Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta xarunta dowladda hoose ee Xamar ka qabsoomay kulan isla xisaabtan ah, xilli uu guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir uu wado isla xisaabta maaliyadeed ee dakhliga kasoo xarooda caasimadda.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna Duqa magaalada Muqdisho Yuusuf Madaale oo kulankan la qaatay agaasimeyaasha iyo howlwadeenada waaxyaha Dakhliyadda kala duwan ee dowladda hoose ee Xamar, ayaa sidoo kale waxa qeyb ka aheyd wacyigelin, si loo adkeeyo hufnaanta shaqo ee umadda u hayaan.

Agaasimaha diinta iyo awqaafta maamulka gobolka Banaadir Sheekh Cabdullaahi Garuun iyo Sheekh Cali-nuur Xoogsade oo kulanka ka hadlay ayaa diirada saaray qiimaha diinteena islaamka ay siisay maalka, dhowrista hantida, amaanada iyo xaaraantimeynta rashwada.

Guddoomiye Madaale ayaa sheegay in la-dagaalanka musuqa iyo dokumentiyada been abuurka uu sababay in kor loo qaado miisaaniyadda dowladda hoose, isla markaana lagu guuleystay in la dhowro xuquuqda shaqaalaha.

Sidoo kale waxa uu guddoomiyaha si gaar ahh ugu mahad-celiyay howl-wadeenada waaxyaha dhakhliyada sida ay ugu qeyb qaateen kobaca dhaqaalada dowladda hoose ee Xamar.

Duqa Muqdisho ayaa ugu dambeyntiina wuxuu kula dardaarmay howl-wadeenada waaxyaha dakhliyadda kala duwan in ay ku dadaalaan Amaanada iyo ilaalinta hantida ummadda, asigoona ka digay in lagu xadgudubo dhakhaalaha laga soo qaado shacabka.

Qorshahan isla-xisaabtanka ee uu wado duqa Muqdisho ayaa durba horseeday kororka miisaaniyadda dowladda hoose, ayada oo ay meesha ka baxeen lacago la leexsan jiray, taas oo maamulka joogo uu ku tilmaamay mid bilow fiican u ah qorshahaan.

New York (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre oo haatan ku sugan magaalada New York oo uu uga qayb-galayo shirka golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobey ayaa weli kulamo gaar gaar ah ka wada  magaaladaasi.

Xamza ayaa kulan doceed muhiim ah la yeeshay Molly Phee, Kaaliyaha Xoghayaha Arrimaha Dibedda Mareykanka ee Afrika, isaga oo kala hadlay saddex qodob oo xasaasi ah.

Sidoo kale waxa labada mas’uul ka wada-hadleen arrimo ku aadan xoojinta xiriirka labada waddan, sidii la isaga kaashan lahaa la dagaallanka argagixisada, amniga gobolka Geeska Afrika.

Waxaa kale oo kulankan lagu soo qaaday qaabka ay labada waddan ee Soomaaliya iyo Mareykanka ay iskula shaqeyn lahaayeen Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay oo Soomaaliya ay xubinnimadeeda qaadan doonto sanadka cusub.

Ra’iisul wasaaraha sidoo kale wuxuu horay New York ugula kulmay Danjiraha Mareykanka ee Qaramada Midoobay, Ambassador Linda Thomas-Greenfield, oo ay ka wada arrinsadeen xoojinta xiriirka iyo iskaashiga ka dhaxeeya labada dal Soomaaliya iyo Mareykanka.

Madaxda kale ee uu la shiray waxaa kamid ah wakiilka gaarka ah ee Ururka Midowga Yurub u qaabilsan Geeska Afrika, Annette Weber oo ay ka wada-hadleen arrimo ay kamid yihiin  xoojinta xiriirka iyo wadashaqeynta ka dhaxeysa EU iyo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada horumarinta dhaqaalaha, amniga iyo siyaasadda.

Waxaa kale oo uu ra’iisul wasaaruhu kulan la yeeshay Amiirka leh dhaxalka dalka Kuwait, Sheekh Sabaax Khaalid Al-Hamad Al-Mubarak oo isna ku sugan magaalada New York, waxayna ka wada-hadleen xoojinta cilaaqaadka iyo iskaashiga taariikhiga ah ee u dhaxeeya labada waddan ee walaalaha ah ee Soomaaliya iyo Kuwait.

Sidoo kale wuxuu Amiirka ugu hambalyeeyay dowladda Soomaaliyeed horumarka ay ka sameysay dhinacyada amniga, siyaasadda iyo dhaqaalaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyihii ciidamada booliska Soomaaliya Sarreeye Gaas Sulub Axmed Firin ayaa xilka laga qaaday goor dhow, ayada oo loo magacaabay xil wasiir ku-xigeen. 

Qoraal kasoo baxay xafiiska ra’iisul wasaaraha ayaa lagu yiri “Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamse Cabdi Barre, ayaa u magacaabay, Mudane Sulub Axmed Firin, Wasiir Ku-Xigeenka Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada XJFS.” 

Xil ka qaadista Sulub ayaa timid saacado un kadib markii madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu u dallacsiiyey darajada Sarreeye Gaas. 

Warar aan weli la xaqiijin ayaa sheegaya in madaxweyne Xasan Sheekh uu qorsheynayo inuu xilka taliyaha booliska u magacaabo Jeneral Asad Diyaano oo reer Puntland ah.

Hadii Asad Diyaano loo magacaabo Booliska Soomaaliya, waxay ka dhigan tahay in Xasan Sheekh uu ka dhabeynayo dagaalka siyaasadeed ee kala dhexeeya Saciid Deni, maadaama xilalkii uu siiyey siyaasiyiinta isaga kasoo horjeeda.

Gobolka Bari oo muhiim u ah Puntland waxaa degan ciidamo uu xukumo Asad Diyaano walaalkiis, kuwaas oo aad u tababaran, islamarkaana Saciid Deni aan ka amar qaadan, waxaana suurtagal ah in dowladda dhexe ay Saciid Deni uga awood badiso Boosaaso iyo guud ahaan gobolka Bari. 

Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sidoo kale xalay xilal la-taliye u magacaabay siyaasiin kale oo reer Puntland ah.

Madaxweynaha ayaa Axmed Jaamac Maxamed Cillal u magacaabay in uu noqdo La-Taliyaha Sare ee Arrimaha Dimuqraadiyadda iyo Dowlad Wanaagga. Sidoo kale Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa Cabdisamad Maxamed Gallan oo ah wasiirkii hore ee amniga Puntland u magacaabay La-Taliyaha Sare ee Arrimaha Federaalka. 

Awdheegle (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay howlgal culus oo maanta ka dhacay gobolka Shabeelaha Hoose, kaas oo khasaare culus lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka oo ay si wadajir ah u sameeyeen ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Gorgor iyo guutada 14-ka October ee Xoogga dalka ayaa waxa uu si gaar ah uga dhacay  deegaanka Jowhar-Awdheegle, halkaas oo ay isku uruursanayeen Al-Shabaab.

Warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa waxaa lagu sheegay in ciidamada oo ka war helay dhaq-dhaqaaqa kooxda ay weerareen, kadibna ay dileen maleeshiyaad iyo horjoogayaal ku sugna halkaasi.

“Howlgal qorsheysan oo si wada jir ah ay u fuliyeen Ururka 175-aad ee guutada 17-aad Gorgor iyo Ururka 146-aad ee guutada 14-ka October oo kawada tirsan Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa lagu khaarijiyay Maleeshiyaad Khawaarijta ka tirsan oo ay horjoogayaal ku jiraan” ayaa lagu yiri qoraalka.

Xubnaha Al-Shabaab ee la weeraray ayaa goobta uu howlgalka ka dhacay ku lahaa shir, sida lagu sheegay qoraalka kasoo baxay dowladda, waxaana xog ka helay ciidamada uu sidaas duulaanka ugu qaaday.

Sidoo kale waxaa la fishiliyay dhagar ay maleegayeen xubnaha Al-Shabaab ee lagu beegsaday aagga degmada Awdheegle, sida lagu sheegay warsaxaafadeedka.

“Howlgalka ayaa si gaar ah looga fuliyay deegaanka Jowhar-awdheegle oo 5-KM ujira Degmada Awdheegle, halkaas oo saacadihii la soo dhaafay ay Khawaarijta ka wadeen is Aruursi iyo Shirar ay ku Abaabulayeen dhibaateynta Shacabka Soomaaliyeed ee aan waxba galabsan.” Ayaa mar kale lagu yiri warsaxaafadeedka.

Waxaa kale oo lasii raaciyay “Waxaa qorshahoodii fashiliyay Geesiyaasha Qarankeenna oo u daatay, khasaarre kala duwanna gaarsiiyay Khawaarijta aan Arxanka laheyn ee Argagixisada ah.”

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, mana jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay dhanka kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee ay guusha ka sheegatay dowladda federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa magacaabay labo La-Taliye Sare oo kaalin weyn ka qaadan doona hirgelinta qorsheyaasha muhiimka ah ee dowladnimada, Dimuqraadiyadda, iyo Federaaleynta Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa Axmed Jaamac Maxamed Cillal u magacaabay in uu noqdo La-Taliyaha Sare ee Arrimaha Dimuqraadiyadda iyo Dowlad Wanaagga.

Sidoo kale Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa Cabdisamad Maxamed Gallan oo ah wasiirkii hore ee amniga Puntland u magacaabay La-Taliyaha Sare ee Arrimaha Federaalka.

