26.5 C
Mogadishu
Thursday, June 18, 2026

Iiraan oo ku dhawaaqday go’aan ku saabsan marinka istiraatiijiga ah ee Hormuz

Tehran (Caasimada Online) – Ciidamada Iiraan ayaa maanta ku dhawaaqay in aysan oggolaan doonin xitaa hal litir oo shidaal ah inuu maro marinka istiraatiijiga ah ee Hormuz haddii uu ku wajahan yahay Mareykanka, Israel ama xulafadooda.

Arrintan ayaa lagu shaaciyay bayaan kasoo baxay taliska hawlgallada milatari ee Iiraan, sida ay baahisay wakaaladda wararka ee AFP.

Bayaanka ayaa lagu sheegay in maraakiib kasta ama doonyo shidaal sida oo la xiriira Mareykanka, Israel, ama waddamada ay xulafada yihiin loo tixgelin doono bartilmaameed sharci ah oo la weerari karo haddii ay isku dayaan inay maraan marinka Hormuz.

Taliska Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan (IRGC) ayaa sheegay in tallaabadan ay ka dhalatay xaaladda dagaal ee ka dhex taagan Iiraan iyo dalalka reer galbeedka.

Iiraan ayaa si cad u sheegtay inay xannibi karto dhoofinta shidaalka haddii weerarrada Mareykanka iyo Israel ay sii socdaan, iyadoo tilmaantay in aysan oggolaan doonin “xitaa hal litir oo saliid ah” inuu ka baxo gobolka.

Marinka Hormuz

Marinka Hormuz ayaa ah marin badeed aad u muhiim ah oo isku xira Gacanka Faaris iyo Badda Cumaan, waxaana la sheegay in qiyaastii 20% shidaalka adduunka uu maalin kasta ka gudbo halkaas, taas oo ka dhigaysa mid ka mid ah marinnada ugu muhiimsan ee tamarta dunida.

Khubarada tamarta ayaa ka digaya in haddii marinkan si buuxda loo xiro ay si weyn u saameyn karto suuqyada shidaalka caalamka.

Wararka ugu dambeeyay ayaa sidoo kale sheegaya in xiisadda gobolka ay sii kordhayso, iyadoo dhowr maraakiib ah lagu weeraray gudaha marinka Hormuz, halka ciidamada Mareykankuna ay burburiyeen doonyo Iiraan lahayd oo la sheegay inay miinooyin dhigayeen badda.

Dhacdadan ayaa sare u qaaday cabsi laga qabo in khilaafka uu saameyn weyn ku yeesho ganacsiga iyo gaadiidka badda ee gobolka.

Xiisaddan sii xoogaysanaysa ayaa keentay in dowlado iyo hay’ado caalami ah ay ka digaan khatar ku iman karta sahayda shidaalka ee caalamka, maadaama marinka Hormuz uu yahay halbowlaha ugu muhiimsan ee dhoofinta saliidda ee Bariga Dhexe.

Si kastaba, hubanti la’aanta ku xeeran awoodda lagu kala gudbin karo shidaalka ee marinkan ayaa u muuqatay inay abuurtay isbeddel xooggan oo ku yimid suuqa saliidda cayriin, iyadoo qiimaha shidaalka uu si xowli ah kor ugu sii kacayo.

Israel eyes Somaliland base to target Houthis: report

Hargeisa, Somalia — Israel is exploring a deeper security partnership with Somaliland, Somalia’s breakaway region, that could include a military foothold on the Gulf of Aden, Bloomberg reported Wednesday.

The move would place the Jewish state directly across the water from Yemen’s Houthi rebels and deepen the growing struggle for influence around the Red Sea.

The report said the discussions have gained urgency as war with Iran sharpens concern over regional shipping lanes.

It also highlights the threat posed by the Houthis, the Tehran-backed Yemeni movement that has repeatedly targeted vessels in the Red Sea and Gulf of Aden since late 2023.

Bloomberg, citing Somaliland officials and people familiar with the matter, said Israel has been considering a strategic presence on Somaliland’s coast after formally recognizing the breakaway territory in late December.

Israel’s recognition of Somaliland on December 26 made it the first country to formally acknowledge the self-declared republic.

Somaliland broke away from Somalia in 1991 but has never secured broad international recognition.

That step transformed years of quiet contact into an open strategic relationship focused on one of the world’s most sensitive maritime chokepoints.

Strategic shoreline

Bloomberg reported that Somaliland’s minister of the presidency, Khadar Hussein Abdi, said the relationship with Israel would be strategic in security terms and could expand further.

He noted this could include future assessments of a possible military base.

The report said Israeli officials had already surveyed parts of Somaliland’s coastline, including areas west of Berbera.

They examined options for an installation that could help monitor or counter the Houthis across the Gulf of Aden.

The geography helps explain the interest.

Somaliland’s coast lies near the Bab al-Mandeb gateway linking the Gulf of Aden to the Red Sea, a narrow passage vital to global trade.

Commercial vessels using the route have faced persistent Houthi attacks.

This has forced many shipping companies to reroute around southern Africa, adding both time and cost to voyages between Europe and Asia.

The attacks caused traffic through the Suez Canal to fall by 75 percent in 2024, underlining how a conflict centered on Yemen can ripple through the global economy.

The stakes have risen further since the current Iran war erupted on February 28 after US and Israeli strikes on Iran.

Since then, the Strait of Hormuz has come under intense pressure, with multiple vessels hit and insurers warning of rising risks to merchant shipping.

Although the Hormuz crisis lies to the east of the Arabian Peninsula, it has renewed focus on the Red Sea corridor and on any location that could help secure access to it.

Regional backlash

Any Israeli military presence in Somaliland would likely trigger strong opposition across the region.

Somalia has rejected Israel’s recognition of Somaliland as a violation of its sovereignty. Meanwhile, the African Union in January called for the decision to be revoked.

Israeli Foreign Minister Gideon Saar visited Hargeisa days after recognition.

The visit angered Mogadishu and deepened fears that the Horn of Africa is becoming another front in the wider Middle East confrontation.

The move would also play into an increasingly crowded contest for influence in the Horn.

The United Arab Emirates has built deep ties with Somaliland, anchored by DP World’s $442 million investment in Berbera port.

Turkey remains the Somali federal government’s closest security partner and operates its largest overseas military base in Mogadishu.

Turkey sent its deep-sea drilling vessel Cagri Bey to Somalia last month for its first offshore mission outside Turkish waters.

The deployment highlights Ankara’s expanding strategic and energy interests in the region.

Turkish President Recep Tayyip Erdogan has condemned Israel’s recognition of Somaliland, saying it benefits nobody and risks further destabilizing the region.

His criticism reflects a broader rivalry in which Somaliland’s coastline, once largely peripheral to international diplomacy, has become a key prize.

It is now a contest involving Israel, Turkey, the UAE, Somalia, and Arab states concerned about security in both the Horn of Africa and the Red Sea.

Houthi factor

For Israel, the central concern is Yemen.

The Houthis have fired missiles and drones toward Israel and attacked shipping they say is linked to Israel or its allies.

The group has targeted more than 100 merchant ships since November 2023, sinking vessels, seizing others, and killing sailors.

Although the Houthis have so far stopped short of opening a new front in the current Iran war, that possibility remains a major strategic concern for Israel and for Western shipping interests.

Bloomberg said Israeli officials now see the Houthis as among the most serious remaining threats on Iran’s regional axis after the weakening of Hamas and Hezbollah.

A foothold in Somaliland would not only give Israel a position near Yemen, but it would also signal that the Red Sea and Gulf of Aden are no longer secondary theaters.

Instead, they are increasingly becoming central battlegrounds in a regional struggle stretching from Gaza and Iran to the Horn of Africa.

Ethiopian troops mass near Eritrean border over Red Sea port

Addis-Ababa, Ethiopia – Ethiopian troops are massing near the northern border as Prime Minister Abiy Ahmed’s bold campaign to secure access to the Red Sea raises fears of a renewed, devastating conflict in the Horn of Africa.

Backed by tanks and heavy artillery, thousands of Ethiopian federal forces have moved into positions just miles from ethnic Tigrayan rebels, The Wall Street Journal reported, following renewed clashes in late January 2026.

The government accuses the rebels of violating a fragile 2022 truce that ended a brutal two-year civil war in which an estimated 600,000 people were killed.

In a dramatic shift in regional alliances, Eritrean infantry units, wary of Addis Ababa’s maritime ambitions, are now reportedly crossing the porous border to reinforce the Tigrayans, according to regional observers and military sources cited by the US newspaper.

“There are indications that a renewed outbreak of hostilities may be imminent,” Magnus Taylor, an analyst for the International Crisis Group, told The Wall Street Journal.

The tensions are deeply rooted in Ethiopia’s geography.

The country lost its 1,400 miles (2,250 kilometres) of Red Sea coastline in 1993 when Eritrea broke away after a three-decade war of independence.

