay taageeridda dadaallada lagu horumarinayo wada-hadalka, isku-duubnida qaranka, iyo xasillooni waarta,” ayuu kusii daray Xoghayuhu.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in goordhow uu istaagay dagaalkii ka socday dhanka Degmada Howlwadaag ee u dhexeeyay dowladda iyo mucaaradka, kaas oo dhaliyay khasaare xooggan iyo barakac.

Ciidamada dowladda ayaa lagu soo warramayaa inay dib uga gurteen difaacyadii ay uga jireen aagga guriga Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Xasan Cali Khayre, kadib dadaallo ay sameeyeen nabaddoonno iyo waxgarad ku baxay dagaalka.

Sidoo kale, wararka ayaa intaas kusii daraya in haatan ay socdaan wada-hadallo waan waan la doonayo in lagu qaboojiyo xiisadda u dhexeysa labada dhinac.

Dhanka kale, waxaa jira cadaadis ka yimid dhanka Wakiilada beesha caalamka oo ay ugu horreeyaan Mareykanka iyo Ingiriiska, kuwaas oo si deg-deg ah usoo farogeliyay arrintan, waxayna digniino kasoo saaray dagaalka qarxay ee caasimada.

Safaaradda UK ee fadhigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa lagu sheegay in wax aan la aqbali karin uu yahay dagaalka qarxay, waxayna farriin culus u dirtay madaxda dowladda Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

“Dowladda UK waxay aad uga walaacsan tahay dagaalka magaaladda Muqdisho. Dagaalka waa mid aan la aqbali karin, waxaanan dhammaan dhinacyada ugu baaqaynaa inay is xakameeyaan, isla markaana ay galaan wadahadal loo dhan yahay oo dhisid leh, si xiisadaha loogu xalliyo si nabadgelyo ah,” ayaa lagu yiri bayaanka kasoo baxay dowladda Ingiriiska.

Dhankiisa Mareykanka ayaa digniin kasoo saaray dagaalkan oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay, soona gaaray illaa maanta, wuxuuna sheegay in sii socoshadiisa uu saameyn karo amniga, midnimada iyo wadajirka bulshada.

“Tallaabooyinka la qaado saacadaha iyo maalmaha soo socda waxay saameyn waarta ku yeelan karaan amniga, midnimada, iyo mustaqbalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri qoraal ay soo saartay safaaradda Mareykanka ee Muqdisho.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan, halka ay ku dambeyn doonto xiisadda oo haatan isku rogtay gacan ka hadal uu dhiig ku daatay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed ayaa beenisay in hakad ay galeen duulimaadyadii diyaaradaha ee garoonka caalamiga ah ee Aadan Cadde, sababo la xiriira dagaalka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka ee ka qarxay gudaha magaalada Muqdisho.

Warsaxaafadeed kasoo baxay hay’adda ayaa waxaa lagu beeniyay warar lagu baahiyay baraha bulshada oo sheegayay in dagaalka socda uu saameyn ku yeeshay howlaha garoonka, balse wuxuu maamulku sheegay in xaaladdu dagan tahay, shaqadana ay u socoto sidii loogu talagalay.

“Wararka la isla dhexmaraayo baraha bulshada waa been abuur iyo wax kamajiraan, duulimaadyaduna waa caadi,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, Hay’adda Duulista Rayidka ayaa shacabka Soomaaliyeed ku wargelisay in duulimaadyadii qorsheysnaa maanta ay sidoodii yihiin, isla markaana, uusan jirin wax duulimaad ah oo u baaqday dagaalka.

“Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed (HDRS) waxa ay shacabka Soomaaliyeed la wadaagaysaa in dhammaan duulimaadyadii qorshaysnaa maanta ee Garoonka Aadan Cabdulle 4-ta June 2026 ay sidoodii u jiraan, aanayna jirin wax duulimaad ah oo baaqday,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo bayaanka uu kusii daray “Rakaabka u safaraya gudaha iyo dibada (local & international) waxaa ay HDRS lasocodsiinaysaa in duulimaadkoodii uu caadi yahay wax isbedel ahna uusan ku imaan adeegyada Garoonka Aadan Cabdulle (Muqdisho)”.

Xaaladd Muqdisho ayaa hadda deggan, waxaana lagu soo warramayaa inuu istaagay dagaalkii ka socday aagga guriga uu Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka, Mudane Xasan Cali Khayre ka dagay degmada Howlwadaag, kadib dadaallo dhex-dhexaadin ah oo la sameeyay.

