25.7 C
Mogadishu
Saturday, June 20, 2026

DF Soomaaliya oo gole cusub uga dhawaaqday Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Kulan heer sare ah oo maanta ka dhacay magaalada Muqdisho ayaa looga dhawaaqay Golaha Difaaca Soomaaliya.

Kulanka furitaanka Golaha Difaaca Qaranka ayaa waxaa maanta daah-furay Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi.

Golahan ayaa ah madal istaraatiiji ah oo muhiim u ah xoojinta maamulka difaaca, kor u qaadista isku-duwidda hay’adaha amniga, mideynta hawlgallada iyo dib-u-habaynta ciidanka.

Kulanka waxaa goob-joog ka ahaa Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Dib-u-heshiisiinta, Wasiirka Amniga Gudaha, Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda, La-taliyaha Amniga Qaranka, sii-hayaha Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Sareeye Gaas Odowaa Yuusuf Raage, Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed Sarreeye Guuto Asad Cismaan Cabdullaahi, iyo taliyeyaasha qaybaha kala duwan ee ciidamada.

Sidoo kale, waxaa shirkan ka qayb-galay safiirrada saaxiibbada caalamka iyo wakiillada ururrada caalamiga ah ee dalka jooga, marka laga reebo Mareykanka. Waxaana fadhiyay IGAD, AU, EU, Qadar, Turkiga, Shiinaha, Itoobiya, Kenya, UK iyo Canada.

Wasiir Fiqi ayaa sheegay in Golaha Difaacu door muhiim ah ka qaadan doono hagidda jihada istaraatiijiga ah ee difaaca dalka, isla markaana uu noqon doono madal lagu mideeyo yoolalka hawlgallada, dib-u-habaynta hay’adaha iyo go’aannada hoggaamineed ee heer qaran, si loo xaqiijiyo nidaam difaac oo isku-dhafan, hufan, isla markaana waafaqsan istaraatiijiyadda qaranka.

Sidoo kale, Wasiirka Gaashaandhigga ayaa adkeeyay muhiimadda ay leedahay horumarinta awoodda ciidanka, isagoo tilmaamay in sugidda amniga mustaqbalka Soomaaliya lagu xaqiijin karo dhisme ciidan oo xirfad leh, isla markaana leh awood hawlgal iyo mid dhaqaale.

Ugu dambayn, Wasiir Fiqi ayaa carrabka ku adkeeyay in Dowladda Federaalka ay si qorshaysan ula wareegayso mas’uuliyadda buuxda ee amniga dalka, isagoo xusay in Wasaaradda Gaashaandhiggu ay sii wadi doonto iskaashiga saaxiibbada caalamka si loo hirgeliyo qorshaha horumarinta amniga Soomaaliya iyo qorshaha kala-guurka amni.

Somaliland oo hirgelisay laba warshadood oo ciidankeedu yeelanayo + Sawirro

0

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa maanta xarigga ka jaray laba warshadood oo ay yeelan doonaan ciidanka milatariga Somaliland.

Warshadahan ayaa kala ah warshadda soo saareysa direyska ciidanka iyo warshadda furinka ciidanka, kuwaas oo haatan si rasmi ah u bilaabay shaqadooda.

Xarig-ka-jarista warshadahan ayaa ku soo beegantay munaasabadda xuska sannad-guurada 32-aad ee aas-aaska ciidanka milatariga Somaliland, taas oo Madaxweynaha Somaliland uu kaga qayb-galay xarunta taliska guud ee ciidanka milatariga.

Munaasabaddan oo ahayd mid si heer sare ah oo casri ah loo soo agaasimay, ayaa waxaa khudbad dheer ka jeediyay Madaxweyne Cirro, isagoo ugu horreyn Alle SWT uga baryay inuu u naxariisto dhammaan taliyeyaashii, hoggaamiyeyaashii, iyo ciidamadii kala darajooyinka duwanaa ee geeriyooday.

“Waalidkii, Ubadkii iyo ooryihii ay ka baxeen, waxaan leeyahay Daljirku ma Geeriyoodo, waxa aad leedihiin taariikh aad ku faani kartaan, ubadkiinuna abaal ku heli doono, In Sha Allaah,” ayuu yiri Madaxweyne Cirro.

Sidoo kale wuxuu bogaadiyey ciidanka milatariga, oo uu sheegay in ay yihiin tiirka ugu muhiimsan ee saldhigga u ah jiritaanka Somaliland.

“Aniga oo ku hadlaya afka muwaadiniintayda waxa aan si kalsooni leh idiinku caddaynayaa in Ciidanka Qaranku uu yahay Hay’adda ay dadkaygu ugu jecel yihiin, dhammaan Hay’adaha Dawladda Somaliland.”

Waxa uu intaas kusii daray: “Ciidamadayada sharafta badan iyo guud ahaanba dadkayga aan jecelahay, waxa aan u ballanqaadayaa, inta aan Xafiiska joogo, in yoolkayga koowaad uu noqon doono in aan idiinku adeego daacadnimo, daah-furnaan iyo doonistiina oo aan u hoggaansamo. Waxa aan doonayaa waa in magacayga aanan Hantidiina ku qorin ee aan Quluubtiina ku qoro.”

Xogta kulan degdeg ah oo ka dhacay Muqdisho + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga Gurmadka Qaranka ayaa kulan degdeg ah ku yeeshay magaalada Muqdisho, kaas oo looga hadlayay xaaladda abaarta ka jirta dalka.

Kulankan ayaa waxaa guddoomiyay Guddoomiyaha Guddiga Maaliyadda Gurmadka Qaranka, ahna Wasiirka Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare ee Soomaaliya, Faarax Sheekh Cabdulqaadir.

Kulanka waxaa ka qayb-galay Wasiiru-dowlaha Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Masiibooyinka Qaranka (SODMA) Agaasime Ku-xigeenka Madaxtooyada Qaranka, mas’uuliyiin heer federaal ah, madax kale oo dowladeed, culimo iyo ganacsato, kuwaas oo dhammaantood muujiyay doorkooda ku aaddan gurmadka iyo taageerada dadka ay saameysay abaartu.

Intii uu socday kulanka, waxaa lagu soo bandhigay warbixinadii ugu dambeeyay ee xaaladda abaarta dalka, kuwaas oo muujinaya in abaartu gaartay heer aad u liita, isla markaana saameyn ba’an ku yeelatay nolol-maalmeedka bulshada, nolosha dadka iyo xoolaha.

Mas’uuliyiinta kulanka ka qayb-galay ayaa adkeeyay baahida loo qabo dardar-gelinta gurmadka qaranka, xoojinta iskaashiga hay’adaha dowladda, culimada iyo ganacsatada, si si degdeg ah oo wadajir ah wax looga qabto saameynta abaarta loona badbaadiyo bulshada nugul.

Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Masiibooyinka Qaranka, Maxamuud Macalin Cabdulle ayaa sheegay in la gaaray waqti adag oo nolosha dadka iyo xoolaha halis ku jirto.

Wuxuu ku baaqay in qof walba ka qeyb qaato gurmadka degdegga ah, gaar ahaan ururinta taageero dhaqaale iyo naf-badbaadin.

Ugu dambeyntiina, Guddoomiyaha Guddiga Maaliyadda Gurmadka Qaranka ayaa xaqiijiyay in dowladda ay mudnaan gaar ah siinayso gurmadka abaarta, isla markaana ay sii wadi doonto dadaallada qaran iyo kuwa caalami ah ee lagu yareynayo saameynta masiibooyinka dabiiciga ah.












Turkiga oo Midowga Yurub ka hor istaagay qorshe uu ku aqoonsan lahaa Somaliland

0

Ankara (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaarihii hore ee Turkiga, Ahmet Davutoğlu, ayaa shaaca ka qaaday in sanadkii 2012 uu hor istaagay qorshe ay gadaal ka wadday dowladda Ingiriiska, kaas oo lagu doonayay in Midowga Yurub si rasmi ah ugu aqoonsado Somaliland dal madax-bannaan.

Davutoğlu waxa uu sheegay in Xoghayihii Arrimaha Dibadda Ingiriiska ee xilligaas, William Hague uu ku hawlanaa dadaallo uu dalalka Yurub ku qancinayay in ay aqoonsadaan Somaliland, balse isaga uu joojiyey tallaabadaas kadib kulan ay wada yeesheen madax ka kala socday Turkiga iyo Ingiriiska.