That secession left Ethiopia strategically landlocked, forcing Africa’s second-most-populous nation to rely heavily on neighbouring Djibouti for maritime trade at an estimated cost of $1.5 billion annually.

‘Geographically imprisoned’

Over the past three years, Abiy, a Nobel Peace Prize laureate, has increasingly framed the loss of the coastline as a historical injustice that must be corrected.

“We have been geographically imprisoned for a long time — this is not right,” Abiy said recently, pointing specifically to Eritrea’s port of Assab, located just 30 miles (50 kilometres) from the Ethiopian border.

“Sea access is the key,” he added.

While the prime minister publicly insisted in early March that Ethiopia “will not fire a single bullet” at its neighbours, his rhetoric has been accompanied by muscular military displays.

At a recent parade of special forces in southern Ethiopia, banners prominently declared that the nation would not remain landlocked “whether you like it or not.”

Analysts at the International Crisis Group suggest Abiy may feel “emboldened to act in a world where the rules-based international order appears increasingly eroded.”

In a speech to parliament, Abiy even cited Israel’s 1967 seizure of the Golan Heights, hinting that nations can secure territory by force when necessary for their survival.

Shifting alliances

The maritime push has deeply unsettled Eritrea, which views Abiy’s aspirations as a direct threat of military aggression.

The geopolitical chessboard is further complicated by the demographics and historical power dynamics of Ethiopia’s restive north.

Ethnic Tigrayans account for just six percent of Ethiopia’s 130 million people, but their political and military elite dominated the country’s government for three decades before Abiy, who is from the Oromo ethnic group, rose to power in 2018.

When fighting first erupted in 2020 after Tigrayan rebels attacked a federal military base, Eritrea allied with Ethiopia to crush the insurgency.

Today, diplomats say Tigrayan rebel commanders have convinced their former Eritrean foes that an alliance is their only path to survival against a resurgent federal government.

The president of the Tigray region, General Tadesse Werede, recently said that while his government seeks a political settlement, his troops are prepared to repel an Ethiopian invasion.

“Just because we want peace does not mean we do not want to defend ourselves,” he said.

Civilians in Tigray are already fleeing border areas, with witnesses reporting long queues at banks in the regional capital, Mekelle, and grocery store shelves rapidly emptying.

Overlapping crises

Ethiopia’s quest for the sea extends far beyond Eritrea.

In 2024, Addis Ababa struck a controversial deal with Somaliland, a breakaway region of Somalia, to lease 20 kilometres of coastline in exchange for potential diplomatic recognition.

The move infuriated Somalia and drew in Egypt, which firmly opposes Ethiopia over the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) on the Blue Nile.

In February 2026, Cairo reportedly offered to support Ethiopia’s access to ports in Djibouti and Eritrea, but only on the strict condition that Addis Ababa abandon its naval base ambitions and yield to Egypt’s demands regarding Nile water sharing.

The diplomatic manoeuvring comes as instability is already choking the strategic Red Sea and Gulf of Aden waterways.

Sudan is mired in a devastating civil war, Somalia faces dual insurgencies from Al-Qaeda and Islamic State-linked groups, and Houthi militants in Yemen continue to target freighters plying the seas between the Suez Canal and the Indian Ocean.

A new conflict in Ethiopia would add another layer of volatility to a shipping corridor that handles around 15 percent of global trade.

It also threatens to derail Ethiopia’s economic trajectory.

The International Monetary Fund projects double-digit growth for Ethiopia this year, and the United States recently announced plans to help finance a $10 billion airport outside Addis Ababa.

However, as Abiy redeploys federal forces away from other internal insurgencies, such as the one in the Amhara region, to mass on the Tigray border, experts warn that he may be overextending his military.

“Ethiopia is simply redeploying its army because federal forces lack the capacity to manage multiple crises simultaneously,” Stefano Ritondale, chief intelligence officer at the risk-intelligence firm Artorias, told The Wall Street Journal.

Lawsuit challenges Trump move to end TPS for Somalis

Boston, USA — Somali immigrants and advocacy groups sued the Trump administration on Monday in a bid to block the looming end of deportation protections for Somalis in the United States.

The lawsuit opens a fresh legal battle over a humanitarian programme long used to protect people from countries ravaged by war and disaster.

The case, filed in federal court in Massachusetts, seeks to stop the Department of Homeland Security (DHS) from ending Temporary Protected Status (TPS) for Somalis on March 17.

The plaintiffs, including four Somalis, African Communities Together, and the Partnership for the Advancement of New Americans, argue that the administration’s move was procedurally flawed.

They say the decision was driven by a discriminatory agenda rather than an objective assessment of conditions on the ground in Somalia.

‘Racism policy’

TPS is a humanitarian designation under US law that shields eligible foreign nationals from deportation and allows them to work when armed conflict, natural disasters, or other extraordinary circumstances make return unsafe.

Somalia was first designated for TPS in 1991 after the collapse of its central government and the outbreak of civil war. The protection has been repeatedly extended as the country has continued to grapple with chronic instability, militant violence, and drought.

According to US government figures cited in the case, around 1,082 Somalis currently hold TPS, while another 1,383 have pending applications.

The plaintiffs say ending the programme would leave Somali families facing the immediate loss of legal status and work permits, as well as detention and deportation to a country still gripped by humanitarian distress.

“The termination of TPS for Somalia is racism masking as immigration policy,” Muslim Advocates executive director Omar Farah said in a statement after the filing.

The DHS did not immediately respond to a request for comment. The department has, however, previously defended its broader rollback of TPS protections, arguing the programme was “never intended to be a de facto amnesty program”.

Sharp reversal

The legal challenge comes just over two months after Homeland Security Secretary Kristi Noem announced that Somalia’s TPS designation would end on March 17, saying conditions in the country had improved enough that it no longer met the legal threshold for protection.

The decision marked a sharp reversal from the government’s own position last year.

In July 2024, the DHS extended and redesignated Somalia for TPS through March 17, 2026, explicitly stating that “ongoing armed conflict and extraordinary and temporary conditions” continued to justify the programme.

At the time, the department warned that forcing Somali nationals to return would pose a serious threat to their personal safety.

The plaintiffs say the administration has not explained how conditions could have improved so dramatically in such a short period.

Their complaint argues that the review process was tainted by procedural deficiencies and shaped by a preordained effort to end TPS for communities of colour.

The suit points to a series of public remarks in which Trump allegedly described Somalis as “garbage” and “low IQ people” who “contribute nothing”, arguing that the administration’s actions reflect unconstitutional bias against Black and non-European immigrants.

Somalis targeted

The Somali case also lands against a politically charged backdrop in Minnesota, home to one of the largest Somali communities in the United States.

In recent months, Somalis in the state have come under renewed scrutiny.

Trump officials cited a fraud scandal involving several defendants from the community to justify an immigration enforcement surge that drew protests and deepened fears among immigrant families.

During the 2024 campaign, Trump repeatedly singled out Somalis in public remarks, pledging to end their TPS protections in Minnesota and later declaring that he wanted them sent “back to where they came from”.

The plaintiffs say those political attacks bear little resemblance to realities on the ground in Somalia, where security and humanitarian conditions remain dire.

Al-Shabaab, the Al-Qaeda-linked militant group that has waged an insurgency since 2007, remains active across large parts of the country.

The militants continue to stage bombings, assassinations, and raids, underlining the fragility of the gains claimed by the government and its international partners.

Alongside the conflict, the Somali government and the United Nations warned last month that about 6.5 million people in the country face acute hunger because of drought.

Years of failed rains, floods, and displacement have repeatedly pushed communities across the Horn of Africa to the brink of famine.

Washington’s own travel advice reflects those dangers. The US State Department continues to rank Somalia at Level 4, its highest advisory, warning Americans not to travel there because of crime, terrorism, civil unrest, kidnapping, and piracy.

Advocates argue that stripping TPS from Somali nationals would force them into removal proceedings for a country that the US government itself explicitly warns is too dangerous for Americans to visit.

Supreme Court test

The Somali lawsuit forms part of a much broader legal and political fight over Trump’s immigration agenda.

Since returning to the office, the administration has moved to end protections for around a dozen countries, prompting a wave of lawsuits from civil rights organisations.

Over the weekend, the administration announced that it would ask the US Supreme Court to let it strip TPS from more than 350,000 Haitians, and it has also asked the high court to allow the end of protections for about 6,000 Syrians.

Those cases have become a major test of how far the administration can go in narrowing humanitarian protections created by Congress.

For the Somali plaintiffs, the stakes are immediate. The Massachusetts lawsuit asks the court to postpone the effective date of the termination while the case moves forward.

Unless a judge intervenes before March 17, thousands of Somalis will begin losing the legal status that has allowed them to build lives in the United States.

Walaalka xildhibaan Xaadoole iyo 4 qof kale oo lagu dilay dagaal ka dhacay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa laga helayaa dagaal xooggan oo maanta ka dhacay gobolka Shabeellaha Dhexe, kaas oo u dhaxeeyay laba maleeshiyaad beeleed.

Dagaalkan oo ka dhacay deegaanka Bashaqle ayaa la sheegay inuu sababay khasaare ballaaran oo isugu jira dhimasho iyo dhaawac.

Dagaalka ayaa la sheegay inuu ka dhashay khilaaf xoogan oo ku saabsan guddoomiye waaxeed cusub, kaas oo dhawaan guddoomiyaha degmada Warsheekh u magacaabay deegaanka Bashaqle. Khilaafkan ayaa sababay isku dhac culus oo labada dhinac ku dhexmaray deegaanka.

Inta la xaqiijiyay, ugu yaraan shan qof ayaa ku dhintay dagaalkan, kuwaas oo uu ku jiro Muuse Xaadoole, oo ah walaalka Xildhibaan Cismaan Xaadoole oo ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.

Ciidamada Milatariga Soomaaliya ayaa si degdeg ah u gaaray goobta, iyagoo kala dhex galay maleeshiyaadka si ay u joojiyaan dagaalka una xaqiijiyaan nabadgelyada deegaanka.

Bashaqle ayaa ah deegaan muhiimad leh, iyadoo loo qorsheeyay in laga dhiso garoon casri ah iyo deked cusub oo ka mid ah mashaariicda horumarineed ee magaalada Muqdisho.

Dhacdadan maanta ayaa sidoo kale muujinaysa baahida loo qabo in si degdeg ah loo xalliyo khilaafaadka beeleed ee ka dhaca gobollada dhexe, si loo xaqiijiyo horumar waara iyo nabadgelyo u horseeda bulshada deegaanka.

Sawirro: Xasan Sheekh oo gaaray Jabuuti xilli ay xiisad xooggan jirto + Qorshaha

0

Jabuuti (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa gaaray magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jabuuti.

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa waxaa si diiran loogu soo dhoweeyay garoonka diyaaradaha ee magaalada, halkaasi oo uga bilaabanayso booqasho rasmi ah.

Booqashada Madaxweyne Xasan Sheekh ee Jabuuti waxay salka ku haysaa aragti wadaag ku dhisan xaaladda gobolka, iskaashiga, wadajirka, danwadaagga, iyo xiriirka soo jireenka ah ee ka dhexeeya labada shacab ee walaalaha ah, Soomaaliya iyo Jabuuti.

Inta uu ku sugan yahay Jabuuti, Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu la kulmi doonaa dhiggiisa Jamhuuriyadda Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle.

Labada madaxweyne ayaa si gaar ah uga arrinsan doona xaaladaha siyaasadeed, amni, iyo dhaqaale ee gobolka, gaar ahaan danaha wadajirka ah ee ka dhexeeya labada Jamhuuriyadood.

Jabuuti waa dal walaal iyo daris la ah Soomaaliya, isla markaana abaal ku leh dadka Soomaaliyeed, maadaama lagu soo yagleelay dowladnimada Soomaaliya oo haatan maraysa meel wanaagsan, kadib heerar kala duwan iyo marxalado adag oo lasoo maray.

Safarkan waxaa ka horreeyay mid kale oo uu todobaadkii hore Madaxweynaha ku tegay dalka Tanzania, isaga oo ka qayb-galay shirka 25-aad ee madaxda dalalka Bariga Afrika (EAC), kaasoo lagu qabtay magaalada Arusha.

Si kastaba, safarradan ayaa kusoo aadaya xilli Soomaaliya ay wajahayso xaalad adag oo gudaha ah, taasoo ka dhalatay is-mariwaaga ka taagan hannaanka doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka iyo xaaladaha ka dhashay abaaraha dalka.

Lama oga sida ay xaaladu noqon doonto, balse waxaa laga war sugayaa halka ay ku dambeyn doonto xiisadda taagan, maadaama Madaxweyne Xasan Sheekh uu weli ku adkeysanayo go’aankiisa, halka mucaaradka ay soo bandhigeen diidmo adag.

Qabashada Xawaadley ee maanta kadib maxaa xigay?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa faahfaahin dheeraad ah kasoo saartay howlgalkii maanta Ciidanka Xoogga Dalka ku xoreeyeen deegaanka Xawaadley ee gobolka Shabeellaha Dhexe.

Guushan oo wasaaraddu sheegtay inay qeyb ka tahay howlgalka Badar ee bisha barakaysan ee Ramadaan ayaa kooxda lagu gaarsiiyay khasaare xooggan.

“Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa howlgal guuleystay ku xoreeyay deegaanka Xawaadley ee gobolka Shabeellaha Dhexe, kaas oo horey ay ugu dhuumaaleysanayeen maleeshiyaadka Khawaarijta ah,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Sidoo kale waxaa lagu yiri: “Guushan ayaa qeyb ka ah howlgalka Badar ee bisha barakaysan ee Ramadaan, kaas oo lagu bartilmaameedsanayo goobaha ay Khawaarijtu ka dhigtaan gabaad, waxaana la burburiyay fariisimo iyo bakhaarro ay isticmaali jireen.”

Wasaaradda ayaa sheegtay in kadib qabsashada Xawaadley ay ciidamada qaranku haatan ku howlan yihiin xaqiijinta amniga deegaanka, isla markaana uu socdo howlgal lagu baacsanayo haraadiga maleeshiyaadka iyo sifeyn lagu sameynayo goobaha la xoreeyay.

“Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska CXDS waxay mar kale adkeynayaan in howlgallada ka dhanka ah Khawaarijta la sii xoojin doono, si loo xaqiijiyo amniga shacabka loona ciribtiro meel kasta oo ay isku dayaan inay gabaad ka dhigtaan.”

Dagaalka maanta oo saacado badan qaatay ayaa yimid kadib markii ciidanka dowladda ay beegsadeen fariisimo ay kooxda ku lahayd deegaanka, waxaana kadib qarxay dagaal toos ah oo dhexmaray labada dhinac, kaas oo looga adkaaday dagaalyahannada Al-Shabaab.

Howlgalka ayaa sidoo kale lagu beegsaday xarumo muhiim ah, iyadoo ciidamadu maleeshiyaad badan ku dileen dagaalka, inkastoo aan si rasmi ah loo shaacin tirada rasmiga ah.

Maalmihii u dambeeyay waxaa deegaannada u dhow degmada Balcad lagu daabulayay ciidamo badan oo ka qeyb qaadanaya howlgallada la doonayo in aaggaas looga xoreeyo kooxda Al-Shabaab.

Xawaadley waxay sanadihii dambe martigelisay dagaallo culus oo ay ku dhinteen boqolaal askari iyo saraakiil ciidan, taasoo muujineysa muhiimadda istiraatiijiyadeed ee deegaankaas ay u leedahay labada dhinac.

Daawo: Banaan-baxayaal careysan oo xirtay waddada Maka Al-Mukarrama

0

Muqdisho (Caasimada Onlin) – Qaar kamid ah dhalinyarada ku shaqeysata mootooyinka Bajaajta ayaa maanta dibadbax cabasho ah ka dhigay magaalada Muqdisho, kaas oo ay uga soo horjeedaan sare u kaca qiimaha shidaalka.

Dibadbxayaasha oo aad u careysan ayaa isugu soo baxay qaybo kamid ah waddada Maka Al-Mukarrama, waxayna xirteen isgoyska KM4 oo muhiim u ah isku socodka gaadiidka iyo dadweynaha ku nool gudaha caasimada.

Darawallada mootooyinka oo la hadlay warbaahinta maxaliga ah ayaa sheegay in dibadbaxooda uu yahay mid nabadeed, isla markaana ay ku dalbanayaan in wax laga qabto ganacsatada, gaar ahaan kuwa qaaliyeeyay shidaalka

“Maanta halkan waxa ka socda waa dibadbax nabadeed buuq ma jiro annaga korkeenna ayaa lagu ganacsanowaa marka in dowladda ay la jirto ganacsatada ama annaga inay nala jirto ayaa maanta kala cadaaneyso” ayuu yiri Saa Miyaa oo kamid ah darawallada Bajaajleyda ee ka howlgala magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, wuxuu ku dooday in ay yihiin canshuur bixiyeyaal, haddana lagu dhibaateeyo gudaha dalkooda, isaga oo farriin u diray dowladda Soomaaliya.

“Annaga shacabkeeda ayaa nahay dowladdu waa inay na ixtiraamtaa canshuur bixiyeyaal ayaa nahay 15 ayaa nagala qaadaa, hal dollar iyo barna aan shidaal ku bixino ma noqoneyso.” ayuu mar kale yiri darawalka.

Waxaa kale oo uu ku daray “Dibadbaxaan illaa shidaalka laga raqiisinaayo wuu soconayaa, dowladdeenna waxaan ka codsaneynaa inay naga qabato ganacsatada”.

Caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho ayaa haatan wajaheysa saameyn lama filaan ah oo dhanka dhaqaalaha ah, oo kaga imaneysa dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay ku qaadeen Iiraan. Qiimaha shidaalka ayaa tan iyo dagaalka cirka isku shareeray qiyaastii 77%, iyada suuqyada Muqdisho laga soo warinayo isbeddel lixaad leh oo ku yimid kharashka ku baxa tamarta.

Maalmo uun ka hor, halkii liitar ee shidaalka baasiinka ah ayaa si xasiloon loogu kala iibsanayay $0.65 (Senti). Si kastaba ha ahaatee, laga soo bilaabo fiidnimadii Jimcaha, qiimaha kaalmaha shidaalka ee magaalada ayaa gaaray $1.5, arrintaas oo darawalada gaadiidka ku reebtay la-tacaalidda xaqiiqadan cusub ee adag.

Mareykanka oo weerar culus ka fuliyay Soomaaliya

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Taliska Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa duqeyn cirka ah ku bartilmaameedsaday xubno ka tirsan kooxda Daacish oo ku sugnaa togga Baallade ee buuraha Calmiskaad, gobolka Bari.

Duqeyntan ayaa ka dhacday meel qiyaastii 70 kiiloomitir dhanka koonfur-bari kaga beegan magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari, sida lagu sheegay war-saxaafadeed kooban oo kasoo baxay taliska AFRICOM.

Taliska Mareykanka oo kaashanaya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya, ayaa sheegay inay sii wadi doonaan howlgallada lagu wiiqayo awoodda kooxda Daacish ee gudaha Soomaaliya.

“Waxaan sii wadi doonnaa howlgalka ka dhanka ah kooxda Daacish, si looga hortago khatar ay ku yeeshaan gudaha Mareykanka, ciidamada Mareykanka iyo muwaadiniintiisa ku sugan dibadda.”

Sidoo kale taliska ayaa xusay in aan la shaacin doonin faahfaahin dheeraad ah oo la xiriirta cutubyada iyo qalabka loo adeegsaday duqeyntan, si loo ilaaliyo amniga howlgallada socda.

Duqeyntan ayaa kusoo beegantay xilli ay Puntland hoos u dhigtay howlgalladii ka socday buuraha Calmiskaad ee lagula dagaalamayay Daacish, kadib markii halkaas laga saaray ciidamadii kula dagaalamayay kooxda.

Maamulka Puntland ayaa aaminsan in tiro yar oo ka tirsan Daacish ay ku go’doonsan yihiin buuraha Calmiskaad, isla markaana laga jaray sahaydii ay ka heli jireen dad si qarsoodi ah ugu gudbin jiray raashin iyo xoolo.

Si kastaba, tan iyo markii uu bilowday dagaalka ka dhanka ah Daacish, waxa uu maamulka Puntland sheegay inuu dilay in ka badan 700 dagaalyahan oo ajaanib ah oo ka tirsanaa Daacish, iyadoo Soomaalida ku naf waayay howlgalka ay ahaayeen tiro kooban.

Kooxda ayaa howlgallo looga xoreeyay deegaanno hor leh, iyadoo maamulku ku andacooday in ilaa hadda la tirtiiray 70% dagaalyahannadii Daacish ee ku sugnaa buuraha Calmiskaad, kuwaas oo badankood ahaa ajaanib. Taas oo ka dhigan tiradii ugu badnayd ee dagaalyahanno ajaanib ah muddo kooban lagu dilo gudaha Soomaaliya.

Milatariga Soomaaliya oo dagaal kula wareegay Xawaadley

0

Balcad (Caasimada Online) – Ciidanka Milatariga Soomaaliya ayaa goordhow gudaha u galay deegaanka Xawaadley ee gobolka Shabeellaha Dhexe, kadib dagaal culus oo ay halkaas kula galeen maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Dagaalka oo saacado badan qaatay ayaa yimid kadib markii ciidanka dowladda ay beegsadeen fariisimo ay kooxda ku lahayd magaalada, waxaana kadib qarxay dagaal toos ah oo dhex-maray labada dhinac, kaas oo looga adkaaday Khawaarijta.

Saraakiisha ciidanka dowladda ee hoggaaminayso dagaalka ayaa sheegay in beegsadeen xarumo muhiim ah, isla markaana maleeshiyaad badan ay ku dileen dagaalka, inkastoo aysan shaacin tirada rasmiga ah.

Sidoo kale, waxa ay intaasi ku dareen in haatan ay wadaan howlgal amni xaqiijin ah, si looga hortago falal ammaan darri oo ka dhaca deegaanka la xoreeyay.

Maalmihii u dambeeyay ayaa waxaa deegaannada uu dhow Degmada Balcad lagu daabulayay ciidamo badan oo ka qayb qaadanaya howlgallada la doonayo in aaggaas looga xoreeyo argagixisada.

Xawaadley waxay sanadihii la soo dhaafay martigelisay dagaallo culus oo ay ku dhinteen boqolaal askari iyo saraakiil ciidan, taasoo muujineysa muhiimadda istiraatiijiyadeed ee deegaankaas ay u leedahay labada dhinac.

Horay waxaa ugu sugnaa ciidanka dowladda iyo kuwa Burundi, kuwaas oo kasoo baxay degmada, kadibna ay sidaas ku qabsadeen maleeshiyaadka Al-Shabaabka oo muddo dheer joogay balse ugu dambeyn laga saaray halkaasi.

Si kastaba, Dowladda Soomaaliya ayaa muddooyinka dambe howlallo culus ka waday labada Shabelle oo daris la ah caasimada, kuwaas oo lagu xoreeyay deegaanno muhiim ah oo ay qaraxyo uga soo abaabuli jireen Al-Shabaab.

Trump oo raadinaya waddo uu kaga baxo dagaalka Iran kadib markii loo sheegay…

Washington (Caasimada Online) — Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu isha ku hayo sidii si dhaqso ah loogu soo afjari lahaa dagaalka uu Mareykanku kula jiro Iiraan, xilli qaar ka mid ah la-taliyeyaashiisa ay si hoose ugu boorinayaan inuu raadiyo qorshe bixitaan (exit plan).

Tallaabadan ayaa timid kadib markii qiimaha shidaalka adduunku uu gaaray heer sare, iyadoo laga cabsi qabo in colaad daba-dheeraata ay dalka gudahiisa ka keento cawaaqib xumo siyaasadeed, ayada oo aysan muuqan guul laga gaaro Iiraan..

Isagoo weriyeyaasha kula hadlayay gobolka Florida Isniinta, Trump ayaa hawlgalka milateri ku tilmaamay mid inta badan xaqiijiyay yoolkiisii. “Aad ayaan uga horreynaa jadwalkii loogu talogalay,” ayuu yiri, isagoo raaciyay inuu aaminsan yahay in dagaalku uu “mar dhow” soo dhammaan doono.

In kasta oo uusan bixin waqti rasmi ah oo falkan lagu soo afjarayo, madaxweynaha ayaa u muuqday mid u diyaar garoobaya in lasoo gaba-gabeeyo dagaalka, beddelkii uu sii wadi lahaa cadaadiska lagu doonayo in isbeddel lagu sameeyo hoggaanka Tehran.

Wuxuu sidoo kale muujiyay sida uu uga xun yahay magacaabista Mojtaba Khamenei, oo ah wiilka uu dhalay Aayatulaahi Cali Khamenei oo dhawaan la dilay, inuu noqdo hoggaamiyaha cusub ee ugu sarreeya Iiraan—tallaabo si cad u muujinaysa in xukuumadda Tehran aysan tanaasul sameyn doonin.

Farriimo is-burinaya

Qaar ka mid ah mas’uuliyiinta maamulka Trump ayaa aaminsan in inta ay Iiraan sii waddo beegsiga dalalka gobolka, Israa’iil-na ay doonayso inay garaacdo bartilmaameedyada Iiraan, aysan u badnayn in Mareykanku uu si fudud uga baxo dagaalka. Trump ayaa ku hanjabay inuu sii wadi doono beegsiga Iiraan haddii ay sii xannibto dhaqdhaqaaqa shidaalka ee maraya Marinka Hormuz.

Dhanka kale, Afhayeenka Aqalka Cad, Karoline Leavitt, ayaa beenisay wararka sheegaya in khilaaf uu ka dhex jiro maamulka, iyadoo tiri: “Kaaliyeyaasha ugu sarreeya madaxweynaha waxay 24/7 diiradda saarayaan xaqiijinta in Hawlgalka Epic Fury uu sii ahaado mid guul weyn gaara, soo afjaridda hawlgaladan waxaa aakhirka go’aan ka gaari doona Taliyaha Guud ee Ciidamada.”

Si kastaba ha ahaatee, Trump ayaa bixinayay farriimo is-burinaya asbuucyadii lasoo dhaafay. Toddobaadkii hore, wuxuu dalbanayay in Iiraan ay “si shuruud la’aan ah isku dhiibto,” balse Isniintii wuxuu u sheegay wargeyska New York Post inuusan marnaba qorsheynayn inuu ciidamo dhulka ah u diro dalkaas.

Sidoo kale, wuxuu si maldahan u sheegay inuu taageeri doono in la khaarajiyo hoggaamiyaha cusub ee Khamenei haddii uu diido inuu u hoggaansamo dalabaadka Mareykanka.

Culeys dhaqaale 

Qiimaha shidaalka ee gaaray in ka badan $100 halkii fuusto ayaa qaylo-dhaan xooggan ka dhex abuuray la-taliyeyaasha Trump, kuwaas oo ka walaacsan saameynta dhaqaale iyo tan siyaasadeed ee doorashooyinka xilliga dhexe (midterm elections) ee kusoo wajahan xisbiga Jamhuuriga.

“Marka qiimaha gaaska iyo shidaalku koco, wax kasta oo kale way la kacaan. Tani waxay keenaysaa caqabado dhab ah oo taabanaya awoodda wax iibsi ee bulshada,” ayuu yiri Stephen Moore, oo ah la-taliye sare oo dhanka dhaqaalaha ah.

Si wax looga qabto dhibaatadan, Trump ayaa sheegay in Mareykanku uu ka qaadi doono “cunaqabateynta la xiriirta shidaalka” dalal qaar si hoos loogu dhigo qiimaha. Wuxuu sidoo kale ballanqaaday in Mareykanku bixin doono caymis, Ciidamada Badda iyo xulafadooduna ay galbin doonaan maraakiibta shidaalka ee maraya Marinka Hormuz haddii baahi loo qabo.

Duqeyntii iskuulka

Dhinaca kale, Madaxweyne Trump ayaa ka laabtay eedeyn uu horay dusha uga saaray Tehran oo ku aaddanayd duqeyn gantaalka Tomahawk ah oo lagu dilay 175 qof oo caruur ah oo ku sugnaa iskuul ku yaalla Iiraan.

“Waxaa la ii sheegay inay tahay arrin baaritaan ku socdo, diyaar ayaana u ahay inaan la noolaado natiijada baaritaankaas,” ayuu yiri Isniintii. Baarayaasha milateriga Mareykanka ayaa horay u aaminsanaa in ciidamada Mareykanku ay u badan tahay inay mas’uul ka ahaayeen falkaas si shil ah, sida uu weriyay wargeyska The Wall Street Journal.

Guud ahaan, Mareykanka ayaa garaacay kumannaan bartilmaameed oo isugu jira xarumo dowladeed, saldhigyo milateri, iyo xarumaha gantaallada, si uu u curyaamiyo barnaamijyada nukliyeerka iyo gantaallada ballistic-ga ee Iiraan.

Iiraan ayaa dhankeeda aargoosi ahaan u duqeysay saldhigyo Mareykanku leeyahay iyo dalal dhowr ah oo ku yaalla Bariga Dhexe, iyadoo beegsatay garoomo diyaaradeed iyo xarumo sifeeya shidaalka.

Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa xaqiijiyay in 7 askari oo Mareykan ah la dilay 8 kalena la dhaawacay tan iyo markii uu dagaalku qarxay 28-kii Febraayo. Dhanka kale, Waaxda Arrimaha Dibadda ayaa shaacisay in in ka badan 36,000 oo muwaadiniin Mareykan ah si nabad ah dib loogala soo laabtay gobolka.

Khasaaraha Mareykanka ee dagaalka Iiraan oo kordhay iyo 140 askari oo la shaaciyey…

Washington (Caasimada Online) — Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ee Pentagon-ka ayaa Talaadadii shaacisay in qiyaastii 140 askari oo Mareykan ah ay dhaawacyo soo gaareen, halka 7 ay geeriyoodeen, tan iyo markii uu bilowday hawlgalka milateri ee loo bixiyay ‘Epic Fury’, kaas oo ka dhan ah dowladda Iiraan, soona bilowday 28-kii bishii Febraayo.

Afhayeenka Wasaaradda Difaaca, Sean Parnell, ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in dhaawacyada intooda badan ay yihiin kuwo aad u fudud, isagoo xusay in 108 ka mid ah askartaas ay durba dib ugu laabteen shaqadooda iyo furimaha dagaalka. Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa horay u xaqiijiyay in guud ahaan toddoba askari oo Mareykan ah ay ku naf-waayeen dagaalkan.

“Dhaawacyada ugu badan waa kuwo fudud,” ayuu yiri Sean Parnell oo ah afhayeenka guud ee Pentagon-ka. “Siddeed askari ayaa wali ku diiwaangashan inay qabaan dhaawacyo halis ah, waxayna hadda helayaan daryeel caafimaad kii ugu sarreeyay.”

Maalintii Axadda, Pentagon-ka ayaa ku dhawaaqay dhimashada askarigii toddobaad ee ku geeriyooda dagaalka Iiraan. Isniintii, wasaaraddu waxay si rasmi ah u aqoonsatay askarigaas oo lagu magacaabo Sarreeye (Sgt.) Benjamin Pennington, oo 26 jir ah, kana soo jeeda magaalada Glendale ee gobolka Kentucky.

Sida uu xaqiijiyay Taliska Dhexe ee Mareykanka, Sarreeye Pennington ayaa dhaawac culus uu kasoo gaaray 1-dii bishan Maarso, xilli Iiraan ay duqeyn la beegsatay saldhig milateri oo ku yaalla Sacuudi Carabiya, halkaas oo ay ku sugnaayeen ciidamada Mareykanka.

Askarigan ayaa u geeriyooday dhaawaciisa habeenimadii Sabtida, xilli saraakiisha caafimaadka milaterigu ay isku diyaarinayeen inay u wareejiyaan isbitaal milateri oo Mareykanku ku leeyahay dalka Jarmalka si uu u helo daryeel caafimaad oo horumarsan.

Pennington ayaa bishii Juun ee sanadkii hore loo wareejiyay Guutada Hawada Sare (Space Battalion), isagoo si gaar ah uga tirsanaa Guutada 1-aad ee fadhigeedu yahay Fort Carson, gobolka Colorado.

Dhanka kale, Madaxweyne Donald Trump ayaa maalintii Sabtida goobjoog ka ahaa munaasabad baroor-diiq ah oo ka dhacday Saldhigga Cirka ee Dover ee gobolka Delaware, halkaas oo dalka dib loogu soo celiyay meydadka lixdii askari ee ugu horreysay ee Mareykan ah ee ku dhinta dagaalka.

Lixdan askari oo ka tirsanaa ciidamada keydka ayaa lagu dilay duqeyn diyaarad Drone ah oo ay Iiraan maalintii Axadda la beegsatay dekedda Shuaiba ee dalka Kuweyt.

Iiraan ayaa qaadday weeraro aargoosi ah oo is-daba-joog ah oo ka dhan ah saldhigyada milateri ee Mareykanka tan iyo markii uu dagaalku qarxay dabayaaqadii bishii Febraayo.

Sidoo kale, Tehran ayaa beegsatay xarumo diblomaasiyadeed oo ku yaalla waddamada Carabta ee Khaliijka, hoteelo, iyo garoomo diyaaradeed, waxayna burbur lixaad leh gaarsiisay kaabayaasha muhiimka ah ee shidaalka.

Si kastaba ha ahaatee, Pentagon-ka ayaa sheegaya in tirada duqeymaha Iiraan ay si weyn hoos ugu dhacday tan iyo bilowgii dagaalka, maadaama, sida ay yiraahdeen, diyaaradaha dagaalka ee Mareykanku ay si joogto ah u bur-burinayaan keydadka hubka ee Iiraan iyo goobaha ay wax ka ridaan.

Mar wax laga weydiiyay in Iiraan ay noqotay mid ka awood badan sidii uu milateriga Mareykanku filayay markii uu dejinayay qorshayaasha dagaalka, ayuu Guddoomiyaha Taliyeyaasha Ciidamada Qalabka Sida, General Dan Caine, saxafiyiinta u sheegay in dagaalku uusan ahayn mid ka adag sidii la filayay.

“Waxaan qabaa inay dagaallamayaan, taasna waan ixtiraamayaa, balse uma maleynayo inay yihiin kuwo ka khatar badan sidii aan markii hore ku qiyaasnay,” ayuu yiri General Caine oo ka hadlayay shir jaraa’id oo Talaadadii ka dhacay xarunta Pentagon-ka.

Xasan Sheekh oo ka dhoofay Muqdisho kuna sii jeeda dalka…

0

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa duhurnimadii maanta ka dhoofay garoonka Muqdisho, isaga oo kusii jeeda dalka Jabuuti.

Xasan Sheekh ayaa casuumaad rasmi ah ka helay dhiggiisa dalkaasi, Ismaaciil Cumar Geelle oo ay yeelan doonaan wada-hadallo xasaasi ah, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Labada madaxweyne ayaa ka wada-hadli doono arrimo ay kamid yihiin xiriirka labada dal ee dariska ah iyo xaaladda gobolka, maadaama ay soo kordheen caqabado waa wayn oo ka dhashay dagaalka haatan ka socda bariga dhexe.

Jabuuti ayaa ah dal walaal iyo daris la ah Soomaaliya, isla markaana abaal u galay dadka Soomaaliyeed, maadaama lagu soo yakleelay dowladnimada Soomaaliya oo haatan mareysa meel wanaagsan, kadib heerar kala duwan iyo marxalado adag oo lasoo maray.

Safarkan waxaa ka horreeyay mid kale oo uu todobaadkii hore Madaxweynuhu ku tegay dalka Tanzania, isaga oo ka qayb-galay meertada 25-aad ee madaxda dalladda bulshada Bariga Afrika (EAC), oo lagu qabtay magaalada caasimada ah ee Arusha.

Si kastaba, safarradan ayaa kusoo aadaya xilli haatan Soomaaliya ay wajaheyso xaalad adag oo gudaha ah, taas oo ka dhalatay is-mariwaaga ka taagan hannaanka doorashooyinka iyo xaaladaha ka dhashay abaaraha dalka.

Lama oga sida ay wax noqon doonaan, waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyn doonto xiisadda, maadaama madaxweyne Xasan Sheekh uu weli ku adkeysanayo go’aankiisa, mucaaradkana ay lasoo taagan yihiin diidmo adag.

Safaaradda Mareykana ee Jabuuti oo faafisay digniin culus

Jabuuti (Caasimada Online) — Safaaradda Mareykanka ee dalka Jabuuti ayaa Talaadadii soo saartay diginin culus, ayada oo amartay muwaadiniinteeda inay muujiyaan taxadar dheeri ah, islamarkaana shaqaalaheeda ay sii wadaan ka fogaanshaha aagga safaaradda iyo xerada milateri ee Camp Lemonnier.

Tallaabadan ayaa si toos ah loogu sababeeyay xiisadaha gobolka ee sii kordhaya iyo hanjabaadaha furan ee ka dhanka ah danaha Mareykanka.

Hawlgalka diblomaasiyadeed ayaa sidoo kale sheegay in la baajiyay dhammaan ballamihii caadiga ahaa ee qunsuliyadda, isla markaana la dhimay tirada shaqaalaha goobta jooga, in kasta oo safaaraddu ay wali furan tahay si ay u bixiso adeegyada degdegga ah.

Digniintan dhanka amniga ah oo soo baxday 10-kii bishan Maarso, safaaraddu waxay ugu baaqday muwaadiniinta Mareykanka ee ku sugan Jabuuti inay feejignaadaan, ka fogaadaan isu-imaatinnada waaweyn iyo goobaha ay ku badan yihiin ciidamada amniga.

Sidoo kale, waxaa lagula taliyay inay la socdaan wargelinta rasmiga ah, dibna u eegaan qorshayaashooda badbaadada shakhsi ahaaneed. Safaaradda ayaa xaqiijisay in gargaarka degdegga ah ee qunsuliyaddu uu wali diyaar yahay inkastoo la hakiyay ballamihii shaqo maalmeedka ahaa.

Digniintan xasaasiga ah ayaa kusoo beegmaysa xilli uu si weyn u xoogeystay dagaalka u dhexeeya Mareykanka, Israa’iil iyo Iiraan.

Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa werisay in ciidamada Mareykanka iyo Israa’iil ay Talaadadii fuliyeen duqeymihii ugu cuslaa ee ilaa hadda lagu qaado gudaha Iiraan, halka xukuumadda Tehran ay duqeymo aargudasho ah ka waddo gobolka oo dhan.

Digniintani waxay xambaarsan tahay miisaan gaar ah marka la eego juquraafiyadda gobolka.

Dalka Jabuuti wuxuu ku yaallaa marin istaraatiiji ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, waana waddo muhiim ah oo isku xirta Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika, kana mid ah marin-biyoodyada ugu mashquulka badan caalamka ee dhanka ganacsiga iyo isu-socodka badda. Sidaa darteed, saameyn kasta oo ka dhalata dagaalka Iiraan oo ku fida gobolka waxay si toos ah u kordhin kartaa walaaca amniga ee marinkan.

Sidoo kale, Jabuuti ayaa martigelisa xerada Camp Lemonnier, taas oo Ciidamada Badda Mareykanku ay ku tilmaamaan inay tahay saldhigga ugu weyn ee hawlgalada Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) uu ku leeyahay Geeska Afrika.

Xaruntan ayaa udub-dhexaad u ah hawlgalada milateri ee Mareykanka uu ka fuliyo Bariga Afrika iyo gobolka Badda Cas, arrintaas oo ka dhigaysa digniin kasta oo amni oo kasoo baxda safaaradda dalkaas mid aad xasaasi u ah, gaar ahaan xilli xiisadda gobolku ay sii cakirmayso.

Soomaalida Mareykanka oo maxkamad la koray Trump

Boston (Caasimada Online) — U doodayaasha xuquuqda soo-galootiga ayaa maalintii Isniinta dacwad rasmi ah u gudbiyay maxkamad, iyagoo doonaya inay is-hortaag ku sameeyaan qorshaha maamulka Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu toddobaadka soo socda ku doonayo inuu meesha uga saaro sharciga magangalyada ee oggolaanaya in ku dhowaad 1,100 Soomaali ah ay si sharci ah ugu noolaadaan, ugana shaqeystaan Mareykanka.

Dacwaddan oo ay si wadajir ah u gudbiyeen afar qof oo muwaadiniin Soomaali ah iyo laba hay’adood oo u dooda xuquuqda aadanaha, ayaa si toos ah uga hor-imaneysa go’aanka Waaxda Amniga Gudaha Mareykanka (DHS) ay ku baabi’inayso sharciga Badbaadada Kumeel-gaarka ah (TPS) ee la siiyo soo-galootiga Soomaaliyeed, kuwaas oo Madaxweyne Trump uu fagaareyaal dhowr ah si weyn ugu ceebeeyay, hadallo xanaf lehna ku duray.

Xoghayaha xilka ka degaysa ee Waaxda Amniga Gudaha, Kristi Noem, ayaa bishii Janaayo ku dhawaaqday in sharciga TPS-ka ee Soomaalida la joojin doono 17-ka bishan Maarso, iyadoo ku dooday in xaaladda dalka Soomaaliya ay soo hagaagtay, in kasta oo ay wali gobollada dalka ka socdaan dagaallo dhiig badan uu ku daatay oo u dhexeeya ciidamada dowladda Soomaaliya iyo dagaalyahannada Al-Shabaab.

Dacwoodayaasha, oo ay ka mid yihiin ururrada African Communities Together iyo Partnership for the Advancement of New Americans, ayaa dacwaddooda oo ay geeyeen maxkamad federaal ah oo ku taalla magaalada Boston, waxay ku doodayaan in tallaabadani ay tahay mid habraaceeda sharciga ah laga leexday, isla markaana salka ku haysa ajande midabtakoor iyo cunsurinimo ah oo horay loo sii qorsheeyay.

Qoraalka dacwadda ayaa daliil ahaan u soo qaatay hadallo is-daba-joog ah oo uu horay u jeediyay Madaxweyne Trump, kuwaas oo uu Soomaalida ugu sifeeyay inay yihiin “qashin” iyo “dad garaadkoodu aad u hooseeyo” oo aan “waxba ku soo kordhinayn” bulshada Mareykanka.

Dacwoodayaasha ayaa aaminsan in maamulku uu u joojinayo TPS-ka Soomaaliya iyo dalalka kale nacayb iyo eex ka baxsan dastuurka oo ka dhan ah soo-galootiga aan caddaanka ahayn, balse uusan go’aankan ku salayn qiimeyn dhab ah iyo xaqiiqada dhabta ah ee ka jirta dalalkaas.

“Joojinta sharciga TPS ee Soomaaliya waa cunsurinimo wejiga soo gashatay siyaasadda socdaalka,” ayuu yiri Cumar Faarax, oo ah agaasimaha fulinta ee kooxda qareennada difaaca xuquuqda Muslimiinta ee Muslim Advocates, oo war-saxaafadeed soo saaray.

Ilaa iyo haatan, Waaxda Amniga Gudaha ee DHS kama aysan jawaabin codsiyo loo diray si ay eedeymahan uga hadlaan. Si kastaba ha ahaatee, waaxda ayaa horay ugu dooday in sharciga TPS aan marnaba loogu talagelin inuu noqdo barnaamij cafis oo joogto ah.

Sharciga TPS ayaa ah nooc ka mid ah badbaadinta socdaalka ee dhanka bani’aadannimada, kaas oo ka ilaaliya dadka u qalma in dalka laga musaafuriyo, una oggolaada inay si sharci ah u shaqeystaan. Intii ay xilka haysay Noem, DHS waxay qaadday tallaabooyin ay ku joojinayso TPS-ka dalal dhowr ah, arrintaas oo horseedday caqabado iyo dacwado sharciyeed oo dowladda lagu furay.

