Qoryooley (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal culus oo maanta ka dhacay duleedka degmada Qoryooley, kaas oo u dhexeeyay ciidamada Xoogga dalka iyo maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Dagaalka oo xoogganaa ayaa yimid, kadib markii Al-Shabaab ay weerar culus ku qaadeen saldhig ciidamada dowladda ay ku leeyihiin bannaanka magaalada, waxaana kadib sidaas ku qarxay dagaal toos ah oo u dhexeeyay labada dhinac, kaas oo dhaliyay khasaare culus.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa Caasimada Online u sheegay in xubnaha Al-Shabaab jab culus lagu gaarsiiyay goobta, kadib markii ay jilibka u dhigteen ciidanka ku sugnaa saldhigga lagu dagaalamay oo la sheegay in ka feejignaayeen weerarka kooxda.

Saraakiisha ciidamada dowladda ayaa sheegaya inay ka hortageen weerarka uga yimid Al-Shabaab, ayna ka dileen tobaneeyo ka mid ahaa xubnaha weerarka soo qaaday, ayna meesha uga carareen qaar kamid ah meydadka xubnaha looga laayay dagaalka maanta.

Sidoo kale saraakiisha milatariga Soomaaliya ayaa tilmaamay in dhankooda ay ka dhinteen laba askari, balse ay dib u celiyeen Al-Shabaabkii weerarka soo qaaday.

Dhinaca kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay kooxda Al-Shabaab oo ku aadan dagaalkaas iyo weerarka ka horreeyay ee ay guusha ka sheegatay dowladda dhexe.

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, waxaana deegaanka lagu dagaalamay ku sugan ciidamada Xoogga dalka oo weli howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab ka wada halkaasi.

Shabeelaha Hoose oo kamid ah gobollada ay weli ka socdaan howlgallada xoreynta ah, waxaana badanaa ku dagaalamayaa ciidamada huwanta iyo Khawaarijta Al-Shabaab.

Washington (Caasimada Online) – Danjiraha Imaaraadka Carabta ee Washington, Yousef al-Otaiba, ayaa taageeray qorshaha muranka badan dhaliyay ee Madaxweyne Donald Trump ee Mareykanka, kaas oo ku talinaya in Falastiiniyiinta laga raro Marinka Gaza, isaga oo sheegay inuusan arag “ikhtiyaar kale.”

Hadalladan, oo uu ka jeediyay Shirweynaha Dowladda Adduunka ee Dubai Arbacadii, ayaa yimid xilli iska caabin xooggan oo caalami ah iyo mid goboleedba loo muujiyay qorshahaas, kaas oo lagu tilmaamay isir sifeyn.

Intii lagu guda jiray shirka, al-Otaiba ayaa la weydiiyay haddii Abu Dhabi ay la jaanqaadi karto maamulka Trump marka ay noqoto arrinta Gaza.

“Waan isku dayi doonnaa,” ayuu ku jawaabay, isaga oo qiray in Mareykanku si adag u wajahayo qalalaasaha Gaza.

“Laakiin ugu dambeyn, dhammaanteen xal-baaris ayaan ku jirnaa, welina ma naqaan halka ay wax ku dambayn doonaan,” ayuu yiri diblumaasiga.

Markii la weydiiyay haddii Imaaraadku ka shaqeynayo qorshe kale oo ka duwan kan Trump, al-Otaiba wuxuu ku jawaabay: “Ma arko wax kale oo lagu beddeli karo waxa la soo jeediyay. Haddii ay jiraan dad soo jeedin kara mid kale, diyaar baan u nahay inaan ka wada hadalno, balse weli lama soo bandhigin.”

Hadalladan ayaa yimid iyadoo Masar ay Talaadadii ku dhawaaqday qorshe lagu dhisayo Gaza iyada oo aan la barakicin dadkeeda.

Madaxweyne Abdel Fattah al-Sisi ee Masar iyo Boqor Abdullah II ee Urdun ayaa ku celceliyay diidmada ay ka qabaan in Falastiiniyiinta si khasab ah loo raro, iyaga oo carrabka ku adkeeyay baahida degdegga ah ee dib u dhiska Gaza iyada oo dadka reer Gaza ay ku sii negaanayaan dhulkooda.

Arbacadii, Madaxweynaha Imaaraadka, Maxamed bin Zayed, ayaa telefoon ka helay Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Marco Rubio, kaas oo uu uga hadlay muhiimadda ay leedahay in laga shaqeeyo “nabad cadaalad ah oo Bariga Dhexe laga gaaro” iyada oo lagu saleynayo xalka laba dal, sida ay ku warrantay wakaaladda wararka ee WAM.

Si kastaba ha ahaatee, Israa’iil ayaa weli ku sii haysa Gaza xannibaad adag oo socotay 18 sano, iyada oo xaddidaysa sahayda cuntada, biyaha iyo daawooyinka. Ku dhowaad 2 milyan oo ka mid ah 2.3 milyan oo qof oo reer Gaza ah ayaa hadda gudaha ku barakacay, taas oo ka dhalatay dagaalka.

Qorshaha Trump ee barakicinta ayaa yimid xilli ay jirto xabbad-joojin iyo is-weydaarsi maxaabiis oo dhaqan galay 19-kii Janaayo.

Xabbad-joojinta ayaa u muuqata mid sii wiiqmeysay maalmihii u dambeeyay, iyadoo Israa’iil ku hanjabtay inay dib u bilaabi doonto dagaalka, halka Xamaas ay hore u sheegtay inay dib u dhigi doonto sii deynta la haystayaasha haddii Israa’iil aysan fulin dhammaan shuruudaha heshiiska.

In kasta oo xabbad-joojintu si ku-meel-gaar ah u hakisay duqeymihii Israa’iil, haddana in ka badan 61,709 Falastiiniyiin ah ayaa la dilay tan iyo Oktoobar 2023, halka in ka badan 14,000 oo kale lagu tuhunsan yahay inay ku hoos jiraan burburka, lagana cabsi qabo inay dhinteen.

Imaaraadka ayaa xoojiyay xiriirka uu la leeyahay Israa’iil 2020-kii, iyada oo la saxiixday Heshiiskii Abraham, kaas oo ay si weyn u cambaareeyeen Falastiiniyiinta iyo shacbiga Carabta. Tan iyo xilligaas, Imaaraadku wuxuu xiriir dhow la lahaa Israa’iil inkasta oo dagaalka Gaza uu socdo.

Dhoobley (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegaya in maanta ciidamada Xoogga dalka iyo Daraawiishta Jubbaland ay howlgal culus si wadajir ah uga sameeyeen aagga degmada Dhoobley ee gobolkaasi, kaas oo lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka oo ahaa mid qorsheysan ayaa waxaa si gaar ah looga fuliyay deegaanka Lafo-gari oo hoostaga degmada Dhoobley, halkaas oo ay ku sugnaayeen xubno ka tirsan maleeshiyaadka argagixisada ah.

War kooban oo kasoo baxay dowladda dhexe ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka lagu bartilmaameedsaday saraakiil sar sare oo ka tirsanaa kooxda, isla markaana loo gaystay dhimasho iyo dhaawac.

Sidoo kale waxaa qoraalka lagu sheegay in nolosha lagu soo qabtay sarkaal kale oo magaciisa lagu sheegay Macallin Maxamed, oo ahaa horjoogaha maxkamad beenaad ay Khawaarijtu ku lahaayeen deegaanka.

“Ciidamadu waxay ku guuleysteen inay bartilmaameedsadaan xubno sare oo ka tirsan kooxaha Khawaarijta ah. Waxaana lagu khaarajiyey afar xubnood oo ka mid ahaa maleeshiyaadka khawaarijta, halka gacanta lagu dhigay dhagar-qabe Macallin Maxamed, oo ahaa horjooge maxkamad beenaad ay Khawaarijtu ku lahaayeen deegaanka” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay dowladda Soomaaliya.

Ciidamada huwanta ayaa sidoo kale weli sii wada howlallada ay ka wadaan aagga degmada Dhoobley, waxaana ujeedka uu yahay in dagaalyahannada Al-Shabaab laga saaro dhulkaasi.

Jubbooyinka ayaa kamid ah meelaha ay ku xoogan tahay kooxda Al-Shabaab, waxaana badanaa ay ka fulisaa weeraro ay ku qaado fariisimaha ciidamada ee ku yaaalla labadaasi gobol.

Addis Ababa (Caasimada Online) –Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qeyb-galaya Meeratada 38-aad ee Shir-madaxeedka Midowga Afrika ayaa kulan-doceed la qaatay Ra’iisul Wasaaraha Dalka Itoobiya Abiy Ahmed, kulankaas ayaa ka dhacay Madaxtoyada Itoobiya ee Addis Ababa.

Madaxweynaha ayaa ka hadlay muhiimadda ay leedahay xasilloonida Gobolka iyo mideynta dadaallada lagu cirib-tirayo argagixisada, sida ay baahisay Villa Somalia.

Sidoo kale, Xasan Sheekh ayaa sheegay in Soomaaliya ay ka go’an tahay xaqiijinta iskaashiga heer gobol ee ku aaddan nabadda, daris-wanaagga iyo adkaynta xasilloonida.

Madaxweynaha Soomaaliya iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya ayaa ka wada hadlay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee ka dhexeeya labada dal.

Labada masuul ayaa hoosta ka xariiqay in la dhiirri-gelinayo iskaashiga horumarineed ee ku salaysan daris-wanaagga iyo is-ixtiraamka, si waafaqsan danaha wadajirka ah ee labada dal, madaxbannaanida iyo midnimada dal kasta.

Midowga Afrika ayaa la filayaa in Sabtiga berri iyo Axadda ay qabtaan doorashada guddoomiyaha iyo guddoomiye ku xigeenka ururka, ayadoo guddiga fulinta uu doortay xubnaha qabanaya doorashada, kuwaas oo Arbacadii iyo Khamiistii ay doorashadoodu ka dhacday Addis Ababa.

“Golaha loo dhan yahay ee madaxda qaaradda ayaa dooranaya oo magacaabaya guddoomiyaha iyo guddoomiye ku xigeenka marka ay fadhiga yeeshaan 15-16 Febraayo 2025,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay Midowga Afrika.

Xilka Guddoomiyenimada waxaa hadda u sharraxan Maxamuud Cali Yuusuf oo ah wasiirka arrimaha dibadda ee Jabuuti, Raila Amolo Odinga oo ah ra’iisul wasaarihii hore ee Kenya iyo Richard Randriamandrato oo ah wasiirkii arrimaha dibadda ee Madagascar.

Musharraxii doonaya inuu ku guulaysto xilka guddoomiyenimada waxaa laga doonayaa inuu helo taageerada 3 meelood oo 2 dalalka qaaradda, wuxuu baddalayaa Moussa Faki Mahamat oo u dhashay Chad, balse dalalka qaaradda oo dhan ma wada codey doonaan ee waxaa jira dalal aan ka qayb gali doonin codaynta.

Dalalka aan codey doonin waa lix dal, waxayna kala yihiin: Niger, Mali, Guinea, Gabon, Burkina Faso iyo Sudan, waxaana dalalkaas looga joojiyey inay codeeyaan sababo la xiriira afgambi iyo dagaallo sokeeye oo ka socda.

Xilka guddoomiye ku xigeenka waxaa u taagan Saalax Francis – Algeria, Selma Malika – Algeria, Maxamed Axmed Fatxi – Masar, Hanan Morsy – Masar, Najam M Elhajjaji – Libya, Latifa Akharbach – Morocco.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kulan ciyaareed lagu soo dhaweeyey YouTuber-ka caanka ah ee Asad Xaajiyow ayaa lagu qabtay Garoonka Kubadda Cagta ee Muqdisho Stadium, Asad ayaa heysta ‘Billada Adkeyga’ oo Madaxweynaha Soomaaliya uu siiyey.

Dhallinyarada ugu badan ee ku nool Caasimadda Muqdisho ayaa halkaas isugu tegay galabta, sidoo kale masuuliyiin ka tirsan dowladda Soomaaliya ayaa ka qeyb galay kulan weynihii galabta lagu qabtay Stadium Muqdisho.

Kulan ciyaareedkaan waxaa soo abaabulay wasiirka dhallinyarada iyo cayaataha XFS Maxamed Barre oo kulanka kasoo qeyb galay, sidoo kale waxaa joogay madaxweynaha xiriirka kubadda cagta Soomaaliyeed.

Hay’adaha Ammanka ayaa kaalin cajiib ah qaatay maanta, iyadoo kulankaasi uu ku soo dhamaaday si nabad ah, taliyaha qeybta guud ee Booliska Gobolka Banaadir Macalin Mahdi ayaa galabta ku sugnaa Stadium Muqdisho.

Dhallinyaro iyo masuuliyiin is abaabulay oo goor hore soo bilaabay shaqadaan ayaa qabtay kulanka lagu soo dhaweeyey Asad Xaajiyow, kaasi oo dhallinyarada lagu balamiyey Jimcihii maanta.

Asad Xaajiyow oo qeybaha dambe ee jirkiisa ay ka naafeeyeen Al-Shabaab oo ku weeraray magaalada Marka ayaa dhowaan ka yimid dalka Malaysia, halkaas oo 12 sano uu ku sugnaa, kuna noqday Youtuber caan ah.

Bandhiggaan lagu soo dhaweeyey Asad Xaajiyow ayaa ku soo aaday iyadoo xalay Muqdisho laga baajiyey Bandhig-faneed muran badan abuuray oo loo qaban rabay Fanaanadda Haboon Nuura oo ka timid magaalada Hargeysa, taasi oo loo dakaneeyey heestii ay wax ka qaaday ee “Malin Cadow Xamar ka daran.”

Kulankii galabta lagu soo dhaweeyey Asad Xaajiyow ee lagu qabtay Stadium Muqdisho wuxuu diray dhowr farriimood oo muhiim ah, kalsooni badan oo dhanka amniga ah oo reer Muqdisho ku cusub ayaa jirtay, taas oo mar kasta lagu amaano ciidamada ammaanka ee dowladda Soomaaliya.

Is-jaceyl bulsho oo aan caadi aheyn ayaa jiray, dadkii soo buux dhaafiyey fagaaraha Stadium Muqdisho waxay taageero, dhiirigelin iyo garab istaag buuxa u muujiyeen dhibane Asad Xaajiyow, oo dowladda Soomaaliya ay horay ugu aartay, kadib markii la dilay raggii weeraray.

Sidoo kale, kulankii Stadium Muqdisho wuxuu muujiyey in reer Muqdisho ay isku xiran yihiin, maadaama wax caqabad ah uusan la kulmin kulankaas, iyadoo xalay la joojiyey Showgii Haboon Nuura oo iyadu diiday in reer Muqdisho ay ka raali geliso doorkii ay ku laheed heestii ay dhibsadeen ee lagu karbaashay xilli umadda Soomaaliyeed ay dalka ka difaacanayeen cadowga Itoobiya.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa goordhoweyd gaaray magaalada Addis Ababa ee caasimadda dalka Itoobiya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa magaalada Addis Ababa uga qeyb-galaya shir-madaxeedka 38-aad ee Midowga Afrika oo lagaga arrinsanayo mustaqbalka iyo danaha guud ee qaaradda.

Madaxda Afrika ayaa u ballansan doorashada hoggaanka cusub ee Midowga Afrika iyo ku-xigeennadiisa, xoojinta nabadda, midnimada iyo madaxbannaanida dalalka qaaradda iyo ajendayaal kale oo laf-dhabar u ah jihaynta Midowga Afrika, sanadaha soo socda.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa inta uu ku sugan yahay Adis Ababa, waxa uu kulan-doceedyo la yeelan doonaa Madaxda ka soo qeyb galaya shirka, si loo xoojiyo xiriirka dalkeennu la leeyahay dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika.

Masuuliyiinta safarka ku wehliya madaxweynaha waxaa ka mid ah Wasiirka Arrimaha Dibadda, Danjire Axmed Macallin Fiqi, oo safarkiisii ugu horreeyay tan iyo markii xilkan loo magacaabay April 2024, xilligaas oo ay taagneyd xiisaddii u dhaxeysay Soomaaliya iyo Itoobiya.

Wasiir Fiqi ayaa si weyn loogu xusuustaa hadalladii adkaa ee uu Itoobiya ku weerari jiray, intii uu taagnaa khilaafkii labada dowladood.

Magaalada Addis Ababa waxaa horey ugu sugnaa wasiiro ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya, oo uu ka mid yahay Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda, Cali Maxamed Cumar.

Xiriirka diblumaasiyadeed ee Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa soo hagaagay tan iyo markii ay Addis Ababa hoos u dhigtay malafka is-afgaradkii Somaliland ay gashay horraantii sanadkii tegay, kaasi oo si weyn uga careysiiyay dowladda federaalka Soomaaliya.

Laascaanood (Caasimada Online) – Waxaa maalmihii dambe soo baxayay khilaaf xooggan oo ka dhex aloosan maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo, kaasi oo salka ku haya dhismaha guddiga dastuurka ee maamulkan ku-meel-gaarka ah.

Dhawaan, xubno ka mid ah baarlamaanka SSC-Khaatumo ayaa ku eedeeyay guddoomiyaha baarlamaanka SSC-Khaatumo in uu ku xadgudbay axdiga xeer-hoosaadka baarlamaanka, islamarkaana uu is hortaag ku sameeyay soo jeedinta dhismaha guddiga dastuurka.

Xildhibaannada ayaa markaas sidoo kale waxay sheegeen in guddoonka ku kacay xadgudub aan loo meel dayin, kuna tuntay axdiga ku-meel-gaarka ah ee SSC-Khaatumo, kaas oo qoraya in laga hadlo arrimaha hortebinta u leh masiirka maamulka cusub.

“Guddoonka waxaan u gudbinay mooshin aan ku dalbanayno in xeerka dhismaha guddiga dastuurka golaha la horkeeno, isla markaana laga doodo, lana meel mariyo. Sidoo kale, guddoonka waxa uu xiray fadhigii golaha, iyada oo horyaalaan ansixinta hantidhowrka guud iyo akhrinta xeerka shaqaalaha rayidka ah, xildhibaannaduna ay diyaar u ahaayeen,” ayaa lagu yiri bayaanka ay soo saareen xildhibaannada.

Jaamac Yaasiin Warsame, oo ah guddoomiyaha baarlamaanka SSC-Khaatumo, ayaa isagoo iska difaacaya eedeymaha xildhibaannada wuxuu sheegay in soo jeedinta xildhibaannada loo gudbinayo hay’adaha ay khusayso si ay uga soo talo bixiyaan.

Sidoo kale wuxuu sheegay in soo jeedin kasta oo aan ku caddayn axdiga SSC-Khaatumo, una baahan in la hubiyo sharcinimadeeda, uu u gudbinayo hay’adaha ay khusayso, si buu yiri “ay uga soo talo bixiyaan muddo aan ka badnayn saddex maalin shaqo.”

“Waxaan ku wargelinaynaa xildhibaannada soo jeedinta soo gudbiyay in hindise-sharciyeedka dhisidda guddiga dastuurka SSC-Khaatumo uusan ku caddayn axdiga SSC-Khaatumo, diidmo iyo oggolaansho midna, waxaana u gudbinaynaa hay’adaha ku shaqada leh, si ay uga soo talo bixiyaan sharcinimada iyo sharci-la’aanta mooshinkan,” ayuu yiri guddoomiye Jaamac.

Khilaafkan ayaa imaanaya, hoggaamiyaha SSC-Khaatumo uu dhammaadka sanadkii tegay ku dhowaaqay in ay lagama maarmaan tahay in SSC ay ka baxdo ku-meel-gaarnimada, lana magacaabi doono guddi diyaariya dastuur loo dhan yahay oo uu yeelan doono maamulka, kuwaas oo gebogabayn doono bartamaha sanadkan aan ku jirno ee 2025-ka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka badda Midowga Yurub ee Bariga Dhexe ayaa gacan ka gaystay in la sii daayo doon kalluumaysi oo Yemeni ah oo ay qabsadeen burcad-badeed Soomaali ah iyo 12 qof oo la-haystayaal ah, xeebaha Geeska Afrika, sida ay sheegeen masuuliyiinta.

Ciidanka badda ee EUNAVFOR Atalanta ayaa Khamiistii sheegay in dhacdadaasi weli baaritaan ku socoto, iyagoo xaqiijiyay in 12-ka shaqaale ee saarnaa doonta ay badqabaan oo aan wax dhaawac ah soo gaarin.

Weerarka, oo toddobaadkii hore dhacay, ayaa lagu beegsaday doon dhaqameed (dhow) oo caadi ahaan ka shaqeysa biyaha Bariga Dhexe, meel u dhow magaalada Eyl ee Soomaaliya.

“Joogitaanka degdegga ah ee ciidamada Atalanta, gaar ahaan helikobterka, ayaa ahaa mid fure u noqday xoreynta doonta kalluumaysiga,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay EUNAVFOR.

“Shaqaalaha doonta ayaa xaqiijiyay in burcad-badeedda la tuhunsan yahay ay ka tageen doonta kaddib markii ay ka xadeen alaabo shaqsiyeed iyo laba doon yar.”

Burcad-badeednimada ka dhacda xeebaha Soomaaliya ayaa gaartay heerkeedii ugu sarreeyay sanadkii 2011, markaas oo la diiwaangeliyay 237 weerar. Xilligaas, burcad-badeedda Soomaalida ayaa dhaqaalaha caalamka gaarsiiyey khasaare dhan qiyaastii $7 bilyan, iyadoo $160 milyan oo kamid ah lacagtaas loo bixiyay madax-furasho, sida ay sheegtay kooxda la socota arrimaha badaha ee Oceans Beyond Piracy.

Khatarta burcad-badeednimada ayaa hoos u dhacday markii ay bateen ilaalada badda ee caalamiga ah, dowlad dhexe oo xoogaysatay oo ka dhalatay Muqdisho, caasimadda Soomaaliya, iyo dadaallo kale oo lagu xakameeyay weerarradaas.

Si kastaba ha ahaatee, weerarrada burcad-badeedda Soomaalida ayaa dib u soo kordhay sanadkii la soo dhaafay, taas oo qayb ahaan ay sabab u tahay xasillooni darrada ka dhalatay weerarrada fallaagada Xuutiyiinta Yemen ay ka wadaan marinka Badda Cas, kuwaas oo salka ku haya dagaalka Israa’iil iyo Xamaas ee Marinka Gaza.

Sanadka 2024, waxaa la diiwaangeliyay toddobo weerar oo ka dhacay xeebaha Soomaaliya, sida ay sheegtay Hay’adda Caalamiga ah ee La Socodka Maraakiibta (International Maritime Bureau).

Abu Dhabi (Caasimada Online) – Dowladda Imaaraadka Carabta ayaa Jamhuuriyad ugu yeertay maamulka Somaliland, xilli Abu Dhabi ay sii waddo xadgudubyada ay ku heyso madax-bannaanida, qarannimada iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Imaaraadka oo horey madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Cirro ugu casuumay Shirka Dowladaha Adduunka ee halkaas ka socda, ayada oo la siiyay darajada madaxweyne dal, ayaa haddana maanta wakaaladda wararka dowladda Imaaraadka ee WAM waxay Cirro ugu yeertay “Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland.”

Dhowr maalmood ka hor, markii shirka uu furmay, qaar ka mid ah dadka ayaa u arkay in laga yaabo in qoraalka uu ahaa qalad farsamo, balse waxaa hadda caddaatay in Imaaraadku qaadayo tallaabooyin ku talogal ah.

Wareysiga uu Cirro siiyay WAM, oo ay baahisay wakaaladda, ayaa si soo noqnoqosho leh ugu sheegay Somaliland “Dal.”

Cabdiraxmaan Cirro, oo wareysigaas uga mahadceliyay Imaaraadka taageerada joogtada ah ee ay siiyaan Somaliland, ayaa muujiyay rajadiisa ku aaddan xoojinta iskaashiga labada dhinac ee dhaqaalaha iyo horumarka.

Wuxuu ammaanay doorka muhiimka ah ee maalgashiyada Imaaraadka, gaar ahaan kuwa Shirkadda DP World, oo xoojiyay kaabayaasha dhaqaalaha iyo ka dhigay Dekedda Berbera xarun istiraatiiji ah oo isku xirta Somaliland iyo dalalka deriska la ah.

Wuxuu sharxay in maalgashiga DP World ee Dekedda Berbera aanu ku koobnayn horumarinteeda oo keliya, balse uu ku fiday dhismaha Aagga Xorta ah ee Berbera iyo Waddada Ganacsiga Berbera, taasoo xoojisay xiriirka dhaqaale ee Somaliland iyo Itoobiya, kana dhigtay Berbera goob soo jiidata maalgashi.

“Maalgashigan wuxuu xoojiyay kaabayaasha dhaqaalaha, wuxuuna kalsooni dheeraad ah siiyay xasilloonida Somaliland iyo soo jiidashada ganacsiga, taasoo dhiirigelisay shirkado iyo maalgashadeyaal badan inay yimaadaan dalka,” ayuu yiri.

Isaga oo ka hadlayay isbitaallada ay maalgelisay Imaaraadka ee Berbera iyo Burco, ayuu xusay in adeegyada caafimaadka Somaliland ay la daalaa dhacayaan dhaqaale xumo, isagoo carrabka ku adkeeyay in dhismaha isbitaalladan ay si weyn u horumarin doonto adeegyada caafimaadka ee bulshada.

Markii la waydiiyay fursadaha maalgashiga Imaaraadka ee Somaliland, Cirro wuxuu sheegay in ay jiraan waaxyo badan oo leh awood sare, gaar ahaan xoolaha nool oo ah laf-dhabarta dhaqaalaha Somaliland, maadaama ay Somaliland leedahay 40 ilaa 50 milyan oo neef, ayna sannad walba dhoofiso ilaa 4 milyan oo ido ah xilliga Xajka.

Wuxuu sheegay in Somaliland ay noqon karto bakhaar cuntadeed oo ay ku tiirsan karaan dalalka Gacanka Carabta, gaar ahaan dhinaca dhoofinta hilibka.

Cirro ayaa sidoo kale sheegay in Somaliland ay leedahay goobo dalxiis oo gaar ah, sida 150km oo xeebaha dabiiciga ah ah, ayna Dubai u jirto labo saacadood oo kaliya, taasoo ka dhigaysa meel ku habboon maalgashiga sector-ka dalxiiska iyo martigelinta.

Washington (Caasimada Online) – Sirdoonka Mareykanka ayaa ka digay in Israel ay u badan tahay inay bartamaha sanadkan weerar ku qaaddo barnaamijka nukliyeerka ee Iran, sida lagu sheegay warbixin ay daabacday Washington Post Arbacadii, ayada oo soo xiganeysa dhowr warbixin sirdoon.

Weerarkaas ayaa dib u dhigi doona horumarka barnaamijka nukliyeerka Iran muddo toddobaadyo ama bilo ah, balse wuxuu sare u qaadi doonaa xiisadaha gobolka, isaga oo halis gelinaya in colaad ballaaran ay qaraxdo, sida ay tilmaameen warbixinnada sirdoonka ee dhammaadkii xukuumaddii Biden iyo bilowgii maamulkii Trump, sida uu qoray wargeyska.

Aqalka Cad ayaa diiday inuu faallo ka bixiyo. Wargeyska Washington Post ayaa sidoo kale sheegay in dowladda Israel, CIA, Hay’adda Sirdoonka Difaaca iyo Xafiiska Agaasimaha Sirdoonka Qaranka ay diideen inay ka hadlaan arrintan.

Afhayeenka Golaha Amniga Qaranka ee Aqalka Cad, Brian Hughes, ayaa u sheegay Washington Post in Madaxweyne Donald Trump uusan oggolaan doonin in Iran hesho hub nukliyeer ah.

“Inkastoo uu doorbidayo in si nabad ah lagu xalliyo khilaafaadka taariikhiga ah ee Mareykanka kala dhexeeya xukuumadda Iran, haddana ma sugi doonno haddii Iran aysan diyaar u ahayn inay wadaxaajood sameyso, gaar ahaan waqti dhow,” ayuu Hughes u sheegay Washington Post.

Warbixinta ugu dhammaystiran ee sirdoonka ayaa la soo saaray horraantii Janaayo, waxaana diyaariyay waaxda sirdoonka ee Taliska Guud iyo Hay’adda Sirdoonka Difaaca, ayey tiri Washington Post.

Warbixintaasi waxay ka digtay in Israel ay u badan tahay inay isku daydo weerar lagu qaado xarumaha nukliyeerka Iran ee Fordow iyo Natanz.

Saraakiil Mareykan ah oo xogogaal u ah sirdoonka, kuwaas oo hadda shaqeeya iyo kuwo horey u soo shaqeeyay, ayaa u sheegay Washington Post in Israel ay rumeysan tahay in duqeyntii ay bishii October ku qaadday Iran ay wiiqday difaacyada cirka ee dalkaas, taasoo ka dhigtay mid u nugul weerar kale oo xiga, sida uu qoray wargeysku, inkastoo aan la magacaabin saraakiishaas.

Iran iyo Israel ayaa sanadkii hore dhowr jeer is-weeraray, iyaga oo isku aargudanaya, xilli xiisadaha gobolka ay sii kordhayeen, gaar ahaan dagaalka Israel ka waddo Gaza.

Warbixinnada sirdoonka ayaa saadaaliyay labo ikhtiyaar oo weerar ah, kuwaas oo midkoodna uu Mareykanka ku lug leeyahay, gaar ahaan taageero dhinaca sirdoonka ah iyo buuxinta shidaalka diyaaradaha, sida lagu yiri warbixinta Washington Post.

Madaxweyne Trump ayaa wareysi uu Isniintii siiyay Fox News ku sheegay inuu doorbidayo heshiis uu la gaaro Iran si looga hortago inay hesho hub nukliyeer ah, isaga oo intaa ku daray inuu aaminsan yahay in Iran ay doorbidayso heshiis halkii ay dagaal geli lahayd.

“Qof walba wuxuu aaminsan yahay in Israel, oo naga helaysa taageero ama oggolaansho, ay si ba’an u duqeyn doonto. Laakiin anigu waxaan doorbidayaa in taas aanay dhicin,” ayuu Trump yiri.

Mareykanka, intii uu xilka hayay Madaxweyne Barack Obama, iyo xulafadiisa Yurub ayaa heshiis la galay Iran si loo hakiyo barnaamijkeeda nukliyeerka, balse Trump, oo ay ku dhiirrigelisay dowladda Israel, gaar ahaan Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, ayaa Mareykanka ka saaray heshiiskaas taariikhiga ah, isaga oo dib u soo rogay cunaqabateynta Iran sanadkii 2018.

Tan iyo markaas, Iran ayaa dib u bilowday barnaamijkeedii nukliyeerka, iyada oo sare u qaadday heerka uruurinta uranium-ka, sida ay sheegtay Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Atoomikada (IAEA).

Iran, Britain, France iyo Germany ayaa bishii Janaayo kulan ku yeeshay Geneva si ay ugu raad raacaan sidii dib loogu bilaabi lahaa wadahadalladii nukliyeerka, sida uu sheegay Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran, Abbas Araqchi, oo la hadlay TV-ga dowladda Iran.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Wasiirka caafimaadka iyo daryeelka bulshada XFS, Dr. Cali Xaajii Aadam ayaa magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya kaga qeyb-galay madasha sanadlaha ah ee wasiirada caafimaadka Afrika.

Shirkan oo qayb ka ah shir madaxeedka Afrika, ayaa wasiirka Soomaaliya wuxuu ka mid yahay in ka badan 30 wasiir caafimaad oo ka qeyb-galaya barnaamijkan.

Madashan oo ah mid sanadle ah ayaa waxay u oggolaanaysaa wasiirada caafimaadka dalalka Afrika inay isugu yimaadaan si ay diiradda u saaraan horumarinta caafimaadka qaaradda.

Sanadkan ayaa waxaa xoogga la saaraya adkaynta nidaamka caafimaadka, iyadoo laga faa’iideysanayo ballanqaadyada siyaasadeed. Wasiirka caafimaadka iyo daryeelka bulshada ee Soomaaliya ayaa muujiyay muhiimada ay hoggaaminta caafimaadka u leedahay bulshada Afrika.

Intii lagu guda jiray kulanka, wasiirka ayaa kulamo doceed la qaatay qaar ka mid ah wasiirada caafimaadka Afrika ee ka qeyb-galay madasha iyo madaxda hay’adda Africa CDC, oo kulankan sanadlaha ah qabanaya.

Wasaaradda caafimaadka Soomaaliya ayaa sheegtay inay ka go’an tahay horgeynta ajandayaasha horumarinta caafimaadka Soomaaliya goobaha looga arrinsanayo caafimaadka adduunka.

Maalmo ka hor ayey aheyd markii uu wasiirka caafimaadka Soomaaliya uu Geneva uga qeyb-galay shirka golaha fulinta ee hay’adda caafimaadka adduunka, halkaasi oo uu kulamo doceedyo kala duwan oo diiradda lagu saarayey horumarinta iyo hagaajinta caafimaadka kula qaatay madaxda iyo dalalka kasoo qeyb-galey shirka.

Afgooye (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxay howl-gal qorsheysan oo ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed, gaar ahaan kuwa sida gaarka ah u tababaran ee Gorgor ay saacadihii lasoo dhaafay ka fuliyeen gobolka Shabeellaha Hoose.

Howl-galkan oo ay fuliyeen ururada 175-aad ee guutada 17-aad Gorgor iyo 146-aad ee guutada 14-ka October waxaa si gaar ah looga fuliyay tuulada Gumeysidiid oo kooxdu ku laheyd bar-koontarool, islamarkaana ay ku xayirnayeen gaadiid iyo shacab badan.

Ciidanka ayaa ku guuleystay inay fasaxaan gaadiidkii iyo dadka shacabka ahaa ee ku xayirnaa halkaasi, iyagoo bur-buriyay dhamaan barihii koontarool ee kooxda Al-Shabaab ku laheyd halkaasi, kuwaasi oo lacago looga qaadan jirey, laguna dhibaateyn jirey, sida ay sheegeen saraakiisha horkaceysay howl-galka.

Gaashaanle sare Nuur Maxamed Gaabow, oo ah Taliyaha Guutada 14-ka October ee ciidanka dhulka xoogga dalka ayaa sheegay in ciidamada cagta mariyeen dhamaan isbaarooyinkii ay kooxda dhigatay halkaasi, kuwaasi oo uu sheegay inay ku dhibaateyn jirtay gaadiidka iyo dadka masaafurka ah.

“Ma aqbaleyno inay Khawaarijta dulsaar kusii ahaadaan oo ay sii dhibaateeyaan bulshadeenna iyo qarannimadeenna, waxaan markasta diyaar u nahay inaan uga daba tagno goob kasta oo ay gabbaad ka dhigtaan,” ayuu yiri Taliye Nuur Gaabow oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Sidoo kale waxa uu yiri “Intuu howl-galka socday waxay Libaaxyada Qarankeenna ee xoogga dalka sii daayeen gaadiid iyo shacab ay Khawaarijta ku xayireen tuulada Gumeysidiid.”

Taliye Gaabow ayaa sidoo kale wuxuu sheegay inay sii socon doonaan howl-gallada looga hortagayo dhibaatooyinka kooxda ku hayaan gaadiidka iyo shacabka ku safra waddooyinka Shabeellaha Hoose.

Kooxda Al-Shabaab oo weli gacanta ku haysa dhul ballaaran ayaa leh baro-kaantarool oo lagu baaro gaadiidka, islamarkaana looga qaato lacago baad ah oo ku sheegaan dhul maris ah.