Dowladda Soomaaliya ayaa ciidamadeeda dib uga saartay aagga lagu dagaalamay, waxaana la filayaa in faah-faahin ay ka bixiso dagaalka ay la gashay mucaaradka oo dhaliyay khasaare xoogan, inkastoo aan weli la shaacin inta uu gaariisan yahay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Safaaradda Mareykanka ee magaalada Muqdisho oo qoraal soo saartay ayaa si adag uga hadashay dagaalka ka qarxay magaalada Muqdisho ee u dhexeeyo dowladda Soomaaliya iyo mucaaradka, kaas oo saameyn ku yeeshay shacabka ku dhaqan caasimada.

Mareykanka ayaa dagaalladan ku tilmaamay kuwa mas’uuliyad darro ah, isaga oo labada dhinac ugu baaqay inay is xakameeyaan, isla markaana ay khilaafkooda ku dhameeyaan deganaan iyo miiska wada-hadalka.

“Dagaalada ka dhacaya Muqdisho waa kuwo mas’uuliyad darro ah. Hogaamiyeyaasha Soomaalida ee dhinac kasta ah waxaa saaran mas’uuliyad ah inay dhowraan xasilloonida, ayna khilaafaadka ku xalliyaan hab nabadeed,” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay safaaradda Mareykanka ee Muqdisho.

Sidoo kale, Mareykanka ayaa digniin kasoo saaray dagaalka oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay, soona gaaray illaa maanta, wuxuuna sheegay in sii socoshadiisa uu saameyn karo amniga, midnimada iyo wadajirka bulshada.

“Tallaabooyinka la qaado saacadaha iyo maalmaha soo socda waxay saameyn waarta ku yeelan karaan amniga, midnimada, iyo mustaqbalka Soomaaliya,” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka.

Digniinta Mareykanka ayaa timid, iyada oo xaaladda faraha ay ka baxday, isla markaana mucaaradka iyo dowladda ay dagaallo culus ku dhex-marayaan degmooyinka Cabdicasiis iyo Howlwadaag oo ay soo dageen Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre, kuwaas oo abaabul culus ka bilaabay halkaasi.

Madaafiic iyo hub culus ayaa laga maqlayay tan iyo xalay meelaha uu dagaalku ka dhacay, taas oo keentay in dadka degan caasimada aysan seexan, sababo la xariira daryanka xabadaha ay is waydaarsanayaan labada dhinac.

Dhanka kale, Booliska Soomaaliya oo qoraal soo saaray ayaa ku dhawaaqay inuu gabagabo yahay howlgal ay sheegeen inay wadaan ciidamada ciidamada amniga, kaas oo ka dhan ah ciidanka u dagaalamaya mucaaradka dalka.

Si kastaba, Xaaladdan soo korortay ayaa durbo saameynteeda laga dareemay magaalada Muqdisho, maadaama uu faraha ka baxay amniga, isla markaana dagaalka uu sameeyay isku socodka dadka, gaadiidka iyo ganacsiga intaba.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dagaalka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka oo weli kasii socda magaalada Muqdisho, kaas oo soo bilowday gelinkii dambe ee shalay.

Dagaalkan oo socday xalay oo dhan ayaa dhinacyadu ay isku laa laabteen dhowr jeer oo kala duwan, wuxuuna xooggiisa ka socdaa degmooyinka Cabdicasiis iyo Howlwadaag oo ay soo dageen Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre.

Madaafiic iyo hub culus ayaa laga maqlayaa meelaha uu dagaalku ka socdo, taas oo keentay in dadka degan caasimada aysan seexan xalay, sababo la xariira daryanka xabadaha ay is waydaarsanayaan labada dhinac.

Booliska Soomaaliya oo goordhow war soo saaray ayaa ku dhawaaqay inuu gabagabo yahay howlgal ay sheegeen inay wadaan ciidamada ciidamada amniga, kaas oo ka dhan ah ciidanka u dagaalamaya mucaaradka dalka.

Warsaxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu caddeeyay in dagaalka ay soo qaadeen xubno siyaasiyiin ah ‘oo qaswadayaal ah’ isla markaana qorshahooda uu yahay in lasoo afjaro, si loo soo celiyo xasiloonidii caasimada.

“Wargelin iyo Digniin Amni : Waxaa gabo-gabo ku dhow howlgal baaxad leh oo ay wadaan Hay’adaha Amniga Caasimadda, kaas oo lagu sifeynayo maleeshiyaad ku hubeysan hub culus, kuwaas oo hoobiyeyaal ku garaacay qaar ka mid ah xaafadaha caasimadda. Maleeshiyaadkan oo ku sugan goobaha ay deggen yihiin xubno qaswadayaal ah oo isku sheegaya siyaasiyiin, kana soo horjeeda amniga iyo xasilloonida, isla markaana ka dambeeyay abaabulka falalkan, ayaa hoobiyeyaal ku weeraray xaafado ay ku nool yihiin dad rayid ah,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay Taliska Booliska.

Waxaa kale oo lasii raaciyay qoraalka “Shacabka waxaa lagu wargelinayaa in aysan jirin bannaanbaxyo nabadeed oo, balse ay jirto dhacdo hubeysan oo ay Hay’adaha Amnigu ku howlan yihiin afjariddeeda”.

Dhankooda mucaaradka ayaa soo saaray farriimo culus hanjabaad ah, iyaga oo ku eedeeyay in dowladdu ay soo weerartay, ayna is difaacayaan.

Xaaladdan soo korortay ayaa durbo saameynteeda laga dareemaya magaalada Muqdisho, maadaama uu faraha ka baxay ammaanka, isla markaana dagaalka uu sameeyay isku socodka dadka, gaadiidka iyo ganacsiga caasimada.

Hargeysa (Caasimada Online) — Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro ayaa shalay Hargeysa ku qaabilay ku-simaha safiirka Mareykanka ee Soomaaliya Justin Davis, sida lagu sheegay war-saxaafadeed ka soo baxay Madaxtooyada Somaliland.

War-saxaafadeed ayaa lagu sheegay in kulanka uu diiradda saaray xoojinta xiriirka iyo iskaashiga dhinacyada amniga gobolka, amniga marin-biyoodka Badda Cas, xog-isdhaafsiga, maalgashiga, ganacsiga, kaabeyaasha dhaqaalaha, macdanta, tamarta iyo arrimaha dimuqraadiyadda.

Madaxtooyada ayaa sheegtay in Madaxweyne Cirro uu wafdiga Mareykanka uga mahadceliyey wax ay ugu yeertay “xiisaha sii kordhaya” ee Washington ay u muujinayso Somaliland, isaga oo sidoo kale soo hadal qaaday hindiseyaal sharci iyo dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo ka socda goleyaasha sharci-dejinta Mareykanka, kuwaas oo la xiriira Somaliland.

Sida lagu sheegay qoraalka Madaxtooyada, Cirro ayaa Davis u sheegay in Somaliland ay tahay “nabad, dimuqraadi ah, xasilloon” isla markaana ay noqon karto dhinac Mareykanku ku tiirsanaan karo.

Dhanka kale, Madaxtooyada Somaliland ayaa sheegtay in Justin Davis uu bogaadiyey nabadda, xasilloonida iyo hannaanka dimuqraadiga ah ee ka jira Somaliland, isla markaana uu muujiyey diyaar u ahaanshaha Mareykanka ee xoojinta iskaashiga dhinacyada amniga, difaaca, amniga badda, maalgashiga, ganacsiga iyo kaabeyaasha dhaqaalaha.

Qoraalka Madaxtooyada ayaa intaas ku daray in Davis uu sheegay in aan la iska indho-tiri karin “xaqiiqada dhabta ah, horumarka iyo doorka istaraatiijiga ah” ee Somaliland ku leedahay gobolka Geeska Afrika.

Kulankan ayaa imanaya maalmo kadib markii warbixin loo gudbiyey Congress-ka Mareykanka ay tilmaantay in Washington ay eegayso fursado lagu ballaarin karo xiriirka ay la leedahay Somaliland, gaar ahaan dhinacyada amniga, ganacsiga, dekedaha, macdanta iyo marin-biyoodka Badda Cas.

Warbixintaas ayaa lagu sheegay in Dowladda Mareykanka ay Somaliland ula macaamisho sidii maamul ka tirsan Soomaaliya, iyadoo Washington ay caddeysay inay aqoonsan tahay madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991, balse weli ma helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran. Hargeysa waxay muddo dheer ku doodaysaa in xasilloonida, doorashooyinka iyo goobta istaraatiijiga ah ee Berbera ay ka dhigayaan dhinac muhiim u ah dalalka daneeya amniga Badda Cas iyo tartanka saameynta ee Geeska Afrika.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhankeeda si joogto ah uga soo horjeedda tallaabo kasta oo ay u aragto inay wiiqayso madax-bannaanida iyo midnimada dalka, waxayna ku adkeysataa in xiriir kasta oo rasmi ah oo lala yeelanayo Somaliland uu maro Muqdisho.

