27.9 C
Mogadishu
Saturday, May 9, 2026

Macron announces French recognition of Palestine

Paris (Caasimada Online) – In a significant policy shift, French President Emmanuel Macron announced Thursday that France will formally recognize a Palestinian state this September, a move that drew swift praise from Palestinian leaders and fierce condemnation from Israel.

The decision positions France as the largest European power to take such a step, adding significant diplomatic weight to the growing international pressure on Israel over the war and devastating humanitarian crisis in Gaza.

Macron said the formal declaration would be made at the United Nations General Assembly. “In keeping with its historic commitment to a just and lasting peace in the Middle East, I have decided that France will recognize the State of Palestine,” Macron stated in a social media post. “Peace is possible.”

The French president, who has become increasingly critical of Israel’s military campaign in recent months, framed the decision as a necessary step toward peace. “The immediate priority today is to stop the war in Gaza and save the civilian population,” he added.

A shift in Paris

The announcement marks a significant evolution in France’s position. Following the Hamas-led attacks on October 7, 2023, Macron offered strong support for Israel and its right to self-defense. However, as the conflict has dragged on and the civilian toll in Gaza has mounted, Paris has increasingly voiced its dismay.

France, home to Europe’s largest Jewish and Muslim communities, has historically maintained a delicate diplomatic balance. This move signals a more forceful push for a two-state solution, which envisions an independent Palestinian state alongside Israel. Last month, Macron had already expressed his “determination to recognize the state of Palestine” as part of a broader diplomatic initiative.

Palestinian officials lauded the French decision as a crucial endorsement of their long-standing quest for statehood. Hussein al-Sheikh, a senior official in the Palestinian Authority, expressed his gratitude to President Macron.

“This decision reflects France’s commitment to international law and its support for the Palestinian people’s right to self-determination and the establishment of our independent state,” al-Sheikh said.

The Islamist group Hamas, which governs Gaza and is designated a terrorist organization by the U.S. and E.U., also described the announcement as a “positive step.” In a statement, Hamas urged “all countries of the world — especially the European nations that have not yet recognized the State of Palestine — to follow France’s lead.”

Israel’s reaction was immediate and harsh. Yariv Levin, Israel’s Deputy Prime Minister and Minister of Justice, denounced the move as “a disgrace to French history and direct support for terrorism.”

Levin, a prominent member of Prime Minister Benjamin Netanyahu’s Likud party, suggested that in response to France’s “shameful decision,” it was time to “extend Israeli sovereignty” over the West Bank, a territory Israel has occupied since the 1967 Six-Day War.

The Israeli government has long opposed unilateral recognition of a Palestinian state, arguing it rewards militancy and bypasses the need for a negotiated settlement.

European momentum

France’s decision follows similar moves by Spain, Ireland, and Norway, which all formally recognized a Palestinian state earlier this year, signaling a growing rift within the West over the conflict.

Spanish Prime Minister Pedro Sanchez welcomed Macron’s announcement. “We must jointly protect what Netanyahu is trying to destroy. The two-state solution is the only solution,” the socialist leader wrote on X, formerly Twitter.

The move comes as France prepares to co-host a United Nations conference on the two-state solution next week. More than 140 of the 193 UN member states already recognize Palestine. However, this group has not included most major Western powers, such as the United States, the United Kingdom, and Germany.

The backdrop to this diplomatic flurry is the dire humanitarian situation in the Gaza Strip. According to the World Health Organization, the population faces widespread starvation and a collapsed health system. International bodies have condemned Israeli restrictions on aid deliveries and the high number of civilian casualties.

Palestinians seek to establish an independent state in the West Bank, East Jerusalem, and the Gaza Strip — all territories captured by Israel in 1967. Israel annexed East Jerusalem and has built dozens of settlements in the West Bank, now home to over 500,000 Israeli settlers, which are considered illegal under international law.

 Over three million Palestinians in the West Bank live under Israeli military occupation with limited autonomy under the Palestinian Authority.

Mogadishu sends elite forces as Gedo tensions boil over

Mogadishu (Caasimada Online) – Somalia’s federal government has dispatched elite police commandos to the restive Gedo region, officials confirmed, just days after deadly clashes erupted between national forces and fighters loyal to the semi-autonomous Jubaland state—raising fears of a broader conflict.

The deployment of the Turkish-trained “Haramcad” (Cheetah) special police unit on Thursday marks a significant escalation in Mogadishu’s standoff with Jubaland, a long-simmering political feud that has now turned violent.

The reinforcements were sent in following two days of fierce fighting in the strategic border town of Beled-Hawo, where at least five people were killed. The violence broke out after the federal government appointed a controversial figure, Abdirashid Janan, as the region’s new intelligence chief.

Clashes erupt over appointment

Fighting began almost immediately after Janan landed in Beled-Hawo aboard a Somali military helicopter, flanked by federal troops. Jubaland authorities viewed the move as a direct challenge to their authority, and their regional Dervish Force swiftly engaged the newly arrived federal-aligned forces.

By Tuesday evening, Jubaland officials claimed their fighters had repelled the offensive and retaken control of the town, forcing federal troops to withdraw to a nearby military base. Mogadishu, in turn, blamed Jubaland President Ahmed Mohamed Islam—commonly known as “Madobe”—for inciting the violence, labeling the incident a “criminal act.”

The federal government’s decision to appoint Janan has drawn intense criticism. Once a security minister in the Jubaland administration he now opposes, Janan has been accused by the United Nations and Amnesty International of serious human rights violations, including extrajudicial killings.

Janan was arrested by federal authorities in 2019 but escaped custody in January 2020. After more than a year as a fugitive, he resurfaced in March 2021 and surrendered to Mogadishu—reportedly under an amnesty deal that led to the charges against him being dropped.

Deepening political rift

The violence in Gedo is the latest flashpoint in an escalating political crisis between Mogadishu and Somalia’s federal member states, particularly Jubaland and Puntland. Tensions have mounted since late 2024, when Jubaland held a disputed regional election that saw Madobe claim a controversial third term.

The federal government deemed the election “unlawful” and issued an arrest warrant for Madobe on charges of treason. In response, Jubaland’s regional court issued its own warrant for Somali President Hassan Sheikh Mohamud, and the state announced it was severing all ties with the federal government.

Control over Gedo has become a high-stakes battleground, as the region’s parliamentary seats carry significant weight in national politics. Analysts say Mogadishu’s deployment of loyal forces and the installation of a trusted commander are part of a broader attempt to wrest political control from Madobe’s grip ahead of future elections.

The power struggle has opened the door for Somalia’s most dangerous enemy. The ongoing rift between federal and regional forces creates a security vacuum that al-Shabaab—an al-Qaeda-linked insurgency that has terrorized the country for more than 15 years—is quick to exploit. As government forces turn their weapons on each other, the militant group gains space to regroup, recruit, and launch fresh attacks.

Somalia iyo Turkey oo dib ugu noqday saxiixa heshiis xasaasi ah – Maxaa soo kordhay?

0

Istanbul (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga XFS,  Mudane Axmed Macallin Fiqi, iyo dhiggiisa Jamhuuriyadda Türkiga, Mudane Yaşar Güler, ayaa maanta magaalada Istanbul ku kala saxiixday heshiiska wax-ka-beddelka habraaca fulinta ee kaalmada maaliyadeed ee 17-kii Luulyo 2019 dhexmaray labada dal.

Heshiiskan dib u habeynta ah ayaa qeyb ka ah dadaallada lagu xoojinayo iskaashiga istiraatiijiyadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Türkiga, gaar ahaan dhanka difaaca, horumarinta tayada Ciidanka Xoogga Dalka, iyo dadaallada joogtada ah ee lagu bixiyo tababarada, qalabeynta  iyo dhismaha awoodda ciidanka.

Wasiir Fiqi ayaa tilmaamay in dib u eegidda iyo saxiixa heshiiskan ay muujinayso sii adkeynta xiriirka labada dal iyo sida Dowladda Federaalka Soomaaliya ay uga go’an tahay in ay si hufan oo waafaqsan maslaxadda qaranka uga faa’iidaysato taageerada walaaltinimo ee ay ka helayso dowladda Türkiga.

  1. Asalka heshiiska:

Heshiiska asalka ah ee kaalmada maaliyadeed waxaa la saxiixay 17-kii Luulyo 2019, wuxuuna ujeedkiisu ahaa in Dowladda Turkiga ay siiso Dowladda Federaalka Soomaaliya taageero maaliyadeed oo lagu horumarinayo ciidamada difaaca qaranka, gaar ahaan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed (CXDS).

Heshiiskan waxa uu saldhig u ahaa barnaamijyo kala duwan oo dhanka tababarka, qalabeynta, mushaarka, iyo kor u qaadista xirfadaha ciidanka.

2. Heshiiska wax-ka-beddelka ah ee la saxiixay 2025:

Heshiiskan cusub ee dib-u-habeynta ah ayaa lagu saxiixay Istanbul, Turkiga, waxaana kala saxiixday, Mudane Axmed Macallin Fiqi Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya iyo Mudane Yaşar Güler – Wasiirka Difaaca Turkiga.

Ujeedada wax-ka-beddelka ayaa ah in lagu cusbooneysiiyo habraacyadii fulinta ee heshiiskii 2019, si ay ula jaanqaado xaaladda cusub ee dhabta ah ee ciidamada iyo baahiyaha amniga Soomaaliya.

3. Qodobada muhiimka ah ee heshiiska dib loo eegay:

Kordhinta taageerada maaliyadeed iyo farsamo ee Turkigu siinayo Soomaaliya.

Dib u habeyn iyo xoojinta nidaamka tababarka ciidamada oo ay Turkigu bixiyaan.

Kaalmo dheeraad ah oo ku aaddan qalabeynta ciidanka, sida hubka fudud, gaadiidka dagaalka, qalabka isgaarsiinta, iyo agabka kale ee farsamada.

Wada shaqeyn joogto ah oo u dhaxeysa wasaaradaha difaaca ee labada dal, si loo hagaajiyo la-tashiga iyo is-afgaradka fulinta mashaariicda ciidamada.

4. Muhiimadda istiraatiijiyadeed ee heshiiska:

Turkigu waa mid ka mid ah wada-hawlgalayaasha istiraatiijiyadeed ee ugu muhiimsan Soomaaliya, gaar ahaan dhanka dhismaha ciidamada iyo amniga.

Heshiiskan cusub wuxuu sare u qaadayaa kalsoonida labada dhinac iyo diyaarinta ciidamo Soomaaliyeed oo si buuxda u hanan kara mas’uuliyadda amniga dalka.

Waxa uu qeyb ka yahay qorshaha Soomaaliya ee xil-wareejinta amniga marka ciidamada AUSSOM ay ka baxaan dalka dhammaadka 2024 – 2025.

Wasiir Fiqi wuxuu sheegay in heshiiskan uu muujinayo sida ay Dowladda Federaalka uga go’an tahay in ay si hufan u maareyso taageerada dibadda, gaar ahaan tan ka timaada dowladaha sida walaaltinimo u garab taagan Soomaaliya.

Waxa uu intaas ku daray in taageerada Turkigu ay tahay mid cad oo leh dhadhan dhaqan, toosin siyaasadeed iyo amni.

Heshiiskan cusub wuxuu calaamad u yahay xiriir sii xoogeysanaya oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga. Waa tallaabo muhiim ah oo lagu dhisayo ciidan qaran oo tayo leh, madax-bannaan, karti leh, kana madax bannaan gacmo shisheeye. Turkigu waxa uu si gaar ah diiradda u saarayaa in Soomaaliya ay hesho awood ciidan oo u dhiganta baahideeda amni, taasoo muhiim u ah xasilloonida guud ee gobolka Geeska Afrika.

Ethiopia denies Trump’s ‘false’ U.S. funding claim on GERD

Addis-Ababa (Caasimada Online) – Ethiopia has firmly rejected former U.S. President Donald Trump’s assertion that the United States financed the construction of the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD), calling the claim “false” and “destructive” amid lingering regional tensions surrounding the massive infrastructure project.

Trump’s comments came during a public statement last week, in which he declared that the contentious dam on the Blue Nile was “mostly built with American money.”

Responding on Tuesday, Fikrte Tamir, deputy director of the GERD Coordination Office, categorically denied the allegation, stressing that the dam was constructed “without any foreign assistance.”

“Regarding the assertion by Donald Trump, the government should respond through a careful and far-sighted diplomatic channel,” she said.

While Ethiopian officials have yet to issue an official government response, Fikrte’s remarks reflect Addis Ababa’s longstanding stance on the dam, which began generating electricity in 2022 and was declared fully operational earlier this month.

A symbol of national pride

Towering at over 145 meters (475 feet) and stretching 1.6 kilometers (1 mile) across the Blue Nile, the Grand Ethiopian Renaissance Dam is the largest hydroelectric project in Africa. It stands not only as a pillar of Ethiopia’s development ambitions but also as a powerful symbol of national pride.

The Blue Nile, originating in Ethiopia’s northern highlands, contributes roughly 85 percent of the Nile River’s total flow. For Ethiopia, where approximately 60 percent of the population still lacks access to electricity, the GERD represents a transformative opportunity. Once fully operational, it is expected to generate over 6,000 megawatts of electricity.

But downstream countries, particularly Egypt and Sudan, have long viewed the project with suspicion and concern. Cairo, which depends on the Nile for more than 97 percent of its freshwater, sees the GERD as a potential existential threat. 

Sudan, meanwhile, has expressed fears about the dam’s safety and its possible impact on existing dams and water flow. Despite years of negotiations, the three countries have failed to reach a legally binding agreement on how the dam should be managed and operated.

Since the project broke ground in 2011, Ethiopian authorities have insisted that the GERD was financed entirely through domestic means. The GERD Coordination Office, where Fikrte serves, was established to mobilize national support and oversee fundraising efforts.

Originally estimated at $4 billion, the project sparked a wave of patriotic enthusiasm. Ethiopians from all walks of life contributed, from civil servants pledging portions of their paychecks to members of the diaspora making substantial donations. Bond sales to private companies also helped raise funds.

Despite delays and budget overruns, public support has remained strong. In the fiscal year ending July 7, 2024, the Coordination Office reported collecting approximately 1.7 billion Ethiopian birr (roughly $12.3 million) in citizen contributions.

Trump’s repeated claims 

This is not the first time Trump has weighed in on GERD. In a post last month on his Truth Social platform, he again claimed the dam had been “foolishly funded by the U.S.” and warned it would “greatly reduce the water flow into the Nile River.”

Trump’s remarks appear to echo the concerns of Egypt, a longtime U.S. ally. During his presidency, Trump maintained close ties with Egyptian President Abdel Fattah al-Sisi and took an active role in mediating negotiations over the dam. 

His administration even froze a portion of U.S. aid to Ethiopia in 2020—an apparent attempt to pressure Addis Ababa into a deal more favorable to Egypt and Sudan.

Although there is no documented evidence that the U.S. directly financed the GERD, Trump’s repeated claims may stem from this past diplomatic involvement and perceived influence.

For Ethiopia, the completion of the GERD is a milestone achievement. But with no binding agreement in place, tensions with downstream neighbors are likely to remain high—and Trump’s comments have only added fuel to the fire.

Yaa kale oo sheegtay hubkii saarnaa markabka marka laga yimaado Turkiga?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Markabka hubka siday ee dhawaan u gacan galay maamulka Puntland ayaa waxaa soo baxday in uusan u rarneyn oo keliya xarunta tababarka ciidamada ee TÜRKSOM, balse ay jirto jiho kale oo hubkaasi wax ku leh.

Puntland ayaa sheegtay in Safiirka Turkiga uu lasoo xiriiray, uuna u sheegay in hubkaasi u rarnaa Turkiga. Dhinaca kale, Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in shixnadda saaran markabkaas ay wax ka leeyihiin ganacsato Soomaaliyeed.

Tan yaabka leh ayaa ah in shixnadda saaran markabka ay qabsatay Puntland uu siday saanad milatari iyo hub fara badan, iyadoo Dowladda Federaalka aysan bixin faahfaahin intaas ka badan.

“Marka laga soo tago qalabka ciidan, markabku sidoo kale waxa uu siday badeecooyin ganacsi oo ay leeyihiin ganacsato Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri bayaan shalay kasoo baxay Dowladda Federaalka.

Madaxtooyada Puntland oo xalay si rasmi ah uga jawaabtay hadalkii kasoo baxay Dowladda Federaalka Soomaaliya, oo ku eedeysay in Puntland burcad-badeednimo kula kacday markabka MV Sea World, ayaa ku tilmaamtay eedeyntaasi mid “degdeg ah oo aan sal lahayn,” maadaama baaritaanku weli socdo.

“Waxaan caddeyneynaa in dhammaan shixnadda saaran markabka MV Sea World ay tahay agab ciidan (military equipment), mana jirto wax ganacsi ah oo saaran,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Puntland.

Sidoo kale, qoraalka ayaa lagu yiri: “Ilaa hadda, Dowladda Federaalka ma aysan caddeynin cidda iska leh markabka, halkii laga rabay in baaritaanka la sugo ayay si degdeg ah u soo saartay warar aan sal lahayn.”

Si kastaba ha ahaatee, arrimahan ayaa sii kordhinaya shakigii uu hore maamulka Puntland uga muujiyay markabka hubka sida, maadaama ay jirto jiho kale oo Turkida aheyn oo u rarnaa, waana arrinta uu hadda maamulku ugu andacoonayo sii haysashadiisa.

DF oo ciidamada Haramcad ka dejisay GEDO iyo wararkii ugu dambeeyay xiisadda

0

Beledxaawo (Caasimada Online) – Ciidamo ka tirsan kuwa gaarka ah ee Haramcad ayey maanta Dowladda Federaalka Soomaaliya u daabushay gobolka Gedo ee maamulka Jubbaland.

Gobolkan oo maalmahan ay ka taagneyd xiisad siyaasadeed oo u dhaxeysa dowladda dhexe iyo maamulka Jubbaland, ayaa waxaa haatan ciidan hor leh oo ay halkaasi ka dejisay dowladda dhexe.

Tallaabadan ayaa timid kaddib markii dagaallo sababay khasaare ay laba maalmood oo xiriir ah ka dhaceen magaalada Beledxaawo. Dagaalladaas ayaa billowday kaddib imaanshaha magaalada ee Cabdirashiid Janan iyo wafdi uu hoggaaminayay.

Cabdirashiid Janan oo maalmo ka hor loo magacaabay taliyaha hay’adda NISA ee gobolka Gedo, ayaa halkaasi ka fulinaya qorshaha Dowladda Federaalka ee ka dhanka ah Jubbaland. Dabayaaqadii sanadkii hore ayey aheyd markii sidan oo kale Dowladda Federaalka ay ciidamada Haramcad ugu daabushay deegaanka Raas-Kambooni ee isla Jubbaland.

Todobaadkii lasoo dhaafay dowladda Soomaaliya ayaa ciidamo badan geysay qeybo kamid ah Gedo, si ay usii xoojiyaan kuwii horay u joogay gobollaasi, loogana hortago dhaq-dhaqaaq ay dhankooda halkaas ka bilaabeen ciidamada Daraawiishta maamulka Jubaland.

Xiisadda gobolka Gedo ayaa marar badan soo noq-noqotay, waxaana si aad ah xiisadda loo dareemaa marka la gaaro xilliyada doorashooyinka oo dhinacyadu ay si gaar ah ugu hardamaan kuraasta taalla gobolkaasi, si ay u helaan codka xildhibaannada Gedo.

Si kastaba, shacabka ku nool gobolka Gedo ayuu si toos ah u saameeyay khilaafka siyaasadeed ee daba-dheeraaday, kaas oo marar badan dib u dhac iyo qalalaase ka abuuray gobolka, iyadoo labada dhinac ee dowladda dhexe iyo Jubbaland ay weli isku hayaaan maamulka iyo amniga gobolka.

Fal-celin xooggan oo ka dhalatay jawaabta maamulka Puntland ee markabka hubka

Garoowe (Caasimada Online) – Fal-celin xooggan ayaa ka dhalatay warsaxaafadeedka ay mar kale Puntland kasoo saartay markabka hubka sida ee ay ku qabsatay xeebaha bari ee maamulkaasi, kadib markii ay kasoo dabacday sidii hore ee ad-adeegga badneyd.

Madaxtooyada Puntland ayaa mar ka hore si rasmi ah uga jawaabtay hadalkii kasoo baxay dowladda federaalka Soomaaliya oo ku eedeysay in Puntland burcad-badeednimo kula kacday markabka MV Sea World, iyadoo sheegtay in eedeyntaasi tahay mid “degdeg ah oo aan sal lahayn” maadaama baaritaanku weli socdo.

Agaasimaha Warfaafinta Madaxtooyada Puntland, Jaamac Dabaraani, ayaa akhriyey war-saxaafadeedka oo lagu caddeeyey in Puntland ay la xiriirtay Dowladda Turkiga si markabkan loo marsiiyo hannaan sharci ah kadib marka baaritaanka la dhammeeyo.

“Puntland waxay si rasmi ah ula xiriirtay Dowladda Turkiga, waxayna ku dadaaleysa in markabkan la mariyo waddo sharci ah marka baaritaanku soo gabagaboobo,” ayuu yiri Dabaraani.

Markabkan oo ay ciidamada Puntland qabteen 18-kii Luulyo 2025, ayaa la sheegay inuu siday hub ciidan oo aanay la socon wax badeeco ganacsi ah — taasoo Puntland ku tilmaantay mid ka duwan war-saxaafadeedkii Dowladda Federaalka ee sheegay in shixnada ay ganacsi iyo hub isugu jireen.

Waxaa kale oo bayaanka lagu yiri “Ilaa hadda Dowladda Federaalka ma aysan caddeynin cidda iska leh markabka, halkii laga rabay in baaritaanka la sugo ayey si degdeg ah u soo saartay warar aan sal lahayn.”

Haddaba sidee looga fal-celiyay jawaabta Puntland ee markabka hubka?

Cabdullahi Ibraahim Geesey: “Dhalinyarada aad kaluumeysatada dhaheysaan waa burcad badeed adinkana waxaad tihiin maamul burcad badeed, markab dowlad dhexe ruqsa ka heysta in uu maamul ku dhago misana bliliqeysto waa burcadnimo”.

Suleymaan Saciid Macallin: “Puntland shalay wey talo xumeyd, maanta wey orod gaaban tahay.”

Haliimo Cali Cariif: “War ha isku daalinina qorshiihi laga damacsana sida ay tahay ayuu u hirgalay.”

Xuseen Diyaaz: “Haddiiba u turkiga sheegtay inu leeyahay xamarna ku socotay maxaa waayey baaritaanka la rabo?”

Cabdullahi Burhaan: “Dadka caqligooda yaan lagu ciyaarin Dowlada Federaalka sowtaa xiriirka u jarnay maxay naga soo doonayaan hadda oo markabkan sharci daradaa noola baareysaa?”

Saciid Cali: “Magacii Burcad badeed waa ku dhacay hubkiina waa qaadan waayeen.”

DF Soomaaliya oo qaadaysa tallaabo ay si weyn u sugayeen dadka magaalada Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa qorsheynaysa in dib loo furo in ka badan 100 waddo oo muddo dheer xirnaa gudaha magaalada Muqdisho.

Waddooyinkan ayaa horay loo xiray muddo ka badan toban sano, iyada oo la tilmaamay in sababo amni darteed loo hakiyay isu socodkooda. Sida qorshuhu yahay, labada todobaad ee soo socda ayaa lagu wadaa in la billaabo hawsha dib u furista waddooyinkan.

Talaabadan ayaa la rumeysan yahay in ay wax weyn ka tari doonto saxmadda gaadiidka iyo isku socodka dadka, iyadoo sidoo kale lagu horumarinayo adeegyada ay bulshadu u baahan tahay.

Golaha Wasiirrada oo maanta isugu yimid kulankoodii toddobaadlaha ahaa, ayaa warbixin ka dhageystay guddiga loo xilsaaray xal u helidda saxmadda waddooyinka Muqdisho.

Warbixinta guddigu waxay si gaar ah diiradda u saartay caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan dhaq-dhaqaaqa magaalada iyo saameynta ay leedahay xirnaanshaha waddooyinka.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa sanadkan magacaabay guddi si gaar ah u eegaya xaaladda saxmadda Muqdisho, kadib cabashooyin ay muujiyeen shacabka ku dhaqan caasimadda.

Guddigu wuxuu sheegay inay xiran yihiin in badan 60% waddooyinka magaalada, taasoo sababtay ciriiri baaxad leh oo ka dhashay baahida loo qabo waddooyin furan oo suurtagelin kara isu socodka dadka iyo gaadiidka.

Dowladda Federaalka iyo maamulka gobolka Banaadir ayaa iska kaashan doona hirgelinta qorshahan, iyadoo la filayo in uu wax ka beddelo nolosha maalinlaha ah ee dadka ku nool caasimadda.

Si kastaba, tallaabadan ayey muddo badan sugayeen shacabka reer Muqdisho o iyagu dhibaatooyin badan ku qabay xirnaanshaha waddooyinkan oo muhiim u ah isku socodka gudaha caasimadda, isla markaan wax ka tari doona jaamka badan ee ka jira magaalada.

Prof. DALXA oo lagu xayiray garoonka Nairobi iyo sababta

0

Nairobi (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya dalka Kenya ayaa sheegaya in saaka garoonka diyaaradaha Joma Kenyatta lagu xayiray muddo saddex saacadood Xildhibaan hore Maxamed Cumar Dalxa oo ka tirsanaa baarlamaankii 10-aad ee dalka.

Dalxa ayaa loo beegsaday go’aanno ka dhan ah qadiyadii Badda oo uu soo saaray xiligii uu ka tirsanaa Baarlamaanada Jaamacada Carabta, isla markaana ay is hayeen Soomaaliya iyo Kenya.

Saraakiisha xayiray Dalxa ayaa sidoo kale waxa ay hordhigeen liis xanibaad ah oo uu isagu ku jiro, kaas sirdoonka Kenya ka dhigen garoonka Joma Kenyatta, sidaasna lagu xayiray.

Xildhibaanka ayaa isaga oo sii galaya Nairobi lagu qabtay garoonka, halkaas oo ay saacado ku hayeen ciidamada ammaanka, illaa markii dambe uu yimid safiirka Soomaaliya ee Nairobi.

Danjire Jibriil Cabdulle ayaa lasoo wariyay in si adag uu ula dooday Hey’adda Socdaalka Kenya, isaga oo markii dambe ku guuleystay in uu kasii daayo xildhibaan Dalxa oo loo ogolaaday inuu gudaha uu sii galo Kenya, gaar ahaan magaalada caasimada ah ee Nairobi.

Illaa iyo hadda ma jiro wax war ah oo kasoo baxay Kenya iyo dowladda Soomaaliya oo ku aadan falka lagula kacay xildhibaan hore Dalxa, kaas oo kamid ah siyaasiyiinta muddada dheer usoo shaqeeyay dalka, isaga oo kaalin mugleh ka qaatay dowlad-dhiska Soomaaliya.

Maxamed Cumar Dalxa ayaa sidoo kale ah aqoonyahan aad looga dhex qadariyo bulshadda Soomaaliyeed dhexdeeda, isla markaana ah nin bulsho oo aad ula socda taariikhada dalka iyo marxaladihii lasoo maray, maadaama uu muddo fog kusoo dhex-jiray dowadnimada.

Sharmarke demands Puntland free seized Turkish arms ship

Mogadishu (Caasimada Online) – Former Prime Minister Omar Abdirashid Ali Sharmarke has called on the Puntland administration to promptly release the MV Sea World, a Comoros-flagged cargo vessel detained off Somalia’s northeastern coast while reportedly carrying military equipment for Turkey’s defense mission in Mogadishu.

In a statement, Sharmarke said he met with Turkey’s ambassador to Somalia, who confirmed that the weapons onboard the vessel seized by Puntland on July 18 were property of the Turkish government.

“I was informed that the MV Sea World was transporting military equipment for the TÜRKSOM training mission,” Sharmarke noted. “The ambassador told me he attempted to contact Puntland authorities but received no response. In light of this, Puntland has a legal responsibility to release the ship without delay.”

“Act of piracy”

The federal government in Mogadishu has strongly condemned the interception, describing it as an “unlawful hijacking” and a serious breach of Somalia’s sovereignty. Authorities said the ship was operating under a bilateral defense agreement between Somalia and the Republic of Türkiye, and that the cargo was fully authorized.

According to officials, the MV Sea World was bound for the TÜRKSOM military base in Mogadishu when Puntland’s maritime police intercepted it near the coastal town of Bareeda.

“The cargo was fully authorized and in compliance with both national and international law,” the government said. “This seizure violates Article 54 of Somalia’s Provisional Constitution, which gives the federal government sole authority over defense and maritime security.”

Officials further invoked the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), warning that the incident could be classified as piracy under Somali law.

Puntland’s response

In response, Puntland authorities confirmed the vessel’s detention but rejected accusations of misconduct. The regional government said the ship entered its territorial waters without prior notice and remained there for over two days, in an area considered high-risk due to ongoing counterterrorism operations.

According to Puntland, it was local fishermen who first boarded the ship, prompting security forces to step in and escort it to the port of Bosaso for inspection. Initial checks revealed the cargo consisted solely of military supplies bearing Turkish markings—contrary to claims from Mogadishu that the vessel was carrying commercial goods.

“We are conducting a thorough investigation into the cargo and its documentation,” Puntland’s presidency said. “We invite the Federal Government and the Republic of Türkiye to take part in this process.”

A growing rift

The standoff has further strained already tense relations between Somalia’s federal government and the semi-autonomous Puntland region, which suspended cooperation with Mogadishu in March 2024. The dispute has once again spotlighted unresolved issues surrounding the division of powers—especially in the areas of defense and maritime control.

Somalia’s provisional constitution grants regional states limited autonomy, but it designates defense and national security responsibilities to the federal government.

The TÜRKSOM training mission, established in 2017, plays a critical role in Somalia–Turkey defense ties. It trains the elite “Gorgor” special forces and has expanded into logistics and maritime operations.

While Turkey has not issued a formal statement, Somali officials claim that Ankara has privately confirmed the cargo was part of an official shipment for the TÜRKSOM mission. Mogadishu is now demanding the vessel’s “immediate and unconditional release,” warning that legal and security measures could follow if Puntland fails to comply.

Puntland, for its part, states that it will proceed with the investigation and insists that the legality and ownership of the shipment must be verified.

Muxuu Cumar Cabdirashiid ka yiri markabka hubka sida ee ay qabsatay Puntland?

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, ayaa ugu baaqay maamul goboleedka Puntland in ay si degdeg ah u sii daayaan markabka MV Sea World, oo siday qalab ciidan oo loogu talagalay hawlgalka tababarka ciidanka ee TÜRKSOM, oo ay Turkigu taageeraan.

Cumar Cabdirashiid ayaa qoraal uu soo saaray ku sheegay in uu la kumay safiirka Turkiga ee Soomaaliya, kaasi oo u xaqiijiyey in ay leeyihiin hubka saaran markabka oo ay Puntland afduubatay 18-kii July.

“Kulan aan maanta la yeeshay safiirka Turkiga, waxaa la igu wargeliyey in markabka MV Sea World uu siday qalab ciidan oo loogu talagalay TÜRKSOM,” ayuu yiri Sharmaarke. “Safiirku wuxuu xusay inuu la xiriiray Puntland balse uusan wax guul ah ka gaarin. Sidaas darteed, waxaa Puntland sharci ahaan ku waajib ah inay markabka si degdeg ah oo dib u dhac la’aan ah u sii deyso.”

Cambaareynta dowladda federaalka 

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa cambaaraysay celinta markabka, iyadoo ku tilmaantay “afduub sharci-darro ah” iyo ku xadgudub toos ah oo lagu sameeyay dastuurka ku-meel gaarka ah ee dalka.

Sida lagu sheegay war-saxaafadeed ka soo baxay Wasaaradda Warfaafinta, markabka MV Sea World wuxuu ku sii jeeday magaalada Muqdisho isagoo siday shixnad milatari oo lagu oggolaaday heshiisyo iskaashi oo dhinaca difaaca ah oo dhex maray Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Turkiga.

Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in shixnadda markabku ay waafaqsanayd shuruucda Soomaaliya iyo kuwa caalamiga ah, ayna ku jireen qalab loogu talagalay xarunta tababarka ee TÜRKSOM ee Muqdisho. Dowladda ayaa intaa ku dartay in markabka ay sidoo kale saarnaayeen badeecooyin ganacsi oo ay leeyihiin ganacsato Soomaaliyeed.

“Qabashada sharci-darrada ah ee lagu hayo markabka MV Sea World waxay ku khasbaysaa Dowladda Federaalka inay qaaddo tallaabooyin amni oo sharci ah si loo xaqiijiyo badqabka maraakiibta si sharci ah ugu dhex socda biyaha Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Puntland oo difaacday afduubka

War-saxaafadeed gooni ah oo ay soo saartay, ayay Puntland ku xaqiijisay qabashada markabka, balse waxay iska fogeysay eedeymaha burcad-badeednimada. Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in markabku uu soo galay biyaha Puntland isagoon is ogeysiin, uuna laba maalmood ku hakaday aag ay ka socdeen howlgalo amni, taasoo keentay shaki.

Wararku waxay sheegayaan in kalluumeysato deegaanka ah ay markii hore koreen markabka ka hor inta aysan soo faragelinin Ciidanka Badda Puntland. Maamulka Puntland ayaa tan iyo markaas bilaabay baaritaan ku aaddan shixnadda iyo dokumentiyada saaran, waxayna sheegeen inaysan markabka ka helin wax badeeco ganacsi ah — balse kaliya qalab ciidan.

Maamulka goboleedka ayaa sidoo kale xusay inay heleen su’aalo uga yimid ganacsato fadhigoodu yahay Muqdisho iyo safaaradda Turkiga, taasoo sii kordhisay shakiga ku saabsan halka ay shixnaddu ka timid iyo ujeeddadeeda.

“Puntland waxay soo dhaweynaysaa ka qaybgalka Dowladda Federaalka iyo Turkiga ee soo gabagabeynta baaritaankan,” ayaa lagu yiri bayaankooda.

Khilaafka ka dhashay markabka MV Sea World ayaa isku beddelay is-mari-waa dastuuri ah iyo mid diblomaasiyadeed oo ballaaran. Dowladda Federaalku waxay soo xiganaysaa Qodobka 54-aad ee Dastuurka KMG ah, kaas oo siinaya Muqdisho awoodda gaarka ah ee difaaca qaranka iyo amniga badaha. Waxay ku doodaysaa in Puntland aysan xaq sharci ah u lahayn inay qabato ama baarto shixnad milatari oo ay fasaxday dowladda dhexe.

Muqdisho ayaa sidoo kale cuskatay sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay ee Sharciga Badaha (UNCLOS), si ay qabashada markabka ugu sifayso fal burcad-badeednimo ah.

Dhanka kale, Puntland waxay ku adkaysanaysaa in tallaabooyinkeedu ay ku jiraan xuduuddeeda awoodeed, marka la eego joogitaanka markabka ee aag xasaasi ah oo xeebta ka tirsan iyadoon wax ogeysiin ah la bixin.

Iyadoo ay xiisaddu sii kordheyso, faragelinta Ra’iisul Wasaarihii hore Cumar Sharmaarke waxay cadaadis dheeri ah saaraysaa Puntland si ay uga fogaato iska hor-imaad dheeraad ah ayna u dhowrto waajibaadka caalamiga ah ee Soomaaliya saaran.

Xaaladda Beledxaawo oo ka sii dartay iyo JANAN oo…

0

Beledxaawo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Gedo ayaa sheegaya in weli xaalad kacsanaan ah laga dareemayo degmada Beledxaawo oo maalin kahor ay ku dagaalameen ciidamada dowladda iyo kuwa maamul-goboleedka Jubaland.

Labada dhinac ayaa lagu soo warramayaa inay maanta dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo ay ka wadaan halkaasi, iyaga oo wada is uruursi ciidan, taas oo uga sii dareysa xiisadda ka taagan Beledxaawo.

Dadka deegaanka ayaa dhankooda bilaabay inay barakacaan, si ay uga fogaadaan in mar kale lagu kor dagaalamo, isla markaana ay waxyeello kasoo gaarto.

Taliyaha NISA ee Jubaland ee Cabdirashiid Janan oo ay dowladda Soomaaliya ka dirtay Muqdisho ayaa ku eedeeyay in dagaalka ay hurinayaan mas’uuliyiinta Jubaland ee ku sugan degmada, gaar ahaan waxa uu carab-baabay Maxamuud Sayid Aadan iyo wafdiga la socda, isagoo ugu baaqay inay ka waantoobaan arrimahaas, una fasaxaan shacabka isgaarsiinta.

Janan ayaa sidoo kale farriin u diray ciidamada Jubaland ee dagaalka ku jira, wuxuuna ugu baaqay inay isaga soo tagaan oo ay kusoo biiraan dowladda, si ay u helaan xuquuqda ka maqan.

“Waxaan in shacabka iyaga u xaqiijiyo dowladda iyo ciidanka qaranka Soomaaliyeed uma dhisno in shacabkooda ay dhibaateeyaan qodobka kale ee saaxibadey leeyahay waxaa waayay war horaan u iri Axmed afduubayaal iyo dhibanayaal ay u ahaayeen wiilasha Soomaaliyeed oo ciidamada ah waxaan idin leeyahay arrintaan idin ma qabato” ayuu yiri.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Wiilashaan waxay rabaan darjo, xuquuq iyo dalacaad, waxay rabaan inay kamid noqdaan ciidanka qaranka oo ay galaan laamaha ciidamada”.

Xiisadda gobolka Gedo ayaa marar badan soo noq-noqotay, waxaana si aad ah xiisaddaan loo dareemaa mar kasta oo la gaaro xilliyada doorashooyinka oo dhinacyadu ay si gaar ah ugu hardamaan kuraasta taalla gobolkaasi, si ay u helaan codka xildhibaannada Gedo.

Askar ka tirsan ciidanka Puntland oo lagu dhex-dilay Garoowe kadib markii..

0

Garoowe (Caasimada Online) – Faah-faahinnoo dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa askar ka tirsanaa ciidamada Puntland oo maanta dil iyo dhaawac loogu gaystay magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal, kadib shaqaaqo ka dhacday gudaha magaaladaasi.

Falkan oo sababay dhimashada laba askari iyo dhaawaca laba kale oo ka tirsan ciidamada dowladda hoose ee degmada Garoowe ayaa la sheegay inuu gaystay askari kale oo kamid ah ciidanka ilaalada nabad-gelyada waddooyinka, kaas oo ay is qabteen ciidamada.

Warar soo baxaya ayaa sheegaya in askariga dilka gaystay uu ka carooday mooto Bajaaj ay ka xareeyeen ciidanka dowladda hoose, kadibna uu rasaas ku furay gaari ay wateen ciidamadaasi, taas oo sababtay khasaaraha dhimashada iyo dhaawaca.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi kusii daraya in askariga dilka geystey uu horay usii qaatay qorayga mid kamid ah “askarta uu dilay” isla markaana uu ka baxsaday goobta uu falka gaystay.

Ciidamo ka tirsan booliska ayaa si deg-deg ah goobta u gaaray, waxaana haatan socda baaritaanno dheeraad ah oo lagu baadi goobayo eedeysanaha, si cadaaladda loo horkeeno.

Falkan ayaa argagax ku reebay dadka deegaanka, maadaama dilka uu ka dhacay bannaanka hoe ee xarunta Taraafikada gobolka Nugaal, halkaas oo ay ku sugnaayeen shacab badan, isla markaana la kulmay dhacdadaan sababtay dhimashada iyo dhaawac.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Puntland oo ku aadan falkan, waxaase weli soconayo baaritaano oo marka ay soo dhammaadaan kadib la faah-faahin doono.

Garoowe ayaa waxaa mararka qaar ka dhaca dilal iyo isku dhacyo ciidamada dhexdooda ah, kuwaas oo sababa khasaare kala duwan, waana arrimo marar badan soo laa laabtay.

Yurub iyo Mareykanka oo ka sii niyad-jabaya dowladda madaxweyne Xasan Sheekh

Nairobi (Caasimada Online) – In kasta oo balaayiin doollar oo taageero caalami ah la siiyey, haddana ciidanka Soomaaliya ayaa ku fashilmay wajihidda weerarro isdaba-joog ah oo bilooyin socday oo ay soo qaadeen kooxda Al-Shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaeda, waxaana sii yaraanaya samirka deeq-bixiyeyaasha, sida ay qortay wakaaladda wararka AFP.

Iyagoo adeegsanaya boqollaal dagaalyahan iyo gaari walxaha qarxa laga soo buuxiyey oo loo adeegsaday weerar ismiidaamin ah, ayay Al-Shabaab dib ula wareegeen magaalada Moqokori 7-dii Luulyo, taasoo ahayd tii ugu dambaysay ee guuldarrooyin isdaba-joog ah oo dowladda soo gaaray sannadkan.

Tani waxay siisay boos istiraatiiji ah oo dhanka juquraafiga ah oo ay weerarro uga soo qaadi karaan gobolka Hiiraan, laakiin sidoo kale waxay ahayd guul astaan weyn u ahayd oo ay ka gaareen maleeshiyo beeleed deegaanka ah oo ahayd “cududdii ugu fiicnayd ee dowladda” ee la dagaallamaysay Al-Shabaab, sida uu sheegay Cumar Maxamuud oo ka tirsan Kooxda Xasaradaha Caalamiga ah (International Crisis Group).

Dowladda Soomaaliya waxay la dagaallamaysay kooxda Islaamiga ah tan iyo bartamihii 2000-meeyadii, waxaana awoodeedu ay ahayd mid is bedbeddelaysay, laakiin hadda waxay wajaheysaa xaalado is-biirsaday oo adag oo isugu jira taageeradii caalamiga ahayd oo sii yaraanaysa, ciidan niyad-jabsan iyo is-qabqabsi siyaasadeed oo gudaha ah.

Dowladda waxay ku tiirsanayd maleeshiyooyinka deegaanka, ee loo yaqaan “Macawisley,” olole guuleystay oo ay qaadday sannadihii 2022-23, kaasoo ay Al-Shabaab kaga qabsatay ilaa 200 oo magaalo iyo tuulo.

Laakiin weerar celiskii kooxda ee sannadkan ayaa horseeday inay dib u qabsadaan ilaa 90 boqolkiiba dhulkii ay lumiyeen, sida uu qiyaasay Rashiid Cabdi oo ka tirsan Sahan Research, oo ah xarun cilmi-baaris.

Magaalooyin loo malaynayey inay tusaale u noqdaan xasilinta, sida Masaajid Cali Gaduud iyo Aadan Yabaal, ayaa gacanta ka baxay. Saddex buundo oo ku yaal Webiga Shabeelle, oo muhiim u ahaa saadka ciidanka, ayaa la burburiyey.

“Dhammaan dhulka ka soo bilaabma waqooyi-galbeed ilaa koonfur-galbeed ee Muqdisho, hadda waxaa si weyn u maamula Al-Shabaab,” ayuu Rashiid u sheegay AFP.

Ololihii Macawisleyda wuu burburay, ayuu yiri, sababtoo ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, “waxay ahayd mid aad ugu fashilantay la shaqaynta beelaha,” iyadoo beelo awood siisay kuwana aysan siin, taasoo ku salaysnayd eex siyaasadeed halkii ay ka ahayd baahida militariga.

“abaabulku si fiican ayuu u socday markii madaxweynuhu uu ka yimid Muqdisho si uu u bilaabo wejiga koowaad ee weerarka (sanadkii 2022). Qof walba si weyn ayuu uga qayb qaatay dagaalka… isagoo ka caawinayay ciidanka qaranka,” ayuu Maxamed Xasan, oo ah xubin ka tirsan maleeshiyada deegaanka ee Hiiraan, u sheegay AFP.

“Hadda sidii hore ma aha sababtoo ah hoggaanku mar dambe kuma lug laha, waxaana u muuqda nidaam darro ku timid sida loo abaabulo maleeshiyooyinka bulshada,” ayuu raaciyay.

Ciidanka Qaranka Soomaaliya wax yar ayay ka qabteen sidii ay u joojin lahaayeen kooxda, taasoo aan la yaab ku ahayn ciidan “weli ku jira marxalad dhismo isagoo isla markaas isku dayaya inuu dagaal galo,” ayuu yiri Maxamuud, oo ah falanqeeyaha.

Qaybtooda ugu waxtarka badan oo ah cutubka kommandooska ee “Danab” ee Maraykanku tababaray, ayaa ku fiican dilidda mintidiinta laakiin kuma wanaagsana haysashada dhulka, waxayna la kulmeen khasaare niyad-jabiyey oo soo gaaray saraakiishooda, ayuu raaciyay Rashiid.

“Waxaan bilownay inaan aragno ciidan aan kaliya shaqeynayn, laakiin sidoo kale luminaya rabitaankii dagaalka,” ayuu yiri.

Dhibaatooyinkan waxay salka ku hayaan fowdada ballaaran ee siyaasadda Soomaaliya, taasoo dalabaadka is-bedbeddelaya ee beeluhu aysan weligood horseedin wax u dhow is-afgarad qaran.

Dowladda waxay ballan-qaadday riixitaan cusub oo militari, laakiin Madaxweyne Xasan diiraddiisu waxay saarnayd qabashada doorashadii ugu horreysay ee qof-iyo-cod ah ee dalka ka dhacda sannadka soo socda.

Taasi “ma dhici doonto,” ayuu yiri diblomaasi reer Galbeed ah, oo codsaday inaan magaciisa la sheegin. Xitaa Muqdisho, oo amnigeedu yahay kan ugu adag, “goob kasta oo codbixin waa la qarxin doonaa,” ayuu yiri.

“Waa nasiib darro in dareenka loo weeciyey arrimo siyaasadeed oo aan muhiimad lahayn oo aan amniga waxba u tarayn, halkii diiradda la saari lahaa xoojinta ciidamada qalabka sida,” ayuu madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed dhowaan u sheegay saxafiyiinta.

Al-Shabaab ma aysan qaadin weerar buuxa oo ay ku qaaddo caasimadda, laakiin si isdaba-joog ah ayay u muujisay joogitaankeeda.

Rasaasta goos-gooska ah ee lagu beegsado garoonka diyaaradaha ayaa gaartay heerkii ugu sarreeyay abid, ayuu yiri diblomaasiga, Madaxweyne Maxamuudna wuxuu si dirqi ah uga badbaaday weerar lagu qaaday kolonyadiisii meel ka baxsan madaxtooyada bishii Maarso.

Kooxda waxay sidoo kale maamushaa inta badan dhaqaalaha.

“Waxay ka canshuur badan qaaddaa dowladda. Gacmaheeda ganacsi waxay gaareen meel kasta,” ayuu yiri Rashiid. “Waa mid ka mid ah kooxaha kacdoonka wada ee ugu qanisan Afrika.”

Dhanka kale, taageerayaasha shisheeye ee dowladda ayaa ka samir-baxaya.

Midowga Yurub iyo Maraykanka waxay ku bixiyeen in ka badan $7 bilyan amniga Soomaaliya — gaar ahaan hawlgallo kala duwan oo uu hoggaaminayey Midowga Afrika — tan iyo 2007, sida lagu sheegay daraasad ay samaysay Hay’adda Daraasaadka Amniga ee Midowga Yurub.

Hawlgalkii hore ee Midowga Afrika wuxuu dhammaaday bishii Diseembar, laakiin isla markiiba waxaa qasab noqotay in lagu beddelo mid cusub — oo leh magac la soo gaabiyey oo ah AUSSOM — sababtoo ah ciidamada Soomaalida weli diyaar uma ahayn inay la wareegaan mas’uuliyadda.

“Waxa jira daal iyo niyad-jab badan oo dhanka deeq-bixiyeyaasha ah. Dadku waxay is weydiinayaan: ‘Maxaan ku iibsannay (lacagtii aan bixinnay) 10-kii sano ee la soo dhaafay?’ In la arko ciidankii oo cararaya iyo in qasab ay noqoto (in la sameeyo) AUSSOM waxay ahayd arrin aad ugu adag dadka,” ayuu yiri diblomaasiga.

Deeq-bixiyeyaasha, gaar ahaan Washington, ayaa ka caga-jiidaya inay sii wadaan maalgelinta hawlgalka Midowga Afrika.

Cumar Maxamuud wuxuu qiyaasayaa inay isku keeni doonto saddex meelood labo meelood maalgelinteeda sanadka 2025: “Ku filan in arrimuhu ay sii socdaan… laakiin waxaa iska cad inuu jiro hoos u dhac joogto ah oo xagga dhaqaalaha ah.”

Soomaaliya waxay heshiisyo la gashay saaxiibbo cusub sida Imaaraadka Carabta, Qatar iyo Masar. Turkiga ayaa geeyey ilaa 500 oo askari, oo ay taageerayaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones), si ay u xoojiyaan amniga Muqdisho.

Laakiin waxay danaynayaan inay ilaashadaan maalgashiyadooda sida qorshaha xarun dayax-gacmeed oo Turkigu ka hirgelinayo, ayuu yiri Cumar Maxamuud, halkii ay ka hoggaamin lahaayeen dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

“Waxaan wajahaynaa xaalad aad u madow,” ayuu yiri Rashiid Cabdi.

© Agence France-Presse

Sawirro: Taliyaha ciidanka dhulka DF oo la soo tusay hubkii ugu casrisanaa dunida

0

Istanbul (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Jeneraal Sahal Cabdullaahi Cumar iyo Taliyaha Ciidanka Badda iyo Difaaca Xeebaha Soomaaliya, Jeneraal Cabdiwahaab Cabdullaahi Cumar, ayaa ka mid ah saraakiisha sare ee ka qayb galaysa Bandhigga Caalamiga ah ee Hubka iyo Tignoolajiyada Milatariga ee IDEF 2025-ka.

Bandhiggaas ayaa ka socda magaalada Istanbul ee dalka Turkiga, halkaas oo lagu soo bandhigay hub culus iyo gaadiid dagaal.

Bandhiggan oo ah mid sannadle ah oo lagu soo bandhigo tignoolajiyada ugu dambeysa ee dhanka difaaca iyo qalabka milatariga, ayaa muhiimad gaar ah u leh Soomaaliya.

Saraakiishaan ka socda dowladda Soomaaliya ayaa sheegay in tani ay fursad muhiim ah u tahay Ciidanka Xoogga Dalka oo u baahan in ay helaan aqoon iyo agab kor u qaada awoodda iyo tayada ciidanka.

Taliyaha Ciidanka Dhulka Soomaaliya ayaa sheegay in ka qeybgalka Soomaaliya ee bandhiggaan uu yahay mid astaan u ah dib u dhiska ciidanka qaranka.

Wuxuu sheegay in iskaashi lala sameeyo dowladaha iyo shirkadaha horumaray ay muhiim u tahay sugidda amniga iyo difaaca qaranimada, isla markaana ay Soomaaliya muhiimad gaar ah siineyso taas.

Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Taliska Xoogga Dalka ayaa ku hawlan dadaallo lagu horumarinayo ciidamada, si ay uga jawaabaan khataraha amni ee dalka ka jira.

Ciidamada Qaranka ayaa xiligaan dagaal socda ku dhowaad 20 sano kula jira kooxaha argagixisada ah, sidoo kale waxaa mar kasta la filan karaa in Soomaaliya uu soo wajaho duulaan dowlado kale uga yimaada.

Taliye ka badbaaday isku-day dil oo ay la rabeen Shabaab

0

Maxaas (Caasimada Online) – Taliye Xasan Faarax Guuleed oo kamid ah saraakiisha ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed ee haatan howlgallada ka wada gobollada Hiiraan iyo Galgaduud ayaa ka bad-baaday isku day dil oo ay la damacsaneyd kooxda Al-Shabaab.

Taliyaha ayaa la qarxiyay xilli uu ku sugnaa deegaanka Ceelgorof oo u dhow degmada Baxda ee gobolka Galgaduud, waxaana qaraxa uu haleelay gariigiisa, balse waa uu ka badbaaday.

Taliye Xasan Faarax Guuleed oo wareysi siiyay Shabelle Tv ayaa sheegay in gabi ahaan uu  burburay gaarigiisa, balse isaga iyo askartii la socotay aysan waxyeelo ku gaarin.

“Aniga wax isoo gaaray ma jiraan Alle dilo ayaa dhinto qaraxa way i dhigeen gaariga waa la kacay, ilaaheyna waa iga badbaadiyay marka been waayay waxa ay sheegayaan” ayuu yiri Taliye Xasan Faarax Guuleed.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay “Gaariga waa baaba’ay waxay ogaanaayaan in iyagu aysan wax dili karin, gaariga illaa 7 qofood ayaa saarneyd hal qof oo uu dhaawac ku gaaray ma jirto dabeyl ayaa ilaahey nooga dhigay” ayuu mar kale yiri taliyuhu.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in ay sii wadi doonaan howlgalka, ujeedkana uu yahay in Al-Shabaab laga saaro dhulkaasi, si looga dulqaado dhibaatada ay ku hayaan shacabka.

Qaraxa oo uu ka badbaaday taliyaha ayaa dhacay, xilli ciidamada dowlada iyo kuwa deegaanka ay howlgal culus ku qaadeen xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ku dhuumaaleysanayay deegaanka Ceelgorof, halkaas oo khasaare lagu gaarsiiyay argagixisada.

Qoraal kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka uu weli socdo, isla markaana jab culus lagu gaarsiiyay kooxda Al-Shabaab.

“Howlgal culus oo ka dhan ah Khawaarijta ayaa xiligaan ka socda deegaanka Ceelgorof ee gobolka Galgaduud, halkaas oo lagu beegsaday dhagarqabayaal ka tirsan Khawaarijta oo ku dhuumaaleysanayey aaggaas. Howlgalkaan ayaa khasaare culus lagu gaarsiiyey cadowga, iyadoo la burburiyey gaadiidkii ay wateen iyo goobihii ay ku dhuumaaleysanayeen” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay dowladda Soomaaliya.

Si kastaba, howlgalladan ayaa kusoo aadaya, xilli maalmihii lasoo dhaafay ay abaabullo culus ka socdeen deegaannada Galmudug iyo HirShabelle, kuwaas oo ka dhan ah Shabaab.

Catherine Shakdam – Waa tuma ‘gabadha Mossad-ka ah’ ee ku milantay madaxda Iran?

Tehran (Caasimada Online) – Catherine Shakdam ayaa qabsatay warbaahinta Iiraan kaddib markii musharraxii hore ee madaxtinnimada ee isbeddel-doonka ahaa, Mostafa Kavakebian, uu ku eedeeyay inay si qarsoodi ah ugu dhex milantay hay’adaha xasaasiga ah ee dalkaas, iyadoo xiriirro jinsi la yeelatay 120 mas’uul oo sarsare.

Kavakebian ayaa eedaymahan culus ku sheegay waraysi telefishan laga sii daayay 10-kii Luulyo, 2025. Warbaahinta dawladda Iiraan ayaa ku tilmaantay eedaymahaas “kuwo anshax-xumo ah oo been abuur ah,” halka Xafiiska Xeer-ilaalinta Tehran uu kaga jawaabay inuu dacwad uga gudbiyay “kicinta dareenka dadweynaha,” sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Mizan oo hoostagta awoodda garsoorka.

Qoraa iyo falanqeeye

Catherine Perez-Shakdam waxay ku dhalatay dalka Faransiiska sanadkii 1982, waxayna ka soo jeeddaa qoys Yuhuudi ah oo cilmaani ah. Waxay haysataa shahaadada koowaad ee jaamacadda (bachelor’s degree) ee cilmi-nafsiga iyo labo shahaado oo heerka labaad ah (master’s degrees)—mid waa maaliyadda oo ay ka qaadatay Jaamacadda London, tan kalena waa isgaarsiinta. Waxay xiisaysaa siyaasadda iyo arrimaha Bariga Dhexe, waxayna ku hadashaa shan luqadood.

Intii ay wax ka baranaysay Jaamacadda London, waxay la kulantay ninkii ay mustaqbalka is guursadeen, kaasoo ahaa Muslim Sunni ah oo ka soo jeeda Sanca, Yemen. Lix bilood kaddib ayay is guursadeen, iyadoo markaas da’deedu ahayd 18 jir. Waxay isu dhaleen labo carruur ah, balse markii dambe way kala tageen sanadkii 2014, iyadoo la wareegtay xannaanada carruurteeda.

Mar ay ka hadlaysay waayo-aragnimadan, Catherine waxay sheegtay in guurkeeda nin Muslim ah oo Yamani ah uu geliyay qalbiga dunida Islaamka. Shaqadeeda Bariga Dhexe iyo kaalinteeda falanqeeye siyaasadeed waxay siiyeen aragti gaar ah, xitaa naadir ah—gaar ahaan sida qofku u lumin karo haybtiisa marka uu la kulmo Yuhuud-naceyb nidaamsan.

Bogga ay ku leedahay wargeyska The Times of Israel ee afka Cibraaniga ku qoran, waxay ku sheegtay inay ka go’an tahay inay la wadaagto waayo-aragnimadeeda iyo aragtideeda ku aaddan mowduucyada adag sida xagjirnimada Islaamiga ah, argagixisada, iyo Yuhuud-naceybka.

Marka laga soo tago qoraallada ay u qorto wargeyska Israa’iil, waxay sidoo kale agaasime ka tahay Horumarinta Istiraatiijiyadda iyo agaasimaha fulinta ee Madasha Siyaasadda Israel (Israeli Policy Forum). Waagii hore, waxay cilmi-baare ka ahayd hay’adda Henry Jackson Society, la-taliye u ahayd Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay arrimaha Yemen, iyo khabiir ku takhasustay Iiraan, argagixisada, iyo xagjirnimada Islaamiga ah.

Wargeyska Israa’iil wuxuu ku tilmaamaa inay tahay falanqeeye siyaasadeed oo caan ah oo si weyn uga hadashay Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan. Waxay ka mid ahayd codadkii ku baaqayay in Boqortooyada Midowday (UK) ay u aqoonsato Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan urur argagixiso.

Sanadkii 2024, Shakdam waxaa loo doortay agaasimaha ururka “We Believe in Israel,” oo ah koox fadhigeedu yahay UK oo ka shaqaysa xoojinta taageerada siyaasadeed, tan warbaahineed, iyo tan bulsho ee loo hayo “Israa’iil,” iyadoo dhisaysa isku xir ballaaran oo ka kooban taageerayaal Yuhuud iyo kuwa aan Yuhuud ahayn.

Shiico muslimad ahayd

Hadalka ku saabsan in Shakdam ay u shaqaynaysay “Israa’iil” wuxuu billowday kaddib markii ay ka tagtay Iiraan. Markii ay ka soo tagtay, waxay beddeshay mowqifkeedii, waxayna si furan u billowday inay dhaleecayso xukuumadda Iiraan iyadoo adeegsanaysa maqaallo ay ku daabacday The Times of Israel—waana mowqif ay ilaa maanta ku taagan tahay.

Sanadkii 2021, waxay dhalisay dood weyn kaddib markii ay wargeyska Israa’iil ku daabacday maqaal ra’yi ah, kaasoo ay ku qeexday waayo-aragnimadeedii Iiraan. Maqaalka, waxay kaga digtay Yuhuud-naceybka iyo barnaamijka Nukliyeerka ee Iiraan. Waxay xustay in ilo-wareedyo qaar ay ku tilmaameen “basaasad Israa’iili ah,” laakiin way beenisay eedaymahaas.

Intii ay joogtay Iiraan—inta u dhaxaysay 2015 iyo 2018—Shakdam waxay isku muujin jirtay inay tahay haweeney Muslimad ah oo aaminsan mabaadi’da Shiicada. Sawirro badan ayaa muujinaya iyadoo ka qaybgalaysa munaasabado diimeed sida Arbaciiin, oo ay ku jirto sawir ay la gashay Zaynab, oo ah gabadhii taliyihii hore ee ciidanka Qudus, Qassem Soleimani.

27-kii Maarso, 2018, kanaalka “Thuluth” ee barta Telegram—oo xiriir la leh dad ku dhow madaxweynihii hore ee Iiraan, Mahmoud Ahmadinejad—ayaa soo dhigay sawirka Shakdam. Qoraalka la socday wuxuu sheegayay inay qoraa ka ahayd website-ka rasmiga ah ee Ayatollah Khamenei iyo inay tahay qof saameyn ku leh nidaamka Israa’iil, wuxuuna intaas ku daray inay saameynteeda Iiraan ku kashiftay maqaal ay u qortay The Times of Israel.

Intaas kaddib, isla kanaalkaas wuxuu soo dhigay qoraal kale: “Isla markii uu warkani faafay, qaar badan oo ka mid ah wakaaladaha wararka Iiraan waxay billaabeen inay tirtiraan maqaalladii ay qortay Shakdam. Warbaahinta iyo shakhsiyaadka qaar—oo ay ku jiraan dad ka tirsan Ilaalada Kacaanka oo hore u waraystay—waxay isku dayeen inay iska fogeeyaan oo ay beeniyaan xiriir kasta oo ay la lahaayeen.”

Intaanay taasi dhicin, warbaahinta Iiraan waxay dhowr jeer u waraysatay sidii falanqeeye siyaasadeed. Waxaa ka mid ahaa Press TV, oo ah kanaalka afka Ingiriisiga ku hadla ee warbaahinta rasmiga ah ee dawladda Iiraan.

Waxay sidoo kale waraysi u qaadday kanaalka rasmiga ah ee Ruushka ee RT, madaxweynihii hore ee Iiraan Ebrahim Raisi, xilligii uu u tartamayay xilka sanadkii 2017, isagoo markaas ahaa madaxa hay’adda Astan Quds Razavi.

Shakdam waxay sidoo kale maqaallo ku daabacday warbaahinta muxaafidka ah ee Iiraan sida wargeyska Kayhan, iyo wakaaladaha wararka ee Tasnim iyo Mehr. Waxaa loo soo bandhigay inay tahay saxafiyad taageersan “Isbahaysiga Muqaawamada.” Muddo, waxay la-taliye dhanka warbaahinta ah u ahayd qaar ka mid ah hay’adaha rasmiga ah ee Iiraan, waxayna ka qaybgashay kulamo diimeed.

Intaas kuma ekaan—waxay xitaa maqaallo ku daabacday website-ka rasmiga ah ee Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan, Ayatollah Cali Khamenei. Si kastaba ha ahaatee, maqaalladaas waa la tirtiray kaddib markii ay The Times of Israel ku qortay safarkeedii Tehran.

‘Basaasad Mossad ah’

Iyadoo ka jawaabaysa eedaymaha basaasnimada ee soo baxay kaddib markii ay beddeshay mowqifkeedii ku aaddanaa Iiraan, Shakdam way beenisay eedaymahaas intii lagu guda jiray waraysi ay siisay barnaamijka 60 Daqiiqo ee BBC Persian 28-kii Maarso, 2022. Waxay tiri, “Anigu ma ihi basaasad u shaqaysa dawladna—Iiraan waxaan u aaday anigoo falanqeeye ah.”

Waxay kaloo sheegtay in wakhtigaas aysan weligeed tagin “Israa’iil,” aysanna waligeed la xiriirin mas’uuliyiinta Iiraan. Taas beddelkeeda, iyagaa la soo xiriiray “danahooda dacaayadeed awgood” oo ku casuumay inay ka soo qaybgasho Shirka Falastiin. “Anigu cidna ma eryan—iyagaa i eryaday,” ayay tiri.

“Weligeey iskumana dayin inaan si dhuumasho ah ku galo warbaahinta Iiraan ama aan helo marin aan awoodda ugu dhowaado. Iyaga ayaa i weydiistay inaan qoro falanqeynno oo aan waraysiyo bixiyo. Shirka Falastiin way igu casuumeen, waanan aaday. Iiraan mar walba anigay ila soo xiriirtay. Anigana fursad ayay ii ahayd. Ma doonayo in dadku u maleeyaan inaan ka faa’iidaystay.”

Markii la weydiiyay inay ka warqabtay khatarta ay leedahay u safarka Iiraan, Shakdam waxay sheegtay inay dalka ku gashay baasaboorkeeda Faransiiska. Waxay tiri mas’uuliyiinta Iiraan way ogaayeen inay Yuhuudiyad tahay, laakiin ninkeeda Muslimka ahaa iyo shaqadeeda awgood, cidina kama shakin. “Waxay ii arkayeen qalab dacaayad ah oo ay danahooda ku fushanayaan,” ayay tiri.

Shakdam, oo lagu arkayay iyadoo xijaaban Iiraan, kuna xiratay waraysiyada telefishannada Iiraan iyo meelo kale, ayaa isbeddelka labiskeeda ku sharraxday: “Markaad u safrayso Iiraan, waa qasab inaad xirato xijaabka.”

Waxay intaas ku dartay in ninkeedu ahaa Muslim Yamani ah, ayna xijaabka u xiratay ixtiraamka qoyskiisa awgiis. Wayna iska dhigtay kaddib markii ay kala tageen. Waxay sidoo kale beenisay in ninkeedii hore uu xiriir la lahaa xukuumadda Iiraan, iyadoo tiri, “Waa Sunni oo si weyn uma xiiseeyo Iiraan. Xaqiiqdii, qoraalladii aan u qoray warbaahinta Iiraan waxay abuureen khilaaf dhexdeena ah.”

Markii la weydiiyay sababta ay ugu adkaysatay inay si dhow ula socoto xukuumadda Iiraan, waxay sheegtay inay doonaysay inay ogaato inay ka soo horjeeddo dhammaan Yuhuudda ku nool Israa’iil, ama kaliya xukuumadda Israa’iil. “Nasiib darro,” ayay tiri, “waxaan ogaaday inay dhibaato ku qabaan guud ahaan Yuhuudda—kaliya ma ahan xukuumadda Israa’iil.”

Maqaal ay u qortay The Times of Israel, Shakdam waxay ku andacootay in Tehran “ay doonayso inay hesho bambo nukliyeer ah.” Hase yeeshee, waxay ku nuuxnuuxsatay inaysan haynin wax macluumaad sir ah oo ku saabsan barnaamijka nukliyeerka Iiraan, taasina ay tahay aragtideeda shakhsiga ah iyo sida ay u aragto xukuumadda Iiraan.

Waxay sidoo kale beenisay inay xiriir dhow la lahayd mas’uuliyiinta Iiraan, waxayna tiri weligood wax sir ah lama aysan wadaagin. Waxay intaas ku dartay, “Hadalladan waxay u adeegsanayaan kaliya inay aniga igu dhaleeceeyaan. Dhib kuma qabo taas—laakiin markay sidaas samaynayaan, waxay dhab ahaantii kashifayaan shakiga iyaga laftooda ku jira.”

“Way iska caddahay in Shakdam ay tahay basaasad Mossad ah, Mossad lafteedana ay soo agaasintay waraysigeeda BBC Persian,” ayuu khabiirka amniga ee Iiraan, Fouad Sadeghi, ku daabacay Ensaf News 28-kii Nofeembar, 2022.

“Ficil-celinta ugu horreysa ee sirdoonka Iiraan marka ay la kulmaan fal dhex-gal ah,” ayuu yiri, “waa inay inkiraan dhacdada oo dhan oo ay aasaan arrinta”—jawaabtaas oo uu ku andacooday inay kashifayso ceebo qoto dheer oo ku jira hay’adaha amniga ee dalka.

Sadeghi wuxuu si kulul u dhaleeceeyay sirdoonka Iiraan, isagoo yiri “hal hay’ad oo keliya kama aysan digtoonaan wixii dhacay.” Wuxuu ku dooday, daciifnimo nidaamsan iyo awood la’aan lagu aqoonsado dembiilayaasha dhabta ah awgeed, mas’uuliyiintu waxay inta badan ku dhaqaaqaan inay eedda dusha u saaraan shakhsiyaad aan waxba galabsan ama kuwa heerka hoose ah iyadoo la adeegsanayo handadaad iyo qasab, xitaa haddii aysan wax lug ah ku lahayn kiiska.

“Waraysiga Shakdam ee BBC wuxuu kaliya u adeegay danaha dadka ay xiriirka la leedahay, waxayna si cad u sheegtay inaysan kashifi doonin aqoonsigooda.”

Kaddib weerarkii ugu dambeeyay ee “Israa’iil” ay ku qaadday Iiraan, kaasoo socday 12 maalmood laga billaabo 13-kii Juun, 2025, Shakdam waxay qortay maqaal cinwaankiisu ahaa Caqiidada Kamikaze ee Iiraan: Ismiidaamin Istiraatiiji ah oo looga Hortagayo kaasoo ay ku andacootay in Jamhuuriyadda Islaamiga ahi aysan amnigeeda ku dhisin badbaado, balse ay ku dhisto shahiidnimo iyo burbur.

“Kaliya marka la kashifo, la carqaladeeyo, lana hub ka dhigo mashiinka is-burburinta ee Iiraan ayaan ka hortagi karnaa masiibada ugu weyn: nidaam, oo daacad u ah aragtidiisa qiyaameed, oo guriga oo dhan gubaya intii uu arki lahaa cid kale oo qabsanaysa.”

Maxaa ku hoos jira dhaqaaqa Puntland ee Badda Cas?

Maamul Goboleedka Puntland ee Bariga Soomaaliya, ee la dhisay 1998-kii ka dib burburkii Dowladdii Kacaanka Soomaaliya, ayaa siyaasiyiinta maamulkaasi ku faanaan in Puntland tahay hooyada Federaalka Soomaaliya. Hadda waxaa jira khilaaf soo noqnoqda oo u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya muddo ku dhow 20 sano, iyadoo xilka madaxweynaha Soomaaliya ay isku bedeleen ilaa 4 madaxweyne.

Iyadoo ay jiraan khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya Puntland iyo DFS oo soo jiitamayay muddo dheer, ilaa laga soo gaaro dowladda hadda jirta ee uu madaxweynaha ka yahay Xasan Sheekh Maxamuud, khilaafaadkaas oo u badan fasiraadda nidaamka federaalka iyo qodobo dastuuriga ah oo la xiriira awoodaha maamulada federaalka xubinta ka ah iyo kuwa dowladda dhexe, kuwaasi oo ah wax dabiici ah isla markaana aan kicin dareen cadownimo ama mid qaran lid ku ah. Balse khilaafka labada dhinac ayaa yeeshay waji cusub oo u muuqda mid cunaqabateyn dhanka badda ah oo Puntland ay kula dagaallameyso Dowladda Federaalka, ka dib markii Puntland ay Badda Cas kasoo qabatay markab sida hub casri ah oo ku socday Dowladda Federaalka Soomaaliya kuna sii jeeday Dekedda Muqdisho.

Haddaba, si loo fahmo sababaha khilaafka, waxaan u baahanahay inaan dib ugu noqono sanadkii 2022, xilligii doorashada. Bishii May, Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Deni wuxuu xulafo la ahaa Madaxweyne Xasan Sheekh si loo jabiyo madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo khilaaf soo jiitamayay dhowr sano uu kala dhaxeeyay Saciid Deni, taasi oo ugu dambeyn hirgalay ka dib markii Xasan Sheekh Maxamuud uu ku guuleystay madaxtinimada isagoo garab weyn oo siyaasadeed iyo mid maaliyadeed ka helay Madaxweynaha Puntland, oo ujeedkiisu ahaa inuu xilka Ra’iisal Wasaaraha u keensado qof isaga soo xusho. Balse Madaxweyne Xasan Sheekh oo ogaa in Dowladda Federaalka ay la kulmeyso culeys siyaasadeed oo uga yimaada labada maamul ee Puntland iyo Jubbaland, ayaa u weecday dhanka Jubbaland inuu xilka Ra’iisal Wasaaraha ku qanciyo, isagoo magacaabay Xamse Cabdi Barre oo ah saaxiibkiisa siyaasadeed kana tirsanaa xisbigiisii UPD. Halkaas ayuuna ka bilowday khilaafka labada hoggaamiye ee Saciid Deni iyo Xasan Sheekh Maxamuud, kaasi oo aan dhaafsaneyn dano shakhsiyeed iyo siyaasadeed isku dhex jira.

Isku dayo fara badan oo guul daraystay kadib, dowladda Federaalka ayaa ciyaartay qorshe cusub waxayna aqoonsi siisay Maamulka SSC Khaatumo, kaasoo dagaal la galay Somaliland kana saaray ciidamada SL dhulal fara badan oo gobollada Sool, Sanaag, iyo Cayn ka tirsan, iyadoo uu tagay magaalada Laascaanood Ra’iisal Wasaaraha Xamse Cabdi Barre. Qorshahaas oo ujeedkiisu yahay in laga maarmo maamulka Puntland sidoo kalena la saaro culeys siyaasadeed oo uu waayo dhulal hore uga tirsanaa dhulka uu ka taliyo. Markii hore Puntland ay taageereysay SSC Khaatumo dagaalka ay kula jirtay Somaliland, iyadoo ujeeddada Puntland ahayd in maamulka SSC Khaatumo uu noqdo mid ay Puntland dhisato oo kusoo biira xulafadooda siyaasadeed ee Federaalka. Balse DFS ayaa uga awood badatay ugana guuleysatay damacaasi, taas oo keentay Puntland inay isu rogtay dhanka kale oo ay ku dhawaaqdo inaysan aqoonsaneyn SSC Khaatumo, isla markaana caqabad ku noqoto dhismaha maamulkaasi.

Cunaqabateynta badeed

Maamulka Puntland ayaa dhawaan Badda Cas kasoo qabtay markab sita calanka Comoros, kaasoo sidday hub casri ah oo ay ku jiraan gaadiidka gaashaaman ee ciidanka, dab-damisyo iyo qalab kale oo milatari, kuwaasi oo dowladda Turkiga ay u soo waday Soomaaliya si ay sare ugu qaaddo awoodda dhanka hubka ee ciidamada Soomaaliya oo Turkigu aad u taageero. Warar kala duwan ayaa kasoo baxayay sababaha keenay in ciidamada PMPF ee difaaca xeebaha Puntland ay markabkaasi kasoo kaxeeyaan xeebta deegaanka Bareeda ee gobolka Bari, ayna kusoo xiraan Dekedda Boosaaso. Wararka qaar ayaa sheegay inay cilad soo wajahday markabka, taasoo keentay in lasoo badbaadiyo sida hadalka loo dhigay, balse taas waxaa diiday in isla markabku uu yimid Boosaaso isla maalintii xigtay, ayna jirin in lasoo jiiday, sidoo kalena aysan Puntland laheyn inta la ogyahay markab soo jiidi kara maraakiibta noocaas ah oo culeyska fara badan qaada, laftiisuna ah mid culus, bedkiisuna yahay 80 mitir dheer, balaciisuna yahay 13 mitir, kaasi oo maamusho shirkadda General Cargo oo fadhigeedu yahay UK.

Falcelinta dowladda federaalka

Dowladda Federaalka Soomaaliya illaa hadda wax jawaab ah kama bixin arrinta la xiriirta markabka Sea World ee Puntland ay gacanta ku dhigtay. Wasiirka difaaca Soomaaliya Axmed Macalin Fiqi oo si kedis ah loo weydiiyay inuu ka warbixiyo markabkaasi ayaa wax jawaab ah bixin, isaga oo dhaqaaqay wariyaha, taasoo muujineysa in DFS aysan diyaar u ahayn xiligan inay ka hadasho arrinta markabka, ayna ka fekereyso sida ay u wajihi laheyd arrintan oo u muuqata mid ay kala kulmeyso culeys xooggan oo isugu jira mid caalami ah iyo mid maxalli ah.

Doorka dowladaha shisheeye

Falkan qabsashada markab xamuul oo marayay biyaha caalamiga ah ee Badda Cas ee xeebaha Soomaaliya ayaa u muuqda mid aad loo qorsheeyay, ayna ku lug leeyihiin dowlado shisheeye oo doonaya inay fashiliyaan horumarka Soomaaliya dhinaca difaaca, siyaasadda, iyo dhaqaalaha intaba, sidoo kalena ka shaqeynaya iska horkeenidda saamileyda siyaasadeed ee Soomaaliya si ay iyagu uga faa’iideystaan kala qeybsanaanta dalka. Dowladda lagu tuhunsan yahay inay maleegtay qorshahan marka loo eego sooyaalkeed fara-gelinta Soomaaliya waa Imaaraadka Carabta (UAE), oo xulafo siyaasadeed la ah Maamulka Puntland, sidoo kalena ka sameysatay Puntland mashaariic dhaqaale oo ay kamid tahay shirkadda DP World ee maamusha Dekedda Boosaaso. Heshiiskaas oo UAE ku bixisay malaayiin doolar, taa bedelkeedana ay ka macaashato boqolaal milyan oo doolar, heshiiskaasi sharci ahaan mugdi ku jiro maadaama aan ogolaansho iyo tali gelin looga helin Dowladda Federaalka Soomaaliya oo awood gaara u leh gelidda heshiisyada noocaan ah oo lagu wareejinayo maamulka dekedaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya marka ay timaado maamulid shisheeye oo deked ka mid ah dekedaha Soomaaliya la wareegaysa, taasoo Imaaraadka iyo Puntland ay si ula kac ah uga aamusaan.

Muxuu yahay ujeedka?

Sida aan wada ognahay, dowladaha Soomaaliya waxay gaareen sanadihii u dambeeyay guulo siyaasadeed oo waaweyn, kuwaasi oo dalka Soomaaliya kusoo celiyay saaxadda siyaasadda caalamiga ah. Guulahaas ugu weyn waxaa ka mid ah qaadidda cunaqabateynta hubka, cafinta deymaha, ku biirista ururka dhaqaalaha Galbeedka Afrika, iyo ku fadhiisashada kursiga aan joogtada ahayn ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.

Guulahaas ayaa horseedaya in Soomaaliya ay gasho xaalad deganaan siyaasadeed iyo mid dhaqaale, sidoo kalena ay awood u yeelato inay hub soo iibsato si ay uga adkaato kooxaha nabad diidka ah ee al-Shabaab, isla markaana ay ilaaliso xuduudaha dalka ayna yeelato ciidan awood leh. Sidoo kale, ay sameyso horumar dhaqaale iyadoo heleysa mashaariic maalgashi caalami ah oo lagu sameeyo kheyraadka dalka ee dhanka beeraha, xoolaha, kalluunka, macdanta, saliidda, iyo gaaska oo hadda howlahaasi bilowdeen, iyadoo dowladda Turkiga ay sahminta shidaalka iyo saliidda ka waddo xeebaha Soomaaliya, taasoo abuurtay sida dabiiciga ah tartan dowladaha shisheeye ee ka faa’iideysiga kheyraadka Soomaaliya kaasi oo u dhaxeeya dowladaha Imaaraadka iyo Turkiga, kanaasi oo saameyn togan ku yeeshay siyaasadda Soomaaliya, isla markaana abuuray xiisad hor leh.

