Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyihii hore Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Sarreeye Gaas Odowaa Yuusuf Raage ayaa maanta si rasmi ah xilka u wareejiyay, kadib munaasabad ka dhacday xarunta Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Munaasabadda oo si heer sare ah loo soo agaasimay ayaa waxaa ka qayb-galay Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya oo xilka u kala wareejiyay labada taliye, Wasiirka Gaashaandhigga, Safiirka Turkiga ee Soomaaliya, Saraakiil ciidan iyo Marti sharaf kale oo la casuumay.

Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre hambalyo kadib sheegay in Ciidanka Qaranka ay guulo waaweyn ka gaareen dagaalka lagula jiro kooxaha Khawaarijta, iyaga oo ka xoreeyey deegaanno badan oo ay gacanta ku hayeen, isla markaana cadowga u diiday jiif iyo nasasho, waxa uuna intaas raaciyey in dhawaan si buuxda looga ciribtiri doono dalka.

“Meesha aan taaganahay waa meel lagu ilaaliyo calanka Qaranka Soomaaliyeed, waana astaan sharaf iyo masuuliyad gaar ah leh. Haddii cadowga laga xorayn dalkeenna, horumar lama gaarayo, sidaas darteed, mudnaanta koowaad waa xoreynta deeggaannada ay ku sugan yihiin kooxaha Khawaarijta ah.” ayuu yiri Ra’iisul Wasaaraha.

Dhankiisa Odowaa Yuusuf Raae oo munaasabadda ka hadlay ayaa ka warbixiyay wixii u qabsoomay intii uu xilka hayay, wuxuuna u mahadceliyay madaxda qaranka iyo ciidamada oo ku garab istaagay inuu shaqeeyo dalkiisa.

Sidoo kale, wuxuu ballan qaaday inuu la shaqeyn doono taliyaha cusub, isla markaana uu ku gara istaagi doono mas’uuliyadda culus ee oo igmaday.

Taliyaha Cusub Ibraahim Maxamed Maxamuud oo ah sarkaal da’yar oo xilka la wareegay ayaa isna sheegay in shaqada uu halkeeda kasii wadi doono, isla markaana uu xoogga saari doono xoreynta dalka iyo waajibaadka kale ee saaran.

“Waxaan rabaa inaan hortiinna ka caddeeyo inaan aqbalay xilka la ii idmaday, waxaanan ku faraxsanahay inaan xilka kala wareego Taliye Odowaa oo aan soo wada shaqeynay.” ayuu yiri Taliyaha Cusub ee Ciidanka Dalka

Gaashaanle Sare Ibraahim ayaa horay u haystay qeybta taakulada ee Ciidanka Xoogga Dalka, waana sarkaal tababar sare kusoo qaatay dalka Turkiga.

Isbeddalkan ayaa yimid, kadib soo jeedin ka timid dhinaca Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, taas oo ay ansixiyeen golaha wasiirradu.

Taliyihii hore oo laba jeer xilka soo qabtay ayaa lagu xasuusan doonaa doorkii uu ka qaatay xoreynta iyo shaqadii uu ka qabtay horumarka ciidamada, maadaama uu galiyay dadaal fara badan oo ku aadan dhismaha Xoogga Dalka.

Muqdisho (Caasimada Onlin) – Waxaa maanta magaalada Muqdisho ka socota doorashada Guddoonka Guddiga Xuquuqul Insaanka Soomaaliyeed, taas oo ay ku tartamayaan illaa saddex musharrax oo kamid ah guddiga.

Xubnaha isku soo taagay xilkan ee maanta loolamaya ayaa kala ah Wasiir hore Maryam Qaasim Axmed, Farxaan Maaxamed Jimcaale iyo Cumar Cabdulle Calasow.

Ugu horreyn waxaa tartanka ka baxay oo tanaasulay Wariye hore Farxaan Maxamed Jimcaale, sidoo kalena soo noqday afhayeenka xukuumada hadda jirta, isaga oo sheegay inuu fursad siinayo musharixiinta kale ee tartameysa.

“Waxaan go’aansaday in aan ka baxo tartankan guddoomiyenimada, ma’ahayn go’aan waxa fudud waxaan sidaa u sameynayaa aniga oo kalsooni ku qaba musharrixiinta kale ee harsan oo awood iyo waayo aragnimo ku filan u haysta guddigan inay hoggaamiyaan” ayuu yiri Farxaan Maxamed Jimcaale.

Intaas kadib waxaa doorashada isugu soo haray Maryan Qaasim oo xilal kala duwan kasoo qabatay dowladihii kala duwana ee dalka soo maray iyo Cumar Calasow oo lasoo shaqeeyay howlgalka AMISOM ee hadda loo beddalay AUSSOM.

Doorashada oo hadda socota ayaa waxaa ugu cad-cad wasiir hore Maryan Qaasin oo loo saadaalinayo inay kusoo baxdo xilka Guddoomiyaha Guddia Xuquuqul Insaanka Soomaaliya, taas oo khudbad u jeedisay xubnaha guddiga.

Maryan Qaasin ayaa xubnaha guddiga oo ka kooban 9 xubnood ka dalbatay inay siiyaan codkooda, iyada oo sidoo kale soo bandhigtay waxqabadkeeda iyo taarikhdeeda.

‘In aan isku sharaxo xilka Guddoomiyaha, igama ahan xil jacayl aniga horay aya usoo shaqeeyay qibrad waxaan leeyahay dhowr 40 sano ah saddex mar ayaan noqday wasiir, hay’ado caalami ahna waa kasoo shaqeeyay” ayay tiri  Maryan Qaasin.

Dhismaha Guddiga Xuquuqul Insaanka ayaa imaanaya xilli Soomaaliya ay kala soo wareegtey Qaramada Midoobey maamulka xuquuqul-aadanaha dalka.

Abu Dubai (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) ayaa sanadkii labaad oo xiriir ah lagu marti-qaaday Shir-weynaha Dawladaha Adduunka (World Governments Summit), kaas oo lagu qabtay magaalada Dubai ee caasimada dalka Isu tegga Imaaraadka Carabta.

Shirkan oo ah mid ballaaran, kana mid ah kulamada caalamiga ah ee ugu muhiimsan Dunida, ayaaa waxaa intiisa diiradda lagu saaraa hoggaaminta casriga ah, maamul-wanaagga, horumarinta Dawladnimada, iyo aragtida mustaqbalka caalamka.

Sanadkan waxaa Shirka World Governments Summit ka soo qayb-galay kumannaan qof, kuwaas oo isugu jiray Madax Dawladeed, Hoggaamiyeyaal Caalami ah, Ra’iisul-wasaarayaal, Wasiirro, Khubaro Caalami ah, Ganacsato waaweyn, iyo Wakiillo ka socda Hay’adaha waaweyn ee Caalamiga ah. Ka soo qaybgalka ballaaran ee heerkan ahi waxa uu muujinayaa miisaanka iyo saamaynta uu Shirku ku leeyahay jihaynta Siyaasadda iyo Horumarka Caalamiga ah.

Madaxtooyada Somaliland oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa ka hadashay ka qayb-galka Madaxweyne Cirro oo sanadkii labaad ku metalay shirka, waxayna sheegtay in ay guul u tahay, isla markaana ay si cad u muujinayso doorka sii kordhaya ee ay Somaliland ku leedahay fagaareyaasha caalamka.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa inta uu shirku socdo fursad u heli doona in uu kulammo midho-dhal ah la yeesho Hoggaamiyeyaal iyo masuuliyiin Caalami ah, isaga oo faahfaahin ka bixin doona horumarka, xasilloonida, iyo hiigsiga mustaqbal ee Jamhuuriyadda Somaliland.

Waxaa kale oo uu warsaxaafadeedku intaasi kusii daray “Ka qaybgalka  Shirkan Caalamiga ah waxa uu Somaliland u leeyahay faa’iido diblomaasiyadeed oo weyn, maaddaama Jamhuuriyadda Somaliland ay codkeeda, aragtideeda iyo waayo-aragnimadeeda Dawladnimo ka dhiibanayso Madal Caalami ah, taasi oo xoojinaysa xidhiidhada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga Caalamiga ah”.

Si kastaba, Somaliland oo sannadkii 2-aad oo xiriir ah ka qayb-gashay Shirka Caalamiga ah ee World Governments Summit ayaa sheegtay inuu astaan cad u yahay dedaallada joogtada ah ee ay Xukuumada Wadajir iyo Waxqabad ugu jirto xoojinta xidhiidhada diblomaasiyadeed, kor u qaadista magaca iyo sumcadda Caalamiga ah, iyo halganka uu Qaranka JSL ugu jiro xaqiijinta Aqoonsi buuxa oo Caalami ah, iyada oo ay Somaliland si kalsooni iyo ku-dhacba leh uga muuqanayso Masraxayada Caalamka.

Wefdiga uu hoggaaminayo Madaxweynaha Somaliland waxaa ka mid ah: Wasiirka Arrimaha Dibedda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, Wasiirka Madaxtooyada, Wasiirka Macdanta iyo Tamarta, Wasiirka Diinta iyo Awqaafta.

Talaabadan ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhawaan Dowladda Federaalka ay cayrisay Imaaraadka Carabta, iyada oo ka laabatay dhammaan heshiisyadii horay loola galay kadib xadgudub uu u gaystay madax-banaanida Soomaaliya.

Washington (Caasimada Online) –  Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in diyaarad aan duuliye laheyn ee loo yaqaanno drone-ka nooca Shahed-139 oo ay leedahay Iiraan, taasoo ku dhawaatay markabka diyaaradaha qaada ee Abraham Lincoln, lagu beegsaday laguna soo riday diyaarad dagaal oo Mareykan ah nooca F-35.

Afhayeenka Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM), Captain Tim Hawkins oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa sheegay tallaabadan loo qaaday si is-difaac ah, si loo ilaaliyo markabka iyo shaqaalaha saaran.

“Diyaarad dagaal oo F-35 ah oo ka timid markabka diyaaradaha qaada ee Abraham Lincoln ayaa soo ridday diyaaradda aan duuliyaha laheyn ee Iiraan leedahay si is-difaac ah, si loo ilaaliyo markabka iyo shaqaalihiisa,” ayuu yiri Captain Tim Hawkins.

Sidoo kale, Wax yar ka hor intaan wararkan la shaacin, wakaaladda wararka Reuters iyo CBS, oo ah shabakadda lag aleeyahay Mareykanka ayaa sheegay in militariga Mareykanka uu soo riday drone Iiraan leedahay oo ku soo dhowaatay markabka USS Abraham Lincoln ee ku sugnaa Badda Carabta.

Markabka diyaaradaha qaada ee Abraham Lincoln ayaa bilaabay safarkiisa isagoo ka soo baxay Badda Koonfurta Shiinaha kuna wajahnaa Bariga Dhexe 14-kii Janaayo, waxaana la sheegayaa in hadda uu ku dhow yahay xeebaha Cumaan.

Weerarkan ayaa uga sii daraya xiisadda Mareykanka iyo Iran ee ka taagan bariga dhexe, taas oo cirka isku sii shareereysa marba marka ka damabeysa.

Xiisadda ayaa haatan gaartay meeshii ugu sarreysay, kadib markii xukuumadda Tehran iyo isbahaysigeeda gobolka ay ku hanjabeen tallaabooyin milatari oo adag, xilli ciidamada badda Mareykanka ay soo dhoobteen biyaha Gacanka Carabta.

Dhaq-dhaqaaqan milatari ee cusub ayaa yimid kadib markii Donald Trump uu amray in cudud milatari oo dheeraad ah la geeyo gobolka, tallaabadaas oo lagu macneeyay mid cadaadis lagu saarayo Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Si kastaba, ha’ahaatee arrintan ayaa sii kululaatay kadib markii dowladda Iran ay qaadday tallaabooyin adag oo ay ku caburineyso dibad-baxyada gudaha dalkaas ka socda, taasoo keentay in Mareykanku uu ka digay cawaaqib xumo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) ayaa faah-faahin dheeraad ah ka bixisay howlgal culus oo xalay saq-dhexe ka dhacay deegaanka Qaahira ee Gobolka Shabeellaha Dhexe, kaas oo lagu beegsaday maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

NISA oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa shaaca ka qaday in howlgalkaas oo ay iska kaashadeen ciidamadeeda iyo saaxibada caalamiga ah lagu dilay ugu yaraan illaa 7 dhagar-qabe oo ku sugnaa goobta la beegsaday.

Sidoo kale, waxa ay intaasi ku dartay in la burburiyay kayd hub ah oo ay kooxda ku lahayd halkaasi, kadib markii lala helay gantaal culus.

“Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) oo kaashanaya saaxiibada caalamka ayaa howlgal qorsheysan oo ay ka fuliyeen deegaanka lagu magacaabo Qaahira ee Gobolka Shabeellaha Dhexe, ku dilay ilaa toddobo (7) dhagar-qabe oo ka tirsanaa Maleeshiyaadka Khawaarijta, iyada oo sidoo kale weerarkaas lagu burburiyay kayd hub iyo xarumo gabbaad u ahaa Khawaarijta” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay NISA.

Waxaa kale oo ay intaasi ku dartay in howlgalkan uu daba socday weerarrada lagu hayo kooxda ee maalmahan ka dhacayay Shabeellaha Hoose.

“Howlgalkan oo la fuliyay xalay gelinkii dambe ayaa daba socday howlgalkii maalmo ka hor lagu bartilmaameedsaday koox Horjoogeyaal ah oo ku shirayay guri ku yaalay deegaanka Maxaa Saciid ee isla Gobolka Shabeellaha Dhexe, kaas oo lagu soo afjaray nolosha ilaa shan Horjooge halka seddax kalana dhaawac culus lagu gaarsiiyay”. ayaa mar kale lagu yiri warka qoraalka ah.

Dhinaca kale, waxaa digniin loo diray dadka shacabka ah ee ku sugan deegaannada ay joogaan maleeshiyada Al-Shabaab, iyaga oo ka codsaday inay ka fogaadaan, si aysan waxyeelo uga soo gaarin weerarrada lagu hayo.

“Markale, waxaa lagu wargelinayaa dadka rayidka ah in ay ka fogaadaan goobaha ay ku sugan yihiin Khawaariijta, oo mar kasta bartilmaameed u ah Ciidanka Qaranka. Fadlan muwaadin, wixii khatar amni ah ama macluumaad la xiriira Al-Shabaab/Daacish la wadaag NISA: 199 / 0770747474 / 0620545454” ayaa lasii raaciyay.