“Labadan Lataliye oo leh khibrad sare iyo waayo-aragnimo ku saabsan dowlad wanaagga iyo Federaalka ayaa Madaxweynaha Jamhuuriyaddu waxa uu kula dardaarmay in ay si hufan uga soo baxaan shaqada ay ka sugayaan shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri dikreeto ka soo baxday xafiiska Madaxweyne Xasan Sheekh.

Siyaasiyiinta ka soo jeeda Puntland ee Madaxweyne Saciid Deni ay siyaasadda isku hayaan ayaa intooda badan isku soo dhiibtay dowladda federaalka, si ay xilal uga helaan, waxaana oa mid ah xubnahaan caawa la magacaabay.

Sidoo kale waxaa jira xog sheegeysa in Asad Diyaano oo Saciid Deni kula tartamay madaxtinimada Puntland hadda loo magacaabi rabo Taliyaha ciidanka booliska Soomaaliyeed, Xasan Sheekh ayaa maanta muujiyey saan-saan xil ka qaadis, kadib markii uu Taliska ugu tegay, hal darajana dalacsiiyey Taliyaha hadda jooga Sulub Axmed Firin.

Hadii Asad Diyaano loo magacaabo Booliska Soomaaliya, waxay ka dhigan tahay in Xasan Sheekh uu ka dhabeynayo dagaalka siyaasadeed ee kala dhexeeya Deni, maadaama xilalkii uu siiyey siyaasiyiinta isaga kasoo horjeeda.

Gobolka Bari oo muhiim u ah Puntland waxaa degan ciidamo uu xukumo Asad Diyaano walaalkiis, kuwaas oo aad u tababaran, kuwaas oo Saciid Deni aan ka amar qaadan, waxaana suurtagal ah in dowladda dhexe ay Saciid Deni uga awood badiso Boosaaso iyo guud ahaan gobolka Bari.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qayb galay Munaasabad ka dhacday Xarunta Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa darajada Sarreeye Gaas u dalacsiiyay Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed Jeneral Sulub Axmed Firin.

Madaxweynaha ayaa Taliska, Hoggaanada, Saraakiisha iyo guud ahaan Ciidamada Booliska Soomaaliyeed ku bogaadiyay guulaha ay ka gaareen ilaalinta nabad-galyada dalka.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku adkeeyey ciidanka booliska ku dhaqanka shuruucda Ciidamada, si loo xaqiijiyo hufnaanta shaqo ee ciidamada.

Sidoo kale Madaxweynaha ayaa Taliye Sulub ku amaanay sida uu ciidanka ugu soo biiriyey oo fursad u siiyey dhalinyarada firfircoon ee u caaboon inay u shaqeeyaan dalkooda.

Xasan Sheekh ayaa ka hadlay nidaamka dalacsiinta saraakiisha ciidamada, isagoo sheegay in dalacsiintu ay ku xiran tahay shaqo, balse aysan ku xireyn waqti iyo in laga baryo madaxda.

Warar hoose oo soo baxaya ayaa sheegaya in todobaadkan si rasmi ah loogu dhawaaqi doono magacaabista taliyaha cusub ee ciidanka Booliska Soomaaliyeed oo muddo dheer dib u dhaceysay, sababo la xiriira is qab-qabsi hareeyay kursigan oo uu hadda ku fadhiyo Jeneraal Sulub Axmed Firin oo kasoo jeedo Jubbaland.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa Caasimada Online u sheegay in Khamiista berri ah la magacaabayo taliyaha cusub ee Booliska oo loo wado Janaraal Asad Cismaan Diyaano oo kasoo jeedo Puntland.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in qorshaha uu yahay in Asad lagu magacaabo shirka Golaha Wasiirada oo uu todobaadkan guddoomin doono ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka, Saalax Axmed Jaamac.

Xogihii u dambeeyay ee kursigan waxay sheegayaan inay Xasan Sheekh iyo Xamza ka wada-hadleen in kursiga la siiyo Asad Diyaano, oo hoos loo dhigo colaaddii ay ku mideysnaayeen ee reer Puntland.

Xamza waxaa la sheegay inuu hadda halkii hore kasoo dabcay oo uu ogol yahay in la beddelo Sulub, si loogu diyaar garoobo marxalada labaad ee xukunka Xasan Sheekh oo hadda laba jirsaday.

Hoos ka daawo Xasan Sheekh

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa jawaab adag ka bixiyay tallaabo ay maanta qaaday dowladda dhexe, kadib markii la hor istaagan safar uu Baydhaba ku tegi lahaa Xildhibaan Maxamed Sheekh Cabdullahi Ciirow oo laga reebay diyaaraddii uu raaci lahaa.

