Muqdisho (Caasimada Online)- Nin haligay naftiisa oo soo xirtay Jaakadda Qaraxda ayaa isku miidaamiyey Cabdikariin Macalin Axmed (Afarsheegle) oo ahaa guddoomiye ku xigeenkii maamulka iyo maaliyadda ee degmada Marka.

Qaraxaan ayaa wax yar ka hor salaadii Makhrib ka dhacay xaafadda Shiirkole ee degmada Hodan, waxaana la beegsaday masuulkaas kaliya.

Ninka is-miidaamiyey iyo Cabdikariin oo kaliya ayaa la sheegay inay qaraxaas ku dhinteen, waxaana la sheegay in masuulka la beegsaday uu ka soo jeeday Dhuusamareeb.

Afarsheegle wuxuu muddo kasoo shaqeynayey gobolka Shabeellada Hoose, wuxuu ahaa waaya joog wax badan og, sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen dad aqoon u lahaa.

Marxuum Cabdikariin ayaa mar guddoomiye ku xigeenka Amniga iyo Siyaasadda ka soo noqday Gobolka Shebeellada Hoose.

Dadka aqoonta u leh waxay sheegeen inuu aad ugu ololeyn jiray nabadeynta beelaha wada dega gobolka Shabeellada Hoose.

Ninka isku qarxiyey Cabdikariin inkastoo aan laga helin faahfaahin badan, hadana goobjoogayaal ayaa Caasimada Online u sheegay inuu salaamay, kadibna isku duubay, sidaasna uu ugu qarxay.

Halkaas waxaa ku dhintay labadooda oo kaliya, sidoo kale waxaa la sheegay in qaraxa ay dhaawacyo ka soo gaareen dad shacab ah oo ka ag dhowaa.

Qaraxaan is-miidaaminta ah wax faahfaahin ah weli kama soo saarin laamaha ammaanka ee dowladda Soomaaliya.

Gobolka Shabeellada Hoose oo ninka la qarxiyey uu sanadihii lasoo dhaafay deganaa, sidoo kale uu kasoo mid noqday masuuliyiintiisa waxaa ka jira xiisado u dhexeeya beelaha wada dega.

Sidoo kale kooxda Al-Shabaab oo la aaminsan yahay inay soo abaabushay qaraxaan ayaa gobolkaas dhibaatooyin badan ka geysata, waqti badana ku bixisa, sidii ay u sii xajisan laheyd.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta mar kale si qota dheer uga hadlay kiisaska la xiriira musuq-maasuqa ee dalka ka dhacaya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa cadeeyey in dowladdiisa ay ka go’antahay inay suuliso xatooyada xoolaha dadweynaha, isagoo farriin u diray xubnaha eedeysan ee la sheegay inay dalka ka baxsadeen.

“War cararin hadaadan tuug aheyn oo aadan wax isku ogeyn, in maalin aad maxakamad hor istaagtay oo aad garantay danbi ma ahan, laakin in lagugu cadeeyo waxii laguugu eedeeyay ayaa danbi ah” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa balan qaaday in dadka lagu eedeeyo musuqa ay heli doonaan garsoor cadaalad ah oo la wada arkayo, iyadoo maalinta dacwadooda la qaadayo dadka lagu casuumi doono fadhiga maxkamadda, si ay marqaati uga noqdaan.

Wuxuu sheegay in qofkii lagu waayo xatooyo xoolo dadweyne uu heli doono shahaado cadeyneysa inuu yahay qof aamin ah, dadka Soomaaliyeedna ay marqaati ka wada noqon doonaan taas.

Sidoo kale Madaxweynaha ayaa fartiin u diray waalidiinta ama ehelka kale ee indhaha ka fiirsanaya masuuliyiinta sameyneysa xatooyada ee guryaha waaweyn ka dhisaneysa.

“Aabe ama Adeer isha haka fiirsan wiilkaaga oo mushaar yar dowladda ka qaata oo hadana dhisanaya guryo waaweyn, adigoo aan garaneyn halka uu lacagta ka keenay, ka waani xatooyada oo weydii halka ay hantidu ka soo gashay,” ayuu yiri Madaxweyanaha oo dardaarankaan u diray waalidiinta.

Sidoo kale wuxuu madaxweynuhu digniin kama dambeys ah u diray dadka masuuliyiinta ah ee indhaha ka fiirsada musuq la sameynayo, kuwaas oo aan ka hadlayn ama ka hortegeyn.

“Qofka musuqa sameynaya ninka ka celi karay ee ka celi waayey, waxaan hoosta ka xariiqayaa in isaguna uusan ka dembi yareyn,” ayuu hadalkiisa ku sii daray madaxweyne Xasan Sheekh oo maanta khudbadaan ka jeediyey Masjidka, salaadii Jimcaha kadib.

Hoos ka daawo

Berlin (Caasimada Online) – Dawladda Jarmalka ayaa sheegtay in ay marti galisay qaxootigii ugu badnaa ebid oo gaaraya 1.24 milyan oo ruux oo qaxooti ah. Dawladda ayaa sheegtay in 27,000 oo ruux oo dadkaas kamid ah ay yihiin dad aan dal lahayn 

In ka badan 244,000 oo ruux ayaa waddanka Jarmalka ka codsaday magangalyo sanadkii la soo dhaafay, halka in ka badan hal milyan oo qaxooti Ukraine u dhashayna ay soo gaareen dalka iyaga oo ka soo cararay dagaalka ka socda waddankooda, sidaas waxaa sheegay dawladda Jarmalka. 

Wadanka ugu horeeya ee dadkiisu iska dhiibeen Jarmalka ayaa ah Syria, waxaa soo raaca Afghanistan, Turkey iyo Ciraaq. Balse qaxootiga ka yimaadda. 

Marka la barbardhigo sanadkii 2021 dii, tirade magangalyo doonka ayaa korotay 27.9% bolkiiba. Gaar ahaan saddexdii bilood ee ugu dambeysay sanadkii 2022 kii, tirade ayaa korortay iyada oo dadka magan galyo doonka ah ay ka soo qulqulayeen dhinaca wadamada la isku yiraahdo Balkans ka.

Soomaalidu kaalintee ayay kaga jirtaa dadka is dhiibay? 

Soomaalida ayaa ku jirta kaalinta afaraad ee magangalyo doonka ka yimid Afrika ee iska dhiibay Jarmalka. Waxaa ka horeeya wadamada kala ah Morocco oo 95 kun oo ruux ay ka yimaadeen. Nigeria oo 83 kun oo qof ay ka yimaadeen iyo Eritrea oo 55 kun oo qof in ka abdan ay ka yimaadeen.

Tirada Soomaalida ee magangalyo doonka ah ayaa sanadkaan ku dhawaatay laba u jibaar. 55,470 ruux ayaa lagu sheegay dadka Soomaaliyeed ee ku sugan Jarmalka ee aan doonayo in la qaabilo, sida ay baahisay dawladda Jarmalka. 

31,075 oo kamid ah dadkaas ayaa sharciyo ka helay Jarmalka, balse intooda badan wali ma aysan helin sharciga joogtada ah ee dalkaas, halka 4,780 kamid ahna ay heleen diidmo, micnaheeduna yahay in dawladda jarmalku qaabili doonin, magangalyana siin doonin. Tan ayaa micnaheedu yahay in 10 kii qof ee Soomaali ah, 8 kamid ah ay sharci ka haystaan dawladda. 

Marka loo eego wadamada dunida Soomaaliya waxay ku jirtaa kaalinta tobanaad. Wadamada liiska uga horreeya ayaa waxaa kamid ah Turkiga oo ku jira kaalinta shanaad. 

Axmed Kadiye oo ah wariye ku sugan Jarmalka oo BBC la ahdlay ayaa sheegay in tani ififaale wanaagsan u tahay Soomaalida. 

“Soomaalida waddankaan soo gashay intooda badan ma ahan dad la keenay ee waa dad lugtooda ku yimid ama ‘sharci darro ku soo galay’…In la qaabilo waxay keeneysaa in uu xuquuq ka helo dalka” ayuu yir Kadiye. Faa’iido kale ayuu ku sheegay in ay tahay “In jarmalku yahay dal u furfuran qaabilaadda Soomaalida mar loo eego wadamada kale ee Yurub”.

Dawladda Jarmalka iyo 16 waddan oo kale oo horraan isugu raacay in la fududeeyo sharciyada lagu macaamilayo qaxootiga sii kordhaya.

Dawladda jarmalka ayaa sheegtay in in kabadan 1 bilyan oo doolar ay ku bixindoonto koroka qaxootiga sanadkaan 2023 da.

Muqdisho (Caasimada Caasimada) – Guddoomiyihii hore Golaha Shacabka Soomaaliya, Prof. Maxamed Sheekh Cismaan (Jawaari) ayaa markii u horreysay ka hadlay shirkii Muqdisho ugu soo idlaaday madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo madaxdii hore ee dalka.

Prof Jawaari ayaa madaxweyne Xasan ku amaanay qabsoomida shirka wadatashi, kaasi oo madaxdii hore iyo siyaasiyiintii ka qeyb-gashay ay madaxda sare ee dalka kula wadaageen soo jeedintooda ku saabsan heshiiskii u dambeeyay ee Golaha Wadatashiga Qaran.

“Shacabka ha isdajiyaan dagaal majiro oo si bisil oo siyaasin bisil oo dalka loo daneynayo, aniga aniga waa dhamaatay anaga anaga ayaa socota. Waxaa la gaaray tallooyin fiican oo ay maqli doonaan,” ayuu yiri Prof Jawaari oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in shirkaan uu qeyb ka yahay hal-ku-dhigii madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee Soomaali Heshiis ah, “Qaran ahaan waa arrin loo baahna, si fiican waa u dhacday oo is-afgarad waa la gaadhay.”

“Madaxweyne Xasan Sheekh waxaa u suurta-gashay hal qabsigiisi qeybtii hore waa u toosan tahay. Soomaali oo Heshiis ah ayaa u toostay, tallaabadii ugu horeysay u qaaday waana u hambalyeynayaa.”

Ugu dambeyntiina waxa uu rejo wanaag ka muujiyay sida uu kusoo idlaaday shirkii wadatashi ee u dhaxeeyay madaxda sare ee dalka iyo kuwii hore, iyo weliba sii socoshada kulamada wadatashi ee looga arrinsanayo arrimaha masiiriga ah.

Shirkaan ayaa waxaa looga hadlay qodobo u badan arrimaha masiiriga ah ee dalka, gaar ahaan heshiisyadii ay gaareen Golaha Wadatashiga Qaran, ayada oo madaxdii hore iyo siyaasiyiinta ka qeyb-galay ay tallooyin ka dhiibteen heshiiska hanaanka doorashooyinka dalka.

Sida ay shaacisay Villa Somalia qodobada heshiiskii Golaha ayaa waxay madaxdu aad ugu lafa-gureen shirkaan oo socday laba maalmood, ayada oo madaxdii hore iyo siyaasiyiintu ay soo jeediyeen tallooyin kala duwan oo u baahan in la tixgeliyo inta ay wada-tashiyadu socdaan

Si kastaba, Shirkaan ayaa kusoo aaday xilli xasaasi ah, islamarkaana ay taagneyd xaalad siyaasadeed oo ka dhalatay heshiiskii ay dhawaan gaareen Golaha Wadatashiga.

Hoos ka daawo muuqaalka

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirkii labadii maalmood ee lasoo dhaafay u socday madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo xubno mucaaradka kamid ah ayaa kusoo idlaaday galinkii dame ee shalay magaalada Muqdisho.

Kulanka ayaa shalay xooggiisa la dul dhigay qodobadii heshiiskii Golaha Wadatashiga Qaran oo ay mucaaradkan horey doodda uga keeneen.

Xoggo cusub ayaa kasoo baxaya kulankaan, xilli xukuumadda ay baahisay war-saxaafadeed ay kaga gaabsatay halka saxda ah ee la isla gaaray, waxa lasoo warinayaa inuu jiri doono war-murtiyeed rasmi ah oo illaa caawa la dhameystiri doono oo ku saabsan qodobadii lagu heshiiyay.

Kahor waxaa soo baxaya qodobo la isla ogolaaday iyo kuwa gacan laga taagay iyo kuwa kale oo madaxweynaha ogolaaday in lagala heshiiyo oo dooddo sii socoto.

Haddii aan dul istaagno qodobada;

1. Muddo xileedka Xasan Sheekh

Madaxweynaha waxa uu toos u ballanqaaday in uusan maalin ku darsaneyn muddo xileedkiisa afarta sano, haddaa rabtaan waa i celin kartaan ayuu ku yiri raggii shirka fadhiyay.

2. Maamulka Puntland

Waxaa lagu heshiiyay in maamulka Puntland lagu soo celiyo miiska oo taladooda la dhageysto lana tixgeliyo, maadaama aan looga maarmin heshiisyada noocaan ah, madaxweynuhuna qodobkaan waa aqbalay.

3. Nooca doorashada

Labada dhinacba waxay isku raaceen qabashada doorasho qof iyo cod ah. Mucaaradka waxay dalbadeen in geediga doorashadaas iyo sida loo fulinayo in heshiis laga gaaro marka hore. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud waxaa la sheegay inuu taasna ogolaaday.

4. Doodda madaxweyne iyo madaxweyne ku-xigeen

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud qodobkaan waxaa la sheegay inuu aqbalay in lagu daro qodobada heshiiska laga gaarayo ee u baahan in looga sii wada-hadlo kulamada soo aadan.

Dhinacyadu waxay ku heshiiyeen in uusan kulankan noqon midkii ugu dambeeyay, oo qodobada u baahan doodda ay noqdaan kuwa loo dhigto kulamada soo aadan, iyada oo la ballaarinayo madasha.

Siyaasiyiinta mucaaradka ee ka qeyb-galay kulankaan ayaa la filayaa inay hadli doonaan wixii caawa ka dambeeya, markaas oo la filayo in war-murtiyeedk si rasmi ah loo faafiyo.

Si kastaba, Shirkaan ayaa kusoo aadaya xilli xasaasi ah, islamarkaana ay taagneyd xaalad siyaasadeed oo ka dhalatay heshiiskii ay dhawaan gaareen Golaha Wadatashiga.

Geriley (Caasimada Online) – Faah faahino ayaa ka soo baxaya dagaal culus oo shalay ay maleeshiyada Al-Shabaab ku qaadeen deegaanka Gariley ee Koonfurta Gobolka Gedo.

Maleeshiyada Al-Shabaab oo maalmihii ugu dambeysay isku uruursanayay waddada ka timaada dhanka deegaanka Faafaaxdhuun ee soo gasha Gariley ayaa barqanimadii shalay dhowr jiho ka weeraray Xerada Gariley, oo daba-yaaqadii bishii June ay banneeyeen Ciidanka Militariga Kenya ee qaybta ka ah Hawlgalka Nabad Ilaalinta Midowga Afrika.

Wararka ayaa sheegaya bilowgiiba in Shabaabku ay ka soo gudbeen difaaca hore ee ciidamadu ka ilaalinayeen deegaanka ee xigga dhanka Faafaaxdhuun, oo 80km u jirta Degmada Baardheere.

Ciidanka Daraawiishta Jubbaland ayaa la sheegay inay isaga baxeen xeradaasi, ka dib culeys weyn oo ka soo fuulay Shabaabkii weerarka qaaday.

Wararka ayaa intaasi ku daraya in gurmad xoog leh oo ciidamada meelo kala duwan uga yimid ay suurtagelisay in Shabaabka dib looga saaro deegaankaasi.

Aadan Xaashi Maxamuud oo ka mid ah dadka reer Gariley ayaa Dhacdo.com u sheegay in dagaalku uu soo gaaray illaa caawa fiidkii, ugu dambayna ay hadda deegaanka gacanta ku hayaan ciidamada.

Aadan Xaashi ayaa sheegaya in uu jiro khasaare badan oo dhimasho iyo dhaawacba leh oo labada dhinac kala gaaray, isagoo intaa ku daray inaanay hadda jirin cid si sax ah u sheegi karta in uu khasaaruhu gaarsiisan yahay.

Ilo wareedyo ayaa sheegaya in dhaawacyada askarta loo qaaday Degmada Ceelwaaq, halkaas oo saldhig weyn iyo xarun caafimaad ay ku leeyihiin Ciidanka ATMIS ee ka socda dalka Kenya.

Salaan Cabdullaahi Cagey oo ka mid ah Saraakiisha Ciidamada Gariley ayaa BBC u sheegay in ay jab xoogan u gaysteen kooxaha argagixisada.

“Khasaare badan ayaa jira, koley waa meel uu dagaal ka dhacay, dad shacab ahna way ku dhinteen, ayagana way ku dhammaadeen, guryo badana way burbureen, haddana annaga ayaa ku sugan.” Ayuu yiri Salaan Cabdullaahi.

Dhanka kale dadka deegaanka oo maalmo ka hor bilaabay in ay guryahooda isaga barakacaan ayaa la sheegaya in intooda badan ay ka baxeen deegaanka, ayna gaarayaan tuulooyinka ku dhow dhow deegaankaasi.

Gariley oo hoostagto Degmada Ceelwaaq ayaa ku taala goob istiraatiiji ah, kuna dhow xadka Soomaaliya la wadaagto Kenya, waxaana la tilmaamaa in 12km oo keliya u jirto xuduudda.

4-tii bishan ayay sidaan oo kale mintidiinta Al-Shabaab u soo weerareen xeradaasi, inkastoo markaasi ay ku guuldareysteen inay la wareegaan.

Militariga Kenya ayaa tobankii sano ee ugu dambeysay deganaa Xerada Gariley, iyagoona qayb ka noqday qorshaha uu Hawlgalka ATMIS ku yareynayo tirada ciidamada ka jooga dalka.

Xeradan ayaa ka mid ah illaa toddobo saldhig oo dhammaadkii bishan June ay isaga baxeen Militariga ATMIS.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka gobolka Banaadir ayaa masuuliyiinta degmooyinka iyo hay’adaha amniga uga digay isku-day ay wado kooxda Al-Shabaab, kaasi oo ay ku rabto inay dad ku dhex yeelato, si ay ugu fududeeyan dhaq-dhaqaaqeeda caasimada.

Guddoomiye ku-xigeenka amniga iyo siyaasadda maamulka gobolka Banaadir Maxamed Axmed Diiriye Yabooh ayaa si adag uga digay in wax lala wadaago Al-Shabaab.

Yabooh oo la hadlayay masuuliyiin ka tirsan degmooyinka gobolka ayaa ka dhawaajiyay in cadaaladda loo siman yahay, qof walba oo lagu caddeeyo in uu wax la wadaagay Shabaab la horgeyn doonno maxkamad.

“Cadowga waxa uu raba inuu dadka kala laaluusho oo isku dayo hay’adaha amniga iyo maamulka degmooyinka inuu dad ku dhex yeesho, oo uu dhex-galo,” ayuu yiri guddoomiye Yabooh.

Waxa uu intaas sii raaciyay “Mas’uuliyad inta uu doono hala ekaato qofkii Khawaarij u dhawaada, ku raad-yeesha ama maalin wax dhex-mareen cadaaladda ayaa soo qaban doonto, u maleynmaayo in dhibka ay dalka ka wadaan ama caasimadda ka wadaan in ay kaligood wadaan.”

Maamulka gobolka ayaa sidoo kale waxa uu sheegay inuu la xisaabtan ku sameynayo masuuliyiinta “si qofkii lagu helo in uu la shaqeynayo ama wax la wadaagayo Shabaab loo qabto loona horgeeyo maxkamad.”

“Dad naga mid ah maamul ama hay’adaha amniga ha ku jiraan ama dadka shacabka ah ha ku jiraan ayaa hoggaaminaya dhibka ay caasimadda ka wadaan, qofkii mas’uul ah ee la ogaado in uu Khawaariij la shaqeynayo wuu ka dambi badan yahay shacabka, qof weliba waa in uu ka dheeraadaa.”

Kooxda Al-Shabaab ayaa marar dhowr ah la sheegay inay xiriir hoose la leeyihiin xubno ka tirsan hay’adaha kala duwan ee dowladda, gaar ahaan laamaha amniga, ayada oo horay walaac looga muujiyay isku-milankaas, oo hadda u muuqda mid uu gabalku udhacay, marka la eego qorshaha dowladda federaalka ee dagaalka Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – La-taliyaha Madaxweynaha Soomaaliya ee xakameynta qul-qulka hubka sharci darrada ah ee Soomaaliya Marwo Makko Maxamuud Muuse ayaa war kasoo saartay tallaabadii Golaha Wasiirrada.

Marwo Makko Maxamuud Muuse ayaa soo dhaweysay ansixinta hindise-sharciyeedka hubka Soomaaliya oo shalay Golaha Wasiirrada ay ansixiyeen.

Waxay sheegtay in sharcigaan uu muhiim u yahay in la xakameeyo hubka sharci darrada ah, islamarkaana tallaabadan lagu xoojinayo in hay’adaha dowladda kaliya ay gacanta ku hayaan awoodda dalka.

Sidoo kale waxay ka dhawaajisay in madaxweyne Xasan Sheekh iyo dowladda uu hoggaamiyo ay ka go’an tahay in dalka laga sifeeyo hubka sharci darrada ah, xilli ay socdaan dadaallo ay dowladda ku dooneyso in Soomaaliya looga qaado cuna-qateynta ee saaran.

“Waxaan soo dhaweynayaa go’aanka Golaha Wasiirada sidoo kale waxaa ka go’an dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh in guud ahaan dalka laga sifeeyo hubka sharci darrada ah, si looga hor tago falalka amni darrada ah, Soomaaliyana looga qaado cuna-qateynta hubka,” ayey Marwo Makko ku tiri qoraal ay soo saartay.

Shirkii Golaha Wasiirrada ee shalay ayaa lagu ansixiyey hindise-sharciyeedka hubka Soomaaliya iyo xeerka amniga iyo bedqabka xarumaha dowladda, amniga hoteellada, goobaha ganacsiga iyo xarumaha adeegyada bulshada, kuwaasi oo muhiim u ah qorshayaasha amni ee dowladda.

Si kastaba, Cuna-qabateynta hubka ee saaran Soomaaliya ayay dowladdu horay u sheegtay inay caqabad ku tahay dib-u-dhiska ciidamada iyo dadajinta dabar-goynta argagixisada, xilli uu dalka ka socda guluf dagaal oo ka dhan ah Al-Shabaab.

Golaha Ammaanka ee QM ayaa bishii Janaayo 1992-kii kusoo rogay Soomaaliya cunaqabateyn aan dhamaad lahayn kahor inta aan qeyb ahaan wax laga bedelin Febraayo 2007-dii, si loogu ogolaado sahayda hubka ee ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirkii wadatashi ee u dhaxeeyay madaxweyne Xasan Sheekh iyo madaxdii hore ayaa maanta lagu gaba-gabeeyay magaalada Muqdisho, kaasi oo looga arrinsanayay heshiiskii u dambeeyay ee Golaha Wadatashiga Qaran.

Hanaanka uu kusoo idlaaday shirka ayaa waxaa soo dhaweeyay ra’iisul wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre, isaga oo shaaciyay waxa uu ka dhigan yahay shirkaan iyo is-fahamkii lagu gaaray.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa tallaabo hore loo qaaday ku tilmaamay war-saxaafadeed kasoo baxay shirka wadatashiga ee u dhexeeyey madaxda qaranka iyo madaxdii hore ee dalka.

Mudane Xamza ayaa sheegay in xukuumadda Dan-Qaran ay soo dhaweyneyso tallooyinka wax-ku-oolka ah ee shirka iyo guud ahaan kuwa ka imaanaya dadka Soomaaliyeed.

“Waxaa soo dhaweynayaa tallooyinka wax ku oolka ah, si loogu biiriyo hiigsiga xukuumadda ee ku addan amniga guud ee dalka, doorashooyinka, dib-u-eegista dastuurka iyo ciribtirka kooxda Khawaarijta ah ee Al-Shabaab.”

Shirka oo soconayey muddo laba maalmood ah ayaa ku soo dhammaaday jawi wanaagsan oo rajo gelinaya ummadda Soomaaliyeed, sida lagu sheegay war-saxaafadeed ay xukuumadda kasoo saartay gaba-gabada shirka.

Sidoo kale xukuumadda ayaa shaacisay in kulamada noocaan ah ee wadatashi ay sii socon doonaan, uuna kan soo gaba-gaboobay uu billow u yahay kuwa kale oo laga yeelan doono arrimaha masiiriga ah ee dalkeena.

Si kastaba, Shirkan ayaa kusoo aaday, xilli xasaasi ah, islamarkaana ay taagneyd xaalad siyaasadeed oo ka dhalatay heshiiskii ay dhawaan gaareen Golaha Wadatashiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirkii wadatashi ee labadii maalmood ee u dambeeyay magaalada Muqdisho uga socday madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo madaxdii hore iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah ayaa lasoo gaba-gabeeyay.

Shirkan oo ahaa mid xasaasi ayaa waxaa guddoomiyay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, ayada oo ay ka qayb-galeen Madaxweyne Shariif Sheekh Axmed, Guddoomiye Shariif Xasan Shiikh Aden R/W Cabdiweli Maxamed Cali Gaas, R/W Cumar Cabdirashid, R/W Xasan Cali Khayre, R/W ku-xigeen Ridwan Xirsi Maxamed, Wasiir Cabdinuur Shiikh Maxamed iyo xildhibaan Cabdulqadir Cossoble Cali.

Sidoo kale waxaa qeyb ka ahaa Maxamed Xuseen Rooble, Cali Maxamed Geedi, Prof Maxamed Sheekh Cismaan Jawaari iyo Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan. Waa laba ra’iisul wasaare oo hore iyo laba guddoomiye baarlamaan oo hore.

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre iyo guddoomiyeyaasha labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Sheekh Aadan Madoobe iyo Cabdi Xaashi ayaa sidoo kale kulankii maanta oo ahaa xiritaanka ka qeyb-galay.

Shirkaan ayaa waxaa looga hadlay qodobo u badan arrimaha masiiriga ah ee dalka, gaar ahaan heshiisyadii ay gaareen Golaha Wadatashiga Qaran, ayada oo madaxdii hore iyo siyaasiyiinta ka qeyb-galay ay tallooyin ka dhiibteen heshiiska hanaanka doorashooyinka qoddobadiisa oo kala ah;

1. Nooca doorashada dalka
2. Nidaamka madaxtinimada dalka
3. Nidaamka xisbiyada badan
4. Guddiga doorashada qaranka
5. Mideynta muddo xileedka hay’adaha federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyada
6. Habraaca dhameystirka dib u eegista Dastuurka

Sida ay shaacisay Villa Somalia lixdaan qodob ayaa waxay madaxdu aad ugu lafa-gureen shirkaan oo socday laba maalmood, ayada oo madaxdii hore iyo siyaasiyiintu ay soo jeediyeen tallooyin kala duwan oo u baahan in la tixgeliyo inta ay wada-tashiyadu socdaan.

Ma shaacin Villa Somalia tallooyinka ay madaxdii hore iyo siyaasiyiinta mucaaradka ee ka qeyb-gashay shirka la wadaageen madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kuwaasi oo ku qotoma lixda qodob ee kor ku xusan

Afhayeenka xukuumadda Soomaaliya Farxaan Maxamed Jimcaale oo shir jaraa’id u qabtay warbaahinta markii uu soo idlaaday shirka wadatashi ayaa waxa uu sheegay in madaxda ka qeyb-gashay shirkaan ay bogaadiyeen dadaalada dowladda ee deyn cafinta iyo dhameystirka hanaanka dowlad dhiska Soomaaliya.

“Kulanka oo kusoo dhamaaday jawi aad u wanaagsan ayaa waxa uu kulanka bogaadiyay doodaha u adeegaya dhameystirka dowlad dhiska Soomaaliya ee soo socday, sidoo kale waxa uu bogaadiyay masuuliyada in ciidamada qaranka Soomaaliya ay la wareegaan amniga,” ayuu yiri.

Sidoo kale waxa uu sheegay in kulamada noocaan ah ee wadatashi ay sii socon doonaan, uuna kan soo gaba-gaboobay uu billow u yahay kuwa kale oo laga yeelan doono arrimaha masiiriga ah ee dalkeena.

Si kastaba, Shirkaan ayaa kusoo aaday, xilli xasaasi ah, islamarkaana ay taagneyd xaalad siyaasadeed oo ka dhalatay heshiiskii ay dhawaan gaareen Golaha Wadatashiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Korneel Cabdullaahi Cali Macow oo ka tirsan Saraakiishii hore ee NISA oo ka hadlayay xaaladda dalka, gaar ahaan howlgallada haatan socda ayaa ka falceliyay khudbado kala duwan oo ay dhowaan jeediyeeni wasiirka Gaashaanshigga, Cabduqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) iyo wasiirka arrimaha gudaha xukuumadda Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo siyaabo kala duwan uga hadlay arrimaha ciidamada.

Macow oo wareysi gaar ah siiyay Shabelle TV ayaa sheegay in wasiirka gaashaandhigga uusan aqoon lun aheyn ciidamada, uuna ku xadgubay xeerka, sida uu hadalka u dhigay.

Korneelka ayaa si gaar ah u dhaliilay khudbad uu wasiirka u jeediyay guuto ladaogu magac daray Khaalid Bin Waliild ee dhowaan laga sagootiyay Muqdisho, si ay qayb uga noqto dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, wuxuuna tilmaamay inay aheyd mid cabsi-gelin ah.

“Waxaan dhageystay khudbaddii wasiirka gaashaandhigga ee uu leeyahay waxaa la’idinka rabaa laba arrimood guul iyo geeri wiilkaa dhalinyarada ah ee mutadawac ah oo dalkiisa iyo dadkiisa rabo inuu difaaco hadalkaas oo kale laguma yiraahdo, hadalkan sidoo kale wuxuu meel ka dhac ku yahay xeerka ciidanka ” ayuu yiri Korneel Cabdullaahi Cali Macow.

Sidoo kale wuxuu hadalkiisa sii raaciyay “Ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed waxaa waayay in lagu dhiirageliyo wadaniyadda”.