“William Hague waxa uu diblumaasiyiinta Yurub ka dhex waday olole ku saabsan aqoonsiga Somaliland. Markii aan shirka soo galay, arrintu meel wanaagsan ayay maraysay. Waxaan ku idhi: maxaad samaynaysaa? Annagu Soomaaliya ayaanu dejinaynaa, adiguna waad kala jaraysaa,” ayuu yiri Davutoğlu.

Sida uu sheegay, Hague ayaa ku dooday in Somaliland tahay deegaan ammaan ah oo leh nidaam dimuqraadi ah, isla markaana mudan aqoonsi, halka Soomaaliya xilligaas ay ku jirtay qalalaase iyo firaaq dowladeed.

Davutoğlu waxa kale oo uu xusay in uu Hague u sheegay in haddii Somaliland la aqoonsado, Ingiriisku markaasna aqoonsan karo Jamhuuriyadda Turkiga ee Waqooyiga Cyprus, maadaama ay iyaduna tahay dal deggan oo aanay ka jirin argagixiso. “Dadkii goobta joogay way la yaabeen hadalkaas,” ayuu yiri.

Wuxuu intaas ku daray in isla maalintaas uu la xiriiray Madaxweynihii Somaliland ee markaas, Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo), iyo Madaxweynihii Dowladdii KMG ahayd ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, isagoo u sheegay: “Waxaynu nahay dalal Muslim ah, cid kale yaanay arrimaheenna faragelin.”

Kadib, ayuu sheegay in Turkigu marti-geliyey shir lagu kulminayey labada dhinac, si loo sii amba-qaado wada-xaajoodyada Somaliland iyo Soomaaliya, ujeeddaduna ahayd in aan Somaliland la aqoonsan, isla markaana caalamku u arko in arrintu ku jirto wadahadal, taasoo keentay in la hakiyo dadaallada aqoonsiga.

Wada-hadalladii Somaliland iyo Soomaaliya oo socday in ka badan toban sano isla markaana aan wax miro ah dhalin, ayaa dad badan oo reer Somaliland ahi u arkaan kuwo lagu carqaladaynayey hammiga aqoonsi-raadinta, si beesha caalamku u sugto natiijadooda una qaadin tallaabo kale, halka aragtiyo kale ay ka soo horjeedaan fikirkaas.

Haatan, wada-hadalladaas waa ay burbureen, waxaana sii xumaaday xiriirka Muqdisho iyo Hargeysa, kadib markii Somaliland ay ka caroootay doorka Dowladda Federaalka Soomaaliya ku yeelatay dhismaha Maamulka Waqooyi Bari ee laga sameeyay gobolka Sool, taas oo Somaliland ku tilmaantay faragelin ka dhan ah madax-bannaanideeda.

Dhanka kale, Golaha Wasiirrada Soomaaliya ayaa Somaliland ku daray liiska khataraha dalka wajahay, iyagoo khatarta koowaad u aqoonsaday argagixisada, tan labaadna ku tilmaamay fikirka gooni-u-goosadka oo ay ula jeedeen Somaliland.

Somaliland ayaa dhanka kale sheegtay inay markii ugu horreysay heshay aqoonsi buuxa oo ka yimid dowlad xubin ka ah Qaramada Midoobay 26-kii December ee sannadkii hore, kadib markii Israa’iil ku dhawaaqday inay si rasmi ah u aqoonsatay.

Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu ayaa aqoonsigan ku tilmaamay tallaabo diblomaasiyadeed oo horumar leh, wuxuuna ku xiray qorshaha ballaaran ee caadiyeynta xiriirka gobolka ee loo yaqaan Abraham Accords.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si kulul u diiday go’aankaas, iyadoo ku tilmaamtay xadgudub sharci-darro ah iyo daandaansi ka dhan ah madax-bannaanida Soomaaliya.

Dowladda ayaa wacad ku martay inay jawaab ka bixin doonto iyadoo adeegsanaysa dhammaan marinnada diblomaasiyadeed, kuwa siyaasadeed iyo sharciga caalamiga ah.

Sidoo kale, bayaan kasoo baxay Mareykanka ayaa si cad u muujiyay in Washington ay garab taagan tahay Muqdisho iyo ururrada waaweyn ee gobolka, kuwaas oo muddo dheer taageersanaa ilaalinta xuduudaha caalamiga ah ee Soomaaliya.

Isbaheysi ballaaran oo ka kooban dalal iyo ururro Carbeed, Islaam iyo Afrikaan ah ayaa soo saaray war-murtiyeed wadajir ah oo ay ku diiddan yihiin aqoonsiga Israa’iil, iyagoo ka digay “cawaaqib-xumo halis ah” oo ka dhalan karta tallaabadaas, taasoo khatar ku ah nabadda iyo amniga Geeska Afrika iyo gobolka Badda Cas.

Sidoo kale waxay si adag u diideen tallaabo kasta oo lagu doonayo in si qasab ah lagu barakiciyo Falastiiniyiinta, taasoo ka tarjumaysa dareenka guud ee gobolka ee ku aaddan qorshayaal bilihii lasoo dhaafay la hadal-hayay oo ku saabsan in shacabka Gaza loo raro dhul ka baxsan dalkooda.

Xog: Xasan oo ka laabtay go’aankii shalay ka caraysiiyey Axmed Madoobe iyo Deni

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa saacadihii dambe wajahayay cadaadis xooggan oo kaga imanayay wakiillada beesha caalamka, taas oo ugu dambeyn ku qasabtay inuu aqbalo ka laabashada go’aankii ciidanka.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ogolaaday in madaxda Puntland iyo Jubaland ay Muqdisho la yimaadaan ciidankooda iyo hubkooda, iyada oo aan lagu xirayn shuruudo gaar ah.

Go’aankan ayaa yimid kadib maalin kadib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay magaalada Muqdisho ka celisay diyaarado siday ciidamo hubeysan oo ay iska soo hormariyeen madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland, taas oo uga sii dartay xiisaddii siyaasadeed ee dalka.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale diray odayaal dhaqameed iyo ganacsato si ay door uga qaataan dejinta xiisadda, isla markaana ugu qanciyaan Golaha Mustaqbalka in wada-hadallada loo ballansanaa uga soo qeyb-galaan magaalada Muqdisho.

Hase yeeshee madaxda Puntland iyo Jubaland ayaa la sheegaya in aysan magaalada Muqdisho u safrayn illaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ay raali-gelin ka siinayso soo celintii shalay, ayna bixinayso damaanad.

Tallaabadii shalay ayaa waxaa si weyn u dhibsaday wakiillada beesha caalamka, iyagoo dhinacyada ka dalbaday inay ka shaqeeyaan sidii ay u qabsoomi lahaayeen wada-hadalladii loo ballansanaa.

Sidoo kale, Hawlgalka Ku-meelgaarka ah ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa madaxda Soomaaliyeed ugu baaqay in ay lagama maarmaan tahay inay iskugu yimaadaan miiska wada-hadalka, iyagoo dhacdadii shalay ku tilmaamay mid laga xumaado.

“UNTMIS waxay ka xun tahay in kooxihii horudhaca u ahaa wufuudda Puntland iyo Jubaland aysan soo gaarin Madasha Wadatashiga Qaran ee lagu waday in ay ka furanto magaalada Muqdisho,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay xafiiska QM.

Dowladda Federaalka ayaa markaas ku andacootay in tallaabadaas u qaaday si loo ilaaliyo baratakoollada iyo habraacyada amniga, halka maamullada Puntland iyo Jubaland ay sheegeen in khatar la galiyay saraakiil iyo ciidamo hordhac u ahaa safarka la filayay in madaxdaan ku soo gaaran caasimada Soomaaliya.

Waxay sheegeen in ujeedka ka dambeeya go’aankan uu yahay in la fashiliyo wada-hadallada lagu wado in ay dhex-maraan Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqalka oo loo qorsheeyay inay berri bilowdaan.

Sidee Mareykanka u arkaa in la aqoonsado Somaliland

0

Nairobi (Caasimada Online) – Tan iyo markii ay soo baxeen wararka sheegaya in Somaliland ay heshay ictiraaf uga yimid Israa’iil, ayaa waxaa dad badan isweydiinayaan sida Mareykanku u arko arrintaas.

Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka oo oo wax laga weydiiyay aragtida Washington ee ku aaddan Somaliland iyo xaaladda guud ee la xiriirta arrintan ayaa caddeysay in aysan jirin wax xog cusub ah oo ay hayaan oo ku saabsan aqoonsiga Somaliland.

Afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa mar kale xusay in siyaasadda Mareykanku aysan wax isbeddel ah ku imaan, isla markaana ay weli ka go’an tahay taageeridda midnimada iyo madax-bannaanida Soomaaliya.

Dhanka kale, Mareykanku wuxuu xaqiijiyay inuu xiriir shaqo oo wanaagsan la leeyahay Somaliland iyo maamulada kale, gaar ahaan dhinacyada la-dagaallanka argagixisada, sugidda amniga, iyo danaha dhaqaale.

Dabayaaqadii December 2025 ayey aheyd markii Israa’iil ay si lama filaan ah ugu dhawaaqday inay aqoonsatay Somaliland, tallaabadaas oo keentay walaac si ballaaran uga dhex abuurmay gobolka.

Xilligaas, Soomaaliya ayaa ka codsatay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in la isugu yeero kulan degdeg ah oo arrintaas looga hadlo, iyadoo Mareykanka uu markaas ku eedeeyay golaha wuxuu ugu yeeray “laba wajiilayn”.

Ku-xigeenka Ergayga Mareykanka ee Qaramada Midoobay, Ambassador Tammy Bruce, ayaa golaha ka sheegtay in horraantii sannadkaas dalal badan, oo ay ku jireen xubno ka tirsan Golaha Ammaanka, ay si kali ahaaneed u aqoonsadeen dowlad Falastiin ah, balse aan la qaban wax kulan degdeg ah oo arrintaas looga doodayo.

Mareykanku wuxuu caddeeyay in Israa’iil ay xaq u leedahay xiriiradeeda diblomaasiyadeed iyo cidda ay la samaynayso, sida dowlad kasta oo madaxbannaan.

Mareykanka ayaa tan iyo 1948, xilligii uu noqday dalkii ugu horreeyay ee aqoonsada Israa’iil, ahaa saaxiibkeeda iyo xulafadeeda ugu weyn. Sannadihii u dambeeyayna, Israa’iil waxay noqotay dalka ugu badan ee hela gargaarka militari ee dibadda ee Mareykanku bixiyo.

Sidoo kale, taageerada diblomaasiyadeed ee xooggan ee Mareykanka, gaar ahaan tan uu ka bixiyo Qaramada Midoobay, ayaa qayb muhiim ah ka ah xiriirka labada dal, iyada oo madaxweynayaal Mareykan ah ay marar badan ku dadaaleen dhexdhexaadinta Israa’iil iyo dalalka Carabta ee deriska la ah.

Dhanka Somaliland, Mareykanku wuxuu sanadihii u dambeeyay si joogto ah u booqday deegaanada maamulka, waxaana sannadkii tegay dhowr jeer halkaas tegay mas’uuliyiin uu ka mid yahay Taliyaha Hawlgalka Afrika ee Mareykanka (Africom), Gen. Dagvin Anderson.

Safarradaas waxaa ka mid ahaa booqasho uu bishii November 2025 ku tagay magaalada Berbera, xilli ay isa soo tarayeen wararka sheegaya in Mareykanku danaynayo dekedda Berbera.

Mas’uuliyiinta Mareykanka ee taageersan in dalkoodu xiriir gaar ah la yeesho Somaliland ayaa inta badan ku doodda in goobta juqraafiyeed ee Somaliland ay muhiim u tahay danaha Mareykanka ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Somaliland waxay ku taallaa meel u dhow marin-biyoodka Bab El Mandeb, oo ah marin muhiim ah oo ay maraan ku dhowaad saddex-meelood meel maraakiibta ganacsiga caalamka.

Daawo: Muuse Suudi oo ka yaabsaday wariyeyaasha

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Senator Muuse Suudi Yalaxow oo ka tirsan Golaha Aqalka Sare ayaa maanta ka yaabsaday Wariyeyaasha Muqdisho, kadib su’aallo xasaasi ah oo ay ka waydiiyeen kulankii maanta ee Baarlamaanka Soomaaliya.

Senatorka ayaa marka ka gaabsaday inuu ka jawaabo su’aalaha Wariyeyaasha oo la xiriira xaaladda adag ee ka taagan gudaha Baarlamaanka, gaar ahaan buuqa ka dhashay wax ka beddalka qodobo kamid ah Dastuurka KMG ka ah.

Muuse Suudi ayaa taas beddalkeeda Wariyeyaasha ugu baaqay inay usoo jeestaan guurka, isla markaana ay faa’iideystaan dhalinyaranimadooda.

“Waxaa arkaayay oo laugu yiri Wariyeyaasha gabdhaha iyo wiilasha ha’is guursadaano” ayu uku jawaabay Senator Muuse Suudi Yalaxow.

Baarlamaanka ayaa mar kale maanta waxaa ka dhacay fowdo sababtay inay dhaawacanto Xildhibaan Cadar Xareed oo la dhigay Isbitaalka, kadib waxyeelo kasoo gaartay lugta, taas oo ka dhalatay is riix-riixa golaha dhexdiisa.

Xildhibaannada kasoo horjeedo wax ka beddalka Dastuurka oo u badan kuwa Puntland iyo Jubaland ayaa buuqa wada, kuwaas ku doodaya in mudo dheeraad ah aan lagu dari karin Kalfadhiga Baarlamaanka, iyaga oo dalbaday in lasoo xiro si dastuuri ah, halka guddoonka sare uu sheegay in uu sii socon doono, lana sii wadayo howlaha, gaar ahaan doodda Dastuurka KMG ka ah.

“Baarlamaanka ma xirmi doono howshuna waa socon doontaa, laakiin waxaan rabnaa walaalaheyn inaan wada-hadalno waxa ay tabanayaana aan ka dhageysano”. ayuu yiri Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe oo soo xiray kulankii maanta, kadib markii lagu guuleysan waayo in uu furmo fowdo darteed.

Arrintan ayaa soo noq-noqotay, waxayna uga dareysaa xaaladda siyaasadeed ee dalka, maadaama weli la’isku hayo hannaanka guud ee loo wajahayo doorashooyinka dalka iyo wax ka beddalka Dastuurka kumeel-gaarka ah.

Madaxweyne Cirro oo u baxay Imaaraadka Carabta + Ujeedka

0

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) iyo wafdi ballaaran oo uu hogaaminaayo ayaa maanta booqasho rasmi ah ugu baxay Dalka Isku-taga Imaaraadka Carabta.

Safarka madaxweynaha Somaliland ayaa imaanaya kadib marti qaad rasmi uu ka helay dowladda Imaaraadka Carabta oo haatan xiriir xooggan la leh maamulka Hargeysa

Madaxweynaha Somaliland ayaa waxaa safarkan ku wehlinaya wasiirro ka mid ah xukuumaddiisa, kuwaas oo qayb ka ah wada-hadallada labada dhinac.

Ciro iyo wafdigiisa waxay Imaaraadka ku sugnaan doonaan dhowr cisho, iyaga oo kulamo kala duwan la yeelan doona madaxda dalkaas oo haatan galaangal xoogan ku leh arrimaha Somaliland. Labada dhinac ayaa si gaar ah uga wada-hadli doona arrimaha mudnaanta u leh labada dowladood iyo labada shacab.

Safarkan ayaa kusoo aadayo iyadaoo laba todobaad ka hor Imaaraadka Carabta laga saaray gudaha Soomaaliya, ka dib markii Dowladda Federaalka ay baabi’isay dhammaan heshiisyadii lala galay xukuumadda Abu Dhabi

Si kastaba, Somaliland ayaa haatan wadda dhaq-dhaqaaq culus oo la xiriira arrinta ictiraafka, kadib markii ay aqoonsi ka heshay xukuumadda Israa’iil.

Dhawaan Cabdiraxmaan Cirro oo tegay magaalada Davos ee dalka Switzerland ayaa kulan la yeeshay madaxweynaha Israa’iil Isaac Herzog iyo wiilka madaxweynaha Mareykanka Eric Trump, oo ay ka wada-hadleen sidii loo xoojin lahaa xiriirka u bilaabmay Tel Aviv iyo Hargeysa iyo sidii loo dhameysitiri lahaa heshiisyada ay gaareen labada dhinac.