Siyaasiga Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa si weyn u cambaareeyay xayiraadda la saaray xildhibaanka, wuxuuna sheegay inay tahay arin halisteeda leh oo ku tumasho ah.

Sidoo kale wuxuu ka digay hanjabaadyo uu sheegay inay ka imaanayaan dhanka madaxweynaha, isaga oo ku macneeyay ku takrifal awoodeed iyo kalitalisnimo.

“Safar u diidista xildhibaannada iyo farriimaha hanjabaadda ah ee Madaxweynuhu ka soo jeedinayo Masjidka ee ah in saqda dhexe guryaha la iskugu soo daadanayo waa saansaan halisteeda leh. Ku takrifalka awoodda dowladda, ku tumashada xuquuqda muwaadinka, xorriyad ka xayuubinta, caga-juglayska, maquuniska iyo kalitisnimadu waa sababihii keenay burburka dowladda, welina caqabadda ku ah dhismaheeda” ayuu yiri warsame.

Hoos ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:-

Waxaan canbaaraynayaa safarka ay maanta hay’adda amniga kaga xanibtay xildhibaan Maxamad Sheikh C/llaahi (Ciro) oo u safrayey magaalada Baydhabo. Waa xildhibaankii labaad oo safar loo diido.

Xorriyadda safarka waxa ay ka mid tahay xuquuqda aasaasiga ah ee dastuurku u damaanad qaaday muwaadinka, kumana sii jiro xildhibaan xasaanad leh.

Safar u diidista xildhibaannada iyo farriimaha hanjabaadda ah ee Madaxweynuhu ka soo jeedinayo Masjidka ee ah in saqda dhexe guryaha la iskugu soo daadanayo waa saansaan halisteeda leh. Ku takrifalka awoodda dowladda, ku tumashada xuquuqda muwaadinka, xorriyad ka xayuubinta, caga-juglayska, maquuniska iyo kalitisnimadu waa sababihii keenay burburka dowladda, welina caqabadda ku ah dhismaheeda.

Waxaan ugu baaqayaa madaxda qaranka in ay ka waantoobaan ku tumashada dastuurka iyo sharciga, ku takrifalka xuquuqda muwaadinka, kana fogaadaan ficilka gurracan ee bulshada kala fogaynaya.

Ankara (Caasimada Online) – Hay’adda sirdoonka maaliyadda ee Jamhuuriyadda Turkiga (MASAK) iyo xarunta warbixinadda maaliyadda Financial Reporting Center (FRC) ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta Ankara ku kala saxiixday heshiis is-faham oo muhiim ah.

Heshiiskan ayaa ku qotoma wada-shaqeyn dhex-mara hay’addaha sirdoonka maaliyadadeed ee labada dal, kaas oo looga gol leeyahay adkeynta xiriirka saaxibtinimo iyo wada-shaqeynta labada dowladood ee Soomaaliya iyo Turkiga.

Heshiiskan ay maanta saxiixdeen labada dhinac ayaa sidoo kale mid la iskaga kaashanayo ka-hortaga dembiyada maaliyadda, lacag dhaqida iyo la-dagaalanka maalgalinta argagixisada (Anti-money laundering and combating the financing of terrorism (AML/CFT).

Unugyada sirdoonka maaliyadda ee labada dal ayaa iska kaashan doona si waafaqsan sharciga ka-hortaga lacag dhaqidda iyo la-dagaalanka maalgelinta argagixisada ee dalalkooda, ururinta, hormarinta, falan-qeynta macluumaadka iyo xogaha la xiriira dembiyada maaliyadda ee ka dhaca laba dal.

Sidoo kale labada dal ayaa isweydaarsan doona khibradaha iyo waaya aragnimada la xiriira la-dagaalanka dembiyada maaliyadda gaar ahaan ka-hortaga lacag dhaqidda iyo la-dagaalanka maalgelinta argagixisada, heshiiskan ayaa sare u qaadaya isla markaana xoojinaya talaabooyinka iyo qorshayaasha ka-hortaga dhammaan dembiyada maaliyadda ee ka dhaca labada dal.

Labada hay’addood ayaa si xor ah isugu dhaafsan doona macluumaadka iyo xogaha iyada oo la raacayo mabaadi’da Isweydaarsiga macluumaadka ee u dhexeeya hay’adaha sirdoonka maaliyadda iyo kan caalamiga ah, ayna ku jirto is-weydaarsiga warbixinadda dhaq-dhaqaaqyada shakiyada leh Suspicious Transaction Reports (STRs) iyo xogaha kale ee khuseeya si loo aqoonsado loola dagaallamo dambiyada maaliyadeed, ayada oo loo hogaansamaayo sharciyada iyo xeerarka caalamiga ah.

Xarunta warbixinadda maaliyadda (XWM) iyo hay’adda sirdoonka maaliyadda ee Jamhuuriyadda Turkiga ayaa dhisi doona awoodooda, waxayna ka qayb qaadanayaan barnaamijyo tababar wadajir ah, aqoon-is-weydaarsiyo, iyo dadaallo kale si loo dhiso awoodda loona horumariyo xirfadaha shaqaalaha hay’addaha sirdoon ee labada dal.

Heshiiskan ayaa muhiim u ah ilaalinta shabakadaha sirdoonka maaliyadeed ee xoojinta xiriirka hanaanka la-dagaalanka dembiyada maaliyadeed, nabadgalyada iyo sare u qaadista kobaca dhaqaalaha ee labada dal.

Munasabada lagu kala saxiixanayey heshiiskan ayaa waxaa goobjoog ka ahaa safiirka Soomaaliya u fadhiya Turkiga Ambassador Fadxudin, agaasimaha xarunta warbixinnada maaliyadda Marwo. Aamina Maxamed Cali iyo Agaasimaha hay’adda sirdoonka maaliyadda Turkiga Mr. Hassan KEYMAK.

Garoowe (Caasimada Online)  – Maamul goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland ayaa taageero wayn u muujiyay madaxweynihii hore ee HirShabelle, haddana ah ku xigeenka Xoghayaha guud ee IGAD Maxamed Cabdi Waare oo dhowaan si weyn loogu dhaleeceeyay khudbad uu ka jeediyay magaalada Garoowe, taas oo uu uga hadlay xiisadda u dhexeysa waddamada Itoobiya iyo Masar.

Madaxweyne Saciid Deni oo hadal ka jeediyay Garoowe ayaa taageeray Maxamed Cabdi Waare, wuxuuna sheegay inuu ku raacsan yahay hadalka uu yiri ee ka dhanka ah imaatinka Masar.

“Inkastoo dhaliilo badan uu la kulmay Waare warkiisii, laakiin aniga waan ku waafaqsanahay waa xaqiiqo jirto in meeshaas ay wax ku socdaan” ayuu yiri Saciid Deni.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Hadalka marka uu qofka adeegsanaayo ma’aha maanta, beri iyo saa dambe ayay dhaceysaa laakiin saa-saanka ay hadda wax ku socdaan haddii lagu sii eegto oo ayaamo sii socdaan 10  sano ee soo socdo xaalka sidaan waa ka duwanaanaa”.

Waare oo ka qayb-galayay shir sanadeedka Nabadda ee PDRC ayaa dhowaan si aan gambasho lahayn uga hadlay loolanka Itoobiya iyo Masar ee Soomaaliya, kaas oo sii xoogeystay maalmihii lasoo dhaafay, wuxuuna sheegay in labada dal ee Itoobiya iyo Masar aanay wax dan ah u ahaynin Soomaaliya, waxaana uu si weyn uga horyimid in xilligan Masar lagu soo dhaweeyo magaalada Muqdisho, isaga oo su’aal ka keenay halkii ay jirtay 30-kii sano ee ay burburka la daala dhaceysay Soomaaliya.

“Itoobiya iyo Masar nin annaga qaraabo nala ah ma jiro 30 sano ayaan halkan joognay nooma imaan maxay hadda soo dooneen?. Qiil ayaan u raadineynaa Masar annagoo leh Islaam waayay, haddii ay Islaam tahay 30-kii sano ee la soo dhaafay xagee jireen?” ayuu horay u yiri Maxamed Waare.

Dhankiisa waxaa isna soo hadlay wasiirkii arrimaha dibadda Soomaaliya, Yuusuf Garaad oo u caqli celiyay Waare, wuxuuna kula taliyay kula taliyay xoghaye ku-xigeenka IGAD inuu ka gaabsado siyaasadaha is-diidan ee dalalka xubnaha ka ah urur-goboleedka IGAD.

“Walaalkeey Waare inta uu yahay ku Xigeenka Xoghayaha fulinta IGAD, marka uu fagaare joogo ama uu saxaafad la hadlayo laba middood ayaa la gudboon. Waa in uu gebi ahaanba ka aammuso siyaasadda dalalka IGAD oo ay ku jirto Soomaaliya iyo xiriirradooda caalamiga ah” ayuu isaguna yiri wasiir hore Yuusuf Garaad Cumar.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar hoose oo soo baxaya ayaa sheegaya in todobaadkan si rasmi ah loogu dhawaaqi doono magacaabista taliyaha cusub ee ciidanka Booliska Soomaaliyeed oo muddo dheer dib u dhaceysay, sababo la xiriira is qab-qabsi hareeyay kursigan oo uu hadda ku fadhiyo Jeneraal Sulub Axmed Firin oo kasoo jeedo Jubbaland.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa Caasimada Online u sheegay in Khamiista berri ah la magacaabayo taliyaha cusub ee Booliska oo loo wado Janaraal Asad Cismaan Diyaano oo kasoo jeedo Puntland.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in qorshaha uu yahay in Asad lagu magacaabo shirka Golaha Wasiirada oo uu todobaadkan guddoomin doono ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka, Saalax Axmed Jaamac.

Xogihii u dambeeyay ee kursigan waxay sheegayaan inay Xasan Sheekh iyo Xamza ka wada-hadleen in kursiga la siiyo Asad Diyaano, oo hoos loo dhigo colaaddii ay ku mideysnaayeen ee reer Puntland.

Xamza waxaa la sheegay inuu hadda halkii hore kasoo dabcay oo uu ogol yahay in la beddelo Sulub, si loogu diyaar garoobo marxalada labaad ee xukunka Xasan Sheekh oo hadda laba jirsaday.

Kursiga hadda waxaa ku fadhiya Jeneraal Sulub oo si gaar ah isku xisaab ku yihiin ra’iisul wasaare Xamza. Gudaha saami-qeybsiga reerka uu Xamza ku metelo 4.5 ayaa dheelinaayay muddooyinkii lasoo dhaafay, iyada oo ra’iisul wasaaraha uu hal dhinac marsaday xilkiisa

Sidoo kale Xubno badan oo siyaasiyiin ah oo reer Puntland oo madaxweyne Xasan Sheekh dhowr jeer kala hadlay mowduucan, ayuu Xasan u sheegay inay xaggiisa diyaar ka tahay, balse wuxuu farta ugu fiiqay dhinaca xafiiska ra’iisul wasaaraha, kadibna waxay xubnahaasi u sheegeen Xasan Sheekh inuu isagu soo xaliyo ra’iisul wasaarihiisa.

Si kastaba, haddii lagu dhawaaqo magacaabista Asad Diyaano ayaa waxa ay kusoo aadeysaa, ayada oo hadda ay yare qabowday xiisadda u dhexeysa dowladda dhexe iyo Puntland, kadib markii uu wadahadal ku baaqay madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Puntland, Saciid Cabdullahi Deni oo Talaadadii booqday xarunta taliska ciidamada Daraawiishta Puntland ee 54-aad ayaa sheegay in Puntland ay qaadeyso dagaal cusub oo ka dhan ah kooxaha argagixsada.

Deni oo khudbad u jeediyay cutubyo ka tirsan kuwa Puntland ayaa shaaca ka qaaday inay bilaabayaan guluf ka dhan ah Al-Shabaabka iyo Daacishta ku sugan dhulka buuraha ee gobollada Sanaag iyo Bari ee maamulkaasi, si halkaasi looga saaro.

Sidoo kale madaxweynaha ayaa faray ciidamada uu la kulmay inay isku diyaariyaan howlgallada cusub ee ka bilaabanayaan gobolladaasi oo ay ka qayb-geli doonaan.

Saciid Deni ayaa wacad ku maray in halka ay ku dhuumaleysanayaan kooxaha argagixisada ay uga daba tegi doonaan, isla markaana ay ka saari doonaan buuraha hoostooda.

“Ma jirto dhulkeenna meel cid aan Puntland ahayn xukunto marka laga reebo dhawr nin oo sida daanyeerada qarar saaran kuwaasina waxa uga daba-tagaya buuraha ciidamada Puntland” ayuu khudbaddiisa ku yiri madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni.

Puntland ayaa marar badan dhulka buuraleyda ah ee maamulkaasi kula dagaalantay kooxaha Al-Shabaab iyo Daacish, inkastoo weli ay ku sugan yihiin halkaasi.

Dagaalka tooska ah marka laga tego waxaa barbar socda howlgallo gaar ah oo ay ciidamada ammaanka Puntland ka sameeyaan magaalooyinka waa wayn, kuwaas oo lagu soo qabtay shabakado isku xiran oo ugu dambeyn lagu xukumay dil, kadibna la toogtay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya, isla markaana kasoo jeeda Koonfur Galbeed ayaa saaka lagu celiyay garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, kaas oo doonayay inuu gaaro Baydhaba.

Ciidamo ka tirsan kuwa Nabad Sugidda ayaa lasoo warriyay inay is-hortaag ku sameeyeen safarka xildhibaanka, waxaana laga reebay diyaaraddii uu raaci lahaa.

Xildhibaanka ay arrintan saameysay oo ah Xildhibaan Maxamed Sheekh Cabdullahi Ciirow oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa xaqiijiyay in laga baajiyay safarkii uu ku tegi lahaa magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay oo ah deegaan doorashadiisa.

Ciirow ayaa si weyn u eedeeyay hoggaanka NISA ee jooga garoonka, isagoo uu tilmaamay inay ka dambeeyeen in laga hor istaago inuu raaco diyaaraddii ku socotay Baydhaba.

Horay sidaan oo kale waxaa iyadana loogu diiday inay Baydhaba aado Xildhibaan Sareedo Maxamed Cabdulle, inkastoo maalmo kadib loo ogolaaday inay tegto Koonfur Galbeed oo si weyn loo soo dhaweeyay markii ay ka degtay garoonka diyaaradaha Shaati Gaduud.

Arrimahan ayaa la xiriirinayaa xiisadda u dhexeysa Koonfur Galbeed iyo Villa Soomaaliya, walow uu jiro heshiis hordhac ah oo ay labada dhinac ka gaareen khilaafka dhexdooda ah.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dowladda dhexe iyo Koonfur Galbeed oo ku aadan safarka xildhibaannada lagu xanibay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde.

Xiisadda ka dhex aloolsan labada dhinac waxa ay timid markii uu maamulka Laftagareen uu ka horyimid qorshaha Villa Soomaaliya ee ku aadan arrinta Itoobiya oo dowladdu rabto inay gebi ahaan ka baxdo dalka, laguna beddalo ciidan kumaan kun ah oo ka imaanaya Masar.

New York (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre oo haatan ku sugan magaalada New York ayaa kulan gaar ah la qaatay ergeyga gaarka ah ee Ururka Midowga Yurub u qaabilsan Geeska Afrika, Annette Weber.

Xamza iyo Annette Weber ayaa ka wada-hadlay arrimo xasaasi ah oo ay kamid yihiin  xoojinta xiriirka iyo wadashaqeynta ka dhaxeysa EU iyo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada horumarinta dhaqaalaha, amniga iyo siyaasadda.

Sidoo kale waxaa kulanka lagu soo qaaday xiisadda ka taagan Geeska Afrika, gaar ahaan caqabadaha haatan soo wajahay oo ay ugu horreyso xiisadda u dhexeysa Soomaaliya iyo Itoobiya ee ka dhalatay heshiiska badda ee uu Abiy Axmed la galay maamulka Somaliland.

Labada dhinac ayaa hoosta ka xariiqay baahida loo qabo in ay muhiim tahay in laga wada shaqeeyo amniga iyo nabadda gobolka Geeska Afrika.

Kulankan ayaa qayb ka ah shirar xasaasi ah oo uu haatan ra’iisul wasaare Xamza ka wado xarunta QM ee New York oo uu kaga qayb-galayo shirka Golaha loo dhan yahay.

Madaxda uu la kulmay waxaa kamid ah Danjiraha Mareykanka ee Qaramada Midoobay, Ambassador Linda Thomas-Greenfield, oo ay ka wada arrinsadeen xoojinta xiriirka iyo iskaashiga ka dhaxeeya labada dal Soomaaliya iyo Mareykanka.

Waxaa kale oo uu ra’iisul wasaaruhu kulan la yeeshay Amiirka leh dhaxalka dalka Kuwait, Sheekh Sabaax Khaalid Al-Hamad Al-Mubarak oo isna ku sugan magaalada New York, waxayna ka wada-hadleen xoojinta cilaaqaadka iyo iskaashiga taariikhiga ah ee u dhaxeeya labada waddan ee walaalaha ah ee Soomaaliya iyo Kuwait.

Sidoo kale wuxuu Amiirka ugu hambalyeeyay dowladda Soomaaliyeed horumarka ay ka sameysay dhinacyada amniga, siyaasadda iyo dhaqaalaha.

New York (Caasimada Online) – Dalka Nigeria ayaa ku biiray baaqyada isa soo taraya ee ka soo yeerayaya madaxda Afrikaanka ah ee joogta shirka 79-aad ee Qaramada Midoobay ee ka socda magaalada New York ee dalka Mareykanka.

Baaqyadaas ayaa lagu dalbanayaa in isbedel deg deg ah lagu sameeyo golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay, isla markaana talada wax laga siiyo madaxda dalalka Afrika.

Afrika ayaa muddo dheer ku baaqeysay in matalaad joogto ah ay ka hesho golaha ammaanka ee ugu sarreeya adduunka.

Wasiirka gaashaandhigga Nigeria oo khudbad ka jeedinayay wadahadal gaar ah oo is-dhexgal ah oo ka dhacay shir-madaxeedka, ayaa sheegay in dib u habeyntu ay kor u qaadi doonto ka qayb galka iyo qotodheereynta nabadda iyo ammaanka adduunka.

Horay madax badan oo Afrikaan ayaa sidaan oo kale dalabkaan culus ugu soo bandhigtay shirarka golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobey, balse dheg jalaq looma siin.

Shirka lagu soo bandhigay dalabkaan hadal-heynta abuuray waxaa Soomaaliya uga qeyb galay Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre oo ka jeediyey khudbad dheer, inkastoo uusan ka hadlin arrintaan ay Afrika dalbaneyso.

Xamsa Cabdi Barre iyo wafdigiisa Soomaaliya ka socda ayaa weli ku sugan New York, halkaas oo kulamo doceedyo uu la qaadanayo madaxda caalamka uu ka wado, taasi oo fursad weyn u ah Soomaaliya oo dunida ka gadeysa qorshaheeda diblomaasiyadeed ee damaca Itoobiya.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Dowladda Itoobiya ayaa qaaday tallaabo horleh oo ku aadan damaceeda ku aadan in ciidamadeeda ay sii joogaan gudaha Soomaaliya, kuwaas oo qayb ka ah howlgalka ATMIS ee hoostaga Ururka Midowga Afrika.

Wasiirka arrimaha dibadda Itoobiya Taye Atske-Selassi oo la kulmay Catherine Molly Phee, oo ah kaaliyaha xoghayaha arrimaha Afrika u qaabilsan wasaaradda arrimaha dibadda ee Mareykanka ayaa sheegay in loo baahan yahay in laga fiirsado bixista ATMIS oo ay qayb ka yihiin ciidamadooda oo haatan ka howlgala gobollada Baay, Bakool iyo Gedo.

Taye Atske-Selassi ayaa soo jeediyay in laga fiirsado ka hor inta aan la go’aamin bixista ciidamada ATMIS oo ka socda dhowr dal Afrikaan ah, kuwaas 15 sano ka badan jooga Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay in loo baahan yahay in la tixgelinayo dadaallada joogtada ah ee ciidamada Itoobiya ay kula dagaallamayaan kooxaha argagixisada, isaga oo xusay in door muuqdo ka qaateen howlgallada ka socda gudaha Soomaaliya.

Wasiirka oo ka warbixiyay kulanka uu la yeeshay kaaliyaha xoghayaha arrimaha Afrika u qaabilsan wasaaradda arrimaha dibadda ee Mareykanka ayaa xusay inay isla garteen in lasii wado dadaallada socda ee ku aadan soo afjaridda kooxaha argagixisada ah oo loo arko inay halis ku yihiin amniga gobolka.

“Labadeenaba waxaan xaqiijinay muhiimada ay leedahay sii wadida dadaalkayaga ku aaddan dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo dhismaha nabadda iyo amniga gobolka,” ayuu yiri wasiirka arrimaha dibadda dowladda Itoobiya.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo,ayada oo la filayo in dhammaadka sanadkan ciidamada ATMIS ay isaga baxaan guud ahaan dalka, waxaana dowladda Soomaaliya ay qorsheysay howlgal kale oo beddalaya, kaas oo ay kamid noqonayaan ciidamo ka socda Masar, taas oo ay diidan tahay dowladda Itoobiya.

Si kastaba, Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa waxaa haatan ka dhexeeysa xiisad xoogan oo ka dhalatay heshiiska badda ee Ra’iisul wasaare Abiy Axmed la galay maamulka Somaliland.

Kismaayo (Caasimada Online) – Ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa Jubbaland oo maanta howlgallo culus ka sameeyay qaybo kamid ah gobolka Jubbada Hoose ayaa ka hortegay weeraro qaraxyo ah oo ay soo maleegeen maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Ciidamada ayaa howlgalladan waxay ay si gaar ah ugu fuliyeen aagga tuulada Laagta Caanoole oo ay moonooyin ku aaseen xubnaha Al-Shabaab.

Saraakiisha howlgalka horkaceysay oo ka baxay Buulo-Xaaji ayaa sheegay inay ka war heleen qaraxyadaasi kadibna ay ku guuleysteen inay ka saaraan waddada, ayna qarxiyaan.

Sidoo kale waxa ay sheegeen in ujeedka Al-Shabaab uu ahaa qaraxyadaas ay ku dhibaateeyaan dadka shacabka iyo ciidamada isticmaala halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan mid deggan, waxaana ciidamada huwanta ay sii wadaan howlgalladooda, si ay uga hortegaan duulaan uga yimaada dhanka Al-Shabaab.

Gobollada Jubbooyinka ayaa waxaa weli ka socda guluf ka dhan ah Al-Shabaab, waxaana badanaa ka dhaca isku dhacyo u dhexeeya labada dhinac, iyada oo howlgalladii ugu dambeeyay lagu jabiyay maleeshiyaadka, kadib dagaallo ay la galeen ciidanka Jubbaland.

Inta badan xoogaga Al-Shabaab ayaa qaraxyo ah u dhiga kolonyada ciidamada dowladda ee isaga kala kooshaya deegaanadaas, waxaa ka dhasha khasaarooyin kala duwan.