Waxaa kale oo uu wasiir Jaamac dhaliilay in ciidamada uu u adeegsado baraha bulshada, taas oo uu tilmaamay inay tahay xadugub, sidoo kale wuxuu ugu baaqay madaxweynaha inuu arrintaasi wax ka qabto, si loo saxo khaladaad uu sheegay inuu ka kacayo wasiirka.

“Wasiirka gaashaandhigga waa siyaasi ma aheyn in Social Media-ha ciidanka la hortego, kadibna uu khudbado noocaas ah oo ciidanka cabsi gelineysa ujeediyo marka waxaa la rabaa in madaxweynaha fowdadaas uu wax ka qabto ” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Dhanka kale wuxuu Korneel Cabdullaahi Cali Macow u jawaabay wasiirka arrimaha gudaha Axmed Macallin Fiqi oo isna dhowaaan ka hadlay arrimaha ciidamada Gorgor iyo Haramcad.

“Wasiirka arrimaha gudaha qadafka ka dhacay waxaa waayay oo dadka oo dhan ay is weydiiyeen inuu yiraahdo Gorgor iyo Haramcad baahaladii waxaa looga maarmay guutadii waxaa dhaqaaqday Khaalid Bin Waliid, laakiin Gorgor iyo Haramcad baahalo ma’ahan sida ay u dagaalameen waa la ogyahay dagaalka ay illaa iyo hadda Khawaarijta kula jiraan way ogyihiin madaxda iyo Ummadda Soomaaliyeed” ayuu uga falceiyay hadalkii Wasiir Fiqi.

Ugu dambeyn Korneelka ayaa dalbaday in madaxda sare ee qaranka ay arrintaan wax ka weydiiyaan labada wasiir, maadaama ay ay yihiin mas’uuliyiin xilal ka haya dowladda.

“Waxaan rajeynaara’iisul wasaaraha in su’aashaas labada wasiir weydiiyo sababta ay ciidanka niyaddooda u jebinayaan,” ayuu hadalkiisa kusoo gabagabeeyay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha golaha wasiirada Soomaaliya ayaa maanta shirkooda todobaadlaha ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho, waxaana shir guddoomiyay ra’iisul wasaare ku xigeenka, Saalax Axmed Jaamac, kaas oo looga hadlay arimo dhowr ah.

Waxaa sidoo kale shirka soo xaadiray inta badan xubnaha golaha, inkastoo uu ka maqnaa ra’iisul wasaare Xamza oo maanta ku biiray shirka madaxda dowladda iyo kuwii hore.

Ugu horreyn golaha wasiirada ayaa shirkooda ku ansixiyay Axmed Saciid Maxamed oo loo magacaabay Agaasimaha Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadaha, kaddib soo jeedin ka timid Wasaaradda Amniga Gudaha.

Axmed Saciid ayaa beddalaya Cabdulqaadir Cilmi Cali (Cabdul) oo ah agaasimihii hore ee hay’adda, kaas oo isku casilay fadeexo ka dhalatay musuq-maasuq lagu soo eedeeyay.

Sidoo kale Axmed Saciid ayaa isna kasoo jeeda beesha Ceyr, si la mid ah labadii agaasime ee ugu dambeeyey ee ka horreeyey.

Golaha wasiirada ayaa sidoo kale meel-maariyay soo jeedinta Wasaaradda Tamarta iyo Kheyraadka Biyaha ee magacaabista xubnaha Golaha Maamulka Hay’adda Korontada oo laf-dhabar u noqon doonta kor-joogtaynta farsamo iyo dhaqan-galinta Sharciga Korontada, xubnaha oo ka kooban sagaal xubnood ayaa lagu soo xushay khibraddooda.

Dhanka kale shirka Golaha Wasiirrada ayaa waxaa isla maanta lagu ansixiyey Hindise Sharciyeedka Hubka Soomaaliya iyo Xeerka Amniga iyo Bedqabka Xurumaha Dowladda, Amniga Hotellada, Goobaha Ganacsiga iyo Xarumaha adeegyada Bulshada.

Wasaaradaha Amniga, Gaashaandhigga, Arrimaha Gudaha iyo Waxbarashada, ayaa dhankooda goluhu ka dhageystay warbixinno muhiim ah oo ku saabsan Amniga, Waxbarashada iyo Hirgalinta Nidaamka Aqoonsiga dadweynaha.

Warbixin la xiriirta howlgalladii ugu dambeeyay ee ka dhacay dalka, gaar ahaan Jubbooyinka ayay golaha la wadaageen Wasaaradaha Amniga iyo Gaashaandhigga.

Halkan hoose ka daawo Sawirrada:-