Laascaanood (Caasimada Online) – Shanta Musharax ee Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari ayaa la sheegay in caawa ay bixinayaan lacago ay codkooda uga beddelanayaan xildhibaanada, inta aan la gaarin doorashada Sabtiga berri ah ka dhaceysa Laascaanood.

Musharaxiinta ayaa la sheegay in hadda ay loolamayaan codad 20 ah, iyadoo musharax kasta dhankiisa uu dadaal badan ku bixinayo in uu helo, sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen ilo wareedyo si hoose ula socda doorashada.

Lacag ku dhaw $4 ilaa 5 Milyan ayaa lagu qiyaasay wadar guud ee ololaha ka socda Laascaanood ku baxaysa, sida ay dhinacyadu sheegayaan.

Hoggaamiye Cabdulqaadir Firdhiye iyo Villa Somalia ayaa la sugayaa furitaanka qiimaha suuqa, maadaama musharaxiinta kale ay dhankooda caawa lacagta bixiyeen, walaw qiimaha bilowga ah uu durba ka kacay 20 kun oo dollar, sida lagu hayo xogta.

Dawladda Federaalka musharaxeeda waa Firdhiye, oo u baahan in uu wareega 1-aad helo codad dhan 38-42 cod, kooxdiisa waxaa walaac kuhaya in ay ka hooseyaan 30-cod, taas oo kadhigan in isbeddel-doonku ay u midoobi karaan, si guusha loo dhaafiyo.

Musharax kasta oo aan Firdhiye aheyn, wuxuu iska reebayaa musharaxa kale, wuxuuna u baahan yahay 22-18 cod inta u dhaxaysa.

Dhammaan musharaxiinta la baxay Isbedel-doonka ayaa mid kastaba kaalinta 2-aad u dagaalamayaa, isbaheysiyo ay todobaad kahor dhinacyadan kuwada hadleen ayaa u muuqda caawa in aysan shaqeynin, kadib markii ay qaarkood go’aansadeen in ay awoodooda fuulaan oo lacag la baxaan.

Laascaanood waa furin siyaasaddeed, mid ciidan iyo mid midnimo, waxayna reer Waqooyi-bari u baahanyihiin iney berri doortan qof ay dhab ka tahay inuu Somaliland gacan ciidan isaga difaaco, Puntland siyaasad la ciyaaro, Dowladda Federaalkana la shaqeysto.

Musharaxii aan saddexaas karin, waxaa laga dhaxli doonaa shan sano oo khasaaro ah, oo aaney waxba u siyaadin dadka iyo deegaannada Waqooyi-bari.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa taliska ciidanka xoogga dalka dul dhigtay amar cusub oo si dhaqso ah kooxds Al-Shabaab looga saarayo deegaanada dhaca xeebaha ee isku xira Marka ilaa Baraawe.

Wajiga labaad ee howlgalka nadiifinta xeebaha koonfureed ee dalka ayaa la qorsheeyey in uu noqdo Marka ilaa deegaanka Gandarshe.

Qorshahaan ayaa looga golleeyahay in kooxda laga fogeeyo deegaanada Xeebta ah oo la fahamsan yahay in ay hubka kala soo degaan, dadkana ku baadaan, sidoo kale waxaa u sahlan in weerarro badda ah ay geystaan.

Taliyaha Guutada 6-aad ee qaybta 60-aad ee fadhigeedu yahay Baraawe Liibaan Yuusuf Garre oo dhawaan la magacaabay ayaa shalay gaaray Baraawe, waxaana la faray in howlgalka uu dhaqaajiyo.

Furista deegaanada xeebta ah ee Baraawe, Marka, Gendarshe ilaa Jazeera ee Koofur Galbeed ayaa kordhin doonta dalxiiska bulshada, maadaama aad looga cabsado kooxda.

Dowladda Soomaaliya ayaa xoreynta dhulka xeebaha ah ugu gogol-xaareysa heshiis lagu baaraayo shidaalka dhulka, goobo aan la cayimin oo ku yaalla Koofur Galbeed Soomaaliya.

Sidoo kale, waxaa dowladda u qorsheysan in dhulka xeebaha ah laga faa’iideysto, sida aagga Gandarshe ilaa Jazeera, oo ah dhul istaraatiiji ah, waxaana suurtagal ah in Turkigu saldhig ka sameysto, hadii la xoreeyo, sida warar hoose ay sheegayaan.

Dhowr mar oo hore ayaa la isku dayey in dhulka xeebta ah la xoreeyo, laakiin Al-Shabaab oo dareensan muhiimadda aaggaas ayaa ku fara-adeygaya, dowladda Soomaaliya ayaa hadda go’aansatay xoogga la saaro xoreynta deegaanadaas.

Tripoli (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka dalka Liibiya ayaa howl-gal ay ka fuliyeen gudaha magaalada Tripoli kasoo furtay 62 tahriibayaal ah.

Muhaajiriintan ayey ciidamadu ka soo badbaadiyeen gacanta magafayaasha, kuwaas oo ay ka mid yihiin Soomaali ay qoysaskoodu horey u bixiyeen lacag madax-furasho, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiinta maxalliga ah.

Bayaan kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa lagu sheegay in howl-galka uu dhacay Khamiistii, ayna fuliyeen ciidamada Waaxda Macluumaadka iyo Baarista ee Tripoli, iyagoo beegsaday xarun ku taallay xaafadda Tagoura, Al-Naeam.

Muhaajiriinta la soo badbaadiyay ayaa ka soo kala jeeda dalalka Soomaaliya, Suudaan, Eritrea iyo Liberia. Waxaa ku jiray siddeed dumar ah iyo ilmo aan weli gaarin 20 maalmood, kuwaas oo lagu hayay xarunta si qoysaskooda looga helo lacag madax-furasho.

Warbixinta ayaa xustay in dadkaasi ka mid ahaa Jaamac Maxamed Somal oo ah muwaadin Soomaaliyeed. Inkastoo qoyskiisu ay kooxaha tahriibka siiyeen lacag ku dhow $18,530, haddana wali waxaa lagu haystay xarunta ilaa ciidamada ay soo furteen.

Saraakiisha ayaa sheegay in howl-galka lagu qabtay xubno ka tirsan shabakad tahriib ah, kuwaas oo lagu tilmaamay inay ahaayeen muwaadiniin Afrikaan ah, kuna howl-galayay iskaashiga koox Liibiyaan ah oo xarunta ilaalinayay.

Sidoo kale waxay intaas ku dareen “in eedeysanayaasha la marsiinayo cadaaladda, halka muhaajiriintii la soo badbaadiyayna loo diyaariyay gargaar caafimaad iyo kaalmo bani’aadannimo.”

Si kastaba, Liibiya ayaa weli ah marin halis badan oo ay tahriibayaashu u adeegsadaan socdaalka ay ku doonayaan inay ku gaaraan Yurub, iyagoo inta badan ku dhacaya gacanta shabakadaha magafayaasha.

Beledweyne (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda Jamhuuriyadda Jabuuti, Cabdulqaadir Xuseen Cumar oo horkacaya wafdi culus oo ka yimid dalka Jabuuti ayaa maanta gaaray magaalada Baladweyne ee xarunta gobolka Hiiraan.

Wafdigan oo halkaasi ku soo dhaweeyeen wasiirka arrimaha gudaha maamulka HirShabelle, guddoomiyaha gobolka Hiiraan, Duqa Beledweyne, saraakiil ciidan iyo mas’uuliyiin kale, waxaana loo galbiyay mid kamid ah xeryaha ciidanka Jabuuti.

Wasiirka Jabuuti ayaa maamulka HirShabelle uga sii gudbi doonta maamulka Galmudug, gaar ahaan magaalada Dhuusamareeb ee xarunta maamulkaasi.

Wasiirka ayaa inta uu ku sugan yahay gobolka Hiiraan waxa uu halkaasi kula kulmi doona saraakiisha kala duwan ee ciidamada. Kulamadan ayaa qeyb ka ah dardar-gelinta howl-gallada nabad ilaalinta, iyadoo gobolka Hiiraan ay ku taallo xarun weyn oo saldhig u ah ciidanka Midowga Afrika.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Jabuuti ayaa xalay la kulmay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud. Booqashada wasiirka ee Soomaaliya ayaa noqoneysa tii ugu horreysay ee uu ku yimaado dalka.

Wasiirka ayaa Madaxwaynaha Jamhuuriyadda gaarsiiyay salaan iyo dhambaal uu ka siday dhiggiisa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Mudane Ismaaciil Cumar Geelle. Iyadoo labada dhinac diirada saareen howl-gallada ka dhanka ah Daacish iyo Al-Shabaab.

Soomaaliya iyo Jabuuti oo leh xiriir saaxiibtinimo oo qoto dheer ayaa waxay haatan dhinacyadu sii xoojinayaan xiriirka istaraatiijiga ah ee labada dal, kaas oo ku dhisan walaaltinimo iyo iskaashi qotodheer, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo arrimaha gobolka.

Yinchuan (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa dalka ku casuumay in ka badan 100 shirkadood oo Soomaali iyo Shiinays ah.

Xamza oo khudbad ka jeediyay shir muhiim ah oo looga hadlayay isku-xiridda ganacsiga Soomaaliya iyo Shiinaha ayaa sharaxay siyaasadaha maalgashiga ee dowladda iyo fursadaha khayraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu soo bandhigay qorshaha isbeddelka qaranka (NTP) iyo muhiimadda uu dalka u leeyahay. Ra’iisul Wasaaraha ayaa u sheegay ganacsatada Shiinaha in Soomaaliya ay diyaar u tahay in ay soo dhoweyso, isaga oo ku casuumay in ay si toos ah u sahmiyaan fursadaha waaweyn ee dalka ka jira.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa xusay meelaha mudnaanta leh ee iskaashiga Soomaaliya iyo Shiinaha, kuwaas oo ay kamid yihiin: Horumarinta tamarta iyo khayraadka dabiiciga ah, kobcinta beeraha iyo dhaqaalaha xoolaha iyo horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha.

Shirka oo ay si wadajir ah u soo qaban-qaabiyeen Safaaradda Soomaaliya ee Shiinaha iyo ismaamulka gobolka Ningxia, ayaa lagu magacaabay “shirka isku-xiridda Ganacsiga Soomaaliya iyo Shiinaha ee Ningxia”.

Shirkan ayaa waxaa isugu yimid in ka badan boqol shirkadood oo Soomaali iyo Shiinays ah, iyadoo ujeeddadu ahayd in la xoojiyo iskaashiga dhaqaale iyo maalgashi ee labada dhinac, ayna Soomaaliya noqoto xarun muhiim ah oo ganacsiga iyo isku xirka Carabta, Afrika iyo Aasiya.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya oo maalmihii dambe ku sugnaa dalka Shiinaha ayaa sidoo kale ka qeyb-galay bandhigga 7-aad ee Carabta iyo Shiinaha (China-Arab States Expo) oo lagu qabtay magaalada Yinchuan, halkaasi oo uu ku soo bandhigay fursadaha muhiimka ah ee ka jira dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Midowga Afrika ayaa soo dhaweeyay heshiiska 25-kii bishaan ay magaalada Muqdisho ku gaareen Madaxweynaha Soomaaliya iyo xubaha mucaaradka ee dhawaan ka baxay Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed.

Heshiiskaas ayaa qeexaya khariidad-waddo horseedaysa doorashadii ugu horreysay ee “qof iyo cod ah” oo Soomaaliya ka dhacda muddo ka badan 50 sano.

Guddoomiyaha Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf ayaa ugu baaqay dhammaan saxiixayaasha heshiiska in ay sii wadaan dhaqan-gelintiisa, taas oo door ka qaadan karta in xal kama dambeys ah laga gaaro khilaafka siyaasadeed ee dalka, kaas oo salka ku haya hanaanka loo marayo doorashooyinka soo aadan.

Maxamuud ayaa u soo jeediyay dhammaan daneeyayaasha siyaasadda Soomaaliya in ay taageero buuxda u fidiyaan sidii loo xoojin lahaa guushan siyaasadeed ee la gaaray iyo in la qaato wada-hadal iyo is afgarad lagu xalliyo dhammaan arrimaha harsan ee hannaanka doorashada dalka la xiriira.

Guddoomiyaha ayaa beesha caalamka ku dhiiri-galiyay in ay sii wadaan taageeridda hannaanka dimoqraadiyadda iyo dawlad-dhiska Soomaaliya, iyada oo la raacayo mudnaanta ay qeexeen hay’adaha Soomaaliyeed.

Bayaanka ka soo baxay xafiiska Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Maxamed Cali Yuusuf ayaa lagu shaaciyay in Midowga Afrika uu mar kale xaqiijinayo sida ay uga go’an tahay in Soomaalida ay ku wada heshiiyaan xoojinta tubta nabadda iyo xasilloonida guud ahaan dalka.

Heshiiskan oo la saxiixay kadib wada-hadallo xooggan, wuxuu muujinayaa isbeddel weyn oo ku yimid marxaladda siyaasadeed ee cakiran ee Soomaaliya. Wuxuu dalka dib ugu celinayaa nidaamka baarlamaanka, halkaas oo xildhibaannadu ay doortaan madaxweynaha, laakiin tan ugu muhiimsan, wuxuu dejinayaa waddo looga gudbayo nidaamka awood-qaybsiga ee ku salaysan qabiilka, kaas oo siyaasadda dalka qaabeeyay tobanaan sano.

Soomaaliya kama aysan dhicin doorasho toos ah oo dadweyne codkooda ku dhiibtaan tan iyo 1969-kii, sanadkii uu afgambi militari talada kula wareegay Siyaad Barre.

Tan iyo burburkii xukuumaddiisa ee 1991-kii, oo ay daba socdeen sanado dagaal sokeeye ah, dalku wuxuu ku tiirsanaa hab doorasho oo dadban, halkaas oo odayaasha dhaqanka iyo ergooyinku ay soo xulaan xildhibaannada, waana hannaan si weyn loogu dhaliilay inuu yahay mid madmadow badan, aan loo simanayn, oo u nugul musuqmaasuq.

Heshiiska ayaa sidoo kale soo bandhigaya sharci cusub oo loogu talagalay in lagu xoojiyo nidaamka xisbiyada siyaasadda ee Soomaaliya, kaas oo aqoonsi qaran siinaya urur siyaasadeed kasta oo hela ugu yaraan 10% kuraasta baarlamaanka.

Inkasta oo heshiiskani yahay tallaabo weyn oo horay loo qaaday, caqabadaha horyaalla Soomaaliya ayaa weli ah kuwo aad u waaweyn. Labada dhinacba waxay ballan-qaadeen inay xoojinayaan amniga ayna dardar-gelinayaan hawlgallada wadajirka ah ee ka dhanka ah kooxda xagjirka ah ee Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xafiiska Xeer Ilaalinta Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida ayaa la wareegay gal-dacwadeedka eedeysanayaal lagu tuhunsan yahay dilal ka dhacay magaalada Muqdisho.

Raggan oo hore uga tirsaan ciidanka dowladda ayaa lagu soo qabtay howl-gallo ay fuliyeen ciidamada amniga caasimadda, iyadoo ugu dambeyn loo gudbiyay Xafiiska Xeer Ilaalinta, si uga soo diyaariyo gal-dacwadeedkooda ka hor inta aan loo gudbin Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida.

Wararka ayaa sheegaya in maalmaha soo socda la horgeyn doono maxkamadda, iyadoo eedeysanayaasha ay difaac u noqon doonaan qareenno matalaya.

Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida ayaa muddooyinkii dambe si joogto ah u dhageysanaysay dacwooyin loo haysto rag iyo dumar ka tirsan ciidamada dowladda iyo xubno Al-Shabaab ah, kuwaas oo lagu eedeeyay dilal iyo qaraxyo.

Maxkamadda Ciidamada ayaa sidoo kale todobaadyadii lasoo dhaafay kordhisay fulinta xukunnada dilka toogashada ah.

Xabsiyada Muqdisho ayaa waxaa ku xiran dad loo xukumay in ay dilal geysteen, kuwaas oo qaarkood yihiin ciidamo ka tirsan dowladda, halka kuwa kale ay yihiin xubno la sheegay in ay ka tirsan yihiin kooxaha argagixisada, gaar ahaan Al-Shabaab, kuwaas oo sugaya goorta lagu fulinayo xukunnada ay maxkamaddu ku riday.

Laascaanood (Caasimada Online) – Magaalada Laascaanood ee xarunta maamulka Waqooyi Bari Soomaaliya ayaa caawa saqdii dhexe geli doonta bandoow.

Bandowgan ayaa ujeedkiisu yahay si loo adkeeyo amniga, maadaama maalinta berri lagu wado in halkaas ay ka dhacdo doorashada madaxweynaha iyo ku-xigeenka maamulka.

Guddiga doorashada maamulka ayaa shacabka ku wargeliyay inay haystaan waqti ay ku soo iibsan karaan agabka daruuriga ah, si aysan u dareemin dhibaato inta lagu guda jiro howsha doorashada hoggaanka cusub.

Sida ku cad go’aannada guddiga, si buuxda ayaa loo mamnuucay in magaalada lagu dhex rido rasaas, in hub lala soo galo iyadoo aanay ciidamada amniga rasmi ah wadan, iyo sidoo kale tallaabo kasta oo amniga wax u dhimi karta ama keeni karta jahawareer.

Doorashada madaxweynenimada maamulka ayaa waxaa ku tartamaya shan musharrax, halka xilka ku-xigeenkana ay u sharaxan yihiin shan kale, sida lagu xusay qoraalka rasmiga ah ee guddiga diiwaan-gelinta iyo tartanka doorashada.

Mudada xil-haynta maamulka Waqooyi Bari ayaa noqon doonta shan sano, waxaana dhawaan la soo doortay guddoomiyaha golaha wakiillada iyo labadiisa ku-xigeen.

Madaxweynaha iyo ku-xigeenkiisana ayaa lagu wadaa in si rasmi ah maalinta berri loogu doorto magaalada Laascaanood ee xarunta maamulka Waqooyi Bari.

Musharaxiinta u tartamaya hoggaanka W/Bari ayaa waxay kala yihiin:

1. Rashiid Faarax Maxamuud — Madaxweyne
2. Cabdirisaaq Khaliif Axmed – Madaxweyne
3. Jamaal Maxamed Hassan – Madaxweyne
4. Cabdiqadir Axmed Firdhiye – Madaxweyne
5. Maxamuud Yuusuf Xasan Madaxweyne
6. Mumar Daahir Xasan – M/Ku-xigeen
7. Cabdirashiid Yuusuf Jibriil – M/Ku-xigeen
8. Cabdirisaaq Maxamed Jaamac – M/Ku-xigeen
9. Cabdulsataar Sh. Cismaan (Dhegacade) – M/Ku-xigeen
10. Maxamed Cabdi Bulaale – M/Ku-xigeen

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Maleeshiyaad hubeysan oo wata gaadiid dagaal ayaa xoog ku qabsaday wadada isku xirta Amal Bank iyo saldhigga booliska magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug.

Xannibaadda ayaa ka dhalatay amar fulin ah oo maxkamadda darajada koowaad ee degmada Gaalkacyo soo saartay, kaas oo u oggolaanaya raggan hubeysan inay dhistaan dhul bannaan oo ku yaalla Amal Bank hortiisa.

Hase yeeshee maamulka degmada Gaalkacyo ayaa ka hor yimid go’aanka maxkamadda, taas oo dhalisay muran xooggan oo ka dhashay lahaanshaha dhulkaasi.

Dowladda hoose waxay ku doodayaan in goobtaasi ay tahay dhul dowladeed oo loogu talagalay baarkin, sidaas darteedna aysan cid gaar ah u xukuman karin.

Dhanka kale, raggan hubeysan ayaa ku adkaysanaya in ay halkaas deganaayeen tan iyo sannadkii 1998, isla markaana maxkamaddu u xaqiijisay inay dhisan karaan.

Isku dhaca labada go’aan ee maxkamadda iyo maamulka degmada ayaa sabab u noqday in maleeshiyaadkan hubeysan ay xoog ku qabsadaan dhulka, iyagoo ku andacoonaya in ay haystaan warqad fulin sharci ah, inkastoo dowladda hoose si cad uga biyo diidday go’aankaas.

Boosaaso (Caasimada Online) – Ciidamada difaaca Puntland ayaa soo bandhigay keyd hub oo tiro badan oo ay heleen, kaas oo ku qarsoonaa godad dhulka hoostiisa.

Saraakiisha ciidamada ayaa sheegay in hubkan uu ka tirsanaa keydkii maaleeshiyaadka Daacish ee ku dhuumaaleysanayay togga Baallade.

Waxaa la sheegay in halkaasi laga soo saaray hub iyo saanad ciidan oo badan, kuwaas oo ay ku jireen qoryo kala duwan oo dagaal, gaar ahaan hubka fudud ee garbaha lagu qaato.

Ciidamada Puntland ayaa hawl-gal ballaaran ka fuliyay gudaha togga weyn ee Baallade, iyagoo halkaasi ka helay keydka hubkaasi.

Inta lagu guda jiray hawl-galka, ciidamadu waxay la dagaalameen maaleeshiyadij ilaalinaysay keydka hubka, iyadoo ugu dambeyntiina ay ciidanka u suurta-gashay inay gacanta ku dhigeen keydkaasi.

Saraakiisha hoggaaminaysa hawl-galka Calmiskaad ayaa xaqiijiyay in dagaalkaasi lagu dilay xubno ka tirsan Daacish, kuwaas oo ka mid ahaa ilaalada keydka hubka ee kooxda.

Dagaalka Daacish ayaa sidoo kale waxaa qeyb ka ah duqeymaha cirka, iyadoo dhawaan uu Mareykanka duqeymo la beegsaday goobo ay ku dhuumanayeen hoggaanka Daacish ee ku sugan buuraha Golis oo dhaca gobolka Bari ee Puntland.

Si kastaba, Ciidamada Puntland ayaa dagaal naf hur ah la galay kooxda Daacish, waxaana lagu guuleystay in laga saaro deegaano muhiim ah oo ay hore uga sameysteen saldhigyo tababar, iyadoo howl-galka lagu dilay dagaal-yahaanadii ugu badnaa oo ajaanib ah.

Capetown (Caasimada Online) – Faahfaahin dheeraad ah ayaa ka soo baxaysa muwaadin Soomaaliyeed oo habeenimadii xalay lagu dilay xaafadda Booysenpark ee magaalada Port Elizabeth ee dalka Koonfur Afrika.

Marxuumka la dilay ayaa magaciisa lagu sheegay Sharmaarke Aadan Muxumad, waxaana burcad hubeysan oo u dhalatay dalkaas ay ku fureen rasaas.

Allaha u naxariistee, Sharmaarke ayaa markaas ku sugnaa dukaankiisa ganacsi, iyadoo dableydii dilka geysatay ay goobta ka baxsadeen isla markiiba.

Ciidanka Booliska dalka Koonfur Afrika ayaa dhacdada kadib gaaray goobta, sidii caadadu ahaydna baaritaanno ka sameeyay halka lagu dilay marxuumka.

Inkastoo boolisku sheegay inuu bilaabay baarista kiiskan dilka, haddana ilaa hadda ma jirto cid loo soo qabtay falkaas.

Magaalooyinka dalka Koonfur Afrika waxaa si joogto ah uga dhaca weerarro isugu jira dilal, dhaawacyo iyo dhac loo geysto dhalinyarada Soomaaliyeed ee halkaas ka ganacsada.

Dowladda Koonfur Afrika ayaa mar kasta sheegta inay wax ka qabanayso dhibaatooyinka heysta Soomaalida ku nool waddankaasi, balse weli ma muuqato qorshe cad oo looga hortago weerarrada iyo tacaddiyada lagu hayo ganacsatada Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa mar kale caawa si toos ah ka hadlay arrinta dhulka, isagoo sheegay inuu aad uga xunyahay in dowladda Soomaaliya oo looga baahnaa inay difaacdo dalka iyo dadka ay maanta ku mashquulsan tahay barakicinta shacabka.

Shariif ayaa sheegay in shacabka Soomaaliyeed ee Muqdisho ku nool ay waayeen hooy, kadib markii dowladda Soomaaliya ay ka barakicisay dhulkiisii, sida uu hadalka u dhigay.

“Qofku markii uu hoy waayo oo qoyskii meel deganaa uu waayo meel uu ku asturmo waa dhibaato rasmi ah oo soo food saartay, ka warama kumanaan qoys hadii xaaladaas lagu qasbay, arrintaas suurtagal maaha, qof wax gartana ma sameyn karo,” ayuu yiri Sheekh Shariif.

Wuxuu farriin u diray dowladda, ganacsatada iyo ciidamada “waxaan idin leeyahay ka fogaada waxaad ku howlan tihiin, xafkeedii waa dhaaftay, maanta waxay joogtaa nin wax lahaa iyo nin aan wax laheynba in dhibku gaaray,” ayuu yiri.

Madaxweyne hore Shariif Sheekh ayaa sheegay inuu hoosta ka xariiqayo in dalkaan uu shacabka Soomaaliyeed leeyahay, “dowladdu dadka ayey maamushaa, dhulkeeda hadii ay ka maaran tana shacabka ayey siisaa, marka dowladu dhul ma kala gado, ee dalka waxaan ka joojiya,” ayuu hadalkiisa ku sii daray.

Sheekh Shariif, ayaa shacab uu caawa la kulmay u sheegay in mucaaradku ay talo isugu laabanayaan, kadibna ay ku soo warcelinayaan, si go’aan wadajir ah looga gaaro dhul boobka ay dowladdu ku lug yeelatay ee ka socda Muqdisho.

Mucaaradka ayaa dhowr jeer oo hore sidaan oo kale uga hadlay arrimaha dhulka, balse dowladdu dheg-jalaq uma siiso, waxaana sidii ku socda barakicinta dadka Muqdisho ee degan dhulka danta guud.

Hoos ka daawo Sheekh Shariif

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa caawa Madaxtooyada ku qaabilay Wasiirka Arrimaha Dibadda dalka Jabuuti Cabdulqaadir Xuseen Cumar oo booqashadiisii ugu horreysay ku yimid Soomaaliya.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Jabuuti ayaa Madaxwaynaha Jamhuuriyadda soo gaarsiiyay salaan iyo dhambaal uu ka siday dhiggiisa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Mudane Ismaaciil Cumar Geelle.

Intii uu kulanka socday, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Wasiirka la wadaagay xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dadaallada socda ee dib u dhiska, horumarinta iyo howlgallada lagu ciribtirayo Khawaarijta Daacish iyo Al-Shabaab.

Madaxweynaha ayaa uga mahadceliyay shacabka iyo Dowladda Jabuuti hiilka walaalnimo ee ay la garab taagan yihiin walaalahooda Soomaaliyeed.

Sidoo kale, kulanka ayaa la iskula qaatay in la sii xoojiyo xiriirka istaraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Jabuuti ka dhexeeya, kaas oo ku dhisan walaaltinimo iyo iskaashi qotodheer, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo arrimaha gobolka.

Wasiirka Arrimaha Dibedda Jabuuti iyo wafdigiisa waxaa maanta garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ku soo dhaweeyey dhigiisa Soomaaliya Cabdisalaan Cabdi Cali iyo masuuliyiin kale oo ka tirsan labada gole ee dowladda.

Wafdiga Wasiir Cabdulqaadir ee Muqdisho soo gaaray waxaa qeyb ka ah safiirka Soomaaliya u fadhiya dalka Jabuuti, Mudane Salaad Cali Jeelle iyo masuuliyiin kale, wuxuuna sii joogi doonaa muddo labo cisho ah.

Wasiirka Arrimaha Dibedda Soomaaliya, Cabdisalaan Cabdi Cali, oo hadal kooban ka jeediyay kulankii soo dhoweynta ee ka dhacay hoolka nasashada ee garoonka ayaa ka warbixiyey booqashada Wasiirka Arrimaha Dibedda Jabuuti, Cabdulqaadir Xuseen Cumar iyo wafdigiisa ay ku yamaadeen Soomaaliya.

Dhankiisa, Wasiirka Arrimaha Dibadda Jabuuti, Mudane Cabdulqaadir Xuseen Cumar, oo ka mahadceliyey soo dhoweynta walaalnimadu ku dheehan tahay ee isaga iyo wafdigiisa loogu sameeyey Muqdisho ayaa sheegay in booqashadaan ay qaadan doono muddo labo cisho ah.

Cabdulqaadir Xuseen Cumar ayaa Wasiirka Arrimaha Dibedda Jamhuuriyadda Jabuuti loo magacaabay bishii April ee sanadkan, isagoo bedelay Wasiirkii hore ee Arrimaha Dibedda Jabuuti, Mudane Maxamuud Cali Yuusuf oo hadda ah Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqday hirgelinta adeegga E-VISA, kaas oo maanta uu daah-furay Wasiirka Amniga Gudaha.

Adeegga E-VISA/ETAS ayaa dalka lagu soo geli doono laga bilaabo 1-da bisha September 2025, sida ay ku dhawaaqday hay’adda socdaalka.

Adeeggan ayaa lagu soo dalban karo qaab elektaroonig ah, iyada oo loo marayo mareegta rasmiga ah ee hay’adda. Tani waa tallaabo taariikhi ah oo Soomaaliya ku biirinaysa dalalka isticmaala nidaamka casriga ah ee fiisooyinka elektaroonigga ah.

Wasiirka Amniga Gudaha, Cabdullaahi Fartaag ayaa sheegay in laga bilaabo 1-da September ajaanibka dalka soo galaya ay ku soo geli doonaan nidaamka E-VISA.

Sidoo kale waxa uu hoosta ka xariiqay in nidaamkan casriga ah uu muhiim u yahay sugidda amniga dalka, oggolaanshaha iyo la socodka dadka soo galaya, iyo sidoo kale xoojinta hufnaanta dhaqaalaha, iyadoo qidmada dalku-galka si toos ah ugu dhici doonto koontooyinka Wasaaradda Maaliyadda.

Agaasimaha Guud ee Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, Mustafa Dhuxulow ayaa xusay in maanta ay Soomaaliya qaadday tallaabo weyn oo taariikhi ah, taas oo muujinaysa in dalka uu la jaanqaadayo nidaamyada casriga ah ee caalamka.

Waxa uu sheegay in nidaamka E-VISA uu door muhiim ah ka qaadan doono sugidda amniga dalka, ilaalinta xogta, kobcinta dhaqaalaha, iyo fududeynta adeegyada socdaalka.

Sidoo kale, Agaasimaha ayaa caddeeyay in qaybo ka mid ah dadka ajaanibta ah laga dhaafay shuruudaha ETAS, sida kuwa haysta fiisooyinka wadar-jeer lagu soo geli karo dalka (Multiple Visa), kuwa haysta degenaanshaha, diblomaasiyiinta, baasaboorka UNLP, iyo dalalka Soomaaliya kula jira heshiisyada isku-socodka xorta ah.

Dhankiisa, Agaasimaha Waaxda Ajaanibta iyo Dalku-galka, Isxaaq Xasan Taakow ayaa sheegay in muddo dheer la soo diyaarinayay nidaamkan casriga ah ee codsiga fiisaha onlaynka ah, kaas oo fududeyn doona in dadka ajaanibta ah ay ka dalban karaan dalku-galka meelkasta oo ay joogaan, laguna heli karo muddo kooban gudahood.

Waxa uu intaas ku daray in howl-wadeenno gaar ah loo tababaray si ay u hubiyaan bixinta fiisaha si hufan oo deg-deg ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa faah-faahin ka bixisay ujeedka socdaalka wafdiga Imaaraadka ee uu horkacayay Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda dalkaasi, kaasi oo shalay soo gaaray magaalada Muqdisho.

Dowladda Soomaaliya ayaa beenisay in socdaalka wafdiga Imaaraadka uu la xiriiro xiisadda Suudaan, iyo wafdigii Taliyaha sirdoonka dalkaasi ee soo gaaray dalka.

“Wafdiga uu hoggaaminayey Sheikh Shakhboot Bin Nahyan Al Nahyan, Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Imaaraadka, waxa uu ahaa socdaal muddo labo toddobaad ah la qorsheeyay, kaasoo salka ku hayay sii xoojinta xiriirka walaaltinimo ee labada dal iyo iskaashiga soo jireenka ah ee ka dhexeeya,” ayaa lagu yiri bayaaan kasoo baxay dowladda.

Sidoo kale waxaa lagu yiri qoraalka: “Waxaa jiray warar been abuur ah oo saacadihii la soo dhaafay lagu faafiyay warbaahinta bulshada, kuwaasoo socdaalka wafdigaan la xiriirinayay imaanshihii mid ka mid ah wufuudda caalamiga ah ee soo booqday dalka.”

Dowladda ayaa sheegtay in uusan jirin wax xiriir ah oo ka dhexeeya labada socdaal, iyada oo qorshaha booqashada wafdiga ka yimid Dowladda Imaaraadka Carabta uu yahay safar hore loo qorsheeyay muddo laba toddobaad ah ka hor.

Safarkaan ayay sheegtay inuu khuseeyo oo kaliya xiriirka ka dhexeeya Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta, isla markaana uusan daba socon wafdigii Suudaan ka yimid iyo xiisadda dagaal ee ka taagan dalkaas.

Tan ayaa imaneysa xilli ay soo baxayaan xogo sheegay in wafdiga Imaaraadka uu la xiriiro arrinta Suudaan oo Imaaraadku si toos ah ugu lug leeyihiin. Wafdiga Muqdisho yimid ayaa hoggaaminaya masuulka galka arrimaha Soomaaliya u qaabilsan Imaaraadka, wuxuuna socdaalkiisa ku soo aaday, iyadoo xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka uu muddooyinkii u dambeeyay mugdi galay.

Dowaldda Federaalka Soomaaliya ayaa toos u eeganeysa Imaaraadka oo ku lug yeeshay qadiyado dhaawacaya Midnimada iyo Qarannimada Soomaaliya, halka Imaaraadku ay xitaa isku dayaan inay aragtida dowladda federaalka jiheeyaan.

Dowladda Soomaaliya ayaa horay ku taageertay dowladda Suudaan guulaha ay ka gaartay dagaallada ka dhanka ah Kooxda RSF ee Imaaraadku taageero, waana halkaas meesha seddaxda dal ay iska arkeen.

Imaaraadka oo xoogga saaraya in dowladda sharciga ah ee Suudaan uu meesha ka saaro ayaa taageera kooxda falaagada ah ee RSF oo dagaal ba’an kula jirta dowladda, halka dowladda Soomaaliya ay toos u taageertay jiritaanka iyo guusha dowladda sharciga ah ee Suudaan.