Dar es Salaam (Caasimada Online) – Safiirka Soomaaliya u fadhiya Tanzania Ilyaas Cali Xasan ayaa maanta qaaday tallaabo la xiriirta dalka DRC Congo oo ay dhawaan isku qabteen safiirka Soomaaliya ee Kenya, Danjire Jabriil Ibraahim Cabdulle oo shaqo u tegay dalkaasi.

Danjire Ilyaas oo gudanaya shaqadiisa ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay dhiggiisa safiirka DRC Congo u fadhiya magaalada Dar es Salaam oo ay ka wada-hadleen arrimo xasaasi ah, sida xoojinta xiriirka labada safaaradood, si ay u yeeshaan wada shaqeyn dhow.

Sidoo kale waxa ay ka wada-hadleen dhinacyada siyaasada, amniga iyo ganacsiga oo muhiim u ah labada dal oo ka wada tirsan Qaaradda Afirika.

Waxaa kale oo uu safiirka Soomaaliya dhiggiisa kala hadley sidii loo sii deyn lahaa muwaadiniin Soomaaliyeed ee maalmihii lasoo dhaafay  lagu xiray magaalada Lubambashi ee dalka Congo, si ay u helaan xorriyadood.

Ilyaas Cali  Xasan ayaa u muuqdo inuu xoojinayo shaqadiisa, maadaama uu u xilsaaran yahay danaha dalka DRC Congo, oo ay dhowaan shaqo ahaan isku qabsadeen isaga iyo safiirka Soomaaliya u fadhiya magaalada Nairobi ee caasimada dalka kenya.

Xiisadda labada safiir ayaa timid, kadib markii Danjire Jabriil Ibrahim Cabdulle iyo wafdi ganacsato ah oo uu hoggaaminayo ay gaareen magaalada Kinshasa ee dalka DRC Congo, halkaas oo si diiran loogu soo dhaweeyay.

Ujeedka ayaa ahaa xoojinta ganacsiga iyo maalgashiga Soomaaliyeed ee ku sii baahaya guud ahaan qaaradda Afrika, gaar ahaan Bariga, Bartamaha iyo Koonfurta qaaradda Africa. Ku biiritaanka ay Soomaaliya ku biirtay Urur Goboleedka Bariga Afrika taas oo sidoo kale siii dhiirigaliyay in ganasatada Soomaaliyeed  inay ku dhiiradaan in ganasigooda ku baahiyaan suuqayada Bariga Afrika, sida ay sheegtay safaaradda Soomaaliya ee Nairobi.

Intaas kadib Danjire Ilyaas Cali Xasan ayaa ka horymid tallaabada Jabriil wuxuuna tilmaamay in safaaradda Soomaaliya ee Dar es Salaam ay iyadu ay mas’uul uga tahay Soomaaliya danaha dalka DRC Congo.

Waxaa kale oo uu intaasi ku daray in safiirka Soomaaliya ee Kenya aanu kusoo wargelin safarkiisa, sidaas daraadeedna uu ka baxsan yahay sharciga diplomaasiyadda iyo kan wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ee xukuumadda Soomaaliya.

Ugu dambeyn dagaalka ayaa waxaa markii dambe soo farogelisay wasaaradda arrimaha dibadda oo u yeertay labada Safiir, kadibna waxaa sidaas lagu xalliyay khilaafkooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo qoraal soo saaray ayaa ka hadlay xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Muqdisho, una dhexeyso mucaaradka iyo dowladda.

Jaamac ayaa marka hore is barbar dhig ku sameeyay qorshaha is-diidan ee Madasha Samatabixinta iyo midka Villa Somalia, maadaama ay isku hayaan siyaasadda dalka.

Wasiirka ayaa su’aal ka keenay qorshaha mucaaradka, wuxuuna sheegay inay ogol yihiin dibadbax nabadeed oo uu dastuurka qabo, balse ay diidan yihiin doorasho qof iyo cod ah oo uu tilmaamay in iyadana uu ogol yahay dastuurka dalka, ayna xaq u leeyihiin shacabka.

Sidoo kale wuxuu ku eedeeyay siyaasiyiinta mucaaradka in shacabka ay u diidan yihiin xuquuqdooda dastuuriga ah, si ay uga qayb-galaan doorasho, sida uu hadalka u dhigay.

“Banaanbax nabadeed oo habraac sharci loo maro waa dastuuri qodobkaas waa arkaan saaxiibadeeda mucaaradka, Xuquuqdii ka muhiimsaneed ee ahayd in dadku xaq u leeyihiin iney doortaan madaxdooda maxaa diidey iney arkaan, isla Dastuurka ayuu ku qorantahay aleen. Weliba maxaa la isgugu dayaayaa in hor istaag lagu sameeyo iney shacabku xaqooda dastuuriga ah isticmaalaan?. Baroortu orgiga ka weyn” ayuu yiri Jaamac.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirta marxalad siyaasadeed oo culus, taas oo ka dhalatay khilaafka gudaha ee u dhexeeyo dowladda federaalka iyo hoggaamiyeyaashamucaaradka, kaas oo meel xun gaaray, isla markaana isku beddalay gacan ka hadal, kadib markii todobaadkii hore ay labada dhinac ku dagaalameen aagga saldhiggga Warta Nabadda.

Dagaalka ayaa sii xumeeyay xaaladda, waxaana kadib mucaaradka ay iclaamiyeen dibadbaxayo waa wayn oo ka dhacaya saddex goobood oo ku yaalla magaalada Muqdisho, gaar ahaan degmada Dayniile, Tarabuunka iyo Siinaay oo kamid ah meelaha ay ka taagan tahay xiisadda ka dhalatay dhulalka danta guud ee laga barakiciyay dadka shacabka ah.

Inkastoo maanta dib loo dhigay mudaharaadyada, ayaa waxaa hadane la’isku raacay in la qabto 9 maalmood gudahood, iyada oo laga fakirayo badqabka shacabka ka qayb-galaya.

“Mudaharaadku waa xuquuq dastuuri ah oo qof walba oo Soomaali ah uu leeyahay, sidaas darteedna ayaana ugu baaqnay, akhayaarta halkan fadhida ayaa waxa ay naga codsadeen mudaaharaadkaas inay u helaan hab nololeed oo daamaanad qaadayo nolosha dadka inaanan qatar la gelininin, waxaan isla garanay waqtiga ay ku dhici karto waana 9 maalmood gudahood ” ayuu yir Sheekh Shariif oo hoggaamiyo Madasha Samatabixinta.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Dhalinyarada wiilasha, gabdhaha iyo odayaasha ee runtii arrintaas ka shaqeynaayay waxaan ku amaaneynaa dadaalkoodii, waxaana ugu cudur daaraneynaa waqtiga isbeddalkiisa, laakiin waxaan ku beddalnay mudaharaad nabad ah oo aan khatar lahayn oo aan culeys lahayn” ayuu mar kale yiri Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kadib baaqashada ku timid dibadbaxii maanta ee mucaaradka, dalka ayaa ka badbaaday ‘halis wayn’ sida uu shaaciyay guddoomiyihii hore ee gobolka Banaadir, ahaana duqii Muqdisho Maxamed Axmed Amiir oo warsaxaafadeed soo saaray.

Amiir ayaa qoraalkiisa ku sheegay in dalka uu wajahay xaalad halis ah, balse laga hortegay, kadib dadaakii ay sameeyeen xildhibaannada iyo odayaasha dhaqanka Beesha Hawiye.

“Dalka wuxuu wajahay halis weyn, balse waxaa guuleystay midnimada iyo wadajirka shacabka iyo hoggaanka. Haddii uu wax noqon lahaa mid ka mid ah madaxdii goobta tagtay xaaladda intaan waa ka adkaan lahayd” ayuu yiri duqii hore ee Muqdisho.

Sidoo kale wuxuu bogaadiyay doorka ay qaateen odayaasha dhaqanka iyo siyaasiyiinta xalay ku shiray caasimada, kadibna soo saaray go’aanka lagu baajiyay dibadbaxa.

“Hoggaamiyeyaasha dhaqanka sida Imaam Daahir iyo Ugaas Maxamuud, siyaasiyiin mucaarid iyo muxaafid, ganacsato iyo shacabka caadiga ah ayaa caddeeyey in marka la iskaashado wax kasta xal loo heli karo” ayuu mar kale yiri Maxamed Amiir.

Dhinaca kale wuxuu ammaanay madaxweyne Xasan iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, maadaama ay aqbaleen dhex-dhexaadinta laga dhex sameeyay oo guuleysatay.

Waxaa kale oo uu ka digay inay soo laabato dhacdadii saldhigga degmad Warta Nabadda, laguna dhex dagaalamo mar kale magaalada caasimada ah ee Muqdisho.

“Madaxweyne Xasan Sheekh, oo safar ugu maqan Mareykanka, wuxuu muujiyey hoggaan iyo garasho odaynimo kadib markii uu si sharaf leh uga garaabay khaladaadkii loo geystay Madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed. Sidoo kale, Madaxweyne Shariif iyo Madasha ayaa si qaranimo leh u aqbalay in dib loo dhigo bannaanbixii la qorsheeyey”

“Dhacdadii 24-ka Sebtember waxay muujisay in khalad yar ama  hadal xanaf leh ay keeni karaan xaalad qori ku dambeysa. Sidaas darteed, waxaa lama huraan ah in hoggaanka dalka iyo mucaaridkuba ka fogaadaan eray kasta oo sii hurin kara xiisadda” ayuu raaciyay.

Sidoo kale wuxuu farriin u diray shacabka oo u ugu baaqay deganaan iyo inay ka shaqeeyaan midnimada dalka, inta laga gudbayo marxaladda adag ee lagu jiro ” Waxaan ugu baaqaynaa dhammaan masuuliyiinta iyo shacabka Soomaaliyeed inay midoobaan, dalka looga gudbo marxaladdan, loona jihaysto doorasho qof iyo cod si shacabka Soomaaliyeed ay u doortaan hoggaankooda mustaqbalka dhow”.

Xaaladda Muqdisho ayaa haatan deggan, waxaana muddo 9 cisho ah dib loo dhigay dibadbaxa mucaaradka oo loo qorsheeyay inuu ka dhaco Dayniile, Tarabuunka iyo Siinaay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Soomaaliya ayaa haatan ku jirta marxalad siyaasadeed oo culus, taas oo ka dhalatay khilaafka gudaha ee u dhexeeyo dowladda federaalka iyo mucaaradka, kaas oo meel xun gaaray, isla markaana isku beddalay gacan ka hadal, kadib markii todobaadkii hore ay labada dhinac ku dagaalameen saldhiggga Warta Nabadda.

Dagaalka ayaa sii xumeeyay xaaladda, waxaana kadib mucaaradka ay iclaamiyeen dibadbaxayo waa wayn oo ka dhacaya saddex goobood oo ku yaalla magaalada Muqdisho, gaar ahaan degmada Dayniile, Tarabuunka iyo Siinaay oo kamid ah meelaha ay ka taagan tahay xiisadda ka dhalatay dhulalka danta guud ee laga barakiciyay dadkashacabka ah.

Inkastoo maanta dib loo dhigay mudaharaadyada, ayaa waxaa hadane, la’isku raacay in la qabto 9 maalmood gudahood, iyada oo laga fakirayo badqabka shacabka ka qayb-galaya.

“Mudaharaadku waa xuquuq dastuuri ah oo qof walba oo Soomaali ah uu leeyahay, sidaas darteedna ayaana ugu baaqnay, akhayaarta halkan fadhida ayaa waxa ay naga codsadeen mudaaharaadkaas inay u helaan hab nololeed oo daamaanad qaadayo nolosha dadka inaanan qatar la gelininin, waxaan isla garanay waqtiga ay ku dhici karto waana 9 maalmood gudahood ” ayuu yir Sheekh Shariif oo hoggaamiyo Madasha Samatabixinta.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Dhalinyarada wiilasha, gabdhaha iyo odayaasha ee runtii arrintaas ka shaqeynaayay waxaan ku amaaneynaa dadaalkoodii, waxaana ugu cudur daaraneynaa waqtiga isbeddalkiisa, laakiin waxaan ku beddalnay mudaharaad nabad ah oo aan khatar lahayn oo aan culeys lahayn” ayuu mar kale yiri Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Hadaba mucaaradka ayaa ku guuleystay 5 arrin waa wayn, sida uu shaaciyay Wariye Bashiir Maxamed Caato oo ka hadlay is haysiga madaxda dowladda iyo Madasha Samatabixinta.

Shan arrin Madasha mucaaradka waa u GUUL.

– In markii ugu horreeysay mucaarad ay Dowladda Federaalka kaga horyimaadaan wax aan siyaasad ama doorasho aheyn balse shacab dhibaateysan oo la garab istaagayo ay tahay, mucaaradka waa u GUUL.

– In iyadoon wax bannaanbax uusan dhicin Dowladda Federaalka ay culeys maskaxeed iyo mid bulsho ay dareento, mucaaradku waa u GUUL.

– In qof ama dad laga yaabay in maanta ay dhiman lahaayeen ama dhaawac soo gaari lahaa la baajiyay na, mucaaradku waa u GUUL.

– In haddii ay dhacdo in wadahadallo horleh ay mucaaradka la galaan Dowladda Federaalka, Villa Somalia iyadoo intii hore ka nugul ay miiska soo fariisatana, mucaaradku waa u GUUL.

– In haddii mucaaradka ay ku adkeysan lahaayeen dibadbaxa in uu dhaco, dadkii la filayay na aysan soo bixin ( ama dowladda waddooyinka haka xirto ama tiradii la rabay ba aysan soo bixin)  Madashu waxay ku noqon laheyd weji-gabax, in dibadbaxa uu baaqday na, mucaaradku waa u GUUL.

WQ Bashir Mohamed Caato

Muqdisho (Caasimada Online) – Fal-celin xooggan ayaa ka dhalatay dib u dhaca ku yimid dibadbaxii mucaaradka ee la filayay in maanta uu ka dhaco gudaha magaalada Muqdisho, gaar ahaan degmada Dayniile, Tarabuunka iyo Siinaay oo horay loo qorsheeyay.

Dadaallo ay hoggaaminayeen Imaamka, Ugaaska Mudullood iyo guddiga xildhibaannada beelaha Hawiye ayaa horseeday is-afgarad, iyadoo Madasha Samatabixinta ay aqbaleen soo jeedintii ka dhalatay dadaalladaas, oo lagu baajiyay bannaanbaxii dhici lahaa maanta.

Waxaa la isku raacay, shir jaraa’id oo wadajir ahna lagu sheegay, in bannaanbaxu uu yahay mid dastuuri ah, islamarkaana uu qabsoomi doono muddo 9 maalmood gudahood, iyadoo wixii farsamo ah laga shaqayn doono ka hor.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo kulanka ka hadlay ayaa faah-faahiyay  qorshahooda, wuxuuna tilmaamay in weli aanu isbedalin go’aankooda, balse ay aqbaleen dadaalka la sameeyay, dibadbaxana uu dhacayo 9 maalmood gudahood.

“Mudaharaadku waa xuquuq dastuuri ah oo qof walba oo Soomaali ah uu leeyahay, sidaas darteedna ayaana ugu baaqnay, akhayaarta halkan fadhida ayaa waxa ay naga codsadeen mudaaharaadkaas inay u helaan hab nololeed oo daamaanad qaadayo nolosha dadka inaanan qatar la gelininin, waxaan isla garanay waqtiga ay ku dhici karto waana 9 maalmood gudahood ” ayuu yiri madaxweynihii hore ee Soomaaliya.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “”Dhalinyarada wiilasha, gabdhaha iyo odayaasha ee runtii arrintaas ka shaqeynaayay waxaan ku amaaneynaa dadaalkoodii, waxaana ugu cudur daaraneynaa waqtiga isbeddalkiisa, laakiin waxaan ku beddalnay mudaharaad nabad ah oo aan khatar lahayn oo aan culeys lahayn”.

Haddaba sidee looga falceliyay dib u dhaca ku yimid dibadbaxa mucaaaradka?

Cabdiftaax Waaasuge: “Banaanbax lama diidana ee hubka aad wadataan iyo Police Station in la weeraro meel ay aduunka ka dhacdo ma laha waana nasiib xumo wayn”.

Cabdullahi Maxamed Siyaad: “Sida maanta loo qorsheeyey asigoo ka diyaarsan insha allah, guuleyso madaxweyne Shariif”

Axmed Suldaan: “Dhalinta yaan xaaba laga dhiganin ciyaalkiina qurbaha ayay idiin jiraanee”.

Abdikarim Jabra: “Muqdisho banaanbax nabadeed ma ka dhici karo, idinkuna diyaar uma tihiin ee foodo iyo dhib dhaco ayaad rabtiin”.

Albashiir Sheekh Cabdiweli: “Sheekh Shariifooy dhiiqaa lugaha laguu galinaa ee ka joog madaxweyne”.

Naaji: “Madaama, mudaharaadka mid nabadeed noqon doono waqtina haystaan, carruurtiina dibada nabada, waxbarashada iyo caafimaadka ku haysto hanagala soo qeyb galaan”.

New York (Caasimada Online) – Dowladda Itoobiya ayaa Khamiistii ballan qaadday inay sii wadi doonto taageerada ay siiso geeddi-socodka nabadda iyo amniga Soomaaliya, xilli uu hawlgalka cusub ee Midowga Afrika ee xasilinta uu ka digay inuu wajahayo farqi maaliyadeed oo curyaamin kara oo gaaraya $180 milyan oo doollar sanadka 2025-ka.

Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda ee Itoobiya, Hadera Abera, oo ka hadlayay Shirka Heerka Sare ee Ballanqaadyada Maalgelinta Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya ee Midowga Afrika (AUSSOM), kaasoo ka qabsoomay hareeraha Shirweynihii 80-aad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, ayaa sheegay in xasiloonida muddada dheer ee Soomaaliya ay ku xiran tahay xoojinta ciidamadeeda amniga.

“Waxaan ka gaarnay horumar la taaban karo daciifinta awoodda Al-Shabaab,” ayuu yiri Abera. “Sidaas darteed, waxaan salaan sharaf iyo maamuus u direynaa ciidamadeena, gaar ahaan kuwii naftooda ku waayey iyagoo gudanaya waajibaadkooda.”

Wuxuu ammaanay horumarka ay Muqdisho ka samaysay xoojinta Ciidanka Xoogga Dalka iyo Booliska Soomaaliya, balse wuxuu ka digay in saaxiibada caalamku ay waajib ku tahay inay si degdeg ah u kordhiyaan taageeradooda.

Wuxuu ku baaqay in si degdeg ah loo fuliyo Qaraarka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ee tirsigiisu yahay 2719, kaasoo dejinaya qaab-dhismeed loogu talagalay maalgelin la isku halleyn karo oo lagu bixiyo hawlgallada nabadda ee ay hoggaamiyaan Afrikaanka.

Hawlgalka AUSSOM, oo la bilaabay bishii Janaayo si uu u beddelo Hawlgalkii Ku-meelgaarka ahaa ee Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS), ayaa waxaa loo xilsaaray adkeynta guulaha dhanka amniga ee la gaaray, iyadoo isla markaasna mas’uuliyad ballaaran lagu wareejinayo ciidamada Soomaaliya. Hawlgalka ATMIS wuxuu ka dambeeyay kii Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM), oo la aas-aasay sanadkii 2007, isla markaana kaalin lama huraan ah ka qaatay hawlgalladii lagula dagaallamayay al-Shabaab.

Si kastaba ha ahaatee, mustaqbalka hawlgalkan waxaa mugdi geliyey khilaafyo dhanka maalgelinta ah. Deeq-bixiyeyaashu waxay weli isku khilaafsan yihiin cidda qaadi doonta culayska dhaqaale ee hawlgallada amniga ee ay hoggaamiyaan Afrikaanka.

Dadka dhaliilsan ayaa ka digaya in habka maalgelinta isku-dhafan ee ay soo jeediyeen Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika uu keeni karo musuq-maasuq iyo hawlgabnimo, halka kuwa taageersan ay ku doodayaan inay muhiim tahay in la ilaaliyo guulaha aan cagaha adag ku taagnayn ee laga gaaray Geeska Afrika.

Soomaaliya, oo ay Al-Shabaab weli ka maamusho deegaanno ballaaran ayna si joogto ah uga fuliso weerarro dhiig badan ku daato, ayaa weli tijaabo u ah in bulshada caalamku ay xal waara u heli karto colaadaha muddada dheer ka jiray qaaradda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed ee uu hoggaaminayo madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Axmed ayaa ka hadlay dib u dhaca ku yimid dibadbaxii la filayay in ay maanta ku qabtaan magaalada Muqdisho, kadib dhex dhexaadin ay sameeyeen iyaga iyo madaxda dowladda Soomaaliya.

Dadaallo ay hoggaaminayeen Imaamka, Ugaaska Mudullood iyo guddiga xildhibaannada beelaha Hawiye ayaa horseeday is-afgarad, iyadoo Madasha Samatabixinta ay aqbaleen soo jeedintii ka dhalatay dadaalladaas, oo lagu baajiyay bannaanbaxii dhici lahaa maanta.

Waxaa la isku raacay, shir jaraa’id oo wadajir ahna lagu sheegay, in bannaanbaxu uu yahay mid dastuuri ah, islamarkaana uu qabsoomi doono muddo 9 maalmood gudahood, iyadoo wixii farsamo ah laga shaqayn doono ka hor.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo kulanka ka hadlay ayaa faah-faahiyay  qorshahooda, wuxuuna tilmaamay in weli aanu isbedalin go’aankooda, balse ay aqbaleen dadaalka la sameeyay, dibadbaxana uu dhacayo 9 maalmood gudahood.

“Mudaharaadku waa xuquuq dastuuri ah oo qof walba oo Soomaali ah uu leeyahay, sidaas darteedna ayaana ugu baaqnay, akhayaarta halkan fadhida ayaa waxa ay naga codsadeen mudaaharaadkaas inay u helaan hab nololeed oo daamaanad qaadayo nolosha dadka inaanan qatar la gelininin, waxaan isla garanay waqtiga ay ku dhici karto waana 9 maalmood gudahood ” ayuu yiri madaxweynihii hore ee Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu farriin u diray qaban-qaabiyeyaasha banaan-baxa iyo shacabka, isaga oo uga cudur daartay dib u dhaca ku yimid waqtiga mudahaaradka, balse waxa uu sheegay in ay ka fakireen badqabka shacabka, isla markaana hadda ay ka shaqeynayaan sidii uu dibadbaxooda u noqon lahaa mid nabdoon oo aysan waxyeelo kasoo gaarin dadka.

“Dhalinyarada wiilasha, gabdhaha iyo odayaasha ee runtii arrintaas ka shaqeynaayay waxaan ku amaaneynaa dadaalkoodii, waxaana ugu cudur daaraneynaa waqtiga isbeddalkiisa, laakiin waxaan ku beddalnay mudaharaad nabad ah oo aan khatar lahayn oo aan culeys lahayn” ayuu mar kale yiri Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo isna qoraal soo saaray ayaa sii xoojiyay hadalka Shariif, wuxuuna yiri “Mudaaharaadku waa xaq dastuuri ah oo xumaan lagu diido ama wanaag lagu taageero. Xumaantu waxay guulaystaa markii dadka wanaagsan iyo kuwa uusan markaa dhibku haysanin ay iskaga aamusaan oo aysan tilaab qaadin, dantooda oo keli ahna ku foofaan”.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Waxaa inoo balan ah in aan midnimo kaga hortagno ku takrifalka awoodda, musuqa, eexda, barakaca, iskana qabano madaxda musuqa, mukaalaha cayilan iyo dhiigmiiratada”.

Si kastaba, ha’ahaatee Waxaa hadda muuqata in dowladda si farsamaysan uga adkaatay mucaaradka, iyadoo damisay xiisaddii taagneyd, lagana yaabo in 9 maalmood kadib mucaaradku waayaan xamaasaddii dadka soo bixin lahayd.

New York (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaalya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo weli ku sugan magaalada New York oo uu u tegay Meertada 80-aad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa halkaas ka wada kulamo duceedyo muhiim u ah Soomaaliya.

Shirkan oo ay wadajir u soo qabanqaabiyeen Dawladda Federaalka Soomaaliya iyo Midowga Afrika ayaa waxaa ka soo qeybgalay saaxiibbada caalamiga ah iyo deeq-bixiyeyaasha oo xoogga saarayey maalgelinta howlgalka AUSSOM.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa maanta guddoomiyey shirka weyn oo ku saabsan maalgelinta hawlgalka taageerada Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), kaas oo lagaga arrinsayey garab istaagga amniga iyo xasilloonida dalka Soomaaliya.

Xasan Sheekh oo khudbad ka jeediyay madasha ayaa muujiyey mudnaanta ay leedahay in Soomaaliya hesho taageero dhaqaale oo joogto ah, si loo xaqiijiyo amniga, loo dhiso awoodda Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed, loona sii ambaqaado jidka xasilloonida iyo madax-bannaanida dalka.

Sidoo kale inta uu socday shirka Dawladda Federaalka iyo bahwadaagta caalamiga ah ayaa soo bandhigay qorshayaasha dhaqaale ee hawlgalka iyo sida loo xaqiijin lahaa taageerada dhaqaale ee amniga Soomaaliya, iyadoo la isla qaatay kabka miisaaniyadeed ee Hawlgalka Taageerada Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM).

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa muddooyinka dambe xoojinyay dadaallada dhaqaalaha loogu raadinayo howlgalka cusub ee AUSSOM, waxaana dhawaan Addis Ababa uu uga qayb-galay kulan shan geesood ah oo ay yeesheen isaga, Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed, Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geele, Madaxweynaha Kenya William Ruto iyo Guddoomiyaha Midowga Afrika Maxamuud Cali Yuusuf, kaas oo looga arrinsanayey maalgelinta Howlgalka AUSSOM.

Kulankaas waxaa kaloo ka horreeyay mid kale oo uu dhowaan Madaxweyne Xasan Madaxtooyada Qaranka kula yeeshay Wakiilka Gaarka ah ee Midowga Afrika, ahna Madaxa cusub ee howlgalka AUSSOM, Danjire El Hadji Ibrahima Diene iyo saraakiisha ugu sarreysa ee hoggaamisa howlgalkaasi, kaas oo isna looga hadlay caqabadaha haysta AUSSOM.

Arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan Ururka Midowga Afrika uu la daala dhacayo culaysyo maaliyadeed tan iyo markii la bedelay howl-galka AMISOM loona beddelay AUSSOM. Dhaqaale la’aantaas ayaa si toos ah u saameysay waxqabadka ciidamada iyo kalsoonida howl-galka, taasoo dhalisay walaac ku saabsan awoodda uu u leeyahay in uu la tacaalo xaaladda amni ee sii cakiran ee Soomaaliya.

Falanqeeyayaal arrimaha amniga iyo siyaasadda ah ayaa qaba in xal waara uusan ku imaan karin oo keliya joogitaanka ciidamada ajaanibta. Waxaa la is weydiinayaa sida ay suurtagal u tahay in amniga la sugo iyadoo aan jirin isfaham siyaasadeed oo gudaha ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Banaanbaxii mucaaradka ee qorshaysnaa inuu Sabtida ka dhaco Muqdisho ayaa dib loo dhigay, kadib markii ay dhex dhexaadin sameeyeen dowladda iyo xubnaha mucaaradka ee uu hoggaamiyo Shariif Sheekh Axmed.

Dadaallo ay hoggaaminayeen Imaamka, Ugaaska Mudullood iyo guddiga xildhibaannada beelaha Hawiye ayaa horseeday is-afgarad, iyadoo Madasha Samatabixinta ay aqbaleen soo jeedintii ka dhalatay dadaalladaas, taas oo lagu baajiyay bannaanbaxii dhici lahaa Sabtida.

Waxaa la isku raacay, shir jaraa’id oo wadajir ahna lagu sheegay, in bannaanbaxu uu yahay mid dastuuri ah, islamarkaana uu qabsoomi doono muddo 9 maalmood gudahood, iyadoo wixii farsamo ah laga shaqayn doono ka hor.

Waxaa sidoo kale la isla gartay in dowladda iyo mucaaradka si wadajir ah uga shaqeeyaan bannaanbax nabdoon, lagana heshiiyo goobta iyo goorta uu dhici doono, si uu ugu qabsoomo nabad ay dowladdu amnigeeda sugeyso.

Is-afgaradka laga gaaray xiisaddii taagneyd ee bannaanbaxa Sabtida dib loo dhigay ayaa biyo qabow ku shubay walaaca ay dadka Muqdisho ka qabeen in bannaanbaxu isu beddelo mid hubeysan oo qalalaase ka dhasha.

Dowladda Soomaaliya ayaa u caddeysay guddiga dhexdhexaadinta inay ogoshahay xorriyadda kulamada, bannaanbaxyada iyo cabashooyinka, balse loo baahan yahay in si wadajir ah looga shaqeeyo goorta iyo goobta lagu qabanayo, si dowladda ay u xaqiijiso sugidda amniga.

Sidoo kale, dowladda Soomaaliya waxay ku adkaysatay in ay mamnuuc tahay isku soo bixinta ciidan, wadashada gaadiidka dagaalka (tikniko) iyo hubka culus. Arrintaasna waxaa si cad loogu sheegay dhammaan xubnaha madasha.

Waxaa hadda muuqata in dowladda si farsamaysan uga adkaatay mucaaradka, iyadoo damisay xiisaddii taagneyd, lagana yaabo in 9 maalmood kadib mucaaradku waayaan xamaasaddii dadka soo bixin lahayd.

Nairobi (Caasimada Online) – Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya, Mudane Biixi Iimaan Cige oo haatan ku sugan magaalada Nairobi ee caasimada dalka Kenya ayaa kulamo muhiim ah ka bilaabay magaaladaasi, kuwaas oo uu la yeelanayo safiirrada dalalka caalamka.

Biixi ayaa Nairobi kula shiray safiirrada dalalka Soomaaliya xiriir dhow la leh, isaga oo kala hadlay xaaladda dalka iyo sii wadida taageeradooda joogtada ah.

Inta uu socday ayaa waxaa kulanka  diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga dhinacyada dhaqaalaha, taageerada dib-u-habeynta maaliyadda iyo horumarinta xiriirka saaxiibtinimo ee Soomaaliya iyo beesha caalamka.

Sidoo kale wasiirka maaliyadda ayaa danjireyaasha uu la kulmay uga mahadceliyay taageerada joogtada ah ee ay la garab taagan yihiin Soomaaliya, maadaama la sameeyay horumar dhinac kasta ah, gaar ahaan ammaanka, dhaqaalaha iyo dib u dhiska dalka.

Waxaa kale oo uu carabka ku adkeeyay muhiimadda ay u leedahay in si daahfuran loo wada shaqeeyo, si loo xaqiijiyo guulaha laga gaaray dib-u-habeynta maaliyadda iyo barnaamijyada horumarinta dhaqaalaha, xili ay Dowladdu dadaal xoogan galinayso sidii loo heli lahaa mashaariic horumarineed oo wax tar leh.

Dhankooda safiirrada beesha caalamka ee kulanka ka qayb-galay bogaadiyey horumarka dowladda Soomaaliya ka sameysay dib-u-habeynta dhaqaalaha iyo casriyeynta hannaanka dakhli uruurinta, kadib guushii weyneyd ee laga gaaray barnaamijka deyn cafinta.

Sidoo kale waxa ay balan qaadeen in ay sii wadi doonaan taageerada ay ku garab taagan yihiin shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed, si loo xaqiijiyo mustaqbal dhaqaale oo waara.

Wasiirka maaliyadda Soomaaliya ayaa Nairobi u tegay ka qayb-galka  shir socday muddo Shan maalmood ah oo u dhaxeeyay Hey’adda lacagta Adduunka ee IMF, kaas oo lasoo gabagabeeyay.

Shirkaas oo ahaa hannaanka dib-u-eegista 4-aad kadib deyn-cafintii Soomaaliya ayaa intii uu socday waxaa diiradda lagu saaray xoojinta wada shaqeynta dhaqaale ee u dhaxaysa Dowladda Soomaaliya iyo IMF, iyada oo si gaar ah looga wada hadlay horumarka laga gaaray dib-u-habeynta Maaliyadda, Casriyeynta hannanka dakhli uruurinta, maamul wanaagga maaliyadda iyo ka wada shaqeynta horumarinta dhaqaalaha iyada oo la maalgalinayo wax-soosaarka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada Booliska Soomaaliya ayaa goordhow xoriyadooda dib ugu celiyay nabadoono ka tirsan beesha Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed.

Nabadoonnadan oo gaaraya illaa 25 oday ayaa dib u helaya xoriyadooda kadib saacado ay ku xirnaayeen saldhiga booliska degmada Kaaraan ee magaalada Muqdisho.

Nabadoonada ayaa markii hore laga soo xiray hotelka Lafweyn ee degmada Kaaraan, halkaasi oo ay shir ku lahaayeen, kadib markii ciidamada amniga ugu galeen hotelka.

Sheekh Shariif ayaa goor sii horeysay si adag u cambaareeyay xariga Nabadoonada, isagoo ku tilmaamay fal dhaawac ku ah karaamada odayaasha dhaqanka.

Madaxweynihii hore oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa si cad u sheegay in banaanbaxa berri uu dhacayo, ayna xaq u leeyihiin in shacabka muujiyaan dareenkooda, isla markaana aysan ka laabanayn.

“Waxaa la socotiin in ciidamo lagu soo wareejiyo meesha uu mucaaradka ku badan yihiin. Ciidamadan sow ma fiicnayn in aagaga dagaalka aadan,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.

Sidoo kale waxa uu meesha ka saaray buunbuunin uu sheegay in laga sameynayo ciidanka hubeysan ee ay wataan mucaaradka, kaasi oo uu sheegay in aysan ka duwaneyn ilaalada ay wataan madaxda dalka.

“Ilaalada aan wadano waa kuwii aan shalay wadanay waaye oo Madaxtooyada ku tegi jirnay, oo isbitaalka ku tegi jirnay, saldhiga in aan ku tagno maxaa diidaya. Saldhiga sidiisaba waa goob cadaaladeed, booliska wuxuu la shaqeeya maxkamadaha iyo cadaalada, oo mucaaradka tagaya oo muxaafidka tagaya,” ayuu yiri Shariifka.

Xalay ayay aheyd markii la xiray Wasiirkii hore ee Diinta iyo Awqaafta Cumar Cali Rooble, ganacsatada Cali Xaaji Iimaan iyo Bulaale, isla markaana saacado kadib lasii daayay.

Sii deyntooda ayaa timid kadib markii ay soo dhex galeen xubno mucaarad ah oo ay hoggaaminayeen Xildhibaan Ugaas Dhagey Geelle, Senator Dhagdheer, Xildhibaan Yaasiin Farey iyo Ugaas Maxamuud Cali Ugaas, kuwaas oo lagu sheegay inay kaalin muuqata ku yeesheen damiinta lagu sii daayay.

Wararka qaar ayaa sheegaya in sii dayntood uu soo amray madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ku sugan shirka Qaramada Midoobe ee New York.

Cumar Cali Rooble, Cali Xaaji Iimaan iyo Bulaale ayaa horey uga mid ahaa siyaasiyiinta iyo ganacsatada si adag uga hadlay muranka dhulka Siinaay iyo sida ay dowladdu u maareyneyso. Arbacadii waxay qeyb ka ahaayeen xubnihii mucaaradka ahaa ee rasaasta lagu kala eryay xilli ay ku sugnaayeen Saldhigga degmada Warta Nabadda.

Arrimahan ayaa sii hurinaya xiisadda siyaasadeed ee Muqdisho, xilli mucaaradku ay abaabulayaan bannaanbax ballaaran oo berri ka dhacaya caasimadda, kaas oo dowladda si weyn uga horjeedo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wafdi culus oo ka socda Ururka Jaamacadda Carabta ayaa maanta soo gaaray Muqdisho, waxaana soo dhaweyn ballaaran u sameeyay ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Bare iyo xubno ka mid ah golihiisa wasiirada.

Wafdigan oo la sugayay ayaa horay loogu wargeliyay Dawladda Federaalka oo xubin buuxda ka ah Jaamacadda Carabta, kadib markii Danjire, Cabdalla Cuteybi uu horay u sheegay in ay sii xoojin doonaan doorka wanaagsan ee Soomaaliya ay ku leedahay horumarinta iskaashiga dalalka ku mideysan Ururka.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay si iskaashigaasi loo sii xoojiyo in ay dalka soo gaari doonaan wafdi ka socda Ururka Jaamacadda Carabta, kaas oo maanta yimid Muqdisho.

Xamze Cabdi Barre oo qaabilay wafdigan sare ayaa kala hadlay ujeedkooda oo la xiriira hirgalinta mashruuc weyn oo lagu taageerayo Manhajka waxbarashada dalka iyo horumarinta Afka Carabiga.

Ra’iisul wasaaraha, ayaa uga mahadceliyey ururka Jamacadda Carabta, taageeradooda ku aaddan dhinacyada diblumaasiyadda, waxbarashada, dowlad-dhiska iyo doorka ay ka qaateen dayn cafinta iyo dhaqaalaha dalka.

Dhankooda xubnaha ka socday ururka Jaamacadda Carabta oo uu hoggaaminayo agaasimaha waaxda Geeska Afrika iyo Suudaan ee Jaamacadda Carabta, Mudane Zayd Al-sabbaan, ayaa bogaadiyey dadaallada dowladda Soomaaliya iyo horumarka ay gaartay..

Waxaa kale oo uu tilmaamay muhiimadda ay leedahay kor u qaadista iskaashiga iyo horumarka, siyaasadda, dhaqaalaha iyo wada-shaqeynta.

Imaashaha wafdiga ayaa kusoo aadayo iyada oo dhowaan Ururka Jaamacadda Carabta uu tirtiray 75% daynta lagu lahaa Soomaaliya, taas oo uu safiirka Soomaaliya ee Masar iyo wakiilka joogtada ah ee Jaamacadda Carabta, Cali Cabdi Awaare, ku tilmaamay “guul taariikhi ah.”

Inkasta oo aan si cad loo shaacin cadadka guud ee Soomaaliya ku lahayd Jaamacadda Carabta, haddana Awaare ayaa xusay in cafiskaasi uu ka dhashay “dadaallo diblomaasiyadeed oo joogto ah” oo ay safaaradda Soomaaliya ee Qaahira wadaysay, taasoo waafaqsan tilmaamaha hoggaanka qaranka Soomaaliya.

Tan iyo 1991-kii, markii dowladdii dhexe ay dhacday, Soomaaliya ma aysan awoodin inay bixiso waajibaadkeeda xubinnimo ee Jaamacadda Carabta, taasoo deynta sii kordhisay sannadba sannadka ka dambeeya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhiga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo haatan ku sugan magaalada New York ee dalka Mareykanka ayaa si adag uga jawaabay dhawaaqa caawa kasoo yeeray mucaaradka, kaasi oo hoggaamiyeyaasha mucaaradka ugu adkeysteen qabashada banaanbaxa berri.

Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed ayaa ku dhawaaqday qabsoomida banaanbaxa looga soo horjeedo dowladda Xasan Sheekh, xilli ay socoto waanwaantii la doonayay in lagu baajiyo banaanbaxaasi, si aysan uga sii darin xiisadda taagan.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed ayaa ku goodiyay haddii dowladdu isku daydo is-hortaaga banaanbaxaasi ay lumin doonto xaqeeda u hogaansanaanta. “Haddii xukuumaddu is hor istaagto xaqaas Dastuuriga ah, waxaa meesha ka baxaya xaqa fulinta ee Dastuuriga ah ee loogu hogaansanaa.”

Fiqi oo u jawaabay mucaaradka ayaa sheegay in aysan jirin cid usoo baxeysa mucaaradka, oo diidan qabashada doorasho qof iyo cod. “Cid kuu soo baxaysa ma jirto,” ayuu yiri Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya.

Waxa uu intaas kusii daray “Xuquuqda dadka Gobolka Banaadir waxaa ugu horaysa in ay codeeyaan oo madaxdooda doortaan taas ayaadna diidan tihiin adiga iyo kuwa saldhigga Warta Nabadda weeraray.”

Sidoo kale wuxuu sheegay in dadka gobolka Banaadir ay ka gudbeen markii siyaasi dano gurracan wataa uu ku adeegan jiray, taas oo uu xusay inay marqaati u noqonayso maalinta Sabtida ah.

“Haddii Xildhibaan Shariif iyo kooxdiisu ay wax ka mudaharaadayaan maxay uga mudaharaaadi waayeen sharabka dadka uu matalo ay ka mid yihiin ee kooxaha Khawaarijtu ay soo barakiciyeen,” ayuu yiri Wasiir Fiqi.

Arrimahan ayaa imanaya xilli saacadihii u dambeeyay ay socdeen dadaallo waanwaan ah oo lagu dejinayo xiisadda, iyadoo guddi xildhibaanno ah oo kasoo jeeda beesha Hawiye ay la kulmeen hoggaanka mucaaradka.

Sidoo kale, waxaa fiidkii caawa guriga madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed tegay Ugaas Maxamuud Cali Ugaas iyo ganacsadaha caanka ah ee Ibraahim Kaah iyo ganacsade Mursal Kadiye, kuwaas oo ku biiray dadaalada lagu qaboojinayo xiisada ka dhalatay bannaanbaxa ay ku baaqeen mucaaradka.

Dadaalada socda oo dhammaantood gundhig u ah baajinta bannaanbaxa, ayaa sida muuqata natiijo fiican laga gaarin, maadaama xubnaha mucaaradka ay ku adkeysteen qabashada banaanbaxa berri.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa shaaciyay in dowladda ay xirtay nabadoonnadii u badnaa ee beeshiisa.

Shariif ayaa dalbaday in deg-deg loo sii daayo, isagoo si cad u sheegay in banaanbaxa berri uu dhacayo, ayna xaq u leeyihiin in shacabka muujiyaan dareenkooda, isla markaana aysan ka laabanayn.

Nabadooonnadan ayaa lagu xiray saldhiga degmada Kaaraan, kadib markii ciidamada booliska ay kasoo xireen hoteelka Lafweyn ee degmada Kaaraan, halkaasi oo ay shir ku lahaayeen odayaashan.

“Waxaa la xiray nabadoono, weliba aniga nabadoonadeydii khaaska ahaa. Waxaa la socotiin in ciidamo lagu soo wareejiyo meesha uu mucaaradka ku badan yihiin. Ciidamadan sow ma fiicnayn in aagaga dagaalka aadan,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.

Waxa uu intaas kusii daray “Ilaalada aan wadano waa kuwii aan shalay wadanay waaye oo Madaxtooyada ku tegi jirnay, oo isbitaalka ku tegi jirnay, saldhiga in aan ku tagno maxaa diidaya. Saldhiga sidiisaba waa goob cadaaladeed, booliska wuxuu la shaqeeya maxkamadaha iyo cadaalada, oo mucaaradka tagaya oo muxaafidka tagaya.”

Xalay ayay aheyd markii la xiray Wasiirkii hore ee Diinta iyo Awqaafta Cumar Cali Rooble, ganacsatada Cali Xaaji Iimaan iyo Bulaale, isla markaana saacado kadib lasii daayay.

Mas’uuliyiintan, oo ka soo jeeda beesha Waceysle ayaa lagu qabtay agagaarka Hotel Global ee waqooyiga Muqdisho, halkaas oo uu deggenaa Cali Xaaji Iimaan, sida ay xaqiijiyeen ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay.

Sii deyntooda ayaa timid kadib markii ay soo dhex galeen xubno mucaarad ah oo ay hoggaaminayeen Xildhibaan Ugaas Dhagey Geelle, Senator Dhagdheer, Xildhibaan Yaasiin Farey iyo Ugaas Maxamuud Cali Ugaas, kuwaas oo lagu sheegay inay kaalin muuqata ku yeesheen damiinta lagu sii daayay.

