Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ee uu haatan hoggaamiyo madaxweynaha xilka kasii degaya ee Muuse Biixi Cabdi ayaa soo saartay go’aano xasaasi kahor xil wareejinta la qorsheynayo inay dhacdo maalinta Khamiista.

Shirka amniga oo ka dhacay gudaha wasaaradda arrimaha gudaha Somaliland, uuna shir guddoomiyey wasiir Maxamed Kaahin, ayna ka soo qayb-galeen taliyayaasha guud ee ciidamada qalabka sida ee Somaliland ayaa lagu go’aamiyey in la joojiyo qabashada shirarka qabiilaysan

“Waxaa shirka la iskula qaatay in tallaabo sharciga waafaqsan laga qaado dadka ku baaqaya arrimaha nabadgalyo darro, sharcigana la horkeeno qofkasta oo ku kaca wax taabanaya nabadgalyada guud ee Somaliland,” ayaa lagu yiri go’aannada kasoo baxay xukuumadda Somaliland.

Sidoo kale waxaa shirka la iskula qaatay in la adkeeyo amniga xuduudaha iyo kaantaroolada, si loo xaqiijiyo amniga guud ee Somaliland illaa inta madaxda dooran lagu wareejinayo xilka.

Hoos ka aqriso go’aannada kasoo baxay xukuumadda Somaliland;

1- Waxaa shirka la iskula qaatay in tallaabo sharciga waafaqsan laga qaado dadka ku baaqaya arrimaha nabadgalyo darro, sharcigana la horkeeno qofkasta oo ku kaca wax taabanaya nabadgalyada guud ee qaranka Jamhuuriyadda Somaliland.

2- In tallaabo sharciga waafaqsan laga qaado dadka ku hadlaya cayda, aflagaadooyinka lagu kala qaybinayo bushada, kuwaas oo abuuraya colaad iyo xumaan bulshada dhexdeeda ka dhacda.

3- Waa in saxaafaddu ka fogaataa in ay baahiyaan hadalo xanaf leh oo dhaawacaya wada jirka bulshada iyo guud ahaanba qarannimada jamhuuriyadda Somaliland.

4- Maanta laga bilaabo waxaa la joojiyey in Hoteelada iyo meelaha kale ee la isugu yimaaddo in lagu qabto shirar qabiilaysan, waxaana la farayaa hotelada in ay ka digtoonaadaan shirarka qabilaysan, hotel ka lagu qabto shirar noocaas ah tallaabo ayaa laga qaadayaa.

5- Waxaa shirka la iskula qaatay in la adkeeyo amniga guud ee dalka, gaar ahaana amniga magaalada Ceerigaabo ee gobolka Sanaag.

6- Shirka waxaa la iskula qaatay in la adkeeyo amniga Xuduudaha iyo Kaantaroolada, si loo xaqiijiyo amniga guud ee dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah, oo uu hoggaaminayo Danjire Axmed Macallin Fiqi ayaa si guul leh u suura-gelisay dib usoo celinta 22 muwaadin Soomaaliyeed oo muddo ku xirnaa dalka Suudaan.

Dhalinyaradan ayaa la xiray kafib markii lagu qabtay iyagoo isku dayaya inay socdaal sharci-darro ah sameeyaan. Shaqsiyaadkaasi oo ka kooban 17 wiil dhalinyaro ah iyo 5 hablood dhalinyaro ah, ayaa muddo saddex bilood ah lagu hayay xabsiyada Dongola iyo Gadaref.

Dhamaan 22 qof ayaa maanta si nabad ah ku soo gaaray magaalada Muqdisho, taasi oo ka dhigeysa guul kale oo muhiim u ah dadaallada joogtada ah ee wasaaradda ku ilaalinayso xuquuqda iyo karaamada muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku nool dibadda, islamarkaana lagu la dagaallamayo tahriibinta bani’aadamka.

Sii deynta dhalinyaradan ayaa waxaa door weyn ku laheyd hay’adda IOM oo kaashanaysa xafiiskeeda ka hawl-gala Portsudan.

Waxaa sidoo kale weli gacanta hay’adaha amniga ee dalka Suudaan ku jira saddex qof oo dhalinyaro ah, kuwaas oo baaritaan uu ku socdo, waxaana la rajeynayaa in si dhow loo soo daayo, si ay ugu laabtaan dalkooda hooyo.

Wasaaradda arrimaha dibadda ee Soomaaliya ayaa ka mahad-celisay dadaalka wadajirka ah ee hay’adaha caalamiga ah iyo kuwa maxalliga ah, iyadoo xaqiijisay inay sii wadi doonto dadaalkeeda ku aaddan badbaadinta muwaadiniinta Soomaaliyeed ee xaaladaha adag ku jira.

Si kastaba, Dowladda Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe dadaal badan ku bixineysay furdaaminta iyo soo celinta dhalinyarada Soomaaliyeed ee naftooda ku biimeeyay tahriibka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna duqa magaalada Muqdisho Yuusuf Madaale ayaa maanta darajooyin dalacsiin ah u xiray qaar kamid ah saraakiisha ciidanka illaalinta deegaanka Xamar kadib markii uu dalacsiiyay madaxweynaha Soomaaliya Dr. Xasan Sheekh Maxamuud.

Taliyaha ciidanka illaalinta deegaanka Xamar Jeneraal Maxmed Cali Carabow ayaa ugu mahad-celiyay madaxweyne Xasan Sheekh iyo guddoomiyaha gobolka Banaadir dalacsiinta saraakiisha maanta dalacday ee darajada loo xiray, kuwaas oo door muhiim ah ku leh hogaaminta taliska.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir ayaa tilmaamay in ciidanka illaalinta deegaanka Xamar ay laf dhabar u yihiin kaabayaasha dhaqaalaha, bilicda caasimadda, ka hortaga maandooriyaha iyo anshax xumada.

Sidoo kale wuxuu guddoomiyaha xusay in ay ka go’an tahay dhiira-gelinta iyo tayeynta ciidanka kala duwan ee dowladda.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa dhawaan dallacsiin u sameysay saraakiil ka tirsan ciidanka xoogga dalka, kuwaas oo sameeyay naf hurnimo.

Saraakiisha ayaa qeyb ka ah dhiiri-gelinta saraakiisha ciidanka ee geesiyaasha ah, iyada oo saraakiisha, saraakiil xigeennada iyo hoggaannada kala duwan ee ciidanka lagu abaalmariyo, laguna dalacsiiyay kartida iyo dhabar adayga ay ka muujiyeen howsha loo igmaday iyo howl-galka Shabaab.

Sidoo kale waxaa socda qorshe lagu dallacsiinayo saraakiil kale, xilli uu socdo gulufka dagaal ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, oo haatan maraya marxalad xasaasi ah.

Badhaadhe (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegaya in maanta xaalad kacsanaan ah laga dareemayo aagga deegaanka Raaskambooni oo maalmihii lasoo dhaafay lagu daabulayay ciidamada dowladda.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa innoo sheegay in Jubbaland ay qaaday tallaabooyin dheeraad ah oo ay uga hortageyso dhaq-dhaqaaqa ay dowladda ka bilowday halkaasi, waxayna ciidamo iyo gaadiid dagaal gaysay deegaanka Buurgaabo ee gobolka Jubbada Hoose.

Daraawiishta Jubbaland ayaa doonaya inay ka hortegaan gulufka ciidamada dowladda, waxayna deegaanka ay hadda gaareen uu 40 KM u jiraa magaalada Raaskambooni.

Dhankooda ciidamada dowladda Soomaaliya oo ka war helay dhaq-dhaqaaqan ayaa heegan buuxa galay, waxaana laga cabsi qabaa in dagaal uu ka dhex-qarxo labada dhinc.

Dadka deegaanka ayaa sidoo kale soo warinaya in xaalad adag ay ka jirto halkaasi, isla markaana la’isku hub iyo ciidan aruursanayo.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay labada dhinac oo ku aadan xiisadda maanta laga dareemaya aagga deegaanka Raaskambooni ee gobolka Jubbada Hoose.

Shalay Jubbaland ayaa muddo 48 saac ah u qabatay in ciidamada dowladda ay uga baxaan gobolka, iyada oo ku goodisay haddii ay bixi waayaan inay ka qaadi doono tallaabo adag.

“Haddii ciidamadaas ay 48 saac gudahood ugu laaban waayaan meelihii laga keenay talaabo adag ayaan ka qaadeynaa, dulqaadkii waa naga dhamaaday”. ayuu shalay yiri wasiir ku xigeenka wasaaradda amniga gudaha dowlad goboleedka Jubbaland.

Dowladda dhexe iyo Jubbaland ayaa haatan si wayn isku haya, waxayna arrintu gaartay in la’isku adeegsado ciidamo, taas oo muujineyso in awood  la’isku maquuni doono, haddii aanu imaan xal kale oo deg deg ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa si kulul uga hadla xiisadda sii kululaaneyso ee u dhexeyso dowladda federaalka Soomaaliya iyo maamul goboleedka Jubbaland.

Jeesow ayaa si si gaar ah uga hadlay eedeymaha loo jeediyay Axmed Madoobe iyo sababata ka dambeysa in loo jaro waaran soo qabasho ah.

Xildhibaanka ayaa su’aallo ka keenay waxa loo beegsanayo Axmed Madoobe, wuxuuna tilmaamay in dambi aanu lahayn dusha laga saarayo.

Waxaa kale oo uu ku dooday in ay ahayd in la qabto markii uu joogay gudaha magaalada caasimada ah ee Muqdisho, haddii uu galay khiyaano qaran ama dambi kale oo wayn.

“Maxaa Jubbaland ciidanka loogu daabulayaa, maxaa colaadda looga hurinayaa, maxaa xabsiga loogu dirayaa A.Madoobe, haddii uu khiyaano qaran galay oo doorashadiisa ka baxsan gurigaasuu deganaa oo Xamar buu joogey maxaa loo qaban waayey, waa dambi loo dhoodhoobayo weeyee dambiba kuma hayaan, sidaan rabnay noogula shaqee ayaa lagu haystaa” ayuu yiri Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow ayaa kamid ah xubnaha mucaaradka ee sida wayn u diiday qorshaha Villa Soomaaliya ee ku aadan qabashada doorashooyin qof iyo cod ah, wuxuuna qayb ka yahay xisbiga Himilo Qaran ee uu hoggaamiyeo madaxweyne Sheekh Shariif.

Si kastaba, xiisadda u dhexeyso dowladda iyo Jubbaland ayaa haatan gaartay meeshii ugu xumeyd, waxaana la’isla aadan ciidamada, iyada oo laga cabis qabo dagaal toos ah.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Magaalada Dhuusamareeb ee caasimada Galmudug waxaa maanta ka furmay Shirka Madasha Bani’aadannimada Soomaaliya (CHF) oo ay soo qaban-qaabisay Hay’adda Maareynta Musiibooyinka (SoDMA), waxaana shirka furay madaxweyne ku xigeenka Dowlad Goboleedka Galmudug Md. Cali Daahir Ciid.

Shirkan ayaa waxaa goobjoog ah wakiilo ka ka socday Dowladda Federaalka, Wasaaradaha Gargaarka ee Dowladaha xubnaha ka ah Dowladda Federaalka, Maamulka Khaatumo, Gobalka Banaadir, Gobolka Galgaduud, madax ka socota deeq-bixiyaasha, ururrada maxaliga ah iyo kuwa caalamiga ah.

Inta uu socdo shirka ayaa waxaa looga hadlayaa xaaladaha la xariira arrimaha bani’aadannimo ee ka jira gudaha Soomaaliya, maadaama ay jiraan daruufo adag oo nololeed.

Guddoomiyaha SoDMA, Maxamuud Macallin oo madasha ka hadlay ayaa ugu horeyntii ka qayb-galayaasha ku soo dhaweeyay shirweynahan  oo saddexdii biloodba mar qabsooma.

Maxamuud Macallin ayaa si kooban kaga war-bixiyay xaaladda bani’aadannimo ee dalka isagoo xusay sida ay lama-huraan u tahay in shirkaan muhiimka ah ay ka soo baxaan qodobbo wax-ku-ool ah.

“Waxaan ka wada-hadli doonnaa xaaladda hadda jirta ee ku aaddan dhibaatada bani’aadannimo ee Soomaaliya, gaar ahaan xaladda La Nina iyo saameynta taban ee la filaayo inay ku yeelato dalkeenna sanadka foodda nagu soo haya ee 2025. Hadafkeenna ayaa ah mideynta dadaalkeena si aan si fir fircoon ugu taageerno dadka ay dhibaata abaartu saameyn karto. Waxaan diiradda saari doonnaa baahiyaha iyo jawaabaha bani’aadannimo ee 2025 (HNRP)” ayuu yiri guddoomiyaha Hay’adda SoDMA.

Madasha ayaa isu keentay daneeyayaasha muhiimka ah si wax looga qabto caqabadaha bani’aadannimo ee ka jira Soomaaliya.

Ceerigaabo (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dagaal xalay ciidamada Somaliland iyo kuwa SSC-Khaatumo ku dhex-maray gudaha magaalada Ceerigaabo ee xarunta gobolka Sanaag ee waqooyiga Soomaaliya.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in labada dhinac uu iska hor imaad ku dhex-maray bartamaha magaalada, mana cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay dagaalkaasi, maadaama ay ahayd xilli habeen ah.

Sidoo kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay labada dhinac, kuna aadan dagaalka xalay ku dhex-maray magaalada Ceerigaabo ee xarunta gobolka Sanaag.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in saaka xaalad kacsanaan ah laga dareemayo magaaladaasi, isla markaana ciidamo iyo gaadiid dagaal ay gaareen halkaasi, taas oo cabsi ku abuurtay dadka deegaanka.

Maalmihii lasoo dhaafay ayaa waxaa kacsaneyd xaaladda, waxaana jiray dibadbaxyo ay dhigeen shacabka oo looga soo horjeeday dilal ka dhacay degmadaasi oo ay SSC ku eedeysay ciidamada Somaliland.

Dhanka kale ma jiro illaa iyo hadda wax jawaab ah oo ay Somaliland ka bixisay eedeynta loo jeediyay ee xiisadda ka abuurtay halkaasi

Dagaalkan ayaa kusoo aaday, iyada oo dhowaan isbeddal uu ka dhacay Somaliland, kadib markii la doortay madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro, waxaase ay u muuqataa in weli xiisadda labada dhinac ay kasii socoto halkeeda.

Beled-Xaawo (Caasimada Online) – Ciidamo ka tirsanaa Jubbaland oo ku sugan degmada Baladxaawo ee gobolka Gedo ayaa ku biiray ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed sida laga sheegay kulan lagusoo bandhigay  ciidamadan.

Taliyaha guutada 10-aad, qeybteeda 43aad ee ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed iyo guddoomiye ku xigeenka degmada Baladxaawo oo ciidamada la hadlay ayaa u sheegay in maanta laga bilaabo xaquuqdooda ay ku leeyihiin dowladda Federaalka, iyagoona sheegay in la qabalayndoono

Dhinaca kale, maamulka Jubbaland ayaa beeniyay in ciidamo ka tirsan maamulkooda ay ku biireen dowladda. Wasiirka amniga Jubbaland, Jeneraal Yuusuf Xuseen Cismaan (Dhuumaal), ayaa sheegay in ciidamada dowladdu soo bandhigtay ay yihiin maleyshiyo beeleed iyo askartii lagusoo tababaray Eritrea oo dowladda markii hore kasoo cararay.

“Waxaan si cad u beeninayaa in aysan jirin ciidamo ka tirsan dowlada Jubbaland oo daraawiish ah oo ku sugan Baladxawo arintaas oo ah mid lagu qaldayo dowlada fedraalka  iyo shacabka reer Gedo, ciidamo Jubbaland oo daraawiish ah waxaa u dambeesay kuwii uu dowlada federaalka ku wareejiyay wasiirkii hore ee amniga jubbaland, Cabdirashid Xasan Cabdinuur,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka kasoo baxay Dhuumaal.

“Hadaba, saraakiisha dowladda ee kusugan gobolka Gedo ee fashilan ee cidanka nabadsugida, booliska iyo maleshiyaad ku soo uruuriyay haddana  dhahayo waa ciidamo Jubbaland ah oo ay rabaan in ay ku qaldaan shacabka reer Gedo, waxaan wargelinaa dadka reer Gedo in arintaasi aynan wax ka jirin.”

Jeneraal Dhuumaal ayaa ku eedeeyay dowladda Federaalka inay abaabulayso maleeshiyaad iyo saraakiil ciidan oo horey uga tirsanaa ciidamada Jubbaland, kuwaas oo loo adeegsanayo sida uu sheegay in lagu dumiyo Jubbaland.

Beledxaawo (Caasimada Online) –Jubbaland ayaa beenisay eedeyntii Dowladda Federaalka ay maanta jeedisay oo ah in diyaarado hub sida ay shalay ka degeen magaalada Kismaayo, wasiirka Amniga Jubbaland Yuusuf Dhuumaal ayaa arrintaan uga hadlay wareysi uu siiyey Idaacadda VOA.

“Dowladda Soomaaliya ma sheegin war xaqiiqo ah, baaritaan ha sameyso wax ay ogtahana ha sheegto, ma jiraan diyaarado hub keenay, hadii Kismaayo hub ka degay cadeyn haloo keeno, mana jirto cadaawad jirta oo Itoobiya iyo Jubbaland ku kalifeysa inay hub isku daabulaan,” ayuu yiri wasiirka amniga Jubaland Jeneraal Yuusuf Xuseen Cismaan Dhuumaal.