Duqeyntii ugu dambeysay oo ka dhacday deegaanka Maxaa Siciid ayaa waxaa dhibaato ay kasoo gaartay dad rayid ah oo ganacsato ay ku jirtay, kuwaas oo kooxd u yeertay, kadibna waxa ay la kulmeen howlgal cirka ah oo lagu qaaday, kaas oo sidoo kale ay ku dhinteen horjoogayaal ka tirsanaa argagixisada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Diyaaradaha dagaalka ee F-16 ayaa saaka sameeyay dhoolatus milatari oo ka dhacay magaalada Muqdisho, iyaga oo ku duulayay joog hoose.

Diyaaradahan oo ah kuwa ugu casrisan ee ay soo saarto dowladda Maraykanka ayaa dhawaan waxaa magaalada Muqdisho keentay dowladda Turkiga.

Saaka qeybo kamid ah Muqdisho waxaa lagu arkayay diyaaradaha F-16 oo ku socda joog hoose, waxaana wehlinayay diyaarado qumaatiga u kaca ah oo Turkigu horay u keenay dalka, kuwaas oo haatan ay ku shaqeeyaan Ciidamada Cirka Soomaaliya.

Dhoolatuskan ayaa waxaa qayb ka ahaa ciidamo ka tirsan Cirka Soomaaliya oo wada-shaqeyn dhow la leh kuwa Turkiga ka socda.

Iskaashiga amni ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sii xoogeysanaya, iyadoo Ankara ay Soomaaliya u soo dirtay saraakiil ka kala socda ciidamada Cirka, Badda iyo Lugta, kuwaas oo door ka qaadanaya xoojinta wada-shaqeynta milatari ee labada dhinac.

Turkiga ayaa sidoo kale xoojiyay joogitaankiisa milatari ee Soomaaliya, iyadoo maraakiib casri ah ay ku sugan yihiin biyaha dalka. Maraakiibtaasi ayaa la sheegay inay ka qeyb qaadanayaan ilaalinta shidaalka la soo saarayo, xeryaha la dhisayo iyo xarunta dayax-gacmeedka ee haatan lagu howlan yahay.

Turkiga ayaa muddooyinkii u dambeeyey ka waday shaqooyin diyaarin ah gudaha garoonka diyaaradaha Muqdisho, kuwaas oo ay ka mid yihiin diyaarinta bakhaarro lagu keydinayo diyaaradaha, qalabka dayactirka, iyo joogitaanka khubaro ku howlan hawl-galinta iyo taageerada farsamo.

Sidoo kale, waxaa la sheegay in keenista diyaaradahaasi ay si dhow ula xiriirto qorshayaasha qodista shidaalka badda oo la filayo inay billowdaan dabayaaqada sannadkan, iyo hindisaha kale ee dhismaha saldhig dayax-gacmeed oo laga hirgelinayo waqooyiga Muqdisho.

Arrimahan ayaa lagu fasiray kuwo sii xoojinaya iskaashiga istiraatiijiga ah ee u dhexeeya Turkiga iyo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada ammaanka, tamarta iyo tiknoolajiyadda, iyadoo Ankara ay kordhinayso joogitaankeeda iyo saameynteeda gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay wafdi ballaaran oo ka socday Switzerland, kaas oo isla maanta soo gaaray magaalada Muqdisho.

Wadigan ayaa waxaa hoggaaminaysa Agaasimaha Guud ee Hay’adda , Danjire Patricia Danzi, oo ballan qaad culus u sameysay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Labada dhinac ayaa kulankooda uga hadlay xoojinta iskaashiga dhow ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Switzerland, gaar ahaan dhinacyada maamul wanaagga, dhismaha hay’adaha dowliga ah iyo gargaarka bani’aadannimo, maadaama ay dalka ka jiraan abaaro saameyn ku yeeshay nolosha dadka iyo duunyada.

Ra’iisul Wasaaraha oo ugu horreyn hadalka qaatay ayaa uga mahadceliyay dowladda Switzerland taageerada joogtada ah, gaar ahaan mashaariicda horumarinta dhaqaalaha, isaga oo xusay in doorka Switzerland uu yahay mid muhiim u ah dhismaha hay’adaha dowliga ah iyo isbeddelka cimilada.

Dhankooda wafdiga Switzerland oo ka mahadceliyay qaabilaadda, ayaa ballan qaad u sameyay dowladda Soomaaliya, wuxuuna xaqiijiyay, sida ay uga go’an tahay sii wadista taageerada Switzerland iyo ballaarinta mashaariicda horumarineed, si loo xoojiyo iskaashiga muhiimka u ah labada dal.

Xamza ayaa toddobaadkii lasoo dhaafay qaabilay wufuud iyo diblumaasiyiin sar sare oo ka socda qaar ka mid ah dalalka saaxiibada la ah Soomaaliya, iyada oo xukuumaddu ay sheegtay in kulamadaas ay qeyb ka yihiin xoojinta difaaca qaranimada kadib duulaankii qaawanaa ee Israa’iil kusoo qaadday midnimada dalkeena.

Waxaa kale ay xukuumaddu intaasi kusii dartay in qaabilaadda diblumaasiyiinta ay ka tarjumayso sii xoojinta xiriirka caalamiga ah iyada oo la-tixgalinayo shuruucda iyo qawaaniinta dhaqanka diplomaasiyadeed iyo xeerarka u degsan dunida ee ilaalinta qaranimadda dalalka madaxa bannaan iyo in aan la farogalin arrimahooda gudaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa xarigga ka jaray waddo casri ah oo dhererkeedu yahay ku dhowaad 2km, taas oo laga hirgeliyey degmada Wadajir, gaar ahaan Buulo-Xuubey.

Dhismaha waddadan ayaa qeyb ka ah dadaallada xukuumadda Dan-Qaran ay ku horumarinayso kaabayaasha muhiimka ah ee caasimadda Muqdisho.

Waddadan ayaa Ra’iisul Wasaaruhu horey u dhagax-dhigay 4-tii November 2025, waxaana lagu hirgeliyey muddo 3 bilood gudahood, iyada oo loo dhisay si casri ah, tayo sare leh, taas oo muujineysa isbeddelka dhanka dhismaha waddooyinka ee ka jira caasimadda, si loo helo dhismaha kaabayaal waara oo u adeegaya shacabka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa xusay in horumarka kaabayaasha dhaqaalaha ee caasimadda uu yahay tiir muhiim u ah kobaca dhaqaalaha, fududeynta isku socodka, qurxinta bilicda magaalada iyo xoojinta amniga.

Waxa uu tilmaamay in waddadan ay door weyn ka qaadan doonto isbeddelka muuqaalka Degmada Wadajir.

Sidoo kalr wuxuu sheegay in 10 sano ka hor aan la filayn in xaafaddan ay gaarto heerkan horumarineed, balse dadaal wadajir ah oo u dhexeeya xukuumadda Dan-Qaran, maamulka gobolka Banaadir iyo shacabka ay suuragelisay in Muqdisho ay maanta ka mid noqoto caasimadaha sida xawliga ah u kobcaya ee caalamka, isaga oo uga mahadceliyey maamulka gobolka Banaadir dadaalka ay ku bixinayaan horumarinta caasimadda.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa ugu baaqay shacabka ku dhaqan deegaanka in ay ilaashadaan, amniga, bilicda, quruxda waddooyinka iyo hantida danta guud, isla markaana ay ka shaqeeyaan in magaca iyo sumcadda Muqdisho aan dib loogu celin dhibkii ay soo martay. Isaga oo sidoo kale, kula dardaarmay in dhirayn iyo cagaarin lagu daro dhismaha waddooyinka, si loo helo magaalo qurux badan.

Ugu dambeyn, Ra’iisul Wasaaruhu waxa uu xusay in xukuumadda Dan-Qaran ay sii wadi doonto hirgelinta mashaariic waaweyn oo horumarineed, kuwaas oo wax ka beddelaya nolosha shacabka, isla markaana xoojinaya kaalinta Muqdisho ee caasimad casri ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddi heer qaran ah ee uu dhowaan Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Xamza Cabdi Barre u magacaabay inay ka shaqeeyaan arrimaha la-dagaallanka tahriibinta iyo ka ganacsiga dadka ayaa maanta yeeshay kulankoodii ugu horreeyay, tan iyo markii la magacaabay.

Shirka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa guddoomiyay Wasiirka Amniga Gudaha Soomaaliya, Mudane Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag), yada oo ay goobjoog ahaayeen inta badan xubnaha guddigan oo wasiirro u badan, kuwaas oo kala ah Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Wasiirka Gaadiidka iyo Duulista Hawada, Wasiirka Dhallinyarada iyo Ciyaaraha, Wasiiru Dowladaha Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda, iyo Xeer-Ilaaliyaha Guud ee Qaranka, Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud.

Inta uu socday kulanka ayaa waxaa diiradda lagu saaray dardargelinta dadaallada lagu ciribtirayo tahriibinta iyo ka ganacsiga dadka, iyo xoojinta iskaashiga hey’adaha dowladda ee ku hawlan arrimahan.

Guddiga ayaa sidoo kale ku balamay inay bilaabaan ka guul gaaridda shaqada culus ee loo igmaday, iyaga oo kaashanaya ciidanka amniga, si looga hortego kooxaha ka shaqeeya tahriibinta oo aad ugu soo badanaya gudaha dalka.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkan wadday qorsheyaal guud oo lagu ciribtirayo tahriibka, waxaana howlgalka xooggiisa laga dareemay garoonka Aadan Cadde oo inta badan la mariyo dadka socdaalayo, iyaga oo sii mara Masar iyo waddamo kale, si ay u gaaraan qaaradda Yurub.

Inta badan dadka baxaya ayaa isugu jiro gabdho wiilal dhalinyaro ah oo sii mara waddo halis badan iyo marinno badeed, halkaas oo ay kala kulmaan dhibaatoiyin nololeed, halka qaarkoodna ay dhex ku waayeen naftooda.

Si kastaba, dadkan ka cararaya dalkooda ayaa sabab uga dhigaya shaqo la’aanta jirta, iyagoo ku doodaya in raadsanayaan nolol dhaanta tan ay haystaan

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya, Dr. Cali Xaaji Aadan iyo Wasiir-ku-xigeenka Caafimaadka ee Dowladda Federaalka Ruushka, H.E Oleg Salagay ayaa magaalada Geneva ku kala saxiixday heshiis is-afgarad (MoU) oo lagu xoojinayo iskaashiga caafimaad ee labada dal.

Heshiiskan ayaa ujeedkiisu yahay in la adkeeyo xiriirka wada-shaqeyneed ee dhinaca caafimaadka, isaga oo saldhig u noqonaya iskaashi ballaaran oo lagu horumarinayo adeegyada caafimaad ee Soomaaliya.

MoU-ga ayaa si gaar ah diiradda u saaraya horumarinta nidaamka daryeelka caafimaadka, tayaynta adeegyada jira, iyo tababaridda shaqaalaha caafimaadka si loo kordhiyo aqoontooda iyo xirfaddooda.

Sidoo kale heshiisku wuxuu xoojinayaa wadaagidda khibradaha iyo cilmi-baarista caafimaad, ka hortagga iyo daaweynta cudurrada faafa iyo kuwa aan faafin, iyo nidaaminta daawooyinka iyo qalabka caafimaadka.

Qodobbada kale ee heshiiska ku jira waxaa ka mid ah horumarinta daryeelka hooyada iyo dhallaanka, hirgelinta tiknoolajiyada dhijitaalka ah ee caafimaadka, daawada nukliyeerka, iyo dhiirrigelinta dalxiiska caafimaadka.

Iskaashigan cusub ayaa la filayaa inuu door weyn ka qaato kor u qaadista tayada adeegyada caafimaad ee dalka iyo xoojinta awoodda hay’adaha caafimaadka ee Soomaaliya.

Wasiirrada labada dal oo kulan gaar ah yeeshay kadib saxiixa heshiiska, ayaa isla qaatay muhiimadda ay leedahay xoojinta xiriirka qotada dheer ee dhinaca caafimaadka.

Sidoo kale waxay si wadajir ah u adkeeyeen in is-afgaradkan si hufan loo dhaqan-geliyo, si looga miro-dhaliyo natiijooyin wax ku ool ah oo u adeegaya danaha wadajirka ah ee labada dowladood.

Pretoria (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali oo haatan ku sugan magaalada Pretoria ee dalka Koonfur Afrika ayaa maanta kulan la yeeshegay dhiggiisa dalkaasi Ronald Lamola, oo ay ka wada-hadleen arrimo xasaasi ah.

Kulankan oo ahaa mid su heer sare ah loo sii agaasimay ayaa waxaa goobjoog ahaa Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya u fadhiya Jamhuuriyadda Koonfur Afrika, Mudane Ambassador Maxamed Sheekh Isxaaq iyo xubno kale oo kamid ah wasaaradaha arrimaha dibadda ee dalalka Soomaaliya iyo Koonfur Afrika.

Labada wasiir ayaa kulankooda diiradda ku saaray xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Koonfur Afrika iyo horumarinta iskaashi wax ku ool ah oo dhinacyo badan leh.

Sidoo kale, waxay ka wada-hadleen ballaarinta iskaashiga dhinacyada ganacsiga, waxbarashada, caafimaadka, horumarinta awoodda aadanaha, iyo beeraha.

Waxaa kale oo ay si wada-jir ah u adkeeyeen muhiimadda ay leedahay in la hirgeliyo tallaabooyin wax ku ool ah oo keena natiijooyin la taaban karo oo ay ka faa’iideystaan labada shacab.

Wasiir Cabdisalaan oo kulanka ka hadlay ayaa uga mahadceliyay dowladda Koonfur Afrika taageerada mabda’a ku dhisan ee ay si joogto ah ugu muujiso madax-bannaanida, midnimada, iyo amniga Soomaaliya.

Dhankiisa wasiirka xiriirka caalamiga ah iyo iskaashiga Jamhuuriyadda Koonfur Afrika, Mudane Ronald Lamola, ayaa isaguna adkeeyay sida ay uga go’an tahay sii wadidda wada-shaqeynta iyo is-waafajinta mowqifyada ay ka wadaagaan fagaarayaasha goboleed iyo kuwa caalami ah, gaar ahaan arrimaha la xiriira nabadda, xasilloonida, iyo horumarka waara.