Xiriirka Mareykanka iyo Somaliland ayaa sanadihii u dambeeyey noqday mid si dhow isha loogu hayo, gaar ahaan kadib markii dhowr xildhibaan oo ka tirsan Congress-ka Mareykanka ay soo jeediyeen hindiseyaal lagu kordhinayo xiriirka Washington iyo Hargeysa.

Si kastaba, kulanka Cirro iyo Davis ayaa muujinaya in Mareykanku sii wado la macaamilka Somaliland ee ku saleysan danaha amni iyo dhaqaale, iyadoo aan weli jirin tallaabo rasmi ah oo Washington uga leexatay mowqifkeeda ku saabsan midnimada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa soo bandhigay sawirrada khasaare xooggan oo booliska ka soo gaaray dagaalkii maanta ka dhacay degmada Hawl-wadaag.

Booliska ayaa sheegay in maleeshiyaad hubeysan oo afka soo duubtay ay weerar ku qaadeen bar koontarool ay boolisku ku leeyihiin degmada Hawl-wadaag, iyagoo sidoo kale adeegsanayay hub culus.

Taliska ayaa sheegay in maleeshiyaadkaasi ay sidoo kale weerareen laanta dhexe ee ilaalinta canshuuraha, oo ah goob ka caagan hubka, islamarkaana ay beegsadeen dhammaan agabkii booliska ee yaallay halkaasi, iyagoo u adeegsaday hub culus.

“Sida ka muuqata sawirradan hoose, maleeshiyaadku waxay beegsadeen xarumaha booliska, waxayna gaarsiiyeen khasaare dhammaan hantidii bulshada Soomaaliyeed loogu adeegayay, taas oo marag u ah in ujeeddada maleeshiyaadku tahay la-dagaallanka nabadgelyada bulshada Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska ciidanka.

Taliska ayaa sheegay in sidoo kale ay waxyeello gaartay guryo iyo goobo ganacsi oo ay leeyihiin dad shacab ah, iyagoo halis galiyeen nafta iyo hantida muwaadiniinta.

“Ciidamadu waxay si xirfad iyo mas’uuliyad ku dheehan tahay uga jawaabeen falkaas,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Hoggaanka baarista dambiyada (CID) ayaa haatan si rasmi ah u bilaabay baaritaanka fal-dambiyeedkan, waxaana sharciga la horgeyn doonaa cid kasta oo ku lug yeelata, sida uu sheegay Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

“Waxaan mar kale caddeyneynaa in Booliska Soomaaliyeed ay tallaabo sharci ah ka qaadayaan cid kasta oo ku kacda falalkan iyo kuwa la midka ah,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa si adag uga hadlay weerar uu sheegay inay ku soo qaadeen ciidamada dowladda, xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee dalka.

Sheekh Shariif ayaa si cad u sheegay inuu is-difaacayo, isla markaana uu xabbad ku ridi doono cid kasta oo xabbad ku soo ridda, isagoo intaas ku daray inuusan mar dambe ka aamusi doonin falalka uu ku tilmaamay kuwa guracan ee lagu bartilmaameedsanayo.

“Saraakiisha ciidanka iyo ciidamada qalabka sida su’aashan ayaan rabaa inaan weydiiyo: Madaxweynaha waqtigiisii waa dhammaaday, annagana dambi ma gelin. Maxaa keenaya in nala cabsi-geliyo oo ciidan nalagu hareereeyo? Maxaad sidaas u sameyneysaan? Ma mushaarka dartii mise sharciga ayaa idin faraya? Arrintaas ayaan rabaa inaan fahmo,” ayuu yiri Sheekh Shariif.

Sidoo kale, wuxuu sheegay inaysan marnaba carari doonin, haddii Xasan Sheekh iyo ciidamadiisu u maleynayaan in mucaaradku cararayo marka la weeraro, sida uu hadalka u dhigay madaxweynihii hore.

“Habeen iyo maalin dad ayuu noo soo dirayaa, iyadoo dadkii uu noo soo diray nala fadhiyaan ayaa haddana la leeyahay ciidan ayaa la keenay,” ayuu yiri Sheekh Shariif, oo sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu mar kasta mucaaradka u soo dirayo ergo aanu daacad ka ahayn.

Hadalka Sheekh Shariif ayaa yimid kadib iska horimaad ka dhacay agagaarka bar koontarool oo ku dhow hoyga uu ka degan yahay xeebta Liido, kaas oo dhexmaray ciidamo ka tirsan dowladda iyo kuwa ilaaladiisa.

