25.3 C
Mogadishu
Sunday, June 21, 2026

UAE refers Somaliland as republic, sparking rift with Somalia

0

ABU DHABI, UAE – The United Arab Emirates has ignited diplomatic tensions with Somalia by referring to Somaliland as a “republic,” challenging Somalia’s sovereignty over the self-declared autonomous region.

The UAE’s state news agency WAM addressed Abdirahman Irro as the “President of the Republic of Somaliland” during the World Governments Summit in Abu Dhabi.

While some initially speculated that the term was a clerical error, WAM’s consistent use of “Republic of Somaliland” suggests a deliberate shift in diplomatic posture.

Somaliland, a region in northern Somalia, declared independence from Somalia in 1991 following the collapse of Siad Barre’s regime. Despite operating with its government, military, and currency, Somaliland remains unrecognized by the international community.

Its stability and democratic processes have drawn interest from foreign investors, particularly the UAE.

The UAE has been expanding its influence in the Horn of Africa, investing in strategic ports and infrastructure to secure trade routes along the Red Sea. DP World’s involvement in Berbera Port has been a cornerstone of this strategy, enhancing maritime trade between the Gulf, Africa, and beyond.

Growing UAE-Somaliland relations

In an interview with WAM, President Irro expressed deep appreciation for the UAE’s sustained support, particularly in economic development.

He highlighted DP World’s strategic investment in Berbera Port, transforming it into a key trade hub linking Somaliland with Ethiopia and other parts of the Horn of Africa.

“The DP World investment has enhanced Berbera’s infrastructure, expanded the Berbera Free Zone, and bolstered our economic ties with Ethiopia, attracting further international investment,” Irro said.

He also acknowledged the UAE’s funding of hospitals in Berbera and Burao, underscoring the healthcare sector’s financial struggles and the significance of these facilities in improving medical services for Somaliland’s population.

Somaliland’s economic strengths are rooted in its livestock industry, with up to 50 million animals and around 4 million exported annually during Hajj. The region’s proximity to the Gulf makes it an attractive trade partner, particularly for food exports.

Additionally, Somaliland’s unspoiled coastline, stretching 150 kilometers along the Gulf of Aden, offers significant potential for tourism development. Its proximity to Dubai, just a two-hour flight away, adds to its allure for investors.

Geopolitical ramifications

The UAE’s move to refer to Somaliland as a republic directly challenges Somalia’s territorial integrity. Somalia has consistently maintained that Somaliland is part of its territory despite Somaliland’s declaration of independence in 1991, which remains unrecognized internationally.

The Somali government has vehemently opposed any actions that undermine its sovereignty.

Ethiopia’s recent memorandum of understanding with Somaliland, granting port access in exchange for potential recognition, has further strained Somalia’s diplomatic relations with its neighbors.

Some view the UAE’s growing regional footprint as a strategic maneuver to counter rival influences, particularly from Turkey and Qatar.

As the UAE deepens its involvement in the Horn of Africa, this diplomatic gesture could reshape regional alliances and economic partnerships, further complicating a volatile geopolitical landscape.

US considers prolonged military stay in Somalia

0

WASHINGTON – The United States is considering extending the deployment of its Africa Command (AFRICOM) forces in Somalia as part of its ongoing counterterrorism efforts against al-Shabaab and Islamic State-linked militants, according to Defense Secretary Pete Hegseth.

Speaking at a press conference on Tuesday, Hegseth emphasized the importance of maintaining US military presence in Africa despite previous plans under President Donald Trump to reduce troop deployments abroad.

“Africa is the front line in the fight against jihadist extremism,” Hegseth said. “We will not allow terrorist groups to establish safe havens, particularly those that could threaten the United States.”

Currently, approximately 500 US troops are stationed in Somalia, providing support to local forces in their battle against al-Shabaab and Islamic State affiliates. These groups have been responsible for numerous attacks on Somali security forces and civilians.

Strategic importance Somalia

The Horn of Africa has long been a focal point for US counterterrorism operations due to its proximity to the Middle East and the persistent threat posed by militant groups. Al-Shabaab, an al-Qaeda affiliate, has conducted deadly attacks across Somalia and neighboring countries, while Islamic State factions have established footholds in remote regions.

Hegseth underscored the necessity of continued US military engagement: “I will consult with commanders on the ground to ensure that we deploy forces where they are most needed, but our objective remains long-term and effective counterterrorism operations.”

Earlier this month, a US airstrike in the Golis Mountains region targeted Ahmed Maeleninine, a senior Islamic State recruiter in Somalia, according to AFRICOM officials. Maeleninine was believed responsible for recruiting fighters and coordinating attacks in the region.

AFRICOM has intensified its aerial operations in Somalia over the past year, including strikes that killed numerous al-Shabaab militants. US forces also provide aerial reconnaissance to assist Somali National Army operations.

Shifting US military strategy

The Biden administration’s approach to military engagements abroad has evolved from the Trump-era doctrine that sought to minimize overseas deployments. Hegseth warned against interpreting the administration’s strategic reassessments as a sign of retreat.

“It would be a mistake to assume that the US is pulling back,” he said. “We need to be deliberate, strategic, and assertive in preventing conflicts from escalating.”

The decision to extend AFRICOM’s presence underscores Washington’s commitment to curbing terrorism in East Africa, where instability continues to pose a significant threat to regional and global security.

Al-Shabaab has waged an insurgency in Somalia since 2006, aiming to establish an Islamic state governed by Sharia law. The group has targeted military and civilian infrastructure, including high-profile attacks in Mogadishu.

Islamic State factions, though smaller, have gained ground in northern Somalia, particularly in the Golis Mountains, leveraging the region’s rugged terrain for operational cover.

The US has been involved in counterterrorism operations in Somalia for over a decade, partnering with the Somali government and African Union forces to dismantle militant networks.

Analysts suggest an extended US military presence could bolster Somalia’s counterterrorism capabilities. However, it may also draw criticism from those wary of prolonged foreign interventions.

Xogta sida lagu joojiyey showgii muranka ka abuuray Muqdisho ee Haboon Nuura

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho waxaa caawa laga joojiyey bandhig-faneed ay qaban rabtay fannaanadda Haboon Nuura, oo maalmo ka hor ka timid magaalada Hargeysa ee Somaliland.

Bandhig-faneedkan ay qaban rabtay fannaanaddan ayaa muran badan ka abuuray magaalada Muqdisho, waxaana dadka reer Muqdisho u kala qeybsameen labo dhinac:

  1. Qeyb diidan in bandhigga Haboon Nuura lagu qabto magaalada Muqdisho.
  2. Qeyb taageersan in bandhiggaas lagu qabto Muqdisho, iyagoo aaminsan in gabadhan aan ciil la dareensiin.

Haddaba, maxay reer Muqdisho u dhibtay fannaanadda Haboon Nuura, maxaase sababay muranka hareeyey baraha bulshada?

Fannaanaddan waxay hore uga mid ahayd koox fanaaniin ah oo reer Hargeysa ah, kuwaas oo xilligii ay Soomaaliya ka difaaceysay badda Itoobiya qaaday hees ay nacayb ugu muujinayeen reer Muqdisho.

Erayada heesta muranka dhalisay waxaa ka mid ahaa: “Malihin cadow Xamar ka daran,” iyagoo qeyb kamid ah heestaas ku amaanay Itoobiya oo xiligaas dooneysay inay xoog ku qaadato badda Soomaaliya.

Haboon Nuura, oo saddex maalmood ka hor timid Muqdisho, ayaa markii ay garoonka diyaaradaha kasoo degtay diiday in ay gacanta ku qabsato Calanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, kaasoo uu qof kamid ah soo dhaweyntii u dhiibayay.

Sidoo kale, guddoomiyaha haweenka gobolka Banaadir, Jawaahir Baarqab, ayaa ku goodisay in gabadhan aysan jirin cid hor istaagi karta bandhiggeeda.

Waxaa kale oo la sheegay in Haboon Nuura ay diiday in ay iska duubto muuqaal ay ku cadeyneyso in ay reer Muqdisho u geftay, kuna raali-gelinayso doorkeedii heestii aflagaadada loo arkay, xilli ay dadka Soomaaliyeed iska difaacayeen cadowga Itoobiya.

Arrimahaas oo is biirsaday ayaa sabab u noqday in caawa la baajiyo bandhiggii ay Haboon Nuura ku qaban lahayd Hotel Elate ee xeebta Liido, inkastoo aan si rasmi ah loo shaacin cidda bixisay amarka lagu joojiyey, haddana waxaa la sheegay in hay’adaha ammaanka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ay joojiyeen bandhiggii caawa la qaban lahaa.

Wararkii ugu dambeeyey weerarka Munich iyo ninka fuliyey dhalashadiisa + Sawirro

Munich (Caasimada Online) – Booliska ayaa xabsiga dhigay qaxooti Afghaan ah oo lagu tuhunsan yahay weerar baabuur lagu jiiray dad, kaas oo 28 qof dhaawac u geystay, oo qaarkood ay xaaladdoodu daran tahay, magaalada Munich ee koonfurta Jarmalka Khamiistii.

Falkan wuxuu yimid xilli magaalada Munich lagu qabanayo shir amni oo sare iyo xilli dood adag oo ku saabsan soo-galootiga ay ka taagan tahay dalka kahor doorashada 23-ka Febraayo.

Baabuurka Mini Cooper-ka ah ayaa ku dhacay bannaanbax ay qabanayeen xubno ka tirsan ururka shaqaalaha, wuxuuna sababay dhaawacyo iyo burbur hantiyeed.

Booliska goobta joogay ayaa rasaas ku furay baabuurka burburay waxayna xireen wadaha, oo ahaa 24-jir Afghaan ah, laguna sheegay magaciisa Farhad N., sida ay warbaahinta Jarmalku sheegtay.

Ra’iisul Wasaare Olaf Scholz ayaa cambaareeyay weerarkan “xun” wuxuuna ballan qaaday cawaaqib adag.

“Waa caddahay: qofka weerarkan geystay wax naxariis ah ma filan karo, waa in la ciqaabaa oo dalka laga saaraa,” ayuu Scholz u sheegay saxafiyiinta.

Kabaha, muraayadaha iyo gaari carruureed ayaa goobta lagu arkay, taas oo dadka xasuusinaysa weerarkii baabuur ee dilaaga ahaa ee bishii December ka dhacay suuqa Kirismaska ee Magdeburg.

‘Waxay u egtahay mid kas ah’ 

Alexa Graef, oo goob-joog ahayd, ayaa sheegtay inay “naxdin” ku noqotay markii ay aragtay baabuurka oo dadkii jiiraya, “waxay u muuqatay mid si kas ah loo sameeyay.”

“Waxaan rajaynayaa inaan mar kale arkin wax sidan oo kale ah,” ayay tiri Graef, oo xafiiskeedu ka soo horjeeday isgoyska uu shilku ka dhacay.

Booliisku waxay baarayeen baabuurka caddaan-creamy ah oo la isticmaalay, iyagoo eeyaha wax uriyo ku wareejiyay Mini-ga.

Ninka 24-jirka ah ee Afghaanka ah, oo ku noolaa Munich, ayaa goobta lagu xiray, sida ay booliisku sheegeen.

Mas’uuliyiintu waxay sheegeen inay hayaan “calaamado muujinaya in weerarku salka ku hayo fikir xagjir ah,” waxaana baaritaanka la wareegay xafiiska dacwad-oogaha gobolka.

Wargeyska Der Spiegel, oo soo xiganaya ilo amni, ayaa sheegay in la rumeysan yahay inuu internet-ka ku faafiyay waxyaabo la xiriira Islaamiyiinta kahor weerarka.

Afhayeen u hadlay adeegga dab-demiska ayaa AFP u sheegay in dhowr ka mid ah dadka dhaawacmay ay yihiin “dhaawacyo halis gelinaya nolosha.” Carruur ayaa sidoo kale ku jiray dhibbanayaasha, sida ay warbaahinta maxalliga ahi sheegtay.

Eedeysanaha ayaa la sheegay inuu Jarmalka yimid sanadkii 2016, xilligii ay Yurub ku qulqulayeen qaxootiga badan. Codsigiisa magangalyada ayaa la diiday, hase yeeshee lama qorsheynin in la masaafuriyo.

Madaxweynaha Bavaria, Markus Soeder, ayaa ku tilmaamay weerarka “xanuun badan” isagoo sheegay “waxay u muuqataa weerar.”

“Tani ma ahan dhacdadii ugu horreysay… waa inaan muujinaa go’aan adag in wax ka beddel lagu sameeyo Jarmalka,” ayuu yiri Soeder, oo xisbigiisa CSU uu xulafo la yahay CDU-da raacsan midig.

Doodda sii kululaatay

Xulafada CDU/CSU, oo sahannadu muujinayaan inay ku guuleysan doonaan doorashada usbuuc ka dib dhaceysa, ayaa ku baaqay in la adkeeyo xeerarka soo-galootiga kaddib weerarradii ugu dambeeyay.

Xukuumadda Scholz, oo cadaadis kala kulmeysay arrintan xitaa kahor iclaaminta doorashada, ayaa horay u qaaday tallaabooyin ay ku adkeyneyso sharciyada magangalyada iyo dedejinta masaafurinta, oo ay ku jirto Afghanistan.

Scholz ayaa Khamiistii sheegay in dib u celinta “adagtahay in la abaabulo,” balse dowladda ay “ku guda jirto habka dib u celinta kiisas kale… si joogto ah.”

Weerarkan ayaa yimid xilli doodda ku saabsan amniga iyo soo-galootiga ay xoogeysatay kaddib dhacdooyin la mid ah, oo ay ugu dambeysay weerar mindi bishii hore oo laba qof lagu dilay magaalada Aschaffenburg, oo uu ku jiray wiil 2-jir ah.

Kadib weerarkaas, booliisku waxay xireen nin 28-jir ah oo Afghaan ah, oo la sheegay inuu lahaa taariikh caafimaad oo dhimirka la xiriirta.

Bishii December, lix qof ayaa ku dhimatay kaddib markii baabuur lagu jiiray suuqa Kirismaska ee Magdeburg, waxaana la dhaawacay boqolaal qof. Nin Sacuudiyaan ah ayaa la xiray, iyadoo Wasiirka Arrimaha Gudaha Nancy Faeser ay sheegtay inuu sidoo kale lahaa xanuun dhimir.

Weerarka Khamiista ayaa dhacay xilli Madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka JD Vance uu yimid Munich si uu uga qeybgalo Shirka Amniga ee sannadlaha ah, oo Jimcaha bilaabanaya.

Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa sidoo kale u safraya Munich si uu kulan muhiim ah ula yeesho wakiillada Mareykanka oo looga hadlayo suuragalnimada in dagaalka Ruushka lagu soo afjaro.

Daawo: Muxuu Xasan ku soo arkay xarumaha SHIDAALKA ee maanta uu booqday?

0

Baku (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo oo ku sugan dalka Azerbaijan ayaa booqday xarumo muhiim ah oo ku yaalla magaalada Baku ee caasimadda Azerbaijan, kuwaas oo iskugu jira xarumaha tamarta, difaaca, iyo horumarinta adeegyada dowliga ah.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa booqday Xarunta BP Sangachal Terminal oo ka mid ah xarumaha ugu weyn ee caalamka ee qaabilsan soo saarista shidaalka iyo habeynta gaaska dabiiciga ah.

Booqashadan ayaa imaanaysa iyadoo dhawaan labada dal ay kala saxiixdeen heshiis iskaashi oo ku saabsan arrimaha shidaalka iyo tamarta.

Intii booqashada uu ku jiray Madaxweynuhu, waxa uu warbixin ka dhageystay khubarada farsamada oo la wadaagay sida ay xaruntu uga shaqeyso amniga tamarta ee gobolka iyo suuqyada caalamka.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa tilmaamay in booqashadan ay fursad weyn u ahayd is-dhaafsi khibradeed, maadaama Soomaaliya ay haatan waddo sahanno lagu baarayo shidaalka oo la qorsheynayo in la soo gabagabeeyo sannadkan.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa booqday xarunta Ciidanka Kumaandooska Qaranka Azerbaijan, halkaas oo uu kusoo dhaweeyay Wasiirka Gaashaandhigga Azerbaijan, Mudane Zakir Hasanov.

Madaxweynaha waxaa loo soo bandhigay qalab casri ah oo ciidan oo lagu sameeyay gudaha dalka Azerbaijan.

Dhanka kale, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa booqday Xarunta Adeegyada Casriga ah ee ASAN, isagoo ku bogaadiyey dowladda Azerbaijan hannaanka horumarsan ee casriyeynta adeegyada dadweynaha, waxa uuna xusay in Soomaaliya ay ka faa’iidaysan karto khibraddan, si loo horumariyo addeegyada dowliga ah ee danabeysan (E-Governance).

Hoos ka daawo

Kaalinta ay Soomaaliya ka gashay dalalka ugu musuq-maasuqa badan caalamka

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Transparency International ayaa shaacisay warbixinteeda sanadlaha ah ee 2024, taas oo lagu cabbirayo heerka musuqmaasuqa dalalka dunida.

Soomaaliya ayaa mar kale ka mid noqotay dalka labaad ee ugu musuq-maasuq badan caalamka, taasoo muujinaysa in ay weli tahay dalka ugu musuqa badan caalamka. Waxaa Soomaaliya ka liita oo kaliya South Sudan.

Warbixinta ayaa lagu falanqeeyey 180 dal, iyadoo la adeegsanayo cabbiro caalami ah oo lagu qiimeeyo heerka musuqmaasuqa. Dalalka ugu hooseeya liiskan waxaa lagu tilmaamay kuwo uu musuqu si daran u saameeyay, taasoo caqabad weyn ku ah koboca dhaqaalaha, maamul wanaagga, iyo horumarka bulshada.

Soomaaliya, oo sanadihii ugu dambeeyay safka hore kaga jirtay dalalka ugu musuqa badan, ayaa mar kale la xaqiijiyey in musuq-maasuqu yahay caqabad weyn oo dib u dhigtay horumarka dalka, waxayna gashay kaalinta 179, waxaana ka hoos maray kaliya South Sudan oo gashay 180.

Warbixintu waxay sidoo kale shaacisay in tobanka dal ee ugu musuqa yar ay yihiin kuwa Yurub iyo Scandinavian-ka. Denmark, oo kaalinta koowaad ku jirtay sanado badan, ayaa weli hoggaanka u haysa dalalka ugu musuqa yar iyadoo heshay 90 dhibcood, waxaana ku xiga Finland (88 dhibcood) iyo Singapore (84 dhibcood).

Musuq-maasuqa iyo saamaynta Isbeddelka cimilada

Transparency International waxay xustay in musuq-maasuqa ka jira dalalka Saxaraha ka hooseeya uu caqabad weyn ku yahay dadaallada wax looga qabanayo isbeddelka cimilada. Gobolka Afrika ayaa aad ugu baahan maalgelin si wax looga qabto saameynta isbeddelka cimilada, balse musuqmaasuqu wuxuu keenaa in lacagaha loogu talagalay arrimahaas la lunsado ama loo weeciyo meelo kale.

Warbixintu waxay si gaar ah u xustay dalalka sida weyn ay cimiladu u saameysay, kuwaas oo ay ka mid yihiin Soomaaliya (9 dhibcood), Equatorial Guinea (13 dhibcood), Eritrea (13 dhibcood), iyo Suudaanta Koofureed (8 dhibcood).

Soomaaliya, oo muddo ka badan 30 sano ay colaaduhu aafeeyeen, ayaa sidoo kale la daalaa-dhacaysa saameynta isbeddelka cimilada, taasoo si gaar ah u wiiqday dhaqaalaha beeraha.

Dalalka bobolka iyo meelayntooda

Warbixinta Transparency International ayaa sidoo kale soo bandhigtay qiimeynta dalalka kale ee gobolka. Kenya ayaa heshay 32 dhibcood, taasoo ka dhigtay dalka 121-aad ee liiska, halka Jabuuti ay heshay 31 dhibcood oo ay ku gashay kaalinta 127-aad. Suudaan, oo weli ay colaado ka jiraan, ayaa kaalinta 170-aad gashay iyadoo heshay 15 dhibcood, halka Eritrea ay heshay 13 dhibcood oo ay kaga jirto kaalinta 173aad.

Dhinaca kale, qaar ka mid ah dalalka Afrika ee aan musuq-maasuqooda aad u xumayn waxaa ka mid ah Seychelles (18aad – 72 dhibcood), Cape Verde (35aad – 62 dhibcood), Botswana (43aad – 57 dhibcood), iyo Mauritius (51aad – 56 dhibcood).

Soomaaliya ayaa weli ku jirta liiska dalalka ugu musuqa badan, iyadoo ay hoos uga sii dhaceen dhibcihii hore. Musuqmaasuqa baahsan ee dalka ayaa caqabad weyn ku ah horumarka, amniga, iyo dadaallada dib-u-dhiska. Transparency International waxay xustay in colaadaha sokeeye, dowlad-darrada, iyo la’aanta isla-xisaabtanka ay yihiin sababaha ugu waaweyn ee Soomaaliya u horseeday heerkaan hoose.

Warbixintu waxay xustay in lix ka mid ah dalalka ugu musuqa badan caalamka ay ku yaallaan Afrika, kuwaas oo kala ah Soomaaliya, Suudaanta Koofureed, Libya, Eritrea, Equatorial Guinea, iyo Suudaan.

Soomaaliya waxaa ka hooseeya oo keliya Suudaanta Koofureed, taasoo muujinaysa sida ay musuqmaasuqa iyo colaadaha sokeeye isugu biireen si ay dib u dhac weyn ugu keenaan waddamadaas.

Soomaaliya iyo dalalka la midka ah waxay u baahan yihiin isbeddel qoto dheer oo lagu xakameeyo musuqmaasuqa, lana sameeyo nidaam hufan oo horseedi kara maamul-wanaag iyo horumar waara.

Guddiga doorashooyinka oo baaritaan ku bilaabay arrin xasaasi ah oo ay sameysay DF

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga doorashooyinka qaranka ayaa shaaciyay inay cabasho ka soo gaartay qaar ka mid ah ururrada siyaasadda, taasi oo walaac xooggan uu ka muujiyay guddiga.

Bayaan kasoo baxay guddiga ayaa lagu sheegay in guddiga uu baaris ku bilaabay arrintaan, islamarkaana ay xiriir la sameeyeen hay’adaha ay quseyso si loo gaaro natiijo.

“Guddiga waxa uu walaac xooggan ka muujinayaa cabasho kasoo gaartay ururrada siyaasadda, kuwaasi oo lagu carqaladeeyay kulan ay lahaayeen sida lagu baahiyay muuqaallo laga daawaday baraha bulshada iyo warbaahinta,” ayaa lagu yiri bayaanka guddiga doorashooyinka qaranka.

Guddiga ayaa caddeeyay in ururrada siyaasada ay xor u yihiin in ay qabsadaan kulamada ay uga arrinsanayaan doorashooyinka.

“Guddiga wuxuu u taagan yahay ilaalinta, hirgelinta iyo ku dhaqanka dastuurka JFS iyo xeerarka doorashooyinka qaranka, kuwaas oo damaanad qaadaya in ururrada siyaasadda ay qabsan karaan kulamo iyo wada-tashiyo si xor ah,” ayaa sidoo kale lagu yiri qoraalka.

Warka guddiga doorashooyinka ayaa imaanaya xili maalmo ka hor ciidamo ka tirsan nabad-sugida ay is hortaag ku sameeyeen kulan ay Muqdisho ku lahaayeen xisbiyada mucaaradka.

Kulankaasi ayaa waxaa ku sugnaa xildhibaan Daahir Amiin Jeesow iyo siyaasi Cabdullaahi, kuwaasi xiligaasi sheegay in laga hor istaagay kulamada ay qabsan lahaayeen.

Arrintaan ayaa imaaneysa xilli ay mucaaradka kalsooni darro ka muujiyeen hanaanka doorasho ee gadaal ka riixeyso dowladda Xasan Sheekh Maxamuud, kaasi oo si adag uga horyimaadeen madaxdii hore ee dalka.

Jamhuuriyiinta oo xoojiyey ololaha ay rabaan in lagu masaafuriyo Ilhaan Cumar

Washington (Caasimada Online) – Xildhibaan ka tirsan Aqalka Wakiilada Mareykanka oo laga soo doorto Texas, kaasi oo toddobaadkii hore ku baaqay in la masaafuriyo Ilhaan Cumar, ayaa haatan sii xoojiyay dadaalkiisa, isagoo taageerayaashiisa ku dhiirrigelinaya inay saxiixaan codsi arrintaas la xiriira.

Ololaha Brandon Gill ayaa diray fariin dhaqaale ururin ah oo cinwaankeedu yahay “Codsi: Masaafuri Ilhaan Cumar.” Fariintaasi waxay xustay in “waxay aheyd in aan marna ogolaan inay dalkeenna soo gasho,” iyadoo loola jeedo Ilhaan Cumar oo ah Somali-American.

“Saxiix codsigeyga, aan dib ugu celinno Soomaaliya, halka ay asal ahaan ka timid,” ayaa lagu yiri qoraalka codsiga, sida ay werisay warbaahinta Axios.

Fariinta sidoo kale waxay Cumar ku eedeysay inay “gacan ka geysaneyso duullaan ballaaran oo lagu hayo dalkeenna,” iyadoo lagu doodayo in “bulsho caadi ah arrintaas ugu yeeri lahayd khiyaano qaran.”

Gill wuxuu u muuqday inuu ka jawaabayay muuqaal ay Ilhaan kula hadashay jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool gobolka Minnesota, iyada oo u sheegtay in aysan “waajib ku ahayn inay ka jawaabaan su’aalaha ay waydiinayaan saraakiisha ciidanka wax masaafuriya ee ICE.” Waxay sidoo kale ugu baaqday inay “bartaan sharciyada oo ay is diyaariyaan.”

Ilhaan Cumar waxay si adag uga falcelisay weerarka, iyadoo bayaan ay soo saartay ku tilmaantay “wax laga yaqyaqsoodo in xubno ka tirsan xisbiga Jamhuuriga ay si cad ugu dhiirradaan inay adeegsadaan hadallo cunsuriyad iyo xagjirnimo leh.”

“Isku dayga Rep. Gill ee ah inuu sumcad ku kasbado hanjabaadda masaafurinta muwaadin Mareykan ah oo sharciyeysan, kaliya maxaa yeelay uu khilaaf siyaasadeed kala dhexeeyo, waa tallaabo toos uga timid buugga aragtida xagjirka ah ee Donald Trump,” ayey tiri Ilhaan.

Waxay xustay in iyada oo qaxooti ah ay Mareykanka timid xilligii dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya sanadkii 1995, ayna muwaadin Mareykan ah noqotay shan sano kadib.

Xiisadda ayaa billaabatay toddobaadkii hore, kadib markii Gill uu bartiisa X kusoo qoray: “Mareykanka wuxuu noqon lahaa meel sidan ka wanaagsan haddii @IlhanMN dib loogu celiyo Soomaaliya.”

Qoraalkaas waxaa la socday muuqaal lagu eedeeyay Ilhaan Cumar inay qaban-qaabinayso aqoon-is-weydaarsi lagu barayo Soomaalida sida ay uga fogaadaan in la masaafuriyo. Elon Musk ayaa isna wadaagay muuqaalkaas, isagoo ku doodaya in Cumar ay “jebisay sharciga,” taasoo keentay in xildhibaanaddu si toos ah uga falceliso.

Ilhaan Cumar ayaa arrintaas uga jawaabtay iyadoo ku tilmaantay “wax laga xishoodo sida fudud ee dadkan loo marin-habaabiyo,” waxayna intaas ku dartay in “eeda joogtada ah ee lagu hayo ay fadeexeynayso kuwa weerarka wada.”

“Waxaa talo iga ah: baaritaan sameeya oo ha rumaysan wax walba oo nacasnimo cunsuriyadeed ah. Anigu meelna ma aadayo,” ayey ku soo gaba-gabaysay.

Fal-celin culus oo ka dhalatay heshiiska Xasan uu galay shalay

0

Baku (Caasimada Online) – Fal-celin aan caadi ahayn ayaa ka dhalatay safarka madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud uu ku gaaray Azerbaijan, kadib markii uu heshiis dhanka difaaca ah uu lasoo galay dhiggiisa dalkaasi Ilham Aliyev.

Hadal-heyn xooggan ayaa ka dhalatay heshiiskan oo ay shaacisay Villa Soomaaliya oo baahisay in labada dowladood ay kala saxiixdeen heshiisyo dhaxalgal ah oo ay ka mid yihiin kobcinta iskaashiga waxbarasho, siinta deeqo waxbarasho ardayda Soomaaliyeed, horumarinta cilmi-baarista, iyo hal-abuurka.

Sidoo kale, waxaa la isla gartay in Azerbaijan ay Soomaaliya ka taageerto horumarinta tamarta, gaar ahaan dhinacyada shidaalka, gaaska, iyo tamarta la cusboonaysiin karo.

Arrinta doodda weyn keentay ayaa ah dhinaca amniga, Soomaaliya iyo Azerbaijan ayaa ku heshiiyay wada-shaqeyn dhow oo ku aaddan tababarada ciidamada, la-dagaallanka argagixisada iyo tayeynta hay’adaha amniga, iyada oo la’isku afgartay in la casriyeeyo maamulka dowliga ah, lana dardargeliyo adeegyada dadweynaha iyo dowlad wanaagga.

Haddaba sidee looga falceiyay heshiiska difaaca ee Soomaaliya iyo Azerbaijan?

Cabdirisaaq Mahdi: “Xasanow 50 dowladood kor waa u dhaafayaan intaad kala saxiixateen iskaashi amni iyo ciidamada hal dowlad oo wax ku ool laga helana kuma jirto waxaan dhan ma iska saxiixda meysan laheyn xuduud?.”

Saajid Axmed: “Dowlad wax na siineysa diidi meyno soo dhawada Azerbaijan hub, lacag waxaa na siin kartiin nasiiya”.

Cabdifitaax Faarax: “Azerbaïdjan waxaa madaxweyne u aah Ilham Aliyev wxaa madaxwyne kuxikeen ah islaantiisa uu qabo wxaa hantii dhowre uu ah gabadhiisa, marka Soomaaliya maxay kaa faa’idaysaa dalkaas?”

“Madaxweyne waddankiiisa inta badan dagaallo ka socdaan, oo haddana maalin walbo iska safraayo waa ibtilo inteeda la’eg,” ayuu yiri Xadi Fantastic.

Cali Cabdiraxmaan Ibraahim: “Waxbarashada waddankaan waa top , xariir waxbarasho lala yeeshana guul ayay no tahay”

Maxamuud Kaafi: “Iskaashi lacag uruursi maad iska dhahdid 40 dowladood ayaad heshiis kan lamida kala saxiixateen maxaa ka hirgalay?”.

Weerar loo adeegsaday gaari oo goor dhow ka dhacay Munich iyo dada badan oo…

Munich (Caasimada Online) – Darawal ayaa gaari ku jiiray dad isugu soo baxay magaalada Munich Khamiista, taasoo keentay dhaawaca ugu yaraan 20 qof, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiinta.

Mas’uuliyiintu ma bixin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan dhacdada ka dhacday meel u dhow faras magaalada Munich abaare 10:30 subaxnimo, oo ay ku jirto in si kas ah loo beegsaday dadka iyo in kale.

Booliska ayaa barta X ku sheegay in darawalka “lagu qabtay” goobta, isla markaana uusan hadda khatar ku haynin dadka. Goobta shilka waxaa yaallay gaari nooca Mini ah oo burburay.

Adeegga dab-damiska ayaa sheegay in ugu yaraan 20 qof ay ku dhaawacmeen shilka, qaar ka mid ahna ay xaaladdoodu aad u daran tahay, sida ay werisay wakaaladda wararka ee DPA.

Duqa magaalada Munich, Dieter Reiter, ayaa sheegay inuu aad uga naxay dhacdadan, wuxuuna xusay in carruur ay ka mid yihiin dadka dhaawacmay.

Xilliga ay dhacdadu dhacaysay, waxaa goobta ka socday dibadbax uu qabanayay ururka shaqaalaha adeegyada ee ver.di. Lama xaqiijin in dadka dibadbaxayaasha ka mid ah ay ku jiraan dhaawaca.

Magaalada Munich waxaa lagu wadaa in amniga si weyn loo adkeeyo maalmaha soo socda, maadaama uu Jimcaha ka furmayo Shirka Ammaanka Munich oo socon doona saddex maalmood, kaasoo ah kulan sannadle ah oo ay ka soo qayb galaan mas’uuliyiinta arrimaha dibadda iyo amniga caalamka.

Faah-faahin dheeraad ah naga filow dhowaan, Insha Allah.

Itoobiya oo ka guuleysatay Soomaaliya iyo dal kale – Sidee wax u dhaceen?

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Itoobiya ayaa guul wayn oo lama filaan ah ka gaartay Soomaaliya iyo Rwanda, kadib tartan ka dhacay magaalada caasimada ah ee dalkaas, kaas oo loo galay Golaha Fulinta ee Ururka Midowga Afrika.

Itoobiya ayaa heshay xubnimada Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika (AUPSC), kadib markii loo doortay shalay oo Arbaco ahayd, intii uu socday shirkii 46-aad ee Golaha Fulinta ee Addis Ababab, kaas oo mudadeedu noqon doono 3 sano ee soo socota.

Natiijada codeynta oo la shaaciyay ayaa Itoobiya waxa ay heshay 38 cod, iyada oo sidaas ugu guuleysatay kursiga bariga Afrika, iyadoo ka sarreysa dalalka Rwanda iyo Soomaaliya oo helay hal cod iyo toban cod.

Guusha ay gaartay Itoobiya ayaa sii xoojin doonta joogitaankeeda diblomaasiyadeed ee hay’adda ugu saamaynta badan dhinaca amniga ee Qaaradda Afrika, sidoo kalana ay haatan dalkeedu ku taallo xarunta dhexe ee Ururka Midowga Afrika.

Sidoo kale, fursaddan ayaa Itoobiya waxa ay siineysaa awood kale oo  ku aaddan arrimaha nabadda iyo amniga, gaar ahaan Soomaaliya iyo geeska Afrika oo dhan, maadaama ay hanatay kursigii bariga Afrika ee Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika.

Kursigan oo ay ugu dambeyn kusoo baxday Itoobiyay ayaa waxaa loo galay loolan adag, iyada oo Soomaaliya ay bixisay dadaallo dheeraad ah, laakiin ma helin guushii ay fileysay, waana wax dhaco mar kasta oo la galo tartan ama doorasho.

Soomaaliya iyo Itoobiya waxaa muddo ka dhexeysay xiisad xooggan oo ka dhalatay heshiiskii badda ee uu Abiy Axmed la galay Somaliland, kaas oo lagu xaliyay Ankara.

Si kastaba, Itoobiya ayaa haatan dooneyso inay sii ballaariso joogintaankeeda Soomaaliya, ayna qayb ka noqoto howlgalka cusu  ee  AUSSOM oo sanadkan ka bilowday gudaha dalka.

Golaha Wasiirada Soomaliya oo maanta ansixiyay heshiis amni oo lala soo galay dalka…

0

Muqdisho (Caasimada Onlie) – Golaha wasiirada xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya oo maanta kulankoodii caadiga ahaa ku yeeshay Muqdisho ayaa ansixiyay xeer muhiim ah iyo heshiis amni oo ay Soomaaliya lasoo gashay dowladda Ciraaq.

Kulankan ayaa waxaa guddoomiyay ra’iisul wasaare Xamza, waxaana sidoo kale goobjoog ahaa inta badan golaha wasiirada oo shirka kusoo bandhigay warbixinno xasaasi ah.

Ugu horreyn goalaha ayaa shirkooda ku ansixiyey Xeer-Nidaamiyaha xukuumadda, kaas oo hagaya howlaha waaweyn ay xukuumaddu u hayso bulshada Soomaaliyeed.

Sidoo kale, Golaha ayaa meel-mariyey heshiis iskaashi amni, kaas oo ay dhowaan wada gaareen dalalka Soomaaliya iyo Ciraaq.

Waxaa kale oo shirka golaha wasiirada lagu soo bandhigay warbixinno ka hadlayey xaaladihii ugu dambeeyay ee dalka, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo horumarinta adeegyada bulshada.

Dhinaca kale golaha aya dul istaaggay dagaallada ka socda dalka ee lagu ciribtirayo kooxaha Khawaarijta ah ee Al-shabaab iyo Daacish, kuwaas oo jab-xoog leh ay gaarsiiyeen ciidanka Qaranka, kana saareen degaanno iyo goobo kala duwan oo ay ku dhibaatayn jireen shacabka­­, iyada oo laga dilay horjoogeyaal u badan ajaaniib, qaar kalena gacanta lagu dhigay.

Howlgallada ayaa hadda xoogoodu ka socda koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, waxaana ugu daran Gobollada Dhexe, Bari iyo Hiiraan oo lagu weeraray kooxaha argagixisada ah.

Go’aanka maamulka Trump ee ciidamada Mareykanka ka jooga gudaha Soomaaliya

0

Washington (Caasimada Online) – Ciidamada Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa laga yaabaa inay sii joogaan Soomaaliya muddo ka dheer intii hore loo qorsheeyay, iyada oo si gaar ah diiradda loo saarayo dagaalka ka dhanka ah kooxda Daacish-ta Soomaaliya iyo Al-Shabaab, kuwaas oo dhibaato weyn ku haya gobolka Geeska Afrika.

Xoghayaha Difaaca Mareykanka, Pete Hegseth, ayaa si cad u sheegay inay suurtagal tahay in ciidamada Mareykanka ay sii joogaan Afrika, inkasta oo xilligii maamulka koowaad ee Donald Trump la qorsheynayay in la dhimo joogitaanka ciidamada Mareykanka ee caalamka si loo yareeyo qarashaadka.

“Afrika waa safka hore ee dagaalka ay wadaad-xagjiriintu wadaan,” ayuu yiri Hegseth. “Ma oggolaanayno inay saldhig ka samaystaan, gaar ahaan si ay u weeraraan Mareykanka.”

Hadda, Mareykanka waxaa Soomaaliya ka joogaa ku dhawaad 500 askari, kuwaas oo door muhiim ah ka ciyaara dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Daacish, kuwaas oo dhibaato weyn u geysanaya ciidamada ammaanka iyo dad rayid ah oo aan waxba galabsan.

“Waxaan rabaa in aan marka hore dhageysto talooyinka taliyeyaasha ku sugan goobaha dagaalka,” ayuu yiri Hegseth, isaga oo intaa ku daray in Mareykanku uu ciidan keeni doono meelaha lagama maarmaanka ah, balse uu doorbidayo in uu “ula dagaallamo argagixisada si wax ku ool ah xilli fog.”

Horaantii bishan, duqayn dhanka cirka ah oo Mareykanku fuliyay ayaa lagu beegsaday sarkaal sare oo ka tirsan kooxda Daacish ee ku sugan Buuraha Golis ee Soomaaliya. Talaadadii, Taliska AFRICOM wuxuu shaaca ka qaaday in sarkaalkaas lagu magacaabi jiray Ahmed Maeleninine, oo la aaminsan yahay inuu mas’uul ka ahaa qorista dagaalyahannada kooxda.

Dhammaadkii sannadkii hore, ciidamada Mareykanka waxay sidoo kale fuliyeen tiro duqeymo ah oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, taas oo lagu dilay dagaalyahanno badan. Taliska AFRICOM ayaa sidoo kale bixiya sahanka cirka si uu u taageero ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed xilliyada dagaalka.

Hegseth wuxuu intaa ku daray in hoggaamiyeyaasha caalamka ay khalad samaynayaan haddii ay u fasirtaan in qorshaha madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, uu dib u eegayo istiraatiijiyadda ciidamada caalamiga ah ee Mareykanka, taas oo muujinaysa in Washington ay dib uga gurayso caalamka.

“Waxaa khalad noqon doonta in la maleeyo in Mareykanku wax ka tagayo ama ka baxayo,” ayuu yiri Hegseth.

“Maya, Mareykanka waa inuu si xeel dheer u fiirsadaa, u qorsheeyaa, mudnaan siiyo, oo uu awoodiisa ka muujiyaa meelaha lagama maarmaanka u ah in laga hortago colaadaha,” ayuu raaciyay.

Qamar Hilowle oo Soomaali ah oo ka mid noqotay dadkii lagu dilay weerarkii Sweden

Stockholm (Caasimada Online) – Qamar Hilowle, oo aheyd hooyo Soomaali ah oo saddex carruur ah dhashay iyo 38 jir, ayaa ka mid noqotay tobanka qof ee lagu dilay weerarkii toogasho ee ugu dhimashada badnaa taariikhda Sweden, kaasi oo lagu qaaday iskuul ku yaalla Örebro.

Weerarkan, oo ka dhacay Campus Risbergska 4-tii Febraayo, wuxuu argagax ku abuuray guud ahaan dalka, wuxuuna dib u kiciyey doodo xooggan oo la xiriira xagjirnimada iyo xakamaynta hubka.

Dowladdu waxay sheegtay in ninka weerarka geystay uu yahay Rickard Andersson, oo 26 jir ah, horeyna looga diiwaangeliyay xiriir uu la lahaa kooxaha xagjirka ah. Waxa uu rasaas furay xilli duhur ah, isagoo si bareer ah u beegsaday arday iyo shaqaale kahor inta aysan booliisku xakameyn.

Inta badan dhibbanayaasha, oo ay ku jirtay Qamar, waxay asal ahaan ka soo jeedeen qowmiyado kala duwan, taasoo sare u qaaday shakiga laga qabo in weerarku salka ku hayey naceyb iyo aragtiyo xagjir ah.

Qamar waxay Sweden timid 17 sano ka hor, iyadoo ka soo carartay dagaalka sokeeye ee Soomaaliya. Waxay qaadatay dhalashada Sweden, iyada oo dalka u aragtay hoy ammaan ah iyo fursad nololeed. Waxay daryeeshay saddex carruur ah—mid 15 jir ah, mid 11 jir ah, iyo mid 2 jir ah—iyadoo dadaal ugu jirtay inay ka shaqayso caafimaadka.

“Waxay mar walba ahayd qof naxariis badan, daryeel leh, waxayna hubin jirtay in dadka kalena wanaagsanaadaan,” ayuu yiri walaalkeed, Cali.

Inkasta oo ay ahayd hooyo keli ah, Qamar waxay si joogto ah u garab taagnayd saaxiibadeeda iyo qoyskeeda. Habaryarteed Anisa ayaa xustay in xitaa xilliyada ay dhibaato la kulanto ay hadana dhoolla-caddeyn jirtay.

“Waxay ahayd qof farxad badan, mararka qaar xitaa kaftan badan. Xitaa xanuunkii foosha ugu darnaa, waxay la kaftantay dhakhtarka. Qamar waxay ahayd qof naadir ah—hooyada ugu fiican adduunka,” ayay tiri Anisa.

Sanadihii u dambeeyay, dad badan oo Soomaali-Swedish ah ayaa dib ugu laabtay dalkoodii hooyo, balse Qamar marnaba ma aysan tegin. Waxay ka baqaysay hubka iyo in ay mar kale la kulanto rabshado.

“Waxay aad u jeclaan lahayd inay waalidkeed aragto, laakiin waxay si aad ah uga baqaysay hubka iyo fursadda ah in la toogto,” ayay tiri Anisa.

Nasiib-darro, cabsideedii ugu weynayd waxay uga timid meel ay u haysatay hoy nabdoon. Xilli ay ku sii socotay qadadeeda, Qamar waxay la kulantay xabbado, taasoo ka dhigtay mid kamid ah dadkii naftooda ku waayey weerarkii argagaxa lahaa ee dalka gilgilay.

“Wali wax walba waxay u egyihiin riyo xun oo aan laga toosi karin,” ayuu yiri walaalkeed, Cali.

Weerarkan ayaa sababay in bulshada Sweden ay si weyn u dalbato in la adkeeyo sharciga hubka, waxaana hadda baaritaan lagu hayaa taariikhda Andersson, iyadoo dalka uu wajahayo mid ka mid ah maalmahiisii ugu madoobaa.

Dhibbanayaasha Weerarkii: Magacyadooda, dalalka ay ka soo jeedeen iyo da’dooda

  • Salim Iskef, 29 (Suuriya): Shaqaale daryeel caafimaad ah oo wax ka baranayay caafimaadka. Wuxuu qorsheynayay inuu guursado bisha Luulyo.
  • Bassam al Sheleh, 48 (Suuriya): Cunto kariye caan ah, oo lagu xasuusto farxadda uu faafin jiray. Wuxuu ku jiray barashada afka Swedish.
  • Qamar Hilowle, 38 (Soomaaliya): Hooyo saddex carruur leh, wax ka baranaysay afka Swedish iyadoo ku riyoonaysay inay noqoto kalkaaliye caafimaad ama macallin carruurta.
  • Elsa Teklay, 32 (Eritrea): Ardayad caafimaad oo rabtay inay noqoto dhakhtar, kana shaqeynaysay daryeelka dadka waayeelka ah.
  • Ali Mohammed Jafari, 31 (Afghanistan): Shaqaale nadaafadeed, ku noolaa Karlskoga. Wuxuu ka tagay xaas iyo ilmo.
  • Niloofar, 46 (Iiraan): Ardayad kalkaaliye caafimaad ah, waxay ka tagtay saygeeda, Hossein.
  • Aziza, 68 (Ciraaq/Kurdistan): Macallimad xisaabeed muddo dheer ahayd, lehna kanaal YouTube ah oo leh in ka badan 120,000 subcribers.
  • Haweeney aan la magacaabin, 52 (Sweden): Ku noolayd Glanshammar, waxay ka tagtay saygeeda iyo ilmo.
  • Haweeney aan la magacaabin, 54 (Sweden): Ku noolayd Örebro, waxay lahayd carruur qaangaar ah.
  • Haweeney aan la magacaabin, 55 (Sweden): Ku noolayd Örebro, waxay ahayd qof keligeed noolaa.

Ciidamada dowladda iyo Al-Shabaab oo isku horfadhiya degmo ka tirsan MUDUG

0

Xarardheere (Caasimada Online) – Wararka laga helayo gobolka Mudug ayaa sheegaya in maanta xaalad kacsanaan ah laga dareemayo qaybo kamid ah koonfurta gobolkaasi, halkaas oo ay ka socdaan howlgallo culus oo ka dhan ah maleeshiyaadka argagixisada ah ee Al-Shabaab.

Wararka ayaa sheegaya in haatan ciidamada dowladda iyo dagaalyahannada Al-Shabaab ay isku horfadhiyaan deegaanno hoostaga degmada Xarardheere ee gobolka Mudug, iyada oo laga cabsi qabo inuu dagaal ka qarxo halkaasi.

Qaar kamid ah dadka deegaanka oo aan xiriiro la sameynay ayaa sheegay in labada dhinac ay wadaan dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo, isla markaana gaadiidka dagaalka lagu arkayo aagga Xarardheere.

Xiisaddan cusub ayaa timid, kadib markii ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ay qaadeen howlgallo qorsheysan oo Al-Shabaab looga xoreynayo gobolka Mudug ee maamulka Galmudug.

Sidoo kale, dhaq-dhaqaaqan cusub ayaa daba socdo howlgllada oo qaatay saddex maalmood oo xiriir oo aya si wada jir ah u sameeyeen  Kumaandooska Gorgor iyo ciidanka Xoogga, qeybtooda 21-aad iyo ciidamadda deegaanka, kuwaas oo jab culus gaarsiiyay maleeshiyaadka Khawaarijta.

Ciidamada ayaa howlgalladaasi ku gaaray deeaanno ay kamid yihiin Tuulo Xaaji iyo Tuulo Cadad oo dhammaan hoostaga degmada Xarardheere ee gobolka Mudug, halkaas oo muddo dheer ay ku sugnaayeen maleeshiyaadka kooxaha argagixisada.

Saraakiisha milatariga Soomaaliya ayaa sheegay inay siiwadi doonaan howlgalladooda, isla markaana ujeedka uu yahay inay Khawaarijta ka xoreeyaan dhulkaasi.

Gobollada Dhexe ayaa waxaa haatan ka socda guluf ka dhan ah maleeshiyaadka Al-Shabaab, waxaana lagala wareegay deegaanno iyo dgemooyin muhiim ah oo ku yaalla gobolladaas oo hoostaga Galmudug.

Xogta duqeymo culus oo ka dhacay buuraha Calmiskaad

0

Boosaaso (Caasimaa Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Bari ayaa sheegaya in mar kale ay xalay duqeymo diyaaradeed oo ay fuliyeen saaxibada caalamiga ah ka dhaceen aagga buuraha Calmiskaad, kuwaas oo lala beegsaday maleeshiyaadka Daacish.

Duqeymaha ayaa si gaar ah uga dhacay deegaan lagu magacaabo Shebaab oo ay ku sugnaayeen maleeshiyaadka kooxda oo haatan cadaadis xooggan kala kulmaya Puntland.

Qoraal kooban oo kasoo baxay maamul goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland ayaa waxaa lagu sheegay in duqeymaha oo laba ahaa lagu dilay illaa 30 xubnood oo ka tirsanaa maleeshiyaadka koxoda Daacish, sidoo kalena looga gubay gaadiid dagaal iyo saanad.

Xubnaha la dilay ayaa waxaa ku jiray ajaaniib ka barbar dagaalameysay Daacish, sida lagu sheegay warsaxaafadeedka ay Puntland uga hadashay duqeynta xalay ka dhacday gobolka Bari.

Waxaa kale oo qoraalka lagu shegay in tirade xubnaha lagu dilay howlgallada ka socda gobolka Bari ay gaarayaan in ka badan 200 xubnood oo ka tirsanaa  Daacish, lana sii xoojin doono.

“Labo duqeyn oo caawa hawlgalku ka fuliyey deegaanka Shebaab ee buralayda Calmiskad, waxa lagu dilay in ka badan 30 Argagixiso Daacish ah oo Ajanabi u badan iyadoo lagubay gaarigii Saadka u waday. Hawlgalku waa Cir iyo Dhul” ayaa lagu yiri bayaanka Puntland.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana ciidamada Puntland ay kusii siqayaan godadka ay ku dhuumaaleysanayaan xubnaha kooxda Daacish ee ku yaalla buuraha hoostooda.

Si kastaba, weeraradan dhanka cirka ah waxaa ka qayb-qaadanaya Mareykanka oo duqeyntiisii ugu dambeysay aagga Calmiskaad ka fuliyay kowdii bishaan, wuxuuna sheegay inuu ku dilay illaa 14 xubnood oo ay ku jiraan saraakiil sar sare oo muddola raadin jiray.

Halis wayn oo kasoo korortay Gaza kadib markii…

0

Gaza (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Israa’iil ayaa Arbacadi wacad ku maray, in cadaab daran oodda laga qaadi doono, haddii Xamaas ay ku guul-darreysato sii deynta la heystayaasha dhammaadka todobaadkan.

Tani ayaa ah hanjabaadi u danbeysay ee ka dhan ah Xamaas oo kasoo baxda Isra’aail, xilli dhex-dhexaadiyaasha ay ku dadaalayaan sidi ay u badbaadin lahaayeen heshiiska 42-ka maalin ah ee ay kala dhex dhigeen Israa’iil iyo Xamaas.

Muranka cusub ee halista ku noqday heshiiska xabbad-joojinta labada dhinac ayaa soo shaac baxay, kaddib marki ay Xamaas ku eedeysay Isra’il in ay jebisay qaar ka mid ah ballan-qaadyadii ay sameysay, oo ay ku jiraan in teendhooyin la gaarsiiyo barakacayaasha Gaza, in gargaarka lasoo geliyo iyo arrimo kale.

Xamaas waxay sheegtay in ay dib u dhigeyso sii deynta la heystayaasha la filayay in Isra’il loo gacan geliyo Sabtida soo socota.

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa Isniintii ka digay, in haddii aan la soo deynin la-haystayaasha Israa’iil ee lagu hayo Gaza duhurnimada Sabtida soo socota, uu soo jeedinayo in la baabi’iyo heshiiska xabbad-joojinta ee Israa’iil iyo Xamaas.

Waxaa isna hadalkaasi la mid ah ka dhawaajiyay Talaadadi, ra’iisul wasaaraha Isra’il, Banjamin Natanyahu.

Maxmuud Merdawi oo ah sarkaal ka tirsan Xamaas ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Associated Press in ay jiraan “calaamado wanaagsan” oo ah in saddexda qof ka mid ah la heystayaasha ee la qorsheeyay in Sabtida la sii daayo, ay sii deyn toodo dhici doonto, laakiin tilmaamay in kooxdu aysan wali helin ballan-qaadkii Israa’iil ee ahaa in ay u hoggaansanto heshiiska.

Daawo: Qoys iska duubay muuqaalo anshax-xun oo lagu maxkamadeeyey Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda Degmada Waaberi ayaa maanta go’aan ka gaartay kiiska dacwad lagu soo oogay nin iyo Xaaskiisa, kuwaas oo lagu eedeeyay inay iska duubeen muuqaallo Anshax Xumo ah.

Labada eedeysane ayaa maxkamadda ka hor qirtay in muuqaaladaas oo gaaraya 124 Video ay si ku talagal ah isaga duubeen, iyadoo ujeedku ahaa in laga hanjabeeyo waalidka gabadha, kuwaas oo ku maqan dalka dibadiisa, si lacago ay uga qaataan.

Maxkamadda ayaa laga hor cadeeyey in ujeedada laga lahaa muuqaallada ay iska duubeen qoyskaan uu ahaa in lagu qiyaamo waalidkii dhalay gabadha oo la gaarsiiyey videoyada anshax-xumada ah.

Xarunta Maxkamada Degmada Waaberi oo kiiskaan maanta lagu qaaday waxaa Goobjoog ahaa ehellada eedeesanayaasha, Qareenadii u doodayey yo xeer ilaaliyaal ku soo oogay dacwadaan.

Guddoomiyaha maxkamadda Degmadda Waaberi ayaa sheegay in ficilkan uu ka hor imaanayo qiyamka bulshada, isla markaana tallaabo adag looga qaadi doono ciddii lagu helo inay ku kacdo falalka noocan oo kale ah.

Ugu dambeyntii, Maxkamadda ayaa min labo sano oo xabsi ah ku xukuntay ninkaan iyo xaaskiisa, kadib markii lagu helay inay iska duubeen muuqaallo anshax-xumo ah, sida oo ku dhawaaqay Guddoomiyaha Maxkamada Degmadda Waaberi ee Gobolka Banaadir Abshir Cumar Cabdullaahi.

Kiiskaan ayaa noqday mid aad loola yeebay, maadaama gabadha Aabaheed toos loogu diray muuqaalada, si lacago looga qaato, weliba iyadoo raali ka ah.

Cadeymaha Maxkamadda la keenay waxaa kamid ahaa in gabadha Aabaheed uu shil galay oo dhaawac halis ah uu soo gaaray, isbitaalna la dhigay, kadib markii uu ka naxay muuqaalada laga soo duubay Gabadhiisa.

Hoos ka daawo kiiska

Ifrah Foundation iyo saaxiibada caalamka oo xusay maalinta u dul qaadasho la’aanta FGM-ka

0

Waxaa magalaada Muqdisho gaar ahaan Hotel Decele lagu qabtay  xuska maalinta caalamiga ah ee u dulqaadasho la’aanta gudniinka fircooniga ee FGM-ka, waxaana xuska goobjoog ka ahaa mas’uuliyiin ka socota wasaaradda Haweenka iyo xuquuqul Insaanka Soomaaliya, mas’uuliyin ka socotay hay’adahaha UNICEF iyo UNFPA iyo dad kala duwan.

Waxaa sidoo kale kulanka lagu casuumay oo ka soo qeyb galay dadka u dhaqdhaqa bulshada, culumaa’udiin, dad kasoo badbaaday gudniinka fircooniga iyo waliba Dhakaatiir.

Ifrah Ahmed oo ka hadashay madasha ayaa sheegtay iney ka go’antahay ciribtirka gudniinka fircooniga ee Soomaaliya (FGM) si loo ilaaliyo xuquuqda Gabdhaha iyo Haweenka Soomaaliyeed.

Intii lagu guda jiray xuska maalintan caalamiga ah, Ifrah Ahmed, aasaasaha Ifrah Foundation, ayaa daadihisay  doodo  qiiro leh  oo ay kasoo qeyb galeen laba haween ah oo FGM maray, Sheikh Diinta bartay,  kalkaaliso caafimaad iyo Wariye.

Haweenka soo maray FGM-ka waxay la wadaageen dadkii kasoo qeyb galay xuska xanuunkii ay u mareen iyaga oo sheegay iney tahay mid dhibaato badan.

“Waxaan ku soo barbaarnay  iyada oo la’aaminsan yahay in  FGM ay sharaf u tahay gabadha, ayna muhiim u tahay in la gudo. Waxaan la dhihi jiray gabadh aan la gudin waa la caayi, lama guursado, xitaa way furantaa.”

Haweeneyda dooda kasoo qeyb gashay ayaa ka sheekeysay qaar kamid ah dhibaatooyinkii ay la kulantay “Aad buu u xanuun badnaa. Ma jirin daawo xanuun joojiye ah, waxaan dhiig bixayay maalmo badan, saddex bilood ayaan sariirta saarnaa , inaa kaadiyo  waxay noqotay ciqaab, balse waan ka badbaaday”

Waxa ay sidoo kale intaas ku dartay in markii ay weynaatay ay dhibaatada sii saa’iday  “Dhiigga caadada wuu dhib badnaa, gogosha ama la kulanka ninka aa guursadayna   wuxuu lahaa xanuun iyo cabsi, Dhalmada waxay ahayd tii ugu naxdinta badnayd—maalmo ayaan foolanayay runtii markasta ani iyo ilmaha halis weyn ayaan galeenay.”

Waxaa madasha sidoo kale kasoo qeyb galay qaar kamid ah culumada iyo Dhakhaatiirta Soomaaliyeed kuwaa oo si kulul u cambaareeyay gudninka FGM-ka.

Mid kamid ah culumada kasoo qeyb gashay kulanka ayaa yiri “FGM ma laha sal diin. Islaamku ma oggola in la waxyeelleeyo qof bini’aadam xiliga ay doonto ha ahaateen. Falkan Gudniinka fircooniga waa in la joojiyaa.”

Mid kamid ah Dhakhaatiirta caafimaad oo sidoo kale kulankaas kasoo qeyb gashay ayaa  ka sheekeysay waxyeelada caafimaad oo  gudniinka gabdhaha ee FGM-ka uu leeyahay.

Waxey tiri “Dumarka iyo gabdhaha waxay la kulmaan dhibaatooyin badan sida dhalmo dheer, dhaawacyo joogto ah iyo xanuun nafsiyeed. Waa waqtigii aan joojin lahayn dhaqankan halista ah.”

Ifrah Ahmed oo ah aas’aasaha Ifrah Foundation ayaa dirtay baaq deg deg ah oo ku aadan joojinta gudniinka fircooniga.

Waxey si xoogan Ifrah Ahmed ugu baaqday in la dedejiyo tallaabooyinka lagu joojinayo FGM, iyadoo xustay guusha ololeha “Dear Daughter” oo ay ku biireen in ka badan 100,000 oo qoys oo ballan qaaday inay ilaalinayaan gabdhahooda.

Waxey dhanka kale baaq u dirtay madaxda iyo qeybaha kala duwan ee bulshada “Waalidiinta, hogaamiyayaasha, iyo masuuliyiinta dowladdu waa inay qaadaan doorkooda. Waxaan idinku dhiirrigelinayaa inaad ka mid noqotaan dhaqdhaqaaqa difaaca gabdhaha Soomaaliyeed.”

Ifrah Ahmed ayaa sidoo kale ugu baaqday wasaaradda Haweenka iyo Baarlamaanka Soomaaliya in la meel mariyo shaci qaran oo mamnuuca gudniinka  ((Female Genital Mutilation)

“Sharci dejin dhab ah ayaa muhiim ah. Waa in gabdhaha la ilaaliyo, cidda sii wada FGM-na lala xisaabtamo” ayey tiri Ifrah Ahmed.

Dhankeeda waxaa taageero weyn muujisay Beesha Caalamka George Conway, Ergeyga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, ayaa ku celiyay in beesha caalamku ay garab taagan tahay Soomaaliya:

“Waxaan halkan u joognaa inaan taageerno baaqa shacabka Soomaaliyeed ee isbedelka doonaya. Waxaan la garab taaganahay haweenka iyo gabdhaha la dhibaateeyay, oo ay ku jiraan kuwa lagu khasbo guurka iyo FGM.”

Sidoo kale waxaa halkaas ka hadlay wasiirka haweenka, qoyska iyo xuquuqul aaadanaha Marwa Amb. Khadiija Maxamed Al-Makhzumi iyada oo sheegtay iney dowladda Soomaaliya ka shaqeyneyso in lasoo afjaro dhaqanka gudniinka, iyada oo sheegtay iney hayaan cadeymo badan oo muujinaya in FGM uu si daran u wax yeeleeyo caafimaadka Gabdhaha.

“Caddaymo badan ayaa muujinaya in FGM ay si daran u waxyeelleyso caafimaadka gabdhaha. Maanta waxaan mar kale u taaganahay inaan dhammeeyo dhaqankan waxyeellada leh.” 

Ugu dambeyntii Ifrah Ahmed ayaa baaq u jeedisay qeybaha kala duwan ee buslahda Soomaaliyeed iney si midnimo leh

Waxay ugu baaqday bulsho-weynta Soomaaliyeed in si midnimo leh la isugu tago sidii loo meel marin lahaa sharci ka dhan ah FGM:

“Macallimiinta, dhalinyarada, culimada, iyo qoysaskuba waa inay is garab istaagaan si aan u ansixino sharci ilaalinaya gabdhaha Soomaaliyeed.”

Ugu dambeyntii waxaa xuska maalinta u dul qaadasho la’aanta laga soo saaray in si wadajir ah looga hor tago gudniinka gabdhaha iyo sidoo kale in la ilaaliyo haweenka Soomaaliyeed meel walba oo ay joogaan iyada oo mas’uuliyiinta iyo qeybaha kala duwan ee bulshada ee yimid xuska  maalinta u dul qaadasho la’aanta FGM-ka iney arrintaan looga shaqeyn doono si wadajir ah iyo waliba si gooni gooni ah.

By: Abdiaziz Hassan Ibrahim (Loyal)
Email: [email protected]

Daawo: Shiikhaal oo 24 saac u qabatay DF kadib weerarkii looga dilay dhallinyarada

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxgaradka Beesha Shiikhaal oo maanta shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa dowladda federaalka u qabtay in muddo 24 saac ah ay uga soo jawaabto kiiska dhalinyaradii shalay lagu dilay deegaanka Jaziira.

Odayaasha u hadlay beesha Shiikhaal ayaa cadeeyey in meydkii labo wiil oo halkaas looga dilay aysan weli aasin, isla markaana ay doonayaan in cadaalad ay ka helaan dowladda.

Ciidamada Dowladda ayaa la sheegay in shalay ay weerar ku qaadeen deegaanka Jazeera, halkaas oo lagu dilay koox maleeshiyaad ah oo hubeysan, halka kuwo kalena nolosha lagu soo qabtay.

Waxaa jiray war sheegayey in ciidamada dowladda ay weerareen rag la aaminsan yahay in ciidan loogu magac-daray (Badbaado Qaran) ay ku diyaarinayeen duleedka Muqdisho.

Odayaasha u hadlay beesha Shiikhaal ayaa maanta sheegay in waxba aysan ka jirin wararka sheegaya in wiilashooda ay ahaayeen ciidan loo diyaariyey ‘Badbaado Qaran 2’.

Sidoo kale odayaasha ayaa sheegay in deegaanka Jazeera uu ka taliyo maamulka Koonfur Galbeed, isla markaana dowladda federaalka ay ka doonayaan inay ka jawaabto gardarrada lagu laayey wiilashoodii.

“Waxaan cadeyneynaa in uusan jirin siyaasi ka soo jeeda beesha Shiikhaal oo ku lug leh abaabulka waxa loogu yeeray Badbaado Qaran, sidaas darteed waa lagu been abuurtay wiilasheena, waxaana dowladda uga fadhinaa in 24 saac ay uga soo jawaabto cabashadeena, meydadka wiilasheenii ayaa dhabta noo saaran,” ayey dheheen odayaasha hadlay.

Deegaanka Jaziira wuxuu ka tirsan yahay gobolka Shabeellaha Hoose, waana deegaan ay deggan yihiin beesha Shiikhaal Jaziira, sidoo kale eedeymaha kasoo yeeray dowladda waxaa kamid ahaa in kooxda la weeraray ay isbaaro u taallay deegaanka.

Waxgaradka beesha ayaa horey uga digay dhul boob ka socda deegaanka Jaziira, iyagoo uga digay shirkadaha, bangiyada, ganacsatada, iyo dowladaha caalamka inay ka qeybqaataan boobka dhulka beesha oo masuuliyiin ka tirsan dowladda ay ku eedeeyeen.

Dowladda Soomaaliya weli kama aysan hadlin eedeymaha loo jeediyay ee ku saabsan weerarka lagu qaaday dhalinyarada lagu dilay, qaarna lagu qabtay deegaanka Jaziira ee duleedka magaalada Muqdisho.

Hoos ka daawo