Dowladda Imaaraadku waxay maal-gashatay Puntland maadaama Turkigu uga hormaray dowladda dhexe ee Muqdisho, isla markaana yahay taageeraha ugu weyn ee Soomaaliya. Waxayna Imaaraadku ka shaqeynaysaa in Turkigu uusan soo gaarin gobollada kale oo uusan ballaaran, sidoo kalena waa dal ka mid ah kuwa Khaliijka ugu soo saarita badan shidaalka. Waxayna ka cabsi qabtaa in Soomaaliya suuqa shidaalka ku ciriiriso, iyadoo dadaalkeeda ugu badan ku bixineysa fashilinta horumarinta Soomaaliya. Hadafkeeda ugu weyn waa in dib-u-eegis lagu sameeyo lagana laabto qaadidda cunaqabateynta hubka Soomaaliya, taasoo u muuqata mid ku dhow inay u hirgasho haddii Dowladda Federaalka aysan la imaan qorshe ka hortagi kara, waliba si degdeg ah.

Maxaa la gudboon DFS?

Dowladda Soomaaliya waxay leedahay hawl adag oo ah inay maareyso xasaradda taagan, sidoo kalena ay joojiso fara-gelinta Imaaraadka taasoo haddii ay ku guuleysato ay Imaaraadku weynaanayo galaangalka uu ku leeyahay Soomaaliya. Dowladda Soomaaliya waa inay qaadataa tallaabo geesinimo leh, isla markaana ay dalka ka ceyrisaa dowladda Imaaraadka gabi ahaanba, haddii ay noqoto hay’adaha dalkaasi ka socda iyo safaaradooda, iyadoo loo marayo habraacyada diblomaasiyadeed ee ku habboon. Sidoo kale, Dowladda Federaalka waa inay raadisaa wadiiqooyin siyaasadeed oo ay wada hadal kula gasho Puntland, maadaama tabashooyinkoodu siyaasad ku saleysan yihiin, ayna u sameyso tanaasul intii macquul ahayd, maadaama shisheeyuhu ka faa’iideysto markii la xiro wadiiqooyinka siyaasadeed ee wada-hadalka.

Sidoo kale, Dowladda Federaalka waa inay war ka soo saartaa arrinta markabka hubka, ayna kala caddeysaa qaabka socdaalkiisa, cidda soo dirtay, iyo ujeedka socdaalkiisa. Aamusnaanta Dowladda Federaalka waxay abuureysaa shaki la xiriira sharci ahaanta socdaalka markabka, taasina waxay dhaawac gaarsiineysaa sumcadda Soomaaliya, sidoo kalena waxay abuureysaa kalsooni darro caalamka ka qaado Dowladda Soomaaliya la macaamilkeeda, taasina waxay dhabar jab ku tahay horumarka Soomaaliya ee curdunka ah.

Si Dowladda Federaalka u ilaaliso shuruucda dalka waa inay dhameystirtaa nidaamka garsoorka dalka, isla markaana xayiraadda ka qaaddo dhismaha Maxkamadda Dastuuriga oo ah tiirka garsoorka dalka isku hayaaya oo madax banaan, kaasoo cidna aysan siyaasadeyn karin. Maqnaanshaha Maxkamadda Dastuuriga oo eedeeda ay leeyihiin hoggaanka sare ee DFS maadaama ay jireen haddana jiraan fursado badan oo lagu dhisi karo, balse mar kasta dib loo dhigo!

Maamulka Puntland haddii uu diido xalka wada-hadalka, dhowrista madax banaanida JFS, iyo shuruucda dalka, waa in laga qaado tallaabo sharci oo mideysan, haddii kale waxaa calaamad su’aal gelinaysa jiritaanka qaranka Soomaaliya, mas’uuliyaddana waxaa leh Dowladda Dhexe.

W/Q. Bashiir Sheekh Maxamed Malin
Muqdisho, Soomaaliya

AFEEF: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qofka ku saxiixan, kamana tarjumeyso tan Caasimada Online. Caasimada Online, waa mareeg u furan qof kasta inuu ku gudbiyo ra’yigiisa saliimka ah. Kusoo dir qoraaladaada [email protected] Mahadsanid. 

Dagaal culus oo ka dhacay Ceelgorof + Khasaaraha

0

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dagaal culus oo maanta ka dhacat deegaanka Ceelgorof oo ka tirsan gobolka Galgaduud, kaas oo dhex-maray ciidamada dowladda, kuwa deegaanka iyo Al-Shabaab.

Dagaalka ayaa yimid, kadib markii ciidamada huwanta ay howlgal ku qaadeen xubno ka tirsan Al-Shabaab oo ku dhuumaaleysanayay halkaasi, waxaana kadib xigay dagaal toos ah.

Qoraal kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka uu weli socdo, isla markaana lagu beegsaday saraakiil ka tirsan Al-Shabaab oo ku sugnaa halkaasi.

“Howlgal culus oo ka dhan ah Khawaarijta ayaa xiligaan ka socda deegaanka Ceelgorof ee gobolka Galgaduud, halkaas oo lagu beegsaday dhagarqabayaal ka tirsan Khawaarijta oo ku dhuumaaleysanayey aaggaas” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay dowladda Soomaaliya.

Sidoo kale dowladda dhexe ayaa shaaca ka qaaday in jab culus la gaarsiiyay Khawaarijta, isla markaana la burburiyay gaadiid dagaal oo ay wateen xubnaha la weeraray ee ku sugnaa aagga deegaanka lagu magacaabo Ceelgorof ee gobolka Galgaduud.

“Howlgalkaan ayaa khasaare culus lagu gaarsiiyey cadowga, iyadoo la burburiyey gaadiidkii ay wateen iyo goobihii ay ku dhuumaaleysanayeen” ayaa lasii raaciyay warsaxaafadedka.

Dhinaca kale, howlgal kale oo ka dhacay koonfurta Mudug, gaar ahaan deegaan lagu magacaabo Cadaley ayaa waxaa lagu dilay illaa 10 ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, waxaana howlgalkaas qaaday ciidamo deegaan ah oo is abaabulay.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo ciidan haatan laga dareemayaa gobollada dhexe ee dalka oo ay ka socdaan guluf ka dhan ah argagixisada, waxaana sidoo kale qayb ah ciidamada Ahlu Sunna Wajamaaca oo dhankooda dhowaan ku biira dagaalka.

Si kastaba, howlgalladan ayaa kusoo aadaya, xilli maalmihii lasoo dhaafay ay abaabullo culus ka socdeen deegaannada Galmudug iyo HiShabelle, kuwaas oo ka dhan ah Shabaab.

Deni’s defiance: Hijack gambit must not go unpunished

Muqdisho (Caasimada Online) – In a brazen act of defiance that has plunged Somalia into its most severe constitutional crisis in years, Puntland President Said Abdullahi Deni has orchestrated the seizure of a vessel carrying critical military equipment for the national army.

The move is being widely condemned as a reckless and calculated power play, escalating a political dispute into a direct challenge to the Somali state and threatening to unravel years of fragile progress toward stability.

The interception of the M/V SEA WORLD on July 18 is far more than a simple maritime incident; it is a physical manifestation of President Deni’s long-standing opposition to the federal government — a dangerous gambit that advances his regional ambitions at the expense of national security and constitutional order.

A flagrant constitutional breach

The Federal Government of Somalia (FGS) has unequivocally denounced the seizure as an illegal “hijacking” and an act of “piracy”. The government’s position is anchored in the supreme law of the land. Article 54 of Somalia’s 2012 Provisional Constitution explicitly states that the allocation of powers for “Foreign Affairs” and “National Defense” rests exclusively with the federal government. The shipment aboard the SEA WORLD, part of a bilateral defense agreement with Türkiye, falls squarely under this mandate.  

By ordering his forces to seize a vessel carrying a legitimate, internationally-backed military shipment for the Somali National Army, President Deni has flagrantly violated the nation’s constitution and usurped powers that are not his to claim. This is not a matter of legal ambiguity — it is a direct and deliberate assault on the foundational principles of the Somali federal system.  

This provocative act is the culmination of a consistent pattern of defiance from Deni’s administration. The crisis was set in motion in March 2024, when President Deni, having boycotted national constitutional talks, led Puntland to withdraw its recognition of all federal institutions.

The withdrawal was a reaction to constitutional amendments passed by the federal parliament, which Puntland claimed were illegitimate. In its declaration, Puntland announced it would “exercise the powers of an independent State” — a threat it has now made good on with military force.

Critics point to Deni’s history of political maneuvering as evidence of a broader authoritarian streak. In 2023, his attempts to unilaterally change Puntland’s own electoral system were widely perceived as a “power grab” designed to extend his rule, sparking deadly clashes in the state capital, Garowe.

His administration has also engaged in its own foreign policy, holding meetings with Ethiopian officials without the federal government’s knowledge or consent — further cementing the impression of a leader determined to operate outside the national framework.  

Sabotaging the nation

While Deni’s administration attempts to justify the seizure under the guise of regional security, his actions have directly sabotaged the national fight against the al-Shabaab insurgency. The intercepted cargo was destined for the Turkish-run TÜRKSOM base in Mogadishu, a cornerstone of the international effort to build a professional Somali National Army.

Camp TÜRKSOM is Türkiye’s largest overseas military facility and is responsible for training the elite, Turkish-trained “Gorgor” (Eagle) commando battalions — among the most effective units fighting al-Shabaab. By halting this critical shipment of armored personnel carriers and anti-aircraft guns, Deni is actively impeding the strengthening of the very forces on the front lines of the war against terrorism.  

The chaotic nature of the seizure has further undermined security. In the immediate aftermath of the interception, reports confirmed that local civilians had looted some of the light weapons from the vessel, spreading illicit arms into a volatile region. This dangerous outcome directly contradicts Puntland’s stated goal of enhancing security and highlights the reckless consequences of Deni’s actions.

Even more alarmingly, Puntland’s presidential spokesperson has claimed that some of the weapons on board belonged not to the government, but to private arms dealers in Mogadishu who had contacted them to request the vessel’s release. This assertion — if true — suggests a murky affair that goes beyond a simple state-to-state transfer, and raises serious questions about arms proliferation that Deni’s administration has now inserted itself into.

A dangerous precedent

President Deni’s decision to hijack a national security asset for political leverage represents a grave miscalculation with potentially catastrophic consequences. It is an attack on the constitutional order, a betrayal of the national effort against terrorism, and a destabilizing action that threatens to plunge Somalia back into the widespread conflict it has fought so hard to escape.

The incident sets a hazardous precedent for other federal member states. If Puntland’s challenge succeeds without significant consequence, it could embolden other regional leaders — such as those in Jubaland, who have also had tense standoffs with Mogadishu — to follow suit.

This could lead to the progressive fragmentation of the Somali state, with each coastal region asserting its own authority and potentially creating a patchwork of competing fiefdoms.

As the M/V SEA WORLD sits under guard in Bosaso, it stands as a stark symbol of how the political ambitions of a single regional leader can jeopardize an entire nation’s security and unity.

The international community and the Somali people are now watching to see if this act of constitutional defiance will be allowed to stand — or if the rule of law will prevail over the politics of fragmentation.