Sidoo kale Wasiir Dhuumaal ayaa la weydiiyey sababta gudaha Soomaaliya loogu soo daabulayo ciidamada Itoobiya, wuxuuna sheegay in arrintaas ay u gaartahay ayaga.

“Ciidamada Itoobiya waxay dalka ka joogaan gobollo badan, Gedo, Bay, Bakool iyo Hiiraan ayey joogaan, marka manaqaan qorshaha ay damacdan tahay Itoobiya, laakiin waa laga yaabaa inay ciidamo isku bedeleyso ama ciidanka sahay loo keenayo,” ayuu yiri Wasiir Dhuumaal.

Wasiirka ayaa sheegay in gobolka Gedo 7 goobood ay ka degan yihiin Ciidamada Itoobiya, isagoo xusay magaalooyinka, Baardheere, Buurdhuubo, Garbahaarey, Doolow, Luuq iyo goobo kale oo muhiim ah, “Meel kasta ayey Itoobiyaanku dalkeena ka joogaan, maadaama ay dalka joogaan maxaad u socsocotaan lama dhihi karo, diblomaasiyaduna ma ogola,” ayuu yiri Wasiir Dhuumaal.

Waxaa la weydiiyey hadal-heyn jirta oo sheegeysa in Ciidamada Itoobiya ay ka cabsadeen inay degaan degmada Bedel-xaawo, maadaama ay degan yihiin ciidanka xoogga dalka, wuxuuna sheegay in 5 KM meel u jirta Beledxaawo ay degan yihiin ciidamada Itoobiya.

“Waa sheeko qiyaali ah, ciidan Itoobiya hor istaagi kara oo Soomaali ah Beledxaawo iyo Gedo oo dhan ma joogaan, labada dhinac ayey Beledxaawo ka degan yihiin, waana laga fiican yahay inaan qiyaali ku noolaano, ayuu hadalkiisa ku sii daray Wasiir Dhuumaal.

Sidoo kale Wasiirka Amniga Jubbaland oo jooga degmada Doolow ee Gobolka Gedo wuxuu beeniyey in ciidamo ka tirsanaa maamulka Jubbaland oo jooga degmada Beledxaawo ay ku biireen ciidanka xoogga dalka, kadib markii ay iska diideen amarrada madaxda Jubbaland.

Hoos ka dhageyso Wareysiga Wasiir Dhuumaal

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ee uu hoggaamiyo madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dhexda uga jirta xiisad siyaasadeed xooggan, iyadoo qaaday tallaabooyin si weyn uga horyimaadeen madaxdii hore iyo siyaasiyiinta mucaaradka.

Dowladda ayaa baaralamaanka marsatay sharciyo dood badan dhaliyay oo la xiriira hanaanka doorasho ee uu ku dhagan yahay madaxweyne Xasan Sheekh ee qof iyo cod, iyadoo wax ka beddel lagu sameeyay dastuurka KMG ah.

Rabitaanka Villa Somalia oo buuq horleh ka abuuray baarlamaanka kadib markii xildhibaannada qaar ay ka horyimaadeen qorshaha Madaxtooyada, kuwaas oo maanta tallaabo ka dhan ah uu qaaday guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe.

Xildhibaannadan oo gaaraya illaa 15 ayuu guddoonka ka joojiyay kulamada golaha, halka mushaarkana laga dhimay, ayadoo lagu eedeeyay inay ka hortageen habsami u socodka shaqooyinka labada gole.

Tallaabadan ayaa durba si weyn loogu dhalleeceeyay Madaxtooyada iyo guddoonka oo si dhow ugu xiran madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo kamid ah siyaasiyiinta mucaaradka ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid aan ku dhisneyn xikmad, ayna tahay aragti ku dhisan koobi aan sariig laheyn.

“Sanadkii 2021 waxaa Golaha Shacabka laga mamnuucay 15 Xildhibaan, tillaabo taas la mid ah ayaa 15 mudane maanta looga joojiyey ka qaybgalka fadhiyada Golaha,” ayuu yiri Warsame.

Waxa uu intaas kusii daray “Isla-sanadkaas ciidamo ayaa gobolka Gedo loo daabulay, Raaskanbooni ayaa maanta loo daabulayaa. Ma jiro hal abuur hoggaamineed oo xikmad, xeelad, istaraatiijiyad iyo aragti ku dhisan oo aan ka ahayn, koobi (Copy) sarriig la’aan ah.”