Kulankaas oo casho sharaf ahaa waxa sida oo kale k qayb-galay siyaasiyiin caan ah hoggaamiyeyaal caalami ah iyo shakhsiyaad saameyn ku leh masraxa caalamiga ah, oo uu ka mid ahaa Eric Trump, wiilka Madaxweynaha Maraykanka

Aadan Madoobe oo go’aan qaatay kuna dhawaaqay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo si toos ah ula hadlay xildhibaannada labada Gole ayaa ku dhawaaqay in la fasaxay kulankii maanta, kadib markii laga wadi waayay buuq ay mar kale sameeyeen xildhibaanno u badan kuwa mucaaradka oo kasoo horjeedo wax ka beddelka Dastuurka.

Xildhibaanadan oo inta badan kasoo kala jeeda Puntland iyo Jubaland ayaa ku dooday in mudo dheeraad ah aan lagu dari karin Kalfadhigooda, iyaga oo dalbaday in lasoo xiro si dastuuri ah, halka guddoonka sare uu sheegay inuu sii socon doono, lana wadayo howlaha, gaar ahaan dooda Dastuurka KMG ka ah.

Arrintan ayaa keentay in buuqa uu sii socdo, iyada oo xildhibaannada careysan ay saaka ku jarmaadeen gudaha xarunta, waxaana uu meesha ka dhacay dagaal kale oo sababay inay dhaawacanto xildhibaan Cadar Xareed oo ka tirsan Golaha, taas oo la geeyay mid kamid ah isbitaallada ku yaala Muqdisho.

Intaas kadib, waxaa arrinta soo farageliyay Guddoomiyaha Golaha Shacabka oo shaaciyay in la fasaxay kulankii maanta, si xaaladda loo qaboojiyo.

“Aniga oo ku hadlayo magaca guddoonka BFS waxaan idinka codsanayaa inaan ogolaano soo jeedinta xildhibaannada buuqsan ee ah in maanta kulanka dib loo dhigo, sidaas daraadeed maanta waa fasaxeynaa fadhigga, waxaana rajeyneynaa in arrinta naga soo dhamaato oo ay sii socdaan howlaha u yaalla Baarlamaanka” ayuu yiri Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in kulamada ay sii socon doonaan, balse ay la fariisan doonaan xildhibaannada buuqa wada, si loo dhageysto tabashadooda.

“Baarlamaanka ma xirmi doono howshuna waa socon doontaa, laakiin waxaan rabnaa walaalaheyn inaan wada-hadalno waxa ay tabanayaana aan ka dhageysano”. ayuu mar kale yiri Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe.

Dhinaca kale, kulankii maanta ee Baarlamaanka waxaa loo diiday inay soo tabiyaan Wariyeyaasha madaxa banaan, maadaama ay meesha ka jirtay fowdo, isla markaana xarunta la geeyay ciidamo Boolis ah oo dheeraad ah.

Arrintan ayaa soo noq-noqotay, waxayna uga dareysaa xaaladda siyaasadeed ee dalka, maadaama weli la’isku hayo hannaanka guud ee loo wajahayo doorashooyinka dalka iyo wax ka beddalka Dastuurka kumeel-gaarka ah.

Puntland oo shaacisay goorta la tooganayo haweeneydii dishay Saabiriin Saylaan

0

Garoowe (Caasimada Online) – Maxkamadda Sare ee Puntland ayaa maanta ku dhawaaqday goorta xukunka dilka toogashada ah lagu fulinayo marxuumad Hodon Maxamuud Diiriye oo horay loogu dilka Saabiriin Saylaan Cabdulle, laguna xukumay qisaasta maxruumadda.

Maxkamadda oo warqad soo saartay ayaa muddeysay in Hodan la toogto 03/02/2026 oo ku beegan maalinta berri ah, si loo dhameystiro kiiska.

Sidoo kale maxkamadda ayaa shaaca ka qaaday in marxuukmadda la geynaya fagaaraha toogshada ee magaalada Gaalkacyo, iyada oo dilka ay fulin doonaan dhaxlayaasha marxuumadda.

“Waxaa dilka fulinaya dhaxlayaasha marxuumadda” ayaa lagu yiri qoraalka ay soo saartay Maxkamadda Sare.

Allaha u naxariistee Sabiriin Saylaan oo 14 sano jir ahayd, ayaa waxaa si arxan darro ah u dishay Hodan, iyada oo kula nooleyd gurigeeda, waxaana kiiskaas uu noqday mid la yaableh oo xambaarsan dhacdooyin murugo leh.

Inta ay socotay maxkamadeynta ayaa waxaa lagu soo bandhigay caddeymo ay ku jiiraan muuqaallo muujinayo sida arxan darrada ah ee loo dilay gabadha yar, taas oo gilgishay quluubta dadka Soomaaliyeed, kadib markii xeer ilaalintu ay soo bandhigtay, sida ay wax u dhaceen.

Magaaada Gaalkacyo oo ah halka ay dhibatadu ka dhacday ayaa si weyn looga dareemay culeyska kiiskan, iyada oo si weyn loo soo dhaweeyay xukunka toogashada ah ee ay ridday maxkamadda, kaas oo hadda la fulinayo.

Go’aanka maanta soo baxay ayaa si weyn loo sugayay, waxaana soo dhaweeyay ehellada marxuumadda oo cadaaladda dhowrayay, maadaama ay horay u dalbadeen in deg deg loo toogto haweeneyda dishay gabadhooda.

Xildhibaan ku dhaawacmay xarunta baarlamanka + Video

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cadar Xareed oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta ku dhaawacantay gudaha xarunta oo haatan ay ka taagan tahay xaalad kacsanaan ah oo ka dhalatay wax ka beddalka Dastuurka, waxaana gacanta iskula tegay ciidanka amniga iyo qaar kamid ah xildhibaannada diidan in xilligan lasii wado doodda Dastuurka.

Xildhibaannadda oo wareysi bixisay ayaa sheegtay in lugta uu dhaawac kasoo gaaray, isla markaana haatan lagu dabiibayo mid kamid a isbitaallada Muqdisho, iyada oo tilmaamay in laga tolay dhowr qodob.

“Xildhibaannada gacan bey u isticmaaleen aniga haraanti buu igu dhuftay askari kamid ah ciidanka soo galay xarunta, waxaana dhaawac iga soo gaaray lugta” ayay tiri Xildhibaan Cadar.

Waxaa kale oo ay intaasi sii raacisay “Hadda waxaa joogaa isbtaalka Yardimeli waqti xaadirkan waa lay tolayaa weliba dhowr qodob waxaan rabaa xuquuqdeyda iyo xaqeyga inaan u doodo, waana ku laabanayaa”.

Dhankeeda Senator Maryan Faarax Kaahin oo ka falcelisay dhaawaca xildhibaannadda ayaa sheegtay in arrintan ay muujineyso in xaaladda ay faraha ka baxday, isla markaana lagu tumanayo shuruucdiii dalka.

“Sida aad dhammaantiin u aragtaan, askarigan booliska ah wuxuu si arxan-darro ah u weeraray Xildhibaan Cadar ah oo ka tirsan Baarlamaanka, mana jirto cid lala xisaabtamayo ama tallaabo ka qaadaysa” ayay ku jawaabtay.

Xaaladdan kasoo korortay Baarlamaanka ayaa timid, kadib markii saaka xildhibaanno ka tirsan kuwa mucaaradka oo kasoo horjeedo wax ka beddelka Dastuurka ay si lama filaan ah ugu soo jarmaadeen xarunta Golaha Shacabka, waxaana sidaas ku bilowday buuq xooggan.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo saraakiil ciidan oo gudaha u gashay xarunta, kuwaas oo ay is hayaan xildhibaannada cereysan.

Dhanka kale warbaahinta madaxa banaan ayaa loo diiday inay gudaha u gasho hoolka baarlamaanka iyadoo ciidamoboliis ah la keenay Golaha shacabka.

Xog: Imaaraadka Carabta oo billaabay dagaal weji cusub oo ka dhan ah Sacuudi Carabiya

Washington (Caasimada Online) – Warbixin cusub oo ay daabacday shabakadda Dark Box ayaa daaha ka rogtay xog xasaasi ah oo tilmaamaysa waji cusub oo halis ah oo uu galay loolanka siyaasadeed ee muddooyinkii dambe u dhexeeyay Imaaraadka Carabta iyo Boqortooyada Sacuudiga.

Sida ay xaqiijinayaan ilo-wareedyo lagu tilmaamay kuwo lagu kalsoon yahay, mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda Imaaraadka ayaa bilaabay qorshe ballaaran oo ay hoggaaminayaan shakhsiyaad miisaan ku leh dalka Maraykanka, kaas oo ujeedkiisu yahay in lagu dhaawaco sumcadda Riyadh ee fagaarayaasha Reer Galbeedka, isla markaana la wiiqo kalsoonida lagu qabo jihada fog ee Boqortooyada.

Udub-dhexaadka qorshahan ayaa la sheegay in uu yahay Danjiraha Imaaraadka u fadhiya Washington, Yuusuf Al-Cutayba. Danjiraha, oo caan ku ah xiriirka qoto dheer ee uu la leeyahay siyaasiyiinta Aqalka Cad, warbaahinta waaweyn, iyo xarumaha cilmi-baarista (Think Tanks), ayaa la sheegay inuu shabakaddiisa u adeegsanayo olole abaabulan oo cadaadis lagu saarayo xulafada Sacuudiga.

Sida ay warbixintu xustay, ololahan ma aha mid toos ah ama mid u muuqda cadaawad bareer ah, balse waa mid “dadban oo si xeeladeysan loo maamulayo.” Ujeedka ugu weyn ayaa lagu sheegay in la beddelo qaabka looga hadlo Sacuudiga ee siyaasadda iyo warbaahinta Maraykanka iyo Yurub.

Qorshaha ayaa ah in lagu dhiirrigeliyo siyaasiyiinta, kooxaha u ololeeya danaha gaarka ah (lobby groups), iyo hay’adaha u dooda xuquuqda in ay qaataan mowqif adag oo ka dhan ah hoggaanka Riyadh iyo hamigooda gobolka.

Qodobka ugu xasaasisan ee ololahan diiradda lagu saarayo ayaa ah barnaamijka isbaddalka ee Vision 2030. Ilo-wareedyadu waxay sheegayaan in dadaallada Imaaraadku ay ku wajahan yihiin in la buunbuuniyo caqabadaha dhaqaale, dib-u-dhacyada mashaariicda, iyo culeysyada bulsho, si loo abuuro dood ah in mashruucaasi aanu ahayn mid waari kara.

Hadafku ma aha oo kaliya dhaliil siyaasadeed, balse waa in shaki la geliyo maal-gashadayaasha caalamiga ah iyo saxafiyiinta ku aaddan awoodda Sacuudiga ee fulinta ballan-qaadyadooda isbaddal.

Xeelladaha la isticmaalayo waxaa ka mid ah kulamo hoose oo lala yeelanayo suxufiyiinta, xog-siin gaar ah (selective briefings), iyo in la xoojiyo falanqeymaha dhaliisha xambaarsan.

Waxaa sidoo kale jira dadaal lagu kicinayo hay’adaha horey u qaabeyn jiray siyaasadda Reer Galbeedka, sida ururada xuquuqda aadanaha iyo golayaasha dhaqaalaha. Inkasta oo dhaliisha Sacuudiga ee dhinacyadan aysan ku cusbeyn masraxa caalamka, haddana waxa cusub ayaa ah heerka isku-xirka iyo waqtiga la soo beegay, iyadoo ay sii kordhayso xurgufta u dhaxaysa Riyadh iyo Abu Dhabi.

Ilaa hadda, eedeymahan waa kuwo aan si rasmi ah loo xaqiijin, mana jirto wax war ah oo ka soo baxay saraakiisha labada dal ama Danjire Al-Cutayba.

Si kastaba ha ahaatee, haddii xogtan ay dhab noqoto, waxay calaamad u tahay in loolanka Khaliijka uu hadda u wareegay fagaarayaasha caalamiga ah, iyadoo la adeegsanayo “dagaal dhanka aragtida ah” (narrative warfare) oo lagu kala jiidanayo hay’adaha iyo warbaahinta Reer Galbeedka.

Somaliland oo ka soo dhex-muuqata faylasha Epstein

Washington (Caasimada Online — Dokumiintiyo horleh oo ay dhawaan baahisay Waaxda Caddaaladda ee dalka Maraykanka, kuwaas oo lala xiriiriyey maalqabeenkii geeriyooday ee loo haystay dembiyada galmada, Jeffrey Epstein, ayaa daboolka ka qaaday xiriir aan hore loo ogeyn oo dhexmaray isaga, shakhsiyaad ku dhow, iyo mas’uuliyiin kale, kuwaas oo ka wada hadlay arrimaha aqoonsiga Somaliland iyo fursado maalgashi oo laga fulin lahaa gobolkaas.

Sida ku cad waraaqaha sirta ah ee la dusiyey, kooxda ku xirneyd Epstein ayaa muddo dheer indhaha ku haysay fursado dhaqaale oo ka jira Somaliland, gaar ahaan dhinacyada dhoofinta biyaha, adeegyada maaliyadeed, iyo mashaariicda warbaahinta.

Dokumiintiyada ugu dambeeyey waxaa ka mid ah iimayl la diray bishii Abriil ee sannadkii 2018-kii—hal sano ka hor intii uusan xabsiga ku dhiman Epstein. Iimaylkaas waxaa diray Suldaan Axmed Bin Sulayem, oo ah Guddoomiyaha iyo Madaxa Fulinta ee shirkadda caalamiga ah ee DP World oo fadhigeedu yahay Dubai.

Suldaan Bin Sulayem ayaa Epstein u diray fayl cinwaankiisu ahaa “Aqoonsiga Somaliland – Taariikh Kooban” (The recognition of Somaliland – a brief history), taas oo muujinaysa in arrinta raadinta aqoonsiga Somaliland ay qayb ka ahayd wadahadallada u dhexeeyey dhinacyadan, iyo sida Imaaraadka ay muddo ugu howlanaayeen.

Qorshihii “Somaliwood” iyo dhoofinta biyaha

Iimaylo kale oo taariikhdoodu ku beegan tahay toban sano ka hor ayaa iftiiminaya damaca ganacsi ee saaxiibada Epstein ay ka lahaayeen khayraadka Somaliland.

Sannadkii 2012-kii, shakhsi isku tilmaamay milkiile shirkad biyo ayaa Epstein u qoray dhambaal uu ku sheegayo inuu jiro “kayd biyo nadiif ah oo baaxad weyn” oo ku dhow magaalada dekedda ah ee Berbera.

Qoraaga ayaa xusay in biyahaas si fudud loogu dhoofin karo suuqyada Sacuudiga, maadaama aysan u baahnayn gaadiid badan, isagoo yiri: “Waa Somaliland mar kale. Ilo biyoodyadii mar hore ayaa la sahamiyey.”

Isla sannadkaas 2012, waxaa soo baxay qorshe kale oo layaab leh oo ku saabsan dhismaha istuudiyo filimada lagu sameeyo oo loogu magac daray “SOMALIWOOD STUDIOS.”

Soo-jeediyaha qorshahan ayaa Epstein u sheegay in dhulka Somaliland, sida xeebaha iyo lamadegaanka, ay yihiin goobo ku habboon duubista filimada. Waxa uu soo jeediyey in lagu casuumo kooxo kala duwan, oo ay ku jiraan Muslimiinta, si ay halkaas filimaan ugu duubaan, iyadoo la ilaalinayo anshaxa deegaanka.

“Waxaan ka dhigi lahayn qayb ka mid ah himilada inaan la ogolaan wax anshax xumo ah,” ayuu qoray shakhsigaas, isagoo intaas raaciyey in barnaamijyada la soo saarayo ay noqon karaan kuwo carruurta Afrikaan ah wax u tara, sida barnaamijka caanka ah ee Sesame Street.

Wuxuu iimaylka ku soo gabagabeeyey inuu Epstein ogeysiinayo maadaama uu isagu u arki karo wax “madadaalo ah.”

Fursadaha maaliyadeed

Dhinaca kale, iimayl la diray 2013 ayaa tixraacay maqaal uu qoray wargeyska Financial Times, kaas oo ka digayay dhibaatooyinka ka dhalan kara haddii bankiga Barclays uu joojiyo adeegga xawaaladaha ee Soomaaliya, oo gobolka Somaliland u uku jiro.

Qoraaga iimaylka ayaa su’aal geliyey sababta ay bankiyada Bariga Dhexe u samayn waayeen nidaam lacag-diris oo u gaar ah qurbajoogta, isagoo arrintaas ku tilmaamay “fursad dhaqaale oo aad u weyn,” maadaama nus ka mid ah dadweynaha labada dhinac ay ku tiirsan yihiin lacagaha dibadda laga soo diro.

Somaliland ayaa u shaqaynaysay sidii maamul madax-bannaan tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sannadkii 1991-kii, balse weli ma aysan helin aqoonsi caalami ah oo buuxa.

Soo ifbixitaanka xogtan ayaa ku soo beegmaysa xilli xasaasi ah, iyadoo 26-kii December ay Israa’iil ku dhawaaqday inay si rasmi ah u aqoonsatay madax-bannaanida Somaliland—tallaabadaas oo noqonaysa tii ugu horreysay ee nooceeda ah, balse dhalisay cambaarayn xooggan oo kaga timid waddamada gobolka.

Mareykanka oo dowladda Soomaaliya ka jaray dhaqaalihii…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa hakisay mashruuc muhiim ah oo ay ku taageeri jirtay Xarunta Warbixinta Maaliyadda Soomaaliya.

Go’aankan ayaa dhaqan-galay laba maalin ka hor oo ku beegnayd 30-kii Janaayo 2026, sida ku cad warqad rasmi ah oo ka soo baxday Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka.

Warqadda ayaa lagu faray in si degdeg ah loo joojiyo dhammaan kharashaadkii ku socday mashruuca, isla markaana la laalo ballanqaadyadii dhaqaale ee aan weli hirgelin.

Xarunta Warbixinta Maaliyadda Soomaaliya (Financial Reporting Center – FRC) ayaa ah hay’adda qaran oo Soomaaliya u qaabilsan la-dagaallanka lacag-dhaqidda iyo ka-hortagga maalgelinta argagixisada.

Hakinta taageeradan ayaa loo arkaa mid wiiqeysa dadaalladii lagu xoojinayay isla-xisaabtanka iyo hufnaanta nidaamka maaliyadeed ee dalka, gaar ahaan iyadoo Mareykanku horay u yareeyay barnaamijyo kale oo uu ka fulin jiray Soomaaliya.

Ilaa hadda, Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan hadlin tallaabadan iyo saameynta ay ku yeelan karto shaqada xarunta FRC iyo xiriirka iskaashi ee labada dowladood.

Mareykanka ayaa dhawaan hakiyay kaalmada gargaarka raashinka ee Soomaaliya kadib markii la sheegay in la jabsaday bakhaar ku yaalla dekedda Muqdisho oo ay ku jireen raashin gargaar ah oo Maraykanku maalgeliyay.

Inkastoo Mareykanka uu Arbacaddii shaaciyay in si degdeg ah dib loogu billaabayo kaalmada gargaarka raashinka ee Soomaaliya, haddana Maamulka Trump weli wuxuu sii wadaa tallaabooyin adag oo lagu kormeerayo gargaarka shisheeye.

Maamulka ayaa ka digay in maalgelinta mustaqbalka ay weli tahay mid si dhow isha loogu hayo.

Is-mari-waagan diblomaasiyadeed ayaa billowday horraantii bishan markii kooxaha dhismuhu, oo banneynayay dhul loogu talagalay mashruuc casriyeyn ah oo ay waddo shirkadda Turkiga ah ee Albayrak Group, ay dumiyeen bakhaar ay lahayd WFP. Xaruntaas ayaa waxaa ku jiray qiyaastii 76 tan oo raashin muhiim ah oo loogu talagalay dadka nugul.

Qoraal ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya Isniintii ayaa lagu muujiyay “qoomamo” ku aaddan “xaaladaas nasiib-darrada ah,” iyadoo la xaqiijiyay in dhammaan agabkii la qabtay dib loogu celiyay hay’adda Qaramada Midoobay.

“Dowladda Federaalka waxay qaadanaysaa mas’uuliyadda buuxda ee xallinta xaaladdan,” ayay tiri Wasaaraddu, iyadoo intaas ku dartay inay WFP siisay “bakhaar ka weyn kana habboon kii hore” oo ku dhex yaalla dekedda si loo hubiyo in hawluhu aysan istaagin.

A/Madoobe oo sii daayay Senator Gaboose + Sawirro

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jubbaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa xalay sii daayay Senator Ilyaas Beddel Gaboose oo ahaa musharax si weyn ula loollamayay, kaas oo muddo dheer xabsi guri ku ahaa magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hooe.

Axmed Madoobe oo haatan muujinayo dabacsanaan iyo furfurnaan siyaasadeed ayaa heshiis kusii daayay Senatorka iyo Sheekh Daahir Axmed Cabdullahi oo isna ku xayirnaa Jubbaland, waxayna gaareen is-faham buuxa.

Warsaxaafadeed uu soo saaray Axmed Madoobe ayaa waxa uu ku sheegay in inay isla garteen in laga wada shaqeeyo danaha guud iyo midnimada Jubbaland.

“Walaaladay Senator Ilyaas Badal Gaboose iyo Sheekh Daahir Axmed Cabdullahi Waxaan isla garannay in danta guud, nabadda, iyo midnimada shacabka Jubaland ay ka sarreeyaan wax kasta oo kale, isla markaana aan si wadajir ah uga shaqeyn doono danta dadka ree Jubaland” ayuu yiri Axmd Madoobe

Sidoo kale, wuxuu intaasi ku daray in ka maamul ahaan ay ka go’an tahay in dhammaan wada-hadal lagu xalliyo khilaafyada siyaasadeed ee ka jira Jubbaland, isla markaana ay sameyn doonaan taaasul aan xad lahayn.

“Dowladda Jubaland waxay diyaar u tahay tanaasul aan xad lahayn si loo xaqiijiyo midnimo iyo wadajir buuxa. Waxa naga go’an in dhammaan kala aragti duwanaanta dhinaca siyaasadda lagu xalliyo waddo kasta oo nabadeed, isla markaana ilaalinaysa danta guud, xasilloonida iyo mustaqbalka dadka ree Jubaland.” ayuu sii raaciyay madaxweynuhu.

Gaboose iyo xubnaha mucaaradka ah ee kasoo horjeeday Jubbaland ayaa dhibane u noqday Axmed Madoobe, tan iyo daba-yaaqadii November ee sanadkii 2024 oo uu doorasho ku qabsaday magaalada Kismaayo, taas oo ay ka horyimadeen xubnahan kadibna qabsaday doorasho kale oo ay sheegeen in madaxweyne loogu doortay Senator Ilyaas Beddel Gaboose, balse la xiray.

Ilyaas ayaa muddo ku adkeystay inuu yahay madaxweynaha sharciga ah ee maamul-goboleedka Jubbaland, laakiin taasi waxay sii dheereysay muddada xabsigiisa, waxaana ugu dambeyn xalay uu dib u helay xorriyaddiisa.

Jubbaland ayaa haatan galeysa marxalad cusub, waxaana dhinaca kale jira wada-hadallo ay qayb ka tahay oo u bilaabanayo DFS iyo Golaha Mustaqbalka.

Daawo: Xaalad kacsanaan ah oo ka taagan xarunta BF

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xaalad kacsanaan ah ayaa haatan ka taagan gudaha xarunta Villa Hargeysa ee Baarlamaanka Soomaaliya, halkaas oo la filayo in maanta kulan ay ku yeeshaan xildhibaannada Soomaaliya.

Xaaladda ayaa timid, kadib markii saaka xildhibaanno ka tirsan mucaaradka oo kasoo horjeedo wax ka beddelka Dastuurka ay si lama filaan ah ugu soo jarmaadeen xarunta Golaha Shacabka, waxaana sidaas ku bilowday buuq xooggan.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo saraakiil ciidan oo gudaha u gashay xarunta, kuwaas oo ay is hayaan xildhibaannada cereysan.

Dhanka kale warbaahinta madaxa banaan ayaa loo diiday inay gudaha u gasho hoolka baarlamaanka iyadoo ciidamoboliis ah la keenay Golaha shacabka.

Waxaa kale oo jirta cabsi xooggan oo laga qabo in mar kale fowdo ay ka dhacdo xarunta Baarlamaanka oo 28-kii bishaan ay isku fara saareen qaar kamid ah xildhibaannada oo isku qabtay wax ka beddelka Dastuurka Soomaaliya ee la ansixiyay 2012-kio.

Doodda ayaa timid, kadib markii dhawaan guddiyada Dastuurka ay guddoomiye Seekh Aadan Madoobe u gudbiyeen cutubyada 5-aad ilaa 9-aad ee wax ka beddalka Dastuurka, si looga doodo kadibna loo ansixiyo.

Shalay guddoomiyaha baarlamaanka oo cabsi ka qaba fowdo mar kale dhacda ayaa 12 kulan oo xiriir ah ka joojiyay illaa 18 Xildhibaan oo ka tirsan Golaha, kuwaas oo qayb ka ahaa qalalaasihii ka dhacay fadhigii wadajirka ahaa ee labada Aqal ee qabsoomay 28-kii Janaayo, 2026-ka, halka guddoomiye ku xigeenka koowaad ee Aqalka SareCali Shacbaan Ibraahim uu isna soo saaray go’aan kaas lamid ah, isaga oo 12 kulan ka fadhiisay Senanatarrada Leyla Nuue Maax iyoCabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag), oo ku lug yeeshay qalalaasihii dhowaan ka dhacay Baarlamaanka.

Sidoo kale, waxaa kale oo digniin kama dambeys ah loo diray illaa 11 kale oo lagu eedeeyey inay ku lug lahaayeen qalalaasihii ka dhacay fadhigaas, iyada oo go’aankan lagu adkeeyay in la dhowro nidaamka, anshaxa, iyo xeer-hoosaadka Golaha, isla markaana la ilaaliyo sharafta iyo haybadda Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Arrimahan ayaa kusoo aadayo iyada oo dhawaan la filayo in ay Muqdisho wada-hadallo uga bilowdaan Villa Somalia iyo Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ay ku mideysan yihiin mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland kuwaas ka arrinsan doono xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan is mari-waaga ka taagan hanaanka Doorashada iyo wax ka beddelka Dastuurka KMG ka ah.

Beesha caalamka oo ka hadashay dhacdadii maanta, farriina u dirtay DF iyo Golaha Mustaqbalka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wakiillada Beesha Caalamka ayaa muujiyay sida ay uga xun yihiin wixii maanta dhacay, kaddib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay hawada Muqdisho ka celisay diyaaradihii siday ilaalada gaarka ah ee madaxweynayaasha Jubbaland iyo Puntland.

Danjiraha Midowga Yurub ee Soomaaliya ayaa tallaabadaasi ku tilmaantay “ceeb”, iyadoo Marwo Francesca Di Mauro ay dhinacyada ka dalbatay inay ka shaqeeyaan sidii ay u qabsoomi lahaayeen wada-hadalladii loo ballansanaa.

“Si kasta oo uu u jiro is-faham waa, Midowga Yurub wuxuu rajeynayaa in dhinacyada oo dhan ay xal u helaan sidii uu u dhici lahaa wada-hadalkan muhiimka ah, loona abuuri lahaa jawi ku habboon doodaha masiiriga ah ee horseedaya jidka loo marayo doorashooyinka,” ayey tiri Francesca oo qoraal soo dhigtay barteeda X (ex-Twitter).

Sidoo kale, Hawlgalka Ku-meelgaarka ah ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa madaxda Soomaaliyeed ugu baaqay in ay lagama maarmaan tahay inay iskugu yimaadaan miiska wada-hadalka, iyagoo dhacdadii maanta ku tilmaamay mid laga xumaado.

“UNTMIS waxay ka xun tahay in kooxihii horudhaca u ahaa wufuudda Puntland iyo Jubaland aysan soo gaarin Madasha Wadatashiga Qaran ee lagu waday in ay ka furanto magaalada Muqdisho,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay xafiiska QM.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta hawada Muqdisho dib uga celisay diyaarado siday ciidamo hubeysan oo ay iska soo hormariyeen madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland, kuwaas oo saaka kasoo ambabaxay Kismaayo iyo Garoowe.

Dowladda ayaa ku andacootay in tallaabadan u qaaday si loo ilaaliyo baratakoollada iyo habraacyada amniga, halka maamullada Puntland iyo Jubaland ay sheegeen in khatar la galiyay saraakiil iyo ciidamo hordhac u ahaa safarka la filayay in madaxdaan ku soo gaaran caasimada Soomaaliya.

Waxay sheegeen in ujeedka ka dambeeya go’aankan uu yahay in la fashiliyo wada-hadallada lagu wado in ay dhex-maraan Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqalka oo loo qorsheeyay inay berri bilowdaan.

Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran:

UNTMIS waxay ka xun tahay in kooxihii horudhaca u ahaa wufuudda Puntland iyo Jubaland aysan soo gaarin Madasha Wadatashiga Qaran ee lagu waday in ay ka furanto magaalada Muqdisho, sababo la xiriira hannaankii farsamo ee loo baahnaa oo aan la oggolaan.

Waxaan si adag ugu dhiirigelinaynaa dhammaan dhinacyada inay mudnaanta siiyaan gogosha wada-tashiga ee hore loogu heshiiyey, si loo gaaro is-afgarad ku saabsan doorashooyinka iyo arrimaha kale ee mudnaanta u leh qaranka, ka hor dhammaadka muddada waajibaadka dastuuriga ah.

Sidoo kale, waxaan ku boorrineynaa in si degdeg ah loo dhammaystiro shaqada diyaarinta ee ay wadaan kooxaha farsamada, isla markaana Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hoggaanka Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ay sameeyaan dadaal dheeri ah oo lagu abuuro jawi ku habboon wada-hadal wax-ku-ool ah, oo lagu gaaro heshiis loo dhan yahay.

Jeyte oo ku dhawaaqay inuu yahay musharax madaxweyne

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan ayaa ku dhawaaqay inuu yahay musharrax u taagan xilka madaxweynaha Dowlad-goboleedka HirShabelle.

Jeyte ayaa sheegay inuu qayb ka yahay isbeddel lagu badbaadinayo maamulka HirShabelle, si loo helo maamul heybad leh, isla markaana la hana-qaado maamullada kale ee dalka.

“Waxaan shaacinayaa inaan ahay musharrax u taagan hanashada xilka madaxweynaha Dowlad-goboleedka HirShabelle, kaddib markii aan aqbalay talo-soo-jeedin muddo fog iiga imaaneysay ummadda ku dhaqan Dowlad-goboleedka HirShabelle, dal iyo dibad,” ayuu Jeyte ku yiri qoraal uu soo saaray.

Sidoo kale wuxuu sheegay in hanka iyo himilada ugu weyn ee uu xaqiijinayo ay tahay in HirShabelle noqoto deegaan ka caagan argagixiso, isla markaana leh qiyam maamul oo sharfan, una noqota udub-dhexaad adkeynta amniga dalka iyo xoojinta midnimada nidaamka federaalka ee dowladnimadeenna.

“Sidaas darteed, walaalayaal, barnaamijkayga siyaasadeed oo ah mid baaxad leh, waxaan ku bayaamin doonaa madal siyaasadeed oo aan iclaamin doono, hadduu Eebe idmo.”

Hoos ka aqriso qoraalka Jeyte:

BISMILLAH,

BAYAAN SHAACIN RASMI AH XILKA MADAXWEYNAHA HIRSHABELLE

Ugu horeeyn waxaan salaan diiran u dirayaa guud ahaan shacab’ka Soomaaliyeed meel walba oo ay joogaan. Salaan dabadeed, maanta oo ay taariikhdu tahay 01/02/2026, waxaan halkaan ka shaacinayaa anigoo ah (Cali Jeeyte Cismaan) inaan ahay musharrax u taagan hanashada xilka Madaxweynaha Dowlad-goboleedka HirShabelle ee muddo xileedka 2026–2030.

Sababaha musharraxnimadeyda

1= Markii aan arkay ahmiyadda iyo qiimaha ay leedahay in la helo maamul ku dhisan is-ongol iyo isla-guddoomid, anigoo garawsan, waayo-aragna u ah xaaladahii habraaceed ee ay soo martay Dowlad-goboleedka HirShabelle tan iyo dhismaheedii; haddaba si aan u dhisanno maamul cadaalad leh, wadajir leh, halbeegga lagu cabbiri karana uu yahay dad iyo deegaan wadajira, isna aqbalsan, waa sababta aan isugu sharaxay xilkan.

2= Markii aan aqbalay talo-soo-jeedin soo socotay muddo fog oo iiga imaaneysay ummadda ku dhaqan Dowlad-goboleedka HirShabelle, dal iyo dibad,
waxaan go’aan saaray inaan wajaho, qaybna ka ahaado isbeddelka lagu badbaadinayo maamulka HirShabelle, si aan u helno maamul heybad leh, lana hana-qaado maamulada kale ee qaybta ka ah Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Sidaas daraadeed, walaalayaal, barnaamijkeeyga siyaasadeed oo ah mid baaxad leh, waxaan ku bayaanin doonaa madal siyaasadeed oo aan iclaamin doono, hadduu Eebe idmo.

Hanka iyo himilada ugu weyn ee aynu xaqiijinayno waa inaan HirShabelle ka dhiganno meel ka caagan argagixiso, leh qiyam maamul oo sharfan, u-dub-dhexaadna u noqota adkeynta amniga dalka iyo xoojinta midnimada nidaamka federaalka ee dowladnimadeenna.

Ugu dambeyntii, waxaan u soo jeedinayaa kana codsanayaa ummadda ku dhaqan Dowlad-goboleedka HirShabelle in loo midoobo midnimada Dowlad-goboleedka HirShabelle, oo maanta wajahaya hubanti amni iyo dagaallo argagixiso, qalbiyadana laysku furo, lana abuuro jawi caqli iyo xikmad leh oo aan ku wajahno isbeddel ina dhaxalsiiya horumar iyo amni ku dhisan is-ongol iyo isla-guddoon.

HOGGAAN AMNI IYO AMAANO LEH
XURRIYAD IYO XASILLOONI LEH

Alle Mahadleh.

Golaha Mustaqbalka oo meel adag ka istaagay tallaabadii DF ku celisay ciidanka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa si adag u cambaareeyay tallaabadii ay maanta Dowladda Federaalka dib ugu celisay diyaaradihii siday ilaalada gaarka ah ee hoggaamiyeyaasha Puntland iyo Jubaland.

Golaha ayaa go’aanka dowladda ku tilmaamay mid mas’uuliyad-darro ah. “Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo dowladdiisuba waxay qaateen go’aan qar iska xoornimo ah oo khatar gelinaya nolosha wufuuddii saarnayd diyaaradaha la celiyay,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Golaha.

Golaha ayaa xusay inuu si niyadsami ah u aqbalay gogosha ay dowladdu dhigtay, isagoo dowladda ku eedeeyay inay maalmihii dambe qaadeysay tallaabooyin si cad loogu carqaladeynayo qabsoomidda gogosha, kuwaas oo ay ka mid ahaayeen:

  • Kulammo iyo hadallo lid ku ahaa ujeeddooyinka gogosha wada-hadallada;
  • Wax ka beddelka dastuurka;
  • Iyo xanibaadda duulimaadyada wufuuddii ka qayb-geli lahayd gogosha.

Golaha Mustaqbalka ayaa caddeeyay inuu dib u eegis ku samayn doono tubta wada-hadallada, kaddib tallaabooyinka ay qaaday dowladda, xilli la filayay in shirka uu furmo Isniinta berrito ah.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu cambaareynayaa go’aanka mas’uuliyad darada ah ee Dowladda Federaalka Soomaaliyeed ku celisay duulimaadyadii ka soo kala kicitimay magaalooyinka Kismaayo iyo Garoowe, siddayna wufuud hordhac ahayd oo ka koobnaa mas’uuliyiin, saxaafad, iyo ilaalada gaarka ee Madaxwaynayaasha Puntland iyo Jubaland.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu caddaynayaa in heshiis laga gaaray dhammaan qodobadii gundhiga u ahaa qabsoomidda shirka wadahadalada oo ay qayb ka tahay ogolaanshaha ilaalada gaarka ah ee mas’uuliyiinta shirka ka qayb galaysa.

Madaxwayne Xasan Sheekh Maxamuud iyo dowladdiisuba waxay qaateen go’aan qar iska xoornimo ah oo khatar galinaya nolosha wufuudii saarnayd diyaaradadaha la celshay.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu si niyadsami ah u aqbalay gogosha ay dowladdu dhigtay, waxaase aqbalaadda kaddib socday tallaabooyin si cad loogu carqaladaynayo qabsoomidda gogosha, kuwaas oo ay ka mid ahaayeen: kulamo iyo hadallo lid ku ahaa ujeeddooyinka gogosha wadahadalada, waxa beddelka dastuurka, iyo xanibaadda duulimaadyada wufuudii ka qaybgelilahaa gogosha.

Hadaba, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu dadka Soomaaliyeed u caddaynayaa in uu diyaar u yahay wadahadal daacad laga yahay, wuxuuna dib u eegis ku samayn doonaa tubta wadahadalada.

Ma isbeddel ayaa ku yimid gogosha wada-hadalka kadib tallaabada DF ee maanta

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa caddeysay in martiqaadkeedii gogosha wada-hadalka aysan waxba iska baddalin, xilli ay maanta dib u celisay diyaaradihii waday ciidamadii ay iska hor mariyeen madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland.

Wasaaradda Amniga Gudaha oo war-saxaafadeed soo saartay ayaa ku boorrisay xubnaha Madasha Mustaqbalka in ay ilaaliyaan baratakoollada iyo habraacyada amniga, si loo abuuro jawi xasiloon oo nabad ah oo shirku ku qabsoomo.

Wasaaradda ayaa celinta ilaalada madaxda Puntland iyo Jubaland soo direen saaka ku tilmaamtay kuwo ka hor imanaya habraacyada amni ee garoonka Muqdisho iyo guud ahaan kan caasimadda.

“Dowladda Soomaaliya waxay mas’uuliyad ka saaran tahay amniga iyo badqabka muwaadiniinta, si taa loo fuliyo, xukuumadda Federaalka Soomaaliya waxay hore u meel marisay qaraarro caddeynaya baratakoollada iyo habraacyada lagu sugayo amniga Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde, iyo guud ahaan amniga caasimadda taas oo suurta gelisay amniga iyo nabadda lagu naaloonayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Waxay sheegtay in xubno ka mid ah Madasha Mustaqbalka oo ka qeyb-gali lahaa shirka wada-hadallada ee dowladda ku baaqday in ay saaka isku dayeen in ay diyaarado kusoo daabulaan ciidamo iyo hub aan la garanayn ujeedada ay ka leeyihiin, tas oo xad-gudub ku ah qaraarrada amniga lagu sugayo.

Qaraarada baratoolka iyo habraacyada amniga lagu sugayo ayey wasaaraddu sheegtay inay yihiin kuwa ay ku dhaqmaan dhammaan madaxda sare ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwa maamul goboleedyada iyo madaxda hore ee dalka.

“Hay’addaha amniga dowladda iyo gudida qaban-qaabada shirka waxay ku wargaliyeen xubnaha guddiga ku matalayey golaha mustaqbalka, in aan la aqbali karin ciidamo iyo hub aan la soo marin hanaankii iyo habraacyadii lagu dhaqmayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka kasoo baxay Wasaaradda Amniga Gudaha Soomaaliya.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta hawada Muqdisho dib uga celisay diyaarado siday ciidamo hubeysan oo ay iska soo hormariyeen madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland, kuwaas oo saaka kasoo ambabaxay Kismaayo iyo Garoowe.

Mas’uuliyiinta Hay’adda Duulista Hawada ayaa la siiyay amar toos ah oo ku aaddan in aysan jiri karin diyaarado dambe oo sida ciidamo oo kasoo duuli kara labada magaalo, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Si kastaba, tallaabadan waxaa durba si adag uga fal-celiyay maamullada Puntland iyo Jubaland, kuwaas oo sheegay in khatar la galiyay saraakiil iyo ciidamo hordhac u ahaa safarka la filayay in madaxdaan ku soo gaaran caasimada Soomaaliya.

Waxay sheegeen in ujeedka ka dambeeya go’aankan uu yahay in la fashiliyo wada-hadallada lagu wado in ay dhex-maraan Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqalka oo loo qorsheeyay inay berri bilowdaan.

Tallaabooyinkan ayey xuseen inay ka dhalan karaan halis iyo qalalaase hor leh, isla markaana la iskula xisaabtami doono falkaasi.