Maamulka ayaa Sabtidii ku dhawaaqay qorshe uu racfaan uga qaadanayo Maxkamadda Sare ee Mareykanka si uu u soo afjaro sharcigan oo ay ku joogaan in ka badan 350,000 oo qof oo u dhashay dalka Haiti. Sidoo kale, waxay doonayaan in maxkamadda ugu sarraysa dalka ay u oggolaato inay joojiyaan magangalyada TPS-ka ee ilaa 6,000 oo qof oo u dhashay Suuriya.

Beegsiga Soomaalida

Dalka Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay lagu soo daray liiska dalalka la siiyo sharciga TPS sanadkii 1991-kii, iyadoo markii ugu dambeysayna waqtiga loo kordhiyay sanadkii 2024-ka. Qiyaastii 1,082 qof oo Soomaali ah ayaa haatan si rasmi ah u haysta sharcigan, halka 1,383 kalena ay codsiyadoodu wali la sugayo, sida ay muujinayaan diiwaannada DHS.

Bilihii u dambeeyay, Soomaalida ku dhaqan gobolka Minnesota ayaa noqday bartilmaameedka ugu weyn ee ololaha adag ee uu Trump ku qaaday soo-galootiga dalkaas. Mas’uuliyiinta dowladda ayaa farta ku fiiqayay fadeexad la xiriirta khayaano, taas oo dad badan oo dambigaas lagu eedeeyay ay ka soo jeedaan jaaliyadda ballaaran ee Soomaaliyeed ee ku dhaqan gobolkaas.

Maamulka Trump ayaa eedeymahan khayaanada ah u adeegsaday marmarsiinyo uu ku meel-mariyo olole bilooyin qaatay oo lagu fulinayay shuruucda adag ee socdaalka gudaha gobolka Minnesota oo ay maamulaan xisbiga Dimoqraadiga.

Intii uu ololahaas socday, in ka badan 3,000 oo ah wakiilada laanta socdaalka ee ICE ayaa lagu daadgureeyay, arrintaas oo kicisay dibadbaxyo xooggan, soona dedejisay in ciidamada federaalku ay toogasho ku dilaan laba muwaadin oo Mareykan ah.

Bishii Nofembar ee sanadkii hore, Trump ayaa si fagaare ah ugu dhawaaqay inuu meesha ka saarayo TPS-ka Soomaalida ku nool Minnesota, bil kadibna wuxuu ku goodiyay inuu doonayo in dadkaas dib loogu celiyo “halkii ay markii hore ka yimaadeen.”

Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka (State Department) ayaa dhankeeda wali si adag uga digta in muwaadiniinta Mareykanku ay u safraan Soomaaliya, iyadoo sabab uga dhigaysa dambiyada, rabshadaha sokeeye, iyo khataro kale oo dhanka amniga ah.

Maxay Ilhaan Cumar ka tiri duulaanka Mareykanka iyo Israel ee Iran?

0

Washington (Caasimada Online) – Xildhibaan Ilhaan Cumar oo ka tirsan Golaha Congress-ka Maraykanka oo si kulul uga hadashay colaadda ka taagan bariga dhexe ayaa si xooggan u dhaleeceysay maamulka madaxweyne Trump iyo ra’iisul wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu oo iyagu hoggaaminayo dagaalka.

Ilhaan Cumar ayaa labada hoggaamiye ku eedeysay in ay hurinayaan colaad ka jirta meelo kala duwan, waxayna tusaale usoo qaadatay dagaalka hadda ka socda Iran ee sababay khasaaraha xooggan.

Sidoo kale waxa ay sheegtay in Mareykanka uu dhaqaale badan ku siiyo Israa’iil xasuuqa ka socda meelo kala duwan, sida Gaza iyo duulaanka lagu qaaday Iran, isla markaana ay tahay wax laga xumaado.

“Maraykanku waxa uu Netanyahu siiyay balaayiin doolar si loogu maalgeliyo xasuuqa ka socda Gaza, Hadda Netanyahu iyo Trump waxa ay isu bahaysteen dagaalka ka dhanka ah Iiraan, Dadka Maraykanka waxa ay ka daaleen In ay lacag ku bixiyaan tacaddiyo si loo qanciyo Israa’iil oo gaysato xasuuq iyo dambiyo kale oo kala duwan” ayay tiri Xildhibaan Ilhaan Cumar.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo Madaxweyne Donald Trump uu haatan culays xooggan kala kulmayo gudaha dalkiisa iyo dibadda kaddib markii weerarradii Iran lagu qaaday ay noqdeen kuwa isku beddalay dagaal toos ah oo saameeyay dalalka bariga dhexe oo ay gaareen duqeymaha dowladda Iran.

Dhinaca kale, waxaa haatan sii kordhaya khasaaraha uu dagaalkan kala kulmay Mareykanka, iyadoo Wasaaradda Gaashaandhigga ee Pentagon-ka ay Talaadadii shaacisay in qiyaastii 140 askari oo Mareykan ah ay dhaawacyo soo gaareen, halka 7 ay geeriyoodeen, tan iyo markii uu bilowday hawlgalka milateri ee loo bixiyay ‘Epic Fury’, kaas oo ka dhan ah dowladda Iiraan, soona bilowday 28-kii bishii Febraayo.

Afhayeenka Wasaaradda Difaaca, Sean Parnell, ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in dhaawacyada intooda badan ay yihiin kuwo aad u fudud, isagoo xusay in 108 ka mid ah askartaas ay durba dib ugu laabteen shaqadooda iyo furimaha dagaalka. Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa horay u xaqiijiyay in guud ahaan toddoba askari oo Mareykan ah ay ku naf-waayeen dagaalkan.

Si kastaba ha ahaatee, Pentagon-ka ayaa sheegaya in tirada duqeymaha Iiraan ay si weyn hoos ugu dhacday tan iyo bilowgii dagaalka, maadaama, sida ay yiraahdeen, diyaaradaha dagaalka ee Mareykanku ay si joogto ah u bur-burinayaan keydadka hubka ee Iiraan iyo goobaha ay wax ka ridaan.

Al-Shabaab oo guddoomiye ku dishay magaalada…

0

Buulo-mareer (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dil qorsheysan oo ay maanta Al-Shabaab u gaysteen guddoomiye ku xigeenkii maaliyadda degmada Kuntuwaarey Muxudiin Khaliif Caliyow, xilli uu ku sugnaa magaalada Buulo-mareer ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Marxuumka ayaa saaladdii Casir kadib waxaa toogasho ku dilay rag ku hubeysnaa bistoolado oo waddada u galay, kadibna baxsaday.

Goobjooge la hadlay Idaacadda Kulmiye ayaa sheegay in guddoomiyaha ay xabadaha uga dhaceen qaybaha sare, isla markaana uu goobta ku geeriyooday.

“Maanta abaare 3:40PM Al-Shabaab ayaa agagaarka sladhigga Buulo-mareer waxaa lagu dilay guddoomiye ku xigeenkii maaliyadda degmada Kuntuwaarey, laba bistoolo ayay madaxa uga dhufteen kaligiis ayuuna ahaa” ayuu yiri mid kamid ah dadka deegaanka.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in ragga dilka gaystay ay ku baxsadeen mooto, kadib markii ay hubsadeen inuu dhintay guddoomiye ku xigeenkii degmada Kuntuwaarey ee gobolka Shabeellaha Hoose.

“Marxuumka masaajid ayuu kasoo baxay, waddada ayay u galeen nimanka dilay, kadibna mooto ayay ku baxsadeen” ayuu sii raaciyay.

Dilkan ayaa qayb ka noqonayo falal ammaan darri oo aad ugu soo badanayo Buulo-mareer oo ay marar badan soo weerareen maleeshiyaadka Al-Shabaab.

Magaaladan waxaa si buuxda gacanta ku haya Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa Uganda ee qaybta ka ah howlgalka AUSSOM, kuwaas oo marar badan dagaallo la galay kooxda Al-Shabaab.

Daawo: Ciidamada ka soo horjeeda Laftagareen oo hub iyo saanad loogu qaybiyay

0

Buurhakaba (Caasimada Online) – Dhaq-dhaaq siyaasadeed iyo mid ciidan oo ka dhan ah madaxweynaha maamul-goboleedka Koonfur Galbeed, Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) ayaa haatan ka socda degmada Buurhakaba ee gobolka Baay, halkaas oo ay ku xooggan yihiin dhinacyada mucaaradka.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, waxaa hadda sii xoogeysanaya kacdoonka ka dhanka ah Laftagareen, iyada oo ciidamo dheeraad ah lagu diyaariyay Buurhakaba, kadib markii maamulka degmadaas iyo saraakiisha amniga ay kasoo horjeesteen sida ay wax u wadaan hoggaanka Koonfur Galbeed.

Ciidamadan cusub oo tababar gaar ah la siiyay ayaa maanta loo qaybiyay hub iyo darees ciidan, waxayna ku biireen xoogaga kasoo horjeedo maamulka ee ku sugan halkaasi.

Horay mas’uuliyiinta degmada Buurhakaba iyo saraakiisha amniga ayaa u sheegay in ay dayac kala kulmeen maamulka madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen, isla markaana ay ku biireen dhinacyada kasoo horjeedo.

Arrintan ayaa muujineyso kororka diidmada siyaasadeed ee ka dhanka ah madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed oo haatan la kulmayo culeys xooggan, maadaama la’isku diyaarinayo doorashada maamulkaasi.

Lama oga tallaabada uu qaadi doono Laftagareen ee ku aadan dhaq-dhaqaaqyada ka socda degmada Buurhakaba, kuwaas oo uga sii daraya xiisadda taagan.

Horay ayaa waxaa Baydhaba uga dhacay dagaal u dhexeeyay ciidanka amniga iyo kuwa kale oo taabacsan mucaaradka, kaas oo dhaliyay khasaare isugu jiro dhimasho, dhaawac iyo burur hantiyeed oo baaxad leh.

Daawo: Muungaab oo qaaday tallaabo lagu bogaadiyay

0

Muqdisho (Caasimaada Online) – Guddoomiyaha Gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa maanta qaaday tallaabo si weyn loogu bogaadiyay maamulkiisa, kadib markii uu si deg-deg ah u joojiyay boosaneer si sharci darro ah looga qodayay waddo dhexdeeda.

Muungaab ayaa shaaca ka qaaday in dhibaatooyin badan ay ka dhasheen laamiyada la jajabinayo iyo boosanareeda laga dhisayo, isaga oo sheegay in ay ka hortegi doonaan.

“Hadda waddadan bartamaheeda haddii boosaneer laga qodo waxaa dhaceysa in baabuur macal shacabka la socda iskula dhacaan, siday horay u dhacday marka waxaa la rabaa boosaneer cid walbaa inay mitirkeeda ka qodato” ayuu yiri Duqa Muqdisho.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Sheekadan waddooyinka boosaneerada laga qodaayo waa sheeko caan baxday oo meel martay xilligii burburka iyo dowlad la’aanta ka jirtay dalka”.

Guddoomiyaha Gobolka ayaa xusay in maanta ay joojiyeen boosaneer wayn oo laga qodayay waddo muhiim ah oo ku taalla degmada Wadajir ee Gobolka Banaadir, uuna u diray mas’uuliyadda ku shaqada leh iyo ciidamada Booliska.

“Hadda maanta Wadajir ayaan ka joojinay ooh adda ayuu agaasimaha kasoo joojiyay daraad halkan oo Hodan ayay ahayd annaga taas dagaal ayaan kula jirnaa” ayuu mar kale yiri Muungaab.

Hadalkan ayuu guddoomiyuhu maanta ka sheegay xarrig jarka waddo cusub oo laga hirgeliyay Degmada Hodan, taas oo loogu  magacdaray Imaamu Shaafici.

Duqa Muqdisho ayaa  sidoo kale waddadaas dhir ku beeray taasi oo qeyb ka ah qorshaha dhireynta Caasimadda, waxa uuna sheegay in Maamulka Gobolka Banaadir uu sii wadi doonno horumarinta iyo dib-u-dhiska kaabayaasha, asigoo bulshada ugu baaqay in ay doorkooda ka qaataan illaalinta bilicda, bixinta canshuuraha iyo la shaqeynta laamaha amniga.

Qunsuliyadda Mareykanka ee Toronto oo la rasaaseeyey

Toronto (Caasimada Online) — Rasaas ayaa waaberigii hore ee saaka oo Talaado ah lagu furay dhismaha Qunsuliyadda Mareykanka uu ku leeyahay magaalada Toronto ee dalka Canada, balse ma jiro wax khasaare nafeed ah oo ka dhashay falkan, sida ay sheegeen laamaha amniga.

Qoraal ay soo dhigeen barta bulshada ee X (Twitter), ayay booliska Toronto ku sheegeen inay ka falceliyeen warbixinno la xiriira rasaas dhacday abbaare 5:29 subaxnimo (09:29 GMT), halkaas oo ay ka heleen caddeymo muujinaya in hub la riday. Qoraal kale oo ay soo saareen ayay ku caddeeyeen in aysan ilaa hadda haynin xog la xiriirta cidda falkan ka dambeysay ama qof si gaar ah loogu tuhmayo.

Ra’iisul Wasaaraha Gobolka Ontario, Doug Ford, oo qoraal soo dhigay baraha bulshada ayaa dhacdadan si kulul u cambaareeyay. “Rasaasta saaka aroortii hore lagu furay Qunsuliyadda Mareykanka waa fal gacan-ka-hadal iyo cabsi-gelin ah oo aan marnaba la aqbali karin, kaas oo si toos ah loola beegsaday saaxiibadeenna iyo deriskeenna Mareykanka,” ayuu yiri Ford.

Wuxuu intaas raaciyay inuu ku faraxsan yahay baaritaanka ay wadaan Booliska Toronto, isagoo rajo ka muujiyay in ciidamada ammaanka ee heerarka kala duwan ay isugu geyn doonaan dhammaan awooddooda iyo ilaha ay heli karaan si loo soo qabto dadkii falkan ka dambeeyay.

“Waxaan sameyn doonnaa wax kasta oo karaankeenna ah si sharciga loo waafajiyo, ciqaabta ugu adagna loo marsiiyo shakhsiyaadka mas’uulka ka ah falkan,” ayuu sii raaciyay Ford.

Booliska ayaa goor sii horreysay sheegay in ciidamadoodu ay ka jawaabeen dhawaqa rasaasta ee laga dhex maqlay bartamaha magaalada Toronto (downtown), gaar ahaan agagaarka xarunta qunsuliyadda. Ma jirin xog rasmi ah oo ku saabsan ujeedka weerarka ama cid lala xiriirinayo. 

fhayeen u hadlay Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa telefishinka CBS News u sheegay in xukuumadda Washington ay la socoto dhacdadan, ayna si dhow ula socon doonaan xaaladda iyagoo kaashanaya laamaha fulinta sharciga ee maxalliga ah, balse wuxuu ka gaabsaday inuu bixiyo faahfaahin dheeri ah.

Weerarkan ayaa dhacaya maalmo un kadib markii laba Sinagog (xarumaha cibaadada Yuhuudda) oo ku yaalla aagga weyn ee Toronto lagu weeraray rasaas xilli habeenimo ah, taas oo keentay in si weyn loo xoojiyo joogitaanka ciidamada booliska ee aaggaas. Booliska ayaa xaqiijiyay in aysan jirin cid wax ku noqotay weeraradaas, in kasta oo raadad xabbado ah laga helay albaabka hore ee mid ka mid ah xarumahaas.

Ra’iisul Wasaaraha Canada, Mark Carney, ayaa rasaasta lagu furay xarumaha cibaadada ku sifeeyay weerar ka dhan ah xuquuqda Yuhuudda reer Canada ay u leeyihiin inay si nabad ah ugu noolaadaan una cibaadeystaan, isagoo ballanqaaday in dowladdiisu ay si buuxda u difaaci doonto goobaha cibaadada.

Ilaa iyo hadda si dhab ah looma oga in rasaasta lagu furay xarumaha cibaadada ee Yuhuudda iyo tan lala beegsaday Qunsuliyadda Mareykanka ay yihiin kuwo xiriir leh, iyo in ay salka ku hayaan dagaalka haatan u dhexeeya isbaheysiga Mareykanka-Israa’iil iyo Iiraan.

Telefishinka CTV ee dalka Canada ayaa weriyay in waddooyin dhowr ah loo xiray dhacdadan dartiis, halka Duqa Magaalada Toronto, Olivia Chow, ay xaqiijisay in ciidamo boolis ah oo aad u hubeysan la dhoobay agagaarka qunsuliyadaha Mareykanka iyo Israa’iil ee magaaladaas.

“Saaka waxaa rasaas lagu furay Qunsuliyadda Mareykanka. Tani waxay dabo socotaa rasaas lala beegsaday xarumaha cibaadada Yuhuudda labadii dhammaad-wiig ee lasoo dhaafay. Arrintan marnaba lama aqbali karo,” ayay Chow u sheegtay suxufiyiinta ka hor shir uu lahaa golaha deegaanka ee magaalada.

Waxay tiri “Bulshada Yuhuudda ee Toronto waxay xaq u leeyihiin inay ku dhaqmaan diintooda iyo dhaqankooda, ayna nolol-maalmeedkooda u qaataan cabsi, caga-jugleyn iyo gacan-ka-hadal la’aan.”

Ugu dambeyn, Duqa magaalada ayaa xaqiijisay in boolisku ay wadaan baaritaanno xooggan, xafiiskeeduna uu si buuxda u garab taagan yahay dadaallada lagu soo qabanayo dambiilayaasha si caddaaladda loo horkeeno.