Iska horimaadka oo socday muddo kooban ayaa waxaa la maqlayay rasaas culus, iyadoo daqiiqado gudahood ay xaaladdu noqotay mid deggan. Dagaalkan ayaa ku billowday si kedis ah oo aan la fileyn.

Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale ciidamo xooggan oo ku hubeysan gaadiidka dagaalka iyo hubka culus dhigtay waddooyinka gala guriga uu Sheekh Shariif ka degan yahay xeebta Liido, gaar ahaan agagaarka gurigii madaxweynihii hore Cali Mahdi Maxamed.

Ciidamadan ayaa xiray waddooyinka, waxayna gaadiidka iyo dhaq-dhaqaaqyada kale ka hor istaageen inay maraan, taas oo culeys ku noqotay Sheekh Shariif, maadaama la xaddiday isu socodka dadka iyo gaadiidka ku sii jeeda hoygiisa.

Sidoo kale, qeybo kale oo ka mid ah magaalada ayaa la geeyay ciidamo xooggan oo xiray waddooyin, isla markaana xaddidaya isu socodka gaadiidka. Ciidamo ka tirsan booliska ayaa galabta dagaal muddo socday ku galay bar koontarool oo ay ku lahaayeen aagga uu degan yahay ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre.

Taliska Booliska Soomaaliyeed ayaa sheegay in kooxo maleeshiyaad abaabulan ay weerareen bartaas koontarool, halkaas oo boolisku ku sugayay amniga.

Guud ahaan, xaaladda magaalada Muqdisho ayaa xilligan ah mid laga dareemayo xiisad iyo kacsanaan, iyadoo dadku ay ka cabsi qabaan in gacan-ka-hadalka uu intaas ka sii ballaarto.

Muqdisho (Caasimada Online) – Iska horimaad muddo daqiiqado kooban socday ayaa ka dhacay agagaarka bar koontarool oo ku dhow hoyga uu madaxweynihii hore, Shariif Sheekh Axmed, ka degan yahay xeebta Liido, kaas oo dhex maray ciidamo ka tirsan dowladda iyo kuwa Shariif Sheekh Axmed.

Iska horimaadka, oo socday muddo kooban, ayaa waxaa la maqlayay rasaas culus, iyadoo daqiiqado gudahood ay xaaladdu noqotay mid deggan. Dagaalkan ayaa ku billowday si kedis ah oo lama filaan ah.

Dhinaca kale, Dowladda Federaalka ayaa ciidamo xooggan oo ku hubeysan gaadiidka dagaalka iyo qoryaha culus dhigtay waddooyinka gala guriga uu Sheekh Shariif ka degan yahay xeebta Liido, gaar ahaan gurigii madaxweynihii hore Cali Mahdi Maxamed.

Ciidamadan, oo xiray waddooyinka, ayaa gaadiidka iyo dhaqdhaqaaqyada kale ka hor istaagay inay gudbaan, taas oo culeys ku ah Shariif Sheekh Axmed, maadaama la xaddiday isu socodka dadka iyo gaadiidka ku sii jeeda hoygiisa.

Sidoo kale, qeybo kale oo ka mid ah magaalada ayaa la dhigay ciidamo xooggan oo xiray waddooyinka, isla markaana xaddidaya isu socodka gaadiidka.

Ciidamo ka tirsan booliska ayaa galabta dagaal muddo socday ku galay bar koontarool oo ay ku lahaayeen aagga uu degan yahay ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre. Taliska booliska ayaa sheegay in kooxo maleeshiyaad abaabulan ah ay weerareen bartaas koontarool, halkaas oo boolisku ku sugayay amniga.

Guud ahaan, xaaladda magaalada Muqdisho ayaa xilligan ah mid laga dareemayo xiisad iyo kacsanaan, iyadoo dadku ay ka cabsi qabaan in gacan ka hadalku uu intaas ka sii ballaarto.

Kooxaha mucaaradka ayaa doonaya in dowladdu aysan hor istaagin dhaqdhaqaaqyada ay ka wadaan Muqdisho, kuwaas oo loogu diyaar garoobayo bannaanbax ay mucaaradku uga soo horjeedaan muddo-kororsiga Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Dadaallo ay wadeen waxgarad uu hoggaaminayo Ugaaska beesha Mudullood, Maxamuud Cali Ugaas, iyo xubno siyaasiyiin ah ayaa u muuqda kuwo guul-darraystay. Dadaalladaas ayaa la iskugu dab qaadayay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Shariif Sheekh Axmed, oo ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka.