Nairobi (Caasimada Online) – Hay’adda ugu sarreysa kubadda cagta adduunka ee FIFA ayaa ku dhawaaqday in garsoore Cumar Cartan la siin doono dhammaan gunnooyinkii iyo lacagihii uu heli lahaa intii uu ka shaqeyn lahaa Koobka Adduunka.

Go’aankan ayaa imanaya kadib markii dowladda Mareykanka ay ka hor istaagtay Cartan inuu ka qayb-galo Koobka Adduunka 2026, inkastoo uu ka mid ahaa garsoorayaasha si rasmi ah loogu soo xulay tartankaas.

Sida ay sheegayaan wararka la helayo, FIFA ayaa go’aankan u gaartay si loo yareeyo saameynta ballaaran ee ka dhalatay maqnaanshihiisa tartanka ugu weyn kubadda cagta adduunka.

Hay’adda FIFA ayaa muujisay garab istaag xooggan oo ay la garab taagan tahay garsooraha Soomaaliyeed, iyadoo ka xun caqabadihii dhanka socdaalka ee sababay in uusan gudan waajibaadkiisii shaqo ee Koobka Adduunka.

FIFA ayaa sidoo kale raalli-gelin ka bixisay duruufaha keenay in Cartan laga celiyo safarkiisii, taasoo dhalisay hadal-heyn ballaaran oo ka dhex abuurantay bahda kubadda cagta iyo taageerayaasha ciyaaraha ee caalamka.

Dhacdadan ayaa si weyn looga falceliyay gudaha Soomaaliya iyo dunidaba, iyadoo dad badan ay ku tilmaameen tallaabo aan caddaalad ahayn in garsoore heer caalami ah looga hor istaago inuu ka qayb galo tartan uu si rasmi ah ugu soo baxay.

Garsoore Cumar Cartan ayaa muddadii ay arrintani taagnayd helay taageero ballaaran oo uga timid bahda isboortiga, siyaasiyiin, madax kala duwan iyo qaybo badan oo bulshada ka tirsan, kuwaas oo cambaareeyay tallaabadii lagu hor istaagay.

Dhinaca kale, hab-dhaqankii degganaa iyo dulqaadkii uu muujiyay Cartan intii ay socotay murankan ayaa si weyn loogu ammaanay fagaarayaasha isboortiga, iyadoo lagu tilmaamay inuu si xirfadeysan uga falceliyay xaaladda adag ee soo wajahday.

Taageeradaas iyo sumcadda uu ku leeyahay garsoorka caalamiga ah ayaa keentay in Xiriirka Kubadda Cagta Yurub (UEFA) uu u magacaabo inuu garsoore ka noqdo kulanka UEFA Super Cup 2026, kaas oo 12-ka August ku dhex mari doona kooxaha Paris Saint-Germain (PSG) iyo Aston Villa, taasoo loo arko abaalmarin iyo kalsooni cusub oo la siiyay garsooraha Soomaaliyeed.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa booqasho rasmi ah ku tegay dalka Israa’iil, halkaas oo si heer sare ah loogu qaabilay.

Safarkan oo Madaxtooyada Somaliland ku tilmaamtay mid taariikhi ah ayaa muujinaya in weli Israa’iil ay sii wado xad-gudubka ka dhanka ah madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Cabdiraxmaan Ciro ayaa soo dhaweyn kadibb kulan muhiim ah la yeeshay Madaxweynaha Israa’iil, Isaac Herzog, sida ay sheegtay Madaxtooyada Somaliland.

Booqashadan oo Madaxtooyaddu ku tilmaamtay tii ugu miisaanka cuslayd ee ay Somaliland ka fuliso fagaarayaasha diblomaasiyadda ee heer caalami ayey sheegtay un lagu maamuusay hab-maamuus heer caalami ah, oo ay ka mid ahaayeen roogga Cas, salaan-sharafta ciidamada iyo tumista heesta astaanta maamulka.

“Waxa ay noqotay markii ugu horraysay ee Calanka iyo Heesta Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland si rasmi ah uga dhex muuqdaan munaasibad heerkan ah oo ka dhacaysa Qasriga Madaxtooyada Israa’iil,” ayaa lagu yiri war-murtiyeed kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland.

Sidoo kale waxaa lagu yiri: “Labada madaxweyne waxa ay yeesheen wada-hadallo rasmi ah oo diiradda lagu saaray xoojinta xidhiidhka saaxiibtinimo, iskaashiga istiraatijiyadeed iyo danaha wadaagga ah ee Somaliland iyo Israa’iil.”

Madaxweyne Cirro iyo Isaac Herzog ayaa si wadajir ah u muujiyay sida ay uga go’an tahay dhisidda iskaashi ku salaysan is-ixtiraam, dano-wadaag, nabad, xasillooni iyo horumar waara

Munaasibadda kadib, labada mas’uul ayaa si wadajir ah saxaafadda u jeediyey war-murtiyeed ay ku muujiyeen rabitaankooda ku aaddan xoojinta xiriirka labada dhinac.

Dhinaca kale, Madaxweynaha Israa’iil ayaa Cirro iyo wefdigiisa ku maamuusay qado-sharaf oo ka dhacday qasriga madaxtooyada Israa’iil, taas oo lagu muujiyey qaddarinta gaarka ah ee loo hayo booqashada hoggaamiyaha Somaliland iyo muhiimadda ay u leedahay xiriirka labada dhinac.

Booqashada madaxweynaha Somaliland ee dalka Israa’iil oo qaadan doonta muddo shan cisho ah ayaa waxa uu maamulka Somaliland ku tilmaamtay mid calaamad u ah marxalad cusub oo muujinaysa dedaallada Somaliland ku ballaarinayso xiriiradeeda caalamiga ah, iyadoo dunida u muujinaysa doorkeeda sii xoogaysanaya ee dhinacyada nabadda, dimuqraadiyadda, iskaashiga gobolka iyo horumarka.

Si kastaba, safarka Cirro ayaa imanaya xilli maamulka Somaliland uu qorsheynayo inuu safaarad ka furto magaalada Qudus, taas oo ka dhigaysa in qeybo kamid ah Soomaaliya laga aqoonsaday sheegashada Israa’iil ee magaalada barakeysan.

Baydhabo (Caasimada Online) – Wararka ka imaanaya magaalada Baydhabo ee xarunta ku-meel-gaarka ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed ayaa sheegaya in halkaasi ay ka socdaan howlgallo amni oo ballaaran, kuwaas oo lagu xoojinayo nabadgalyada magaalada iyo deegaannada ku hareeraysan.

Ciidamo isugu jira kuwa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Daraawiishta Koonfur Galbeed ayaa si wadajir ah uga howlgalaya duleedka Baydhabo, halkaas oo ay ka sameysteen saldhigyo cusub iyo fariisimo ciidan oo loogu talagalay adkeynta amniga iyo ka hortagga khataraha ka iman kara kooxaha hubeysan.

Howl-galladan ayaa kusoo beegmaya xilli maamulka Koonfur Galbeed uu kordhinayo dadaallada lagu sugayo amniga guud ee magaalada Baydhabo, oo ah xarunta siyaasadeed iyo maamulka ee dowlad-goboleedkaasi.

Saraakiil ka tirsan ciidamada ayaa sheegay in saldhigyada cusub laga hirgeliyay goobo istaraatiiji ah oo ku yaalla duleedka magaalada, si loo xakameeyo dhaqdhaqaaqyada amni-darro ee ka dhici kara aaggaas, isla markaana loo xaqiijiyo amniga shacabka.

Tallaabadan ayaa ka dambeysay amar ay shalay soo saareen hoggaanka cusub ee Koonfur Galbeed, kaas oo lagu faray saraakiisha ciidamada inay dardargeliyaan howlgallada lagu sugayo amniga Baydhabo iyo deegaannada hoos yimaada.

Mas’uuliyiinta maamulka ayaa muujiyay walaac ku aaddan dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo la sheegay inay wadaan kooxo hubeysan oo ka soo horjeeda maamulka, kuwaas oo taabacsan Cabdicasiis Lafta-gareen oo si xoog ah looga tuuray xukunka. Kooxahan ayaa lagu eedeeyay inay weerarro ku qaadeen fariisimo ay ciidamada dowladda iyo kuwa Koonfur Galbeed ku leeyihiin gobolka Baay.

Baydhabo ayaa dhawaan marta-gelisay dagaallo ka dhashay isbeddelka siyaasadeed ee ka dhacay maamulkaasi, oo haatan uu hoggaaminayo Sheekh Aadan Madoobe oo maalmo ka hor loo doortay madaxweynaha dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Washington (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka iyo Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan ayaa la filayaa inay maanta kala saxiixdaan heshiis lagu doonayo in si rasmi ah loogu soo afjaro colaaddii u dhexeysay labada dal, taas oo sii xoogeysatay tan iyo 28-kii Febraayo ee sanadkan, kadib weerarro iyo iska horimaadyo horseeday xiisad amni iyo mid siyaasadeed oo baahsan.

Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump ayaa sheegay in heshiiskan uu yahay natiijada dadaallo diblomaasiyadeed oo ay hormuud ka yihiin Pakistan, Qatar iyo dalal kale oo door firfircoon ka qaatay dhex-dhexaadinta iyo raadinta xal waara oo lagu soo afjaro colaadda labada dhinac.

Trump ayaa sheegay in heshiiska maanta la saxiixayo uu furi doono bog cusub oo ku saabsan xiriirka labada dal, inkastoo uusan weli shaacin qodobada rasmiga ah ee lagu heshiiyay. Warar soo baxaya ayaa tilmaamaya in wada-hadallada ay diiradda saareen arrimo xasaasi ah oo ay ka mid yihiin amniga marin-biyoodka Hormuz, yareynta xiisadaha milatari ee gobolka iyo dammaanad-qaadyo la xiriira amniga iyo ganacsiga caalamiga ah.

Dhanka kale, mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Iiraan ayaa saacadihii la soo dhaafay sheegay in wada-hadalladu gaareen heerkii ugu dambeeyay, isla markaana ay jirto rajo xooggan oo ku aaddan in lagu kala saxiixdo heshiis xabbad-joojin iyo is-afgarad waara.

Tehran ayaa sidoo kale ka digtay tallaabo kasta oo ay Israa’iil qaaddo oo carqaladeyn karta geeddi-socodka heshiiska, iyadoo ku baaqday in dhammaan dhinacyadu ka fogaadaan ficillo sababi kara in xiisaddu mar kale dib u soo laabato.

Warbaahinta caalamka ayaa si weyn u hadal haysa heshiiska la filayo in maanta la saxiixo. Wargeyska The New York Times ayaa ku tilmaamay heshiiska mid noqon kara isbeddel weyn oo ku yimaada siyaasadda Bariga Dhexe, halka suuqyada caalamka, gaar ahaan kuwa shidaalka, ay si dhow ula socdaan natiijada wada-hadallada, maadaama amniga marin-biyoodka Hormuz uu saameyn toos ah ku leeyahay dhaqaalaha dunida.

Heshiiska la filayo ayaa waxaa door muhiim ah ka ciyaaray dhex-dhexaadinta Qatar iyo Pakistan, taas oo sahashay isu soo dhowaanshaha mowqifyada labada dhinac.

Heshiis kasta oo rasmi ah wuxuu noqon karaa mid si weyn u beddela xaaladda amni iyo siyaasadeed ee gobolka, haddii si buuxda loo dhaqan-geliyo qodobada lagu heshiiyay.

Haddii heshiiska la saxiixo sida la qorsheeyay, waxa uu noqon doonaa mid ka mid ah is-afgaradyadii ugu waaweynaa ee diblomaasiyadeed ee sanadkan, iyadoo dunidu indhaha ku hayso saameynta uu ku yeelan doono gobolka Bariga Dhexe iyo xiriirka mustaqbalka ee Washington iyo Tehran.

Hargeysa (Caasimada Online) – Israel ayaa saldhig sirdoon ka sameysatay Somaliland, sida ay sheegtay warbaahinta Drop Site News ee Mareykanka oo soo xiganeysa saraakiil Soomaali ah, kuwa ka tirsan maamulka Somaliland iyo kuwo amni oo gobolka la socda.

Warbixinta ayaa sheekada ka saareysa heerkii hore ee ahaa in Israel ay kaliya dooneyso saldhig militari oo ay ka hesho Berbera, waxayna ku doodeysaa in dhaq-dhaqaaq sirdoon oo Israel leedahay uu durba ka billowday gudaha Somaliland.

Drop Site News ayaa sheegtay in dhowr sarkaal oo hadda xilal haya iyo kuwo hore, oo ay ku jiraan saraakiil Soomaali ah, sarkaal hore oo amni, sarkaal amni oo Yurub ah iyo sarkaal ka tirsan Somaliland, ay u xaqiijiyeen in Israel ay joogitaan sirdoon ku leedahay garoonka diyaaradaha Berbera.

Wasaaradda arrimaha dibadda Somaliland ayaa diiday inay Drop Site News faahfaahin ka siiso warbixinta.

Sarkaal ka tirsan Somaliland oo ku dhow madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro ayaa Drop Site News u sheegay in Israel ay wada-hadalladii Hargeysa la yeelatay ku soo qaaday walaaceeda amni ee ay ka qabto Badda Cas iyo dhaqaaqa Xuutiyiinta.

“Arrintaas aad bay muhiim ugu ahayd,” ayuu yiri sarkaal kale oo Somaliland ka tirsan oo la hadlay warbaahintaas.

Drop Site News ayaa sidoo kale sheegtay in cutub ka tirsan ilaalada madaxtooyada Somaliland uu tababar uga soo laabtay Israel, isla markaana saraakiil sirdoon ay iyaguna tababar heleen. Sarkaal Soomaali ah ayaa sidoo kale warbaahintaas u sheegay in koox kale oo ka tirsan ciidamada badda Somaliland loo diray Kenya.

Caasimada Online si madax-bannaan uma xaqiijin karto sheegashooyinkan.

Dowladda Soomaaliya ayaa si adag uga hortimid xiriirka Israel iyo Somaliland, waxayna sheegtay in dhaqdhaqaaq kasta oo militari ama sirdoon oo Israel ka sameyso Somaliland uu xadgudub ku yahay madax-bannaanida Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa wareysi uu siiyay warbaahinta Dawan 12-kii June ku sheegay in Israel dhowr jeer la soo xiriirtay dowladda Soomaaliya si loo furo xiriir diblomaasiyadeed, balse Muqdisho ay diiday.

Isagoo ka hadlayay xiriirka Somaliland iyo Israel, ayuu madaxweynuhu ka digay in “dhibaato weyn ay ka iman doonto”, wuxuuna intaas ku daray in “calaamado horeba muuqdaan”.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa hore u sheegay in Soomaaliya aysan aqbali doonin saldhig Israel ay ka sameysato Somaliland, isla markaana ay ka hortegi doonto tallaabo noocaas ah.

Sarkaal sare oo Soomaali ah ayaa Drop Site News u sheegay in Muqdisho ay si dhow ula socoto faragelinta Israel.

“Waxaan si dhow ula soconnaa faragelinta Israel, taas oo aan u adeegayn Somaliland ama amniga gobolka. Waxay kaliya hormarinaysaa danahooda, iyadoo qof walba kale uu khasaarayo,” ayuu yiri sarkaalkaas.

Israel ayaa bishii December noqotay dalkii ugu horreeyay ee aqoonsada madax-bannaanida Somaliland, tallaabadaas oo caro xooggan ka dhalisay Soomaaliya iyo dalal badan oo gobolka ah.

Somaliland, xiriirka Israel wuxuu u yahay fursad ay ku hesho aqoonsi ay raadineysay in ka badan 30 sano. Israel-na waxay ka arkaysaa Somaliland goob istiraatiiji ah oo u dhow Yemen, Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, xilli Xuutiyiintu ay Badda Cas ka dhigeen mid ka mid ah marinnada ugu khatarta badan caalamka.

“Hargeysa waxay raadinaysay cid kasta oo beddeli karta xisaabta diblomaasiyadda,” ayuu Jethro Norman, oo ah khabiir ku takhasusay Geeska Afrika kana tirsan machadka Danish Institute for International Studies, u sheegay Drop Site News.

“Somaliland waxay halis u gelaysaa kalsoonidii ay ku lahayd dunida Muslimka, si ay u hesho aqoonsi uusan weli siin dal kale oo xubin ka ah Qaramada Midoobay,” ayuu yiri.

Mas’uuliyiinta Somaliland ayaa farriimo kala duwan ka bixiyay suurta-galnimada in Israel ay saldhig militari ka hesho Berbera.

Wasaaradda arrimaha dibadda Somaliland ayaa markii hore beenisay qorshe noocaas ah, balse sarkaal kale oo Somaliland ka tirsan ayaa markii dambe Channel 12 ee Israel u sheegay in arrintaas laga wada hadlayo.

Jaamac Cabdullaahi Cigaal Gabuush, oo ah la-taliyaha arrimaha dibadda ee madaxweynaha Somaliland, ayaa Channel 14 ee Israel u sheegay in iskaashi amni uu durba billowday, wuxuuna ku tilmaamay mid “aad muhiim u ah”.

“Laakiin ma aha wax si weyn loo buunbuuninayo. Wuu jiraa, waana iskaashi ku dhisan dan wadaag,” ayuu yiri.

Xiriirka sii xoogeysanaya ee Somaliland iyo Israel ayaa sidoo kale walaac ka abuuray gudaha Somaliland, halkaas oo qaar ka mid ah dadka wax dhaliila ay sheegayaan in raadinta aqoonsigu aysan noqon mid Somaliland ku garab istaagto Israel xilli uu socdo dagaalka Gaza.

Sheekh Mustafe Xaaji Ismaaciil, oo ka mid ah culimada ugu caansan Somaliland, ayaa hore u sheegay in Somaliland ay xaq u leedahay inay raadiso aqoonsi, balse aysan raadintaas noqon mid lagu taageerayo Israel.

“Inaad ka cararto dulmiga ku haysta,” ayuu yiri, “ma aha inay kugu hoggaamiso inaad taageerto daalimka ugu weyn ee maanta dilaya dad Muslimiin ah.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa difaacay doorka dowladda Turkiga ee sahminta shidaalka Soomaaliya, isaga oo sheegay in Muqdisho ay la shaqeynayso cid kasta oo diyaar u ah inay maalgashi ku sameyso khayraadka dalka.

Wareysi uu Madaxweynuhu siiyay warbaahinta Dawan Media, ayuu kaga jawaabay su’aalo la xiriira sababta Turkiga loogu doortay howlaha sahminta shidaalka, xilli ay jiraan shirkado caalami ah oo waaweyn oo khibrad dheer u leh arrimaha shidaalka.

Hadalkiisa ayaa yimid iyadoo heshiisyada Soomaaliya iyo Turkiga ee dhinaca shidaalka iyo difaaca badda ay weli dood ka dhex dhalinayaan siyaasiyiinta, khubarada iyo qeyb ka mid ah bulshada, kuwaas oo qaarkood su’aalo ka keenay hannaanka loo maray heshiisyada, saamiga Soomaaliya iyo daahfurnaanta xogta la xiriirta khayraadka badda.

Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sanadkii 2024 kala saxiixday heshiisyo muhiim ah oo la xiriira difaaca badda iyo sahminta shidaalka. Heshiiska tamarta ayaa Ankara siinaya door ku saabsan sahminta, qiimeynta, horumarinta iyo soo saarista shidaalka iyo gaaska ku jira dhulka iyo badda Soomaaliya.

Markabka Turkiga ee Oruç Reis ayaa bishii October 2024 gaaray xeebaha Soomaaliya, si uu halkaas uga sameeyo sahmin seismic ah. Markabka ayaa xog ka uruuriyay aagag ka mid ah badda Soomaaliya, waxaana xigay in markabka Cagri Bey uu billaabay qodista shidaalka bishii April.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa diiday aragtida ah in Soomaaliya ay sugto xasillooni siyaasadeed oo buuxda ka hor inta aan la bilaabin ka faa’iideysiga khayraadka dabiiciga ah ee dalka.

Waxa uu sheegay in siyaasadda ay mar walba la socoto dood iyo tartan, isla markaana aysan jirin dal dimoqraadi ah oo siyaasaddiisu gebi ahaanba xasilloon tahay.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dadka dhaliilaya heshiiska Turkiga laga doonayo inay soo bandhigaan shirkado kale oo diyaar u ah inay maalgashi ku sameeyaan shidaalka Soomaaliya.

“Yaa kale oo na raba?” ayuu yiri Madaxweynaha, isaga oo xusay in Soomaaliya ay leedahay boqollaal block oo badeed, kuwaas oo la rumeysan yahay inay ku jiraan shidaal iyo gaas.

Waxa uu sheegay in dowladihii uu hoggaaminayay ay bixiyeen 12 block oo shidaal ah, kuwaas oo saddex ka mid ah ay qaateen shirkado Turki ah, halka sagaalka kale ay heleen shirkado reer Galbeed ah.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in mid ka mid ah shirkadaha shisheeye ee haysatay toddobo block ay dhowaan dib ugu soo celisay dowladda, kadib markii ay sheegtay inaysan haysan awooddii maaliyadeed ee ay ku sii wadi lahayd maalgashiga.

Arrintan ayuu ku sheegay tusaale muujinaya in helidda shirkado diyaar u ah inay lacag badan geliyaan sahminta shidaalka Soomaaliya aysan ahayn wax fudud, gaar ahaan dal muddo dheer la daalaa-dhacayay amni-darro, khilaaf siyaasadeed iyo tabashooyin la xiriira hay’adaha dowladda.

Waxa uu sheegay in Soomaaliya ay soo dhoweynayso shirkad kasta oo doonaysa inay maalgashi ku sameyso shidaalka dalka.

Madaxweynaha ayaa xusay in shirkado waaweyn oo caalami ah ay hore u haysteen xuquuqda meelo ka mid ah badda Soomaaliya, balse markii dambe ay dib uga laabteen.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dowladda aysan cid gaar ah u xirin fursadaha maalgashiga, balse ay la shaqeynayso cid kasta oo diyaar u ah inay maalgeliso khayraadka dalka.

“Waxaan haysannaa badeecaddan, waan u baahan nahay, waana ku dul baahan nahay,” ayuu yiri Madaxweynaha.

Waxa uu intaas ku daray in Soomaaliya aysan sii sugi karin in khayraadkeeda dabiiciga ah uu muddo dheer ku jiro dhulka iyo badda, iyadoo dalku u baahan yahay dhaqaale, shaqo-abuur iyo il dakhli oo ka baxsan deeqaha iyo canshuuraha xaddidan.

Hase yeeshee, doodda ku saabsan shidaalka Soomaaliya ayaa ka sii weyn cidda sahminaysa. Waxay taabaneysaa su’aalo la xiriira maamulka khayraadka, sida dakhliga loo qeybinayo, doorka dowladda federaalka iyo maamul-goboleedyada, iyo sida loo xaqiijinayo in heshiisyada waaweyn lagu maamulo daahfurnaan iyo isla-xisaabtan.

Dowladda Soomaaliya ayaa ku adkeysaneysa in heshiisyada Turkiga ay yihiin fursad istiraatiiji ah oo dalka ka caawin karta inuu dib u soo nooleeyo rajadiisa tamareed, halka dadka dhaliilsan ay sheegayaan in shacabka loo baahan yahay in si cad loogu sharxo faahfaahinta heshiisyada iyo waxa Soomaaliya uga soo baxaya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku dooday in dowladda ay ka faa’iideysaneyso fursad kasta oo sharci ah oo lagu horumarin karo khayraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya, isaga oo sheegay in dalku u baahan yahay saaxiibbo diyaar u ah inay qaadaan khatarta maalgashi ee marxaladdan.

“Cid kasta oo imaanaysa oo diyaar u ah inay nala shaqeyso, waan la shaqeyneynaa,” ayuu yiri Madaxweynaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo wareysi xasaasi ah bixiyay ayaa ka hadlay arrimo ku aadan xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan xiriirka kala xiriirka kala dhexeeyo Maxamed Farmaajo iyo dhinacyada kale ee kasoo horjeedo.

Madaxweynaha oo la hadlay Barnaamijka Miisaan Podcast ee Dawan, ayaa marka hore qiray inay si joogta u wada xiriiraan isaga iyo Madaxweynihii ka horreeyay Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo), isla markaana ay farriimo quseeya xaaladda dalka iyo talooyin ay is waydaarsadaan.

Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dhinaca kale xusay in xubnaha kale ee Madasha Samatabixinta uusan wax xiriir ah la lahayn, isaga oo ku eedeeyay inay hubeysan yihiin, isla markaana ay fowdo ka wadaan magaalada Muqdisho.

“Farmaajo mar kasta waan wada-hadalnaa, farriimo ayaan isku qornaa, laakiin saaxiibadeyda kale [Madasha Mucaaridka] qoryo ayey qaateen taasna ma aha siyaasad,” yuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Dhanka kale, waxa uu soo hadal qaaday baaqii Farmaajo ee ku saabsanaa martigelinta wada xaajoodka dhinacyada siyaasadda, gaar ahaan isaga iyo Shariif oo uu ku casuumay gurigiisa, xilli uu shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho. Madaxweynaha ayaa sheegay inuusan helin codsi rasmi ah oo arrintaas la xiriira.

Ugu dambeyn Madaxweynaha Soomaaliya oo ka hadlayay dooda ay qabaan  mucaaradka ayaa si cad u sheegay in dowladdiisa aysan ka laaban doonin qorshaheeda ku aaddan hirgelinta doorashooyin toos ah oo qof iyo cod ah. Waxaa kale oo uu diiday baaqyada ku saabsan in dib loogu laabto Dastuurkii Ku-meelgaarka ahaa ee la ansixiyay sanadkii 2012.

“Dastuurkii 2012 waa taariikh. Wuu noo yaallaa, laakiin waa laga soo gudbay,” ayuu wareysiga ku yiri Madaxweynuhu.

Jowhar (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgallo ay ciidamada ammaanka HirShabelle ka sameeyeen Jowhar, kuwaas oo lagu fashiliyay qaraxyo lagu diyaariyay magaaladaas oo uu Khamiistii booqasho ku tegay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud.

Qaraxyada oo miino ahaa ayaa la dhigay qaybo kamid ah xaafadaha Horseed iyo Buulo Sheekh ee degmada Jowhar halkaas oo ugu dambeyn lagu fashiliyay.

Sida ay sheegeen ilo dadka deegaanka ah qaraxa koobaad ayaa la dhigay xafiiska xaafadda Horseed, halka qaraxa labaadna lagu aasay waddo ku taalla xaafadda Buulo Sheekh, waxaana soo saaray ciidanka amniga oo fashiliyay.

Saraakiisha amniga ayaa sidoo kale u mahadceliyay dadka deegaanka oo ay sheegeen inay kusoo wargeliyeen qaraxada, kadibna sidaas looga hortegay.

Xaaladda ayaa hadda deggan, iyado ciidamada ammaanka ay wadaan howlgallo baaritaano ah oo lagu baadi goobayo raggii ka dambeeyay falalkaas oo lagu soo aadiyay xilli xasaasi ah oo ay Jowhar ku sugan yihiin wafuud kala duwan oo heer federaal iyo heer dowlad-goboleed, kuwaas oo ka qayb-galay furitaanka mashaariic muhiim ah oo laga hirgaliyay caasimada HirShabelle.

Dhawaan ayay ahayd markii sidaan oo kale weerarro qaraxyo ah oo loo adeegsaday bambaanooyin ay ka dhaceen magaaladan, kuwaas oo lagu weeraray xarumo ciidan iyo guryo ay dagan yihiin saraakiil ka tirsan Xoogga Dalka.

Inta badan Al-Shabaab ayaa weeraro ku dhufo oo ka dhaqaaq ah iyo dilal qorsheysan ka fulisa magaalada caasimada ah ee Jowhar iyo deegaannada ku xeeran ee Gobolka Shabeellaha Dhexe oo uu weli ka socdo gulufka dowladda.

Baydhaba (Caasimada Online) – Madaxweynaha cusub ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) oo Khamiistii si rasmi ah ula wareegay xilka ayaa maanta sameeyay magacaabistiisii ugu horreysay ee la xiriirta dhismaha maamulkiisa.

Sheekh Aadan Madoobe oo wareegto soo saaray ayaa Mudane Cabdinaasir Yuusuf Maxamed u magacaabay agaasimaha KMG ah ee madaxtooyada Koonfur Galbeed, iyada oo la faray inuu dardargeliyo howlaha shaqo ee horyaalla.

“Hogaamiyaha Dowladda Koonfur Galbeed Mudane Shekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa Mudane Cabdinaasir Yuusuf Maxamed U-Magacaabay Agaasimaha ku Meel Gaarka ah ee Madaxtooyada Dowladda Koonfur Galbeed Soomaaliya,’ ayaa lagu yiri digreetada kasoo baxday xafiiska Aadan Madoobe.

Sidoo kale, maalmaha soo socda ayaa la filayaa in Aadan Madoobe uu sameeyo magacaabisyo cusub oo la xiriira hay’adaha maamulka, sidoo kalena uu soo dhiso golihiisa wasiirada.

Madaxweyne Aadan Madoobe ayaa marka xilka la wareegayay munaasabadda ka sheegay inuu dardargelinayo waajibaadka loo doortay, isaga oo sidoo kale hoggaamiyihii kumeel-gaarka ahaa ee xilka ku wareejiyay uga mahadceliyey shaqadii iyo dadaalkii uu geliyey xilliga kala guurka ee Koonfur Galbeed.

Si kastaba, ha’ahaatee, Kala baxa doorashada Koonfur Galbeed ayaa kusoo aadayo xilli xasaasi ah, iyadoo mucaaradka ay horay u diideen qaabka loo mareeyay doorashadaas.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad adag oo ka dhalatay xiisad culus oo ku aadan sida ay Villa Somalia u wajahayso doorashooyinka heer feederaal iyo heer dowlad-goboleed oo ay diidan yihiin mucaaradka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo wareysi gaar ah siiyay barnaamijka Miisaan Podcast ee Dawan Tv ayaa wax laga waydiiyay hadallada gefka loo arkay ee uu marar badan Madaxweynaha dalka Mareykanka ka sheegay Soomaaliya.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa su’aal ka keenay hadallada soo noq-noqday ee Donald Trump, isaga oo xusay in ay mudan tahay in marka hore la waydiiyo cida uu ka wado, gaar ahaan Soomaalida ku nool Mareykanka iyo kuwa jooga gudaha dalka.

“Madaxweynaha Mareykanka, Trump way fiicnaan lahayd in isaga la waydiiyo inuu Soomaalida Mareykanka joogta u jeedo iyo inuu ka wado Soomaalida joogta Soomaaliya,” ayuu yiri Madaxweynaha Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in Soomaaliya iyo Mareykanku aanu ka dhexeynin dagaal, isla markaana uu wanaagsan yahay xiriirkooda, isaga oo xusay in Washington ay weli sii wado taageeradeeda wayn ee ku aadan dagaalka adag lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

“Annaga iyo Mareykan ma dirirsanin, cilaaqaadkeenii noo dhexeeyayna waa fiican yahay, kaalmooyinkii uu Maraykanku siinayay Soomaaliya ee ay ugu wayneyd la dagaalanka argagixisadu sidii iyo sidii iyo si kasii xoog badan ayay noo siiyaan, fagaarayaasha caalamka looga doodana Mareykanku waa nagu garab istaageen, aad iyo aad baana uga mahadcelinaynaa,” ayuu markale yiri.

Dhanka kale, waxa uu soo hadal qaaday arrimahaha socdaalka, gaar ahaan diidmada fiisaha Mareykanka oo dhawaan saameysay garsooraha Soomaaliyeed ee heerka caalami Cumar Cabdulqaadir Cartan, kadib markii loo diiday inuu galo Mareykanka, si uu uga qayb-galo ciyaaraha koobka Adduunka. Madaxweynaha ayaa sheegay in arrinta diidmada aysan ku koobneyn Soomaaliya oo kaliya, ayna jiraan waddamo kale oo uu xayiraad saaray Mareykanka.

“Dad badan waxay is waydiinayaan arrinta fiisaha uu Mareykanku diiday, arinta fiisuhu maaha mid u gaara Soomaaliya keliya, todoba Wadan oo Soomaaliya kamid tahay ayuu Mareykanku xayiraad saareym waxaan rabaa inaan dadka Soomaaliyeed u sheego, xayiraadna lama saari lahayn, naloomana soo qasdi lahayn ee dalka aan u yeelno dowlad xoogan oo dalkoo dhan hanata.” ayuu sii raaciyay.

Si kastaba, Hadallada Trump oo dhaliya falcelin xoogan ayaa si muuqata u xambaarsan cunsuriyad iyo jees-jees siyaasadeed, isagoo aan lahayn isku xirka hadal siyaasadeed oo rasmi ah. Madaxweynaha Mareykanka oo caan ku ah hadallo soo noqnoqda iyo jees-jees, ayaa weli ku celinaya weeraro afka ah oo uu ku qaaday Xildhibaan Ilhaan Cumar iyo dalka ay kasoo jeedo Soomaaliya.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa jawaab deg-deg ah ka bixisay hadal xalay kasoo yeeray Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo ka hadlay arrimo ku addan ictiraafka Somaliland, isaga oo sheegay in qoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland aanu ahayn mid dhab ah, balse uu tilmaamay inuu yahay “dabin” ay ku dhacayso Somaliland.

Wareysi uu siiyay barnaamijka Miisaan Podcast ee ka baxa Dawan, ayuu Madaxweyne Xasan Sheekh ku sheegay in tallaabada Israa’iil aysan waxba ka beddeleyn mowqifka dowladda Soomaaliya ee ku aaddan midnimada iyo wadajirka dhulka Soomaaliyeed.

Intaas kadib waxaa soo jawaabay Wasiirka Warfaafinta Somaliland, Barkhad Jaamac Batuun oo sheegay in Somaliland ay dowladnimadeeda u dhammaystiran tahay, wuxuuna sidoo kale farriin cad u diray Xasan Sheekh.

“Xasanow dad maanta dowladnimadooda  u dhammaystiran tahay ayaanu nahay ciidankayagu cudud buu leeyahayxidhiidho caalami ahna maanta waanu haysanaa ee wax kaa dhul yaallaa yaanay jirin, gabbalkuna kaaga dhicin waxa aad awood hayso lasoo diyaar garow,” ayuu yiri Wasiirka Warfaafinta Somaliland.

Sidoo kale, wuxuu carrabka ku dhuftay in Xasan uu diyaar u yahay, balse Somaliland ay iska difaaci doonto ayna leedahay ciidan ku filan oo xajin kara nabadda iyo xasiloonida deegaanka.

“Xasan wuxuu dunida u sheegay inuu dagaal diyaar u yahay dowladda Somaliland waa dowlad astaan ay u tahay xasilooni, nabad-gelyo wadajir, doorasho, dimuquraadiyad iyo hormar ay kaga dhex ifeyso mandiqadda,” ayuu mar kale Wasiir Barkhad Jaamac Batuun.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Xasan wuxuu xalay qolofta ka qaaday nabarro qooyanaa mana moogana in Somaliland, shacabkeeda iyo xukuumaddeedaba ay ka dhiidhiyeen 35 sano kahor kuwo isaga ka awood badnaa oo harcad ay cashir u dhigeen”.

Hadalkan ayaa imaanaya xilli aqoonsigii ay Israa’iil u fidisay Somaliland 26-kii December 2025 uu dhaliyay xiisad diblomaasiyadeed oo xooggan, iyadoo Soomaaliya, dalal Carbeed iyo ururka Iskaashiga Islaamka ay tallaabadaas ku tilmaameen mid dhaawaceysa madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku tilmaamay aqoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland mid aan ahayn aqoonsi dhab ah, balse uu sheegay inuu yahay “dabin” ay ku dhacayso Somaliland.

Wareysi uu siiyay barnaamijka Miisaan Podcast ee ka baxa Dawan, ayuu Madaxweyne Xasan Sheekh ku sheegay in tallaabada Israa’iil aysan waxba ka beddeleyn mowqifka dowladda Soomaaliya ee ku aaddan midnimada iyo wadajirka dhulka Soomaaliyeed.

Hadalkan ayaa imanaya xilli aqoonsigii ay Israa’iil u fidisay Somaliland 26-kii December 2025 uu dhaliyay xiisad diblomaasiyadeed oo xooggan, iyadoo Soomaaliya, dalal Carbeed iyo ururka Iskaashiga Islaamka ay tallaabadaas ku tilmaameen mid dhaawaceysa madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Israa’iil ayaa noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland, oo ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991, balse aan muddo ka badan soddon sano helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran.

Madaxweynaha ayaa sheegay in arrintan ay ka mid tahay dhacdooyinka ugu culus ee saameyn kara mustaqbalka Soomaaliya iyo guud ahaan gobolka Geeska Afrika.

Waxa uu xusay in dhammaan dowladaha caalamka, marka laga reebo Israa’iil, ay weli Somaliland u aqoonsan yihiin qayb ka mid ah Soomaaliya, isla markaana uusan jirin isbeddel weyn oo ku yimid mowqifka beesha caalamka ee ku saabsan midnimada Soomaaliya.

“Somaliland ictiraaf ma helin soddon iyo dhowr sano, haddana ma helayso, kanna ictiraaf ma aha, ee waa dabin,” ayuu yiri madaxweynuhu.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay mar walba doorbideysay wada-hadal iyo is-afgarad si xal looga gaaro arrinta Somaliland, halkii loo adeegsan lahaa awood ciidan ama tallaabooyin sii fogeyn kara labada dhinac.

Waxa uu sheegay in muddo ka badan soddon sano la isku dayayay in xal siyaasadeed lagu gaaro wada-hadal, isla markaana dowladda federaalka ay weli aaminsan tahay in jidkaasi yahay kan ugu habboon ee lagu ilaalin karo midnimada dalka.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in Israa’iil ay marar hore xiriir la soo sameysay dowladda Soomaaliya.

Waxa uu sheegay in Israa’iil ay dhowr jeer codsatay in labada dal yeeshaan xiriir rasmi ah oo diblomaasiyadeed, balse Soomaaliya aysan aqbalin codsiyadaas.

“Israa’iil dhowr jeer ayay nagu soo dhawaatay oo waxay rabtay inaan xiriir yeelanno. Waxaan u sheegnay in waqtigaas arrintani aysan habboonayn,” ayuu yiri.

Madaxweynaha ayaa sheegay in mowqifka Soomaaliya uu ku saleysan yahay arrimo bani’aadannimo, xuquuqda aadanaha iyo xaaladda shacabka Falastiin.

Waxa uu intaas ku daray in Soomaaliya aysan doonayn in lagu dhex jiido dagaallo, loollan siyaasadeed iyo dano istaraatiiji ah oo aysan iyadu lahayn, gaar ahaan xilli gobolka Geeska Afrika iyo Badda Cas ay noqdeen meel ay si weyn isugu hardinayaan quwado kala duwan.

Xasan Sheekh ayaa ka digay in tallaabada Israa’iil ay keeni karto cawaaqib siyaasadeed iyo mid amni oo saameyn ku yeesha guud ahaan Soomaaliya iyo gobolka.

Madaxweynaha ayaa ku adkeystay in dowladda federaalka aysan waxba ka beddeli doonin mowqifkeeda ku aaddan midnimada iyo wadajirka dhulka Soomaaliya, isagoo sheegay in arrinta Somaliland lagu xallin karo oo keliya wada-hadal Soomaaliyeed iyo ilaalinta madax-bannaanida dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa haatan bilowday loolan xoogan oo loogu jiro xilka guddoomiyaha Golaha Shacabka, oo uu banneeyay Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo Khamiistii loo doortay Madaxweynaha Koonfur Galbeed, kadib doorasho ka dhacday magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay

Siyaasiyiin kasoo jeedo Koonfur Galbeed, oo saami ahaan leh kursiga ayaa haatan bilaabay olole ay ku doonayaan inay kusoo buuxiyaan, maadaama uu bannaanaaday.

Xildhibaan Saadaad Maxamed Nuur (Caliyow), sidoo kalena ah Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Arrimaha Gudaha Soomaaliya ayaa isaga oo ku sugan Baydhaba ku dhawaaqay inuu u sharraxan yahay xilka guddoomiyaha Baarlamaanka, isaga oo xildhibaannada ka codsaday inay codkooda siiyaan.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in musharraxnimadiisa uu ka talageliyay Madaxweynaha iyo Ra’iisul wasaaraha, uuna la imaan doono waxqabad muuqda.

“Waxaan rabaa inaan halkan ka caddeeyo aniga oo ah Saadaad Maxamed Nuur Caliyow, ahna xildhibaan ka tirsa Golaha Shacabka inaan musharrax u ahay u taaganahay kursiga gudoomiyaha inaan buuxiyo arrintaas waxaa talo ka leh Madaxweynaha JFS Xasan Sheekh Maxamuud sidoo kale waxaa talo ka leh Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre iyo waxgaradka,” ayuu yiri Xildhibaan Saadaad.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray “Xildhibaannada BFS waxaan si gaar ah uga codsanayaa inay codkooda isiiyaan anigu waxaan rabaa inaan ka shaqeeyo muddada dhimman Baarlamaan mideysan iyo xildhibaan xasaanad iyo xurmo leh”.

Dhanka kale, waxaa jira siyaasiyiin kale oo iyaguna u hanqal taagayo kursigan, waxaana kamid ah Wasiirka Dekedaha, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo dhawaan uun soo qaaday kursi xildhibaannimo.

Wararka ayaa sheegaya in Jaamac uu haatan si hoose u wado olole uu ku doonayo inuu ku helo xilka guddoomiyaha, taas oo lololanka ka dhigeyso mid adag.

Baarlamaanka Soomaaliya ayaa la filayaa inuu dhawaan dib u furmo, isla markaana uu guda galo shaqadiisa, maadaama uu kororsaday hal sano, si lamid ah hay’adaha kale ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku eedeeyay siyaasiyiinta mucaaradka ah inay ka soo horjeedaan hirgelinta doorasho qof iyo cod ah iyo nidaamka xisbiyada badan.

Wareysi uu siiyay barnaamijka Miisaan Podcast ee ka baxa Dawan, ayuu madaxweynuhu ku sheegay in dowladda federaalka ay doonayso in Soomaaliya u gudubto nidaam dimuqraadi ah oo ku dhisan codka shacabka iyo xisbiyo siyaasadeed oo sharciyeysan.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in khilaafka ugu weyn ee u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka aanu ahayn mid shaqsiyeed, balse uu salka ku hayo jihada siyaasadeed ee dalka.

“Mucaaradku waxay rabaan in dalka uu ku sii jiro nidaamkii hore ee doorashooyinka dadban,” ayuu yiri.

Madaxweynaha ayaa sheegay in dowladda ay doonayso in siyaasadda Soomaaliya laga wareejiyo nidaam ku dhisan shaqsiyaad, loona gudbo hannaan ay hoggaaminayaan xisbiyo siyaasadeed oo rasmi ah.

Waxa uu ku dooday in xisbiyada siyaasadeed ay muhiim u yihiin kobcinta dimuqraadiyadda, isla xisaabtanka iyo tartanka siyaasadeed ee furan.

Xasan Sheekh ayaa intaas ku daray in marar badan uu mucaaradka ka codsaday inay soo bandhigaan aragti kale oo lagu beddeli karo qorshaha dowladda, balse sida uu sheegay aysan weli keenin qorshe cad.

Waxa uu sheegay in dowladda ay diyaar u tahay dood kasta oo ku saabsan doorashooyinka iyo dastuurka, haddii dooddaas lagu saleeyo aragti siyaasadeed iyo sharci.

Madaxweynaha ayaa ku celiyay in dowladda aysan ka laaban doonin qorshaheeda ku aaddan hirgelinta doorasho qof iyo cod ah.

Dhinaca kale, Madaxweynaha Soomaaliya ayaa si cad u diiday baaqyada ku saabsan in dib loogu laabto Dastuurkii Ku-meelgaarka ahaa ee la ansixiyay sanadkii 2012.

Waxa uu sheegay in dastuurkaasi uu galay taariikhda dastuurrada Soomaaliya loo dejiyay, balse aan dib loogu noqon karin sidii uu ahaa.

“Dastuurkii 2012 waa taariikh. Wuu noo yaallaa, laakiin waa laga soo gudbay,” ayuu yiri madaxweynuhu.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dowladda hadda jirta aysan sameyn dastuur cusub, balse ay fulisay dib-u-eegistii dastuurka ee lagu waajibiyay hay’adaha dowladda.

Waxa uu xusay in baarlamaannadii hore dhowr jeer dib u dhigeen dhameystirka dib-u-eegista dastuurka, iyadoo mar kasta hawsha loo wareejinayay baarlamaanka xiga.

Madaxweynaha ayaa sheegay in dowladda hadda jirta aysan doonayn in mar kale dib loo dhigo hawshaas, isagoo ku dooday in cid kasta oo qabta cabasho ama aragti ka duwan tan dowladda ay soo bandhigi karto qodobada ay diiddan tahay iyo sababaha ay u diiddan tahay.

“Qofkii qaba in qodob la beddelo waa inuu keenaa sabab sharci iyo maslaxad ku dhisan,” ayuu yiri.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in habraaca wax-ka-beddelka dastuurka uu ku qoran yahay dastuurka laftiisa, isla markaana la raaci karo mar kasta oo loo baahdo.

Waxa uu ku adkeystay in dib loogu noqdo Dastuurkii 2012 aysan ahayn arrin macquul ah, balse wixii sixid ama dib-u-eegis ah lagu sameyn karo dastuurka hadda jira.

Abu Dhabi (Caasimada Online) — Imaaraadka Carabta ayaa lagu warramay inuu ogolaaday in Iran loo fasaxo balaayiin dollar, tallaabo la sheegay inay qeyb ka tahay isbeddel xeeladeed oo dhacay kadib toddobaadyo ay Iran weerarro ku qaaday dalkaas Khaliijka ah intii uu socday dagaalkii Mareykanka iyo Israel ay kula jireen Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Afar ilo-wareed ayaa Reuters u sheegay in tallaabadan, oo aan hore loo shaacin, ay kusoo aaday xilli ay meel gabagabo ah marayaan wada-hadallo ballaaran oo Tehran iyo Washington uga socda joojinta dagaalka.

Diblomaasiyiin ayaa sheegay in wada-hadalladaas ay qeyb ka noqon karaan in Iran loo fasaxo tobanaan bilyan oo dollar oo ah dakhliga shidaalkeeda, kuwaas oo ku xayiran bankiyo shisheeye sababo la xiriira cunaqabateynta Mareykanka.

Laba ilo-wareed oo gobolka ah ayaa sheegay in Imaaraadka uu ogolaaday in Iran loo sii daayo lacag dhan 10 bilyan oo dollar, islamarkaana in ka badan saddex bilyan oo dollar horey loo gaarsiiyey.

Laba ilo-wareed kale oo xog ogaal u ah qorshaha ayaa sheegay in lacagta guud ee laga hadlayo ay gaareyso 20 bilyan oo dollar, iyagoo intaas ku daray in tallaabada lagu heshiiyey ay qeyb ka tahay dadaal lagu joojinayo weerarrada Iran ee ka dhanka ahaa Imaaraadka.

Mid ka mid ah ilahaas ayaa sidoo kale sheegay in qeybtii ugu horreysay oo dhan saddex bilyan oo dollar horey loo diyaariyey ama loo fasaxay.

Imaaraadka oo si adag u beeniyey

Reuters ma xaqiijin in lacagaha la sheegay in la wareejinayo ay yihiin hanti uu leeyahay Imaaraadka, iyo in kale inay ka mid yihiin lacagihii Iran ee muddada dheer ku xayirnaa nidaamka bankiyada Imaaraadka ama dalal kale.

Wasaaradda arrimaha dibadda Imaaraadka ayaa war-saxaafadeed ay soo saartay subaxnimadii Sabtida si adag ugu beenisay wararka sheegaya in lacagahaas la wareejiyey, oo ay ku jiraan sheegashada la xiriirta saddexda bilyan ee dollar.

Wasaaradda ayaa sheegtay in wararkaas ay yihiin “kuwo gebi ahaanba been ah oo aan sal lahayn,” waxayna ku adkeysatay in Imaaraadka uusan sii deyn, wareejin ama fududeyn wax lacag ah oo Iran uga xayirnaa cunaqabateyn.

War-saxaafadeedka Imaaraadka ma bixin faahfaahin dheeraad ah.

Ka hor inta aan la soo saarin beeninta, sarkaal Imaaraati ah oo Reuters wax ka weydiisay arrintan ayaa sheegay in siyaasadda dibadda ee Abu Dhabi ay ku dhisan tahay dejinta xiisadaha iyo taageeridda nabadda gobolka.

“Siyaasadda dibadda ee Imaaraadka waxaa hagaya dadaalka lagu dhimayo xiisadaha gobolka, iyadoo la horumarinayo nabad iyo xasillooni waarta,” ayuu yiri sarkaalku.

Weerarkii ugu dambeeyey ee Iran

Aqalka Cad weli kama uusan jawaabin codsi faallo ah oo laga dalbaday arrintan.

Madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka JD Vance ayaa Jimcihii sheegay in wax lacag ah aan loo sii deyn doonin Iran keliya sabab la xiriirta inay saxiixdo heshiis ama ka qeyb gasho kulan.

Wuxuu intaas ku daray in heshiiska suuragalka ah loo qaabeeyey qaab hubinaya in Tehran ay hesho faa’iidooyin dhaqaale kaliya haddii ay fuliso waajibaadkeeda.

Ma jirin jawaab degdeg ah oo ka timid mas’uuliyiinta Iran.

Ilaha Reuters la hadlay dhammaantood waxay diideen in magacyadooda la shaaciyo sababo la xiriira xasaasiyadda arrinta.

Qorshahan lagu warramay ayaa muujinaya isbeddel weyn oo ku yimid xiriirka Imaaraadka iyo Iran, kaas oo bilihii dagaalka uu hareeyay cadaawad muuqata.

Weerarrada Iran ayaa la sheegay inay saameyn xooggan ku yeesheen Imaaraadka, gaar ahaan Dubai, halkaas oo hoteello ay martidu ka baxday, qaar ka mid ah ajaaniibta degganna ay dalka isaga baxeen, iyadoo dhaawac soo gaaray sumcaddii amni ee Dubai ka dhigtay xarun ganacsi oo caalami ah.

Weerarkii ugu dambeeyey ee la og yahay in Iran ay si toos ah ugu qaadday Imaaraadka ayaa dhacay 4-tii May, markaas oo la beegsaday dekedda Fujairah ee ku taalla Gacanka Cumaan.

Xisaab siyaasadeed iyo dhaqaale

Mid ka mid ah ilaha xogta haya ayaa sheegay in qorshahan uu siinayo dhinacyada kala duwan waddo ay uga baxaan colaadda, iyadoo mid walba uu ilaalinayo khadkiisa cas.

Sida uu sheegay, Iran waxay ku doodi kartaa inay magdhow u heshay khasaaraha dagaalka, Washington waxay ku adkeysan kartaa in aysan wax lacag ah bixin, halka Abu Dhabi ay hesho amni iyo ilaalinta kaalinta Dubai ee xarun ganacsi, iyadoo tallaabada u dhigeysa mid lagu dhisayo kalsooni gobolka ah.

Ilo kale ayaa sheegay in lacagta lagu sii deynayo heshiis ku saabsan in Iran joojiso weerarrada gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka dhanka ah Imaaraadka.

Ishaas ayaa intaas ku dartay in qorshuhu sidoo kale horseedi karo dib-u-dhis lagu sameeyo xiriirka labada dal, oo ay ku jiraan iskaashi sirdoon iyo mid dhaqaale.

Waxaa sidoo kale la sheegay in Iran ay ugu yaraan laba dal oo kale oo Khaliijka ah kala hadashay qaab la mid ah kan Imaaraadka.

Wada-hadallada u dhexeeya Tehran iyo Abu Dhabi ayaa la sheegay inay billaabmeen dhowr toddobaad ka hor, balse ay dardar galeen markii saraakiil ka tirsan Ilaalada Kacaanka Iran ay toddobaadkii hore booqdeen Abu Dhabi.

Saraakiishaas ayaa la kulmay Sheikh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan, la-taliyaha amniga qaranka Imaaraadka iyo ku-xigeenka hoggaamiyaha Abu Dhabi, waxaana la sheegay inay degeen hoyga martida ee uu leeyahay.

Safarkaas kadib, saraakiil Imaaraati ah ayaa tegay Tehran si ay ugala hadlaan faahfaahinta habka lacagaha loo fasaxayo.

Hanti badan oo Iran uga xayiran Dubai

Qorshahan ayaa kusoo beegmaya xilli Dubai ay muddo dheer ahayd mid ka mid ah halbowlayaasha dhaqaale ee Iran, gaar ahaan ganacsiga, xawaaladaha iyo nidaamka bangiyada.

Bankiyada Dubai ayaa muddo dheer lagu sheegay inay hayeen lacago badan oo xiriir la leh Iran, hase yeeshee qeyb weyn oo ka mid ah hantidaas ayaa xayiran sababo la xiriira cunaqabateynta Mareykanka.

Cunaqabateyntaas ayaa bankiyada caalamiga ah uga digeysa inay la macaamilaan hay’ado ama shaqsiyaad Iran ah oo liiska madow ku jira, haddii kale ay halis ugu jiraan in laga gooyo nidaamka maaliyadeed ee Mareykanka.

11-kii April, ilo sare oo Iran ah ayaa sheegay in Mareykanka uu ogolaaday in la sii daayo hanti Iran uga xayiran Qatar iyo bankiyo kale oo shisheeye, inkastoo sarkaal Mareykan ah uu si degdeg ah u beeniyey sheegashadaas.

Isha Iran ee xilligaas hadashay ayaa sheegtay in furitaanka hantida la xayiray uu “si toos ah ugu xiran yahay” xaqiijinta badqabka marin-biyoodka Hormuz, oo ah qodob muhiim ah oo ku jira wada-hadallada lagu doonayo in lagu soo afjaro colaadda.

Muqdisho (Caasimada Online) — Laga soo bilaabo Soomaaliya ilaa Salzburg, magaalada afaraad ee ugu weyn Austria, laga soo bilaabo garoomada maxalliga ah ilaa finalka ciyaaraha Yurub, seerigu wuu sii dhawaaqayaa, mana muuqato inuu dhowaan joogsan doono.

Xilli uu soo jiitay indhaha bahda kubadda cagta caalamka, garsooraha caanka ah ee Soomaaliyeed Cumar Cartan ayaa loo magacaabay inuu dhexdhexaadiyo kulanka weyn ee finalka koobka UEFA Super Cup, kaas oo dhex mari doona kooxaha Paris Saint-Germain (PSG) iyo Aston Villa, laguna qaban doono magaalada Salzburg.

Marka laga soo tago xiisaha ciyaarta, magacaabistani waxay xambaarsan tahay macne qoto dheer oo taariikhi ah iyo astaan gaar ah, gaar ahaan qaaradda Afrika, halkaas oo matalaadda garsoorka heerka sare ee kubadda cagta Yurub ay muddo dheer ahayd mid xaddidan.

Horumarkan ma aha oo keliya guul shakhsi ah ama mid dal gaar ah u soo hoyatay, balse waa guul weyn oo ay wada leedahay qaaradda Afrika oo dhan.

Waa kuma Cumar Cartan?

Cumar Cartan waa garsoore kubadda cagta ah oo u dhashay Soomaaliya, kaas oo si deggan sumcad weyn uga dhex dhistay wareegyada garsoorka caalamiga ah ee hoos yimaada qaab-dhismeedka FIFA, CAF iyo UEFA.

Isagoo ka yimid Soomaaliya, dal horumarkiisa kubadda cagta ay caqabad ku noqdeen in ka badan 30 sano oo xasillooni-darro amni, mid siyaasadeed iyo caqabado dhinaca kaabayaasha dhaqaalaha ah, kor u kiciisa sumcadeed wuxuu astaan u yahay adkeysi iyo go’aan adag.

Garsooridda heerkan oo kale ah waxay u baahan tahay sannado badan oo horumar iyo tababar joogto ah ah, iyadoo la soo maro horyaallada maxalliga ah, barnaamijyada tababarka caalamiga ah, imtixaanno jireed oo adag iyo qiimeyn joogto ah oo lagu sameeyo qaabka garsooraha u maamulo ciyaarta.

Garsoorayaasha laguma qiimeeyo oo keliya saxnaanta go’aannadooda, balse sidoo kale waxaa lagu qiimeeyaa maamulka ciyaarta, xiriirka ciyaartoyda iyo tababareyaasha, iyo awoodda ay u leeyihiin inay xakameeyaan cadaadiska marka ay ciyaartu meel adag mareyso.

Magacaabista Cartan ee kulan final ah oo ay wada ciyaarayaan laba ka mid ah kooxaha ugu waaweyn Yurub waxay muujineysaa inuu buuxiyey, welina sii wado buuxinta, halbeegyada ugu sarreeya ee garsoorka heer caalami.

Garsoorayaasha Afrika iyo masraxa caalamka

Taariikh ahaan, matalaadda garsoorayaasha Afrikaanka ah ee heerka sare ee Yurub waxay ahayd mid aad u kooban. Inkastoo ciyaartoyda Afrikaanka ah ay noqdeen cudud muhiim ah oo saameyn weyn ku leh kubadda cagta caalamka, haddana garsoorayaasha qaaradda ka socda badanaa kuma badna tartamada waaweyn ee Yurub, sida UEFA Champions League, Super Cup iyo finalada kale ee miisaanka leh.

Si kastaba ha ahaatee, labaatankii sano ee la soo dhaafay, hay’adaha maamula kubadda cagta, sida FIFA iyo UEFA, waxay kordhiyeen dadaallada lagu ballaarinayo fursadaha garsoorayaasha, iyagoo adeegsanaya barnaamijyo is-dhaafsi, akadeemiyo lagu horumariyo garsoorayaasha iyo magacaabisyo caalami ah.

Garsoorayaal Afrikaan ah ayaa horey u jebiyey caqabado dhowr ah tartamada Koobka Adduunka iyo kuwa CAF, balse magacaabista heer UEFA ah waxay muujineysaa aqoonsi ka duwan kuwa kale, maadaama ay si toos ah garsoorayaasha Afrikaanka ah u geyneyso bartamaha kubadda cagta heerka sare ee Yurub.

Sidaas darteed, shaqada Cumar Cartan waxay qeyb ka tahay silsilad sii kordheysa, balse weli naadir ah, oo garsoorayaal Afrikaan ah oo cagta saaraya masraxa ugu weyn ee kubadda cagta caalamka.

Maxay magacaabistani muhiim ugu tahay Afrika?

Marka hore, waxay jebineysaa caqabado fikradeed oo muddo dheer jiray. Muddo sanado ah, waxaa jiray aragti aan si cad loo sheegin oo ku saabsan maamulka isboortiga caalamiga ah, taas oo garsoorka heerka sare u aragtay meel ay ku xooggan yihiin Yurub iyo Koonfurta Ameerika.

Magacaabista Cartan waxay caqabad ku tahay sheekadaas, iyadoo caddeyneysa in heerka sare ee garsoornimadu uusan ku xirneyn meel juqraafi ahaan go’an.

Marka labaad, waxay dhiirigelin u tahay jiil cusub oo garsoorayaal ah. Gudaha Soomaaliya iyo guud ahaan Afrika, garsoorayaasha da’da yar badanaa ma helaan tusaalayaal badan oo ay ku daydaan oo jooga heerarka ugu sarreeya ee kubadda cagta.

Marka ay arkaan mid iyaga ka mid ah oo dhexdhexaadinaya ciyaar UEFA Super Cup ah, waxay taasi shidi kartaa hamiga kumannaan garsoorayaal ah oo mustaqbalka doonaya inay heerkaas gaaraan.

Waxay diraysaa farriin cad: uma baahnid inaad ka timaaddo waddan awood weyn ku leh kubadda cagta si aad u gaarto halka ugu sarreysa ee garsoornimada.

Marka saddexaad, waxay xoojineysaa sumcadda kubadda cagta Afrika. Aqoonsiga kubadda cagta Afrika badanaa waxaa lagu qeexi jiray ciyaartoydeeda. Hase yeeshee, magacaabistan waxay ballaarineysaa aqoonsigaas, iyadoo ku dareysa garsoorka heerka sare.

Waxay xoojineysaa fikradda ah in Afrika aysan kubadda cagta caalamka ku biirin oo keliya hibo garoonka dhexdiisa ah, balse ay sidoo kale ku biiriso daacadnimo, hoggaan iyo xirfad lagu xakameeyo ciyaaraha ugu adag.

Saameynta ballaaran ee kubadda cagta Afrika

Magacaabista Cumar Cartan waa mid ka badan astaan keliya. Waxay yeelan kartaa saameyn dhismeed oo ballaaran.

Barnaamijyada horumarinta garsoorayaasha ayaa laga yaabaa inay helaan maalgelin dheeraad ah, iyadoo xiriirrada kubadda cagta ee dalalka Afrika ay ku dhiirran karaan inay dhisaan nidaamyo tababar oo xooggan, maadaama ay arkaan in ay jiraan dariiqooyin caalami ah oo lagu gaari karo guul.

Sidoo kale, wada-shaqeynta UEFA iyo CAF ayaa laga yaabaa inay sii xoogeysato. Magacaabista noocan ah waxay muujin kartaa iskaashi qoto dheer oo dhex mara xiriirrada qaaradaha, gaar ahaan dhinaca horumarinta garsoorayaasha.

Kalsoonida caalamiga ah ee heerka garsoorka Afrika ayaa iyaduna kor u kici karta. Shaqo kasta oo heer sare ah oo lagu guuleysto waxay dhiseysaa kalsooni cusub oo loo qabo garsoorayaasha Afrikaanka ah ee loo magacaabi karo ciyaaraha waaweyn ee mustaqbalka.

Haddii isbeddelkani sii socdo, wuxuu si tartiib tartiib ah u dheellitiri karaa qeybinta caalamiga ah ee magacaabista garsoorayaasha heerka sare.

Xilli lagu faano, balse masuuliyad culus leh

Inkastoo dabaaldegga magacaabistan uu yahay mid xaq ah, haddana xilliyada noocan oo kale ah waxay sidoo kale xambaarsan yihiin cadaadis culus.

Ilaalinta iyo falanqeynta caalamiga ah ee heerka UEFA Super Cup waa mid aad u adag. Go’aan kasta waxaa lagu falanqeyn karaa adduunka oo dhan dhowr ilbiriqsi gudahood. Taasi waa xaqiiqada garsoorka heerka sare ee maanta: saxnaanta waa la filayaa, khaladaadkana si weyn ayaa loo buunbuuniyaa.

Cumar Cartan, hadafku ma aha oo keliya inuu ciyaarta si wanaagsan u maamulo, balse sidoo kale waa inuu sii xoojiyo kalsoonida lagu qabo garsoorayaasha Afrikaanka ah ee ka soo muuqanaya masraxa caalamka.

Seeriga laga maqlayo meel ka fog garoonka

Magacaabista Cumar Cartan ee dhexdhexaadinta kulanka PSG iyo Aston Villa ee Salzburg waa wax ka badan shaqo guul ah. Waa guul taariikhi ah oo u soo hoyatay isboortiga Afrika.

Waxay muujineysaa in dariiqyadii mar loo tixgeliyey inay xiran yihiin ay hadda si tartiib ah u furmayaan, inkastoo weli ay jiraan caqabado badan.

Afrika ahaan, tani waa xasuusin in aqoonsiga caalamiga ah uusan u gaar ahayn ciyaartoyda oo keliya. Wuxuu sidoo kale gaari karaa garsoorayaasha, tababareyaasha, falanqeeyayaasha iyo maamulayaasha sii wada inay ku koraan xirfad, hufnaan iyo heer sare.

Laga soo bilaabo Soomaaliya ilaa Salzburg, laga soo bilaabo garoomada maxalliga ah ilaa finalada Yurub, seeriga garsoorka wuxuu sii wadaa inuu dhawaaqo.

Markanna, wuxuu xambaarsan yahay codka horumarka Afrika ee dunida oo dhan.

W/D: Cali Muxiyaddiin
Email: [email protected]

Muqdisho (Caasimada Online) – Garsooraha caalamiga ah ee Soomaaliyeed, Cumar Cabdulqaadir Cartan ayaa sheegay in uusan dooneyn inuu qaato baasaboor aan kan Soomaaliya ahayn, isaga oo dhalinyarada Soomaaliyeed ugu baaqay inay ku faanaan dalkooda iyo jinsiyaddooda.

Cartan ayaa sheegay in dadka Soomaaliyeed, gaar ahaan dhalinyarada iyo siyaasiyiinta haysta baasaboorrada dalalka shisheeye ay muhiim tahay inay qiimeeyaan baasaboorka dalkooda hooyo, ayna ka shaqeeyaan sidii loo xoojin lahaa sumcaddiisa iyo awooddiisa.

Garsooraha ayaa xusay in qaadashada baasaboor shisheeye ay inta badan la xiriirto xaalado qaxootinimo, isagoo tilmaamay in qofka fursad u haysta inuu ku noolaado dalkiisa ay habboon tahay inuu ku dheganaado baasaboorkiisa Soomaaliyeed.

Waxa uu sidoo kale muujiyay rajo ku aaddan mustaqbalka Soomaaliya, isaga oo sheegay in dalka uu awood u leeyahay inuu horumar sameeyo haddii dhalinyaradu ay kaalintooda ka qaataan dib u dhiska iyo horumarinta qaranka.

“Baasaboor aan keenna ahayn ma rabno. Dhallinyaradu ma aha inay caadifad qaaddo oo ay yiraahdaan waddanka waan nacnay, kadibna ay qaxootinimada ka door bidaan dalkooda. Qof aan qaxooti ahayn ama aan xaaladdaas soo marin oo baasaboor kale haysta ma jiro,” ayuu yiri Garsoore Cumar Cabdulqaadir Cartan.

Hadalka Cartan ayaa kusoo aadaya xilli dunida si weyn looga hadal hayo dhacdadii dhowaan loogu diiday inuu galo dalka Mareykanka, taas oo keentay inuu seego ka qeyb-galka tartanka Koobka Adduunka ee 2026, halkaas oo FIFA ay u soo xulatay inuu garsoore ka noqdo.

Inkasta oo caqabaddaasi soo wajahday, Cartan ayaa ku adkeystay ku dhegganaanshaha baasaboorka Soomaaliya, isaga oo sheegay in xal u raadinta caqabadaha jira ay ka muhiimsan tahay in laga leexdo aqoonsiga iyo jinsiyadda dalka hooyo.

Si kastaba, Garsooraha u dhashay dalka Soomaaliya ee Cumar Cartan ayaa dhawaan dhex-dhexaadin doona ciyaarta weyn ee Super Cup-ka ee dhexmari doonta kooxaha Paris Saint-Germain iyo Aston Villa, sida uu ku dhawaaqay xiriirka ciyaaraha Yurub ee UEFA.

UEFA ayaa muujisay garab istaaggeeda iyadoo u dhiibtay hoggaaminta ciyaar weyn oo dhici doonta bilowga xilli ciyaareedka soo socda. Kadib markii ay dib u soo celiyeen saraakiisha xadka Mareykanka, guddiga maamula kubadda cagta Yurub ayaa xaqiijiyay inuu garsoori doono kulanka Super Cup-ka ee bisha August ka dhici doona magaalada Salzburg.

“Go’aanka Artan loogu magacaabay inuu garsoore ka noqdo ciyaarta Koobka Super Cup-ka ee UEFA ayaa loo qaatay iyadoo la raacayo hannaanka Is-fahamka ee dhowaan ay kala saxiixdeen UEFA iyo CAF si loo dhiiri-geliyo iskaashiga dhinacyo badan, oo ay ku jirto garsooridda,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay UEAFA.

Sidoo kale wuxuu yiri: “UEFA iyo CAF waxaa ka go’an ballanqaad wadajir ah oo ku aaddan horumarinta kubbadda cagta ee heer kasta iyo horumarinta qiyaamka asaasiga ah ee midnimada, sinnaanta, iyo takoor-la’aanta.”