Si kastaba, Soomaaliya iyo Koonfur Afrika aya waxaa haatan ka dhexeey xiriir xooggan oo diblumaasiyadeed, kaas oo ku dhisan iskaashi iyo wax wada qabsi.

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Waxaa saaka magaalada Gaalkacyo lagu toogtay Hodan Maxamuud Diiriye, oo hore maxkamad ugu heshay dambiga dilka Saabiriin Cabdulle Saylaan, uguna xukuntay dil toogasho.

Xukunka Hodan ayaa waxaa lagu fuliyay fagaaraha toogashada ee magaalada Gaalkacyo, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiinta laamaha cadaaladda.

Dilkan ayaa waxaa fuliyay dhaxlayaasha marxuumadda, iyadoo maxkamadda gobolka Mudug ay sheegtay in fulinta xukunka ay u dhacday si waafaqsan shareecada Islaamka.

Allaha u naxariistee Saabiriin Cabdulle Saylaan oo 14 sano jir ahayd ayaa si arxan-darro ah loo dilay, xilli ay kula noolayd Hodan gurigeeda.

Kiiskan ayaa noqday mid aad u gilgilay bulshada, maadaama uu xambaarsanaa dhacdooyin murugo leh oo naxdin badan.

Intii ay socotay maxkamadeynta, waxaa la soo bandhigay caddeymo ay ka mid ahaayeen muuqaallo muujinaya sida falka dilka ah u dhacay, kuwaas oo si weyn u taabtay dareenka bulshada Soomaaliyeed.

Go’aanka maanta la fuliyay ayaa si weyn loo sugayay, waxaana si gaar ah u soo dhaweeyay ehellada marxuumadda, kuwaas oo muddo dalbanayay in deg-deg loo toogto haweeneyda dishay gabadhooda.

Washington (Caasimada Online) — Dowladda Mareykanka ayaa si weyn u kordhisay duqeymaha dhanka cirka ah iyo hawlgallada milatari ee ay ka fuliso gudaha Soomaaliya, sababo la xiriira in looga hortago in kooxaha xagjirka ah ay helaan fursad ay ku qorsheeyaan weerarro ka dhan ah amniga gudaha Mareykanka.

Hadalkan waxaa shaaca ka qaaday Jeneraal John Brennan, oo ah Taliye Ku-xigeenka Taliska Milatariga Mareykanka ee Qaaradda Afrika (AFRICOM), isagoo ka digay “khataro la xiriira Daacish” oo ka soo unkamaya shabakado ku sugan Soomaaliya, kuwaas oo hiigsanaya inay abaabulaan weerarro ka dhaca Mareykanka iyo Qaaradda Yurub.

Jeneraal Brennan ayaa sheegay in istiraatiijiyadda Mareykanka ay tahay in cadaadis joogto ah la saaro xarumaha kooxahan, si loo carqaladeeyo awooddooda qorsheynta hawlgallo waaweyn.

“Marka koox argagixiso ah oo haysata dhaqaale, sida Daacish oo kale, la siiyo waqti iyo fursad, waxay geysan karaan weerarro halis ah,” ayuu yiri Jeneraalka, isagoo raaciyay in cadaadiska joogtada ah uu ku qasbo kooxahaas inay ku mashquulaan badbaadinta naftooda halkii ay qorsheyn lahaayeen weerarro dibadda ah.

Taliska AFRICOM ayaa beegsanaya dagaalyahannada xiriirka la leh kooxda Daacish iyo Al-Shabaab, kooxdaas oo gacanta ku haysa qaybo badan oo ka mid ah koonfurta Soomaaliya, isla markaana dagaal kula jirta dowladda Federaalka iyo ciidamada amniga.

Taliye Brennan ayaa xusay in diiradda la saaray dhaq-dhaqaaqyada xagjirka ah ee ka soo wareegaya Bariga Dhexe una soo gudbaya Qaaradda Afrika. Wuxuu si gaar ah farta ugu fiiqay joogitaanka hoggaamiyeyaasha Daacish ee silsiladda buuraha Golis ee Puntland, halkaas oo uu sheegay inuu ku dhuumaaleysanayo hoggaamiyaha Daacish-ta Soomaaliya, Cabdulqaadir Muumin, iyo xubno kale oo muhiim ah.

Mareykanka ayaa sheegay inay si adag u baadi-goobayaan Muumin si meesha looga saaro “gabbaad kasta” oo ay kooxdu ku badbaadi karto.

Isagoo ka hadlayay qaabka hawlgallada, Brennan wuxuu sheegay in kaalinta Mareykanka ay isu beddeshay mid ku dhisan “talo-siin iyo caawinaad fog”, iyadoo ciidamada Soomaaliya ay fulinayaan inta badan hawlgallada dhulka, halka Mareykanku uu bixinayo taageero dhanka sirdoonka, sahanka, iyo duqeymaha cirka.

Dhinaca waqooyiga dalka, Brennan ayaa ammaanay guulaha ciidamada Puntland, isagoo sheegay inay dib u qabsadeen dhul ballaaran oo ay horay u maamulayeen dagaalyahannada Daacish. Hawlgalladaas oo gacan ka helay sirdoonka iyo duqeymaha Mareykanka ayaa lagu guuleystay in lagu qabto xubno ka tirsan kooxda iyo agabkoodii.

Mar uu ka hadlayay Al-Shabaab, Jeneraalka ayaa ku tilmaamay inay weli yihiin khatarta ugu weyn ee dalka ka jirta, isagoo ku sifeeyay inay yihiin garabka ugu awoodda badan uguna dhaqaalaha roon ee shabakadda Al-Qaacidda, iyagoo leh damac ah inay qabsadaan Muqdisho ayna xukunkooda ku baahiyaan Soomaaliya oo dhan.

Wuxuu sidoo kale soo bandhigay walaac cusub, isagoo sheegay in Al-Shabaab ay billaabeen inay xiriir iskaashi la sameeyaan kooxda Xuutiyiinta ee dalka Yemen. Tallaabadan ayaa la rumaysan yahay inay Al-Shabaab u furi karto waddo ay ku helaan dhaqaale iyo khibrad dheeri ah, in kasta oo diiraddoodu ay weli saaran tahay gudaha Soomaaliya.

Ugu dambeyntii, Mareykanka ayaa sheegay inay xoojinayaan iskaashiga ay la leeyihiin dowladaha gobolka iyo maamullada maxalliga ah si loo joogteeyo cadaadiska saaran kooxahan.

Tel Aviv (Caasimada Online) — Warbixinno cusub oo uu daabacay wargeyska Israa’iil ee Haaretz ayaa daaha ka rogay tafaasiil ku saabsan sababta dowladda Federaalka Soomaaliya ay uga mamnuucday shirkadda diyaaradaha ee Arkia inay isticmaasho hawada Soomaaliya.

Tallaabadan ayaa ku qasbtay shirkadda Arkia inay beddesho khadka duulimaadyadeeda ay ku tagto dalka Thailand, iyadoo hadda kadib mari doonta waddo ka duwan tii hore.

Go’aanka dowladda Soomaaliya ayaa lala xiriirinayaa xiisadda dibloomaasiyadeed ee ka dhalatay safar uu bishii hore Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, ku tagay Somaliland.

Wasiirka ayaa safarkaas ku raacay diyaarad ay leedahay shirkadda Arkia, waxaana safarkaasi yimid toddobaadyo un kadib markii ay soo baxeen warar sheegaya in Israa’iil ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay oo aqoonsada Somaliland. Dowladda Soomaaliya oo Somaliland u aqoonsan gobol ka mid ah dhulkeeda ayaa si adag uga hortimid tallaabooyinkaas.

Isbeddelka dhanka hawada awgiis, Arkia waxay sheegtay inay hadda isticmaali doonto marinka waqooyi (northern route), iyadoo dul mari doonta dalalka Aasiyada Dhexe ka hor inta aysan u leexan dhanka koonfureed ee Thailand. Wareeggan cusub ayaa la filayaa inuu waqtiga duulimaadka ku kordhiyo hal saac oo dheeraad ah.

War-saxaafadeed kasoo baxay shirkadda Arkia ayaa lagu xaqiijiyay in inkastoo hawada Soomaaliya laga xiray, haddana aysan hakad gelin doonin jadwalka duulimaadyadooda Bangkok.

“Arrintan waxaa hadda gacanta ku haya kanaalada rasmiga ah ee dowladda Israa’iil, oo ay ka mid yihiin Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Hay’adda Duulista Rayidka, kuwaas oo kala shaqeynaya hay’adaha ay khuseyso sidii loo xalin lahaa,” ayaa lagu yiri bayaanka shirkadda. Waxay intaas ku dareen in inta xal laga gaarayo, ay sii wadayaan isticmaalka marinka waqooyi.

Dhinaca kale, Wasaaradda Gaadiidka Israa’iil ayaa toddobaadkii hore sheegtay in sababta loo diiday Arkia aysan caddayn, iyadoo ku tilmaamtay tallaabada Soomaaliya mid baal-marsan heshiiska caalamiga ah ee duulista hawada (ICAO Convention), maadaama Soomaaliya ay saxiixday heshiiskaas balse aysan bixin faahfaahin rasmi ah oo ku aaddan diidmada.

Waxaa xusid mudan in Arkia ay toddobaadkii hal duulimaad ku tagto Bangkok, balse shirkadda ugu weyn dalkaasi ee El Al, oo toddobaadkii 16 duulimaad ku tagta Thailand, ay weli si caadi ah u isticmaalayso hawada Soomaaliya.