Wararka qaar ayaa sheegaya in sii daynta uu soo amray madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ku sugan shirka Qaramada Midoobe ee New York.

Cumar Cali Rooble, Cali Xaaji Iimaan iyo Bulaale ayaa horey uga mid ahaa siyaasiyiinta iyo ganacsatada si adag uga hadlay muranka dhulka Siinaay iyo sida ay dowladdu u maareyneyso. Arbacadii waxay qeyb ka ahaayeen xubnihii mucaaradka ahaa ee rasaasta lagu kala eryay xilli ay ku sugnaayeen Saldhigga degmada Warta Nabadda.

Xarigga iyo sii deyntan deg-degga ah ayaa sii hurinaysa xiisadda siyaasadeed ee Muqdisho, xilli mucaaradku ay abaabulayaan bannaanbax ballaaran oo lagu wado inuu qabsoomo Sabtida, kaas oo dowladdu si weyn uga soo horjeedo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ugaas Maxamuud Cali Ugaas iyo ganacsato caan ah ayaa goordhow tagay guriga madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed oo galabta uu ka dhacay kulan u dhaxeeyay guddi xildhibaanno ah oo kasoo jeeda beesha Hawiye iyo hoggaanka mucaaradka.

Xubnahan uu horkacayay Ugaaska ayaa waxaa kamid ah ganacsadaha caanka ah Ibraahim Kaah iyo ganacsade Mursal Kadiye, kuwaas oo si rasmi ah ugu biiray dadaalada lagu qaboojinayo xiisada ka dhalatay bannaanbaxa ay ku baaqeen mucaaradka.

Kulankii u dhaxeeyay guddigii xildhibaannada beesha Hawiye ee ku baxay waan-waanta xiisadda dowladda iyo mucaaradka ayaa soo dhammaaday, waxaana loo balamay kulan kale oo caawa fiidki ka dhici doona isla guriga Madaxweynihii hore Sheekh Shariif.

Dadaalada socda ayay waxay dhammaan gundhig u yihiin baajinta bannaanbaxa, inkastoo khilaafka markii hore uu ka billowday arrimaha dhulka iyo doorashooyinka.

Tan ayaa u baahnaan doonta heshiis siyaasadeed iyo sida madaxweynuhu u aqbalo kiiska doorashada inuu miiska soo saaro.

Si kastaba, dadka Muqdisho ayaa isha ku haya kulamada iyo dadaalada socda natiijada ka soo baxda, maadaama maalinta berri oo Sabti ah ay mucaaradka doonayaan inay qabtaan bannaanbaxa.

Sidoo kale, dowladda ayaa qorsheyneysa inay ka hortagto banaanbaxan, waxaana gaadiidka qafilan ay geysay baraha koontaroolada laga galo garoonka diyaaradaha oo ah xeyndaabka madaxda mucaaradka degan yihiin.

Duqa Muqdisho Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo shalay si cad u sheegay in xubnaha muwaadiniinta aysan qaban karin mudaharaad, sidoo kalena aysan xukumin goobaha ay sheegeen in la’isugu tago.

“Mudaaharaad ay ku baaqi karaan ma jiro, Tarabuun adi ma xukuntid, mana u xilsaarnid Siinaay ma xukuntid meel aad u calaameyn kartana ma jirto” ayuu yiri Muungaab.

Guddoomiyaha ayaa amar siiyay laamaha amniga oo uu faray in tallaabo adag ay ka qaadaan, cid kasta oo ku xadgudubta nabadda iyo xasiloonida ka jirta magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hoggaanka Madasha Samatabixinta iyo guddi xildhibaanno ah oo kasoo jeeda beesha Hawiye ayaa wuxuu hataan shir xasaasi ah uga socda magaalada Muqdisho.

Shirkaan oo daba socda waanwaan uu guddigan saacadihii u dambeeyay ka dhex waday dowladda iyo xubnaha mucaaradka ayaa waxaa looga hadlayaa qaboojinta xiisadda taagan, iyo sidii looga baaqsan lahaa bannaanbaxa berri ay ku baaqeen mucaaradka.

Xiisad u dhaxeysa siyaasiyiinta mucaaradka iyo dowladda federaalka ayaa xoogeystay kadib markii Arbacadii ay iska horimaad ku dhexmaray Saldhigga Warta Nabadda, halkaasoo mucaaradka ay tageen iyagoo la socdaan ciidan hubeysan.

Banaanbaxan ayaa la qorsheeyay inay ka dhacaan degmada Dayniile, Tarabuunka iyo Siinaay oo kamid ah meelaha ay ka taagan yihiin xiisadaha ka dhashay dhulalka danta guud ee laga raray shacabka.

“Waxaan rabnaa in umadda Soomaaliyeed u sheegno anaga dagaal ma rabno, xabado ma sidano, cid aan dhib ku nahay ma lahan, waxaase garab taaganahay dadka la dulminayo ee Soomaalida ee aragtaan,” ayuu yiri madxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Shariif.

Waxa uu intaas kusii daray “Madashu waxay rabtaa inay ku baaqdo Soomaali meel ay joogto mudaharaad nabadeed, oo lagu diidan yahay falalka waxshinimida ah iyo dhul boobka ka socda magaalada Muqdisho.”

Dhinaca kale Duqa Muqdisho Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo ka horyimid go’ankan ayaa isna shaaca ka qaaday in xubnaha hadlay aysan qaban karin mudaharaad, sidoo kalena aysan xukumin goobaha ay sheegeen in la’isugu tago.

“Mudaaharaad ay ku baaqi karaan ma jiro, Tarabuun adi ma xukuntid, mana u xilsaarnid Siinaay ma xukuntid meel aad u calaameyn kartana ma jirto” ayuu yiri Muungaab.

Sidoo kale wuxuu amar siiyay laamaha amniga oo uu faray in tallaabo adag ay ka qaadaan, cid kasta oo ku xadgudubta nabadda iyo xasiloonida ka jirta magaalada Muqdisho.

Si kastaba, kulamada haatan socda ayaa si dhow isha loogu hayaa, iyadoo laga dhursugayo natiijada ka soo baxda, maadaama maalinta berri oo Sabti ah ay mucaaradka doonayaan inay qabtaan bannaanbax ballaaran.