Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Dr Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kulan sagootin ah Madaxtooyadda Qaranka kula qaatay safiirka dowladda aan walaalaha nahay ee Turkiga Ibrahim Mete Yagli.

Kulankaan ayaa ahaa mid uu madaxweynaha ku sagootinayo safiirka Turkiga oo soo gaba-gabeeyay shaqadii diblomaasiyadeed ee uu u joogay Soomaaliya, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa waxa uu Amb. Yagli ku bogaadiyey daddaalladii diblomaasiyadeed ee uu ku bixiyey horumarinta iskaashiga labada dalka, intii uu joogay xafiiska.

Danjiraha ayaa dhawaan ka dhoofi doona magaalada Muqdisho, ayada oo sidan oo kale maalin kahor uu kulan sagootin ah la qaatay ra’iisul wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre.

Xamza ayaa isna uga mahad-celiyey Danjiraha muddadii uu ka howl-galayay Soomaaliya kaalintii uu ka qaatay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhaxeeya labada waddan ee walaalaha ah ee Soomaaliya iyo Turkiga.

Safiirka sii baxaya ee Turkiga Amb. Ibrahim M. Yagli oo dhankiisa ka hadlay kulankaasi ayaa sheegay inuu ku faraxsan yahay sidii wanaagsaneyd ee ay dowladda Soomaaliyeed iyo shacabka ugu garab istaageen gudashada waajibaadkiisa.

Soomaaliya iyo Turkiga ayaa dhawaan gaaray heshiis difaac, kaasi oo dhaqan-gal noqday kadib markii ay meel-mariyeen Golaha Wasiirrada Soomaaliya iyo labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya.

Heshiiska difaac ee Soomaaliya ay la saxiixatay Turkiga ayuu madaxweynaha Soomaaliya ku tilmaamay mid Soomaaliya gaarsiin doona inay dhisato ciidan badeed ku filnaada difaaca baddeenna, xilli ay taagan tahay xiisadda badda ee Soomaaliya iyo Itoobiya.

“Dowladda aan walaalaha nahay ee Turkiga oo heshiiskani inaga dhexeeyo waa dal iyo dad aan naqaanno, marar badan hiil inoo muujiyay. Waa waddan saaxiib iyo walaal ah oo aan ku aamini karno iskaashigan muhiimka u ah difaaca qarannimadeeenna iyo midnimadeenna dhuleed,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa laga helaya howl-gal culus oo maanta ay ciidamada qaranka oo isugu jira Booliska gaarka ah ee Haramcad, kuwa xooga dalka iyo ciidanka nabad-sugida iyo sirdoonka qaranka ay ka fuliyeen aagga Jilib Marko ee Shabeellaha Hoose.

Howl-galkan ayay ciidamada waxay si wada-jira gudaha ugu galeen deegaano dhowr ah oo ku yaalla dhulka howdka ah ee u dhaxeeya deegaanka Jilib Marko iyo Buulo Nagey.

Ciidamada ayaa bur-buriyay fariisimihii kooxda Al-Shabaab ee deegaanada ku yaalla dhulka Howdka ah ee kala ah Macalin Yuusuf, Nafaqow iyo deegaano kale.

Dowladda Soomaaliya ayaa maalmihii dambe xoojisay dagaalka ka dhanka ah Shabaab, iyada oo maalmihii ugu danbeeyay ciidamada iyo shacabka oo is kaashanaya ay la wareegeen in ka badan 20 deegaan oo kooxda ay horay u joogtay.

Gulufka dagaal ee ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa tan iyo markii uu billowday waxay kooxda ku weysay gacan ku haynta degmooyin iyo deegaano muhiim ah, kuwaasi oo qaarkood ahaayeen saldhigyo muhiim u ah kooxda.

Si kastaba, waxaa heer geba-gebo ah maraya wejiga hore ee dagaalka Shabaab, oo hadda dhameystirkiisa la dardar-gelinayo, si loo guda-galo wejiga xiga oo ka xoog badnaan doona kan hore.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya qarax xoogan oo xalay ka dhacay duleedka magaalada caasimada ah ee Muqdisho, gaar ahaan deegaanka Ceelasha Biyaha, kaas oo sababay khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Qaraxa oo ahaa miino ayaa waxaa lagu soo warramayaa in lala eegtay ciidamo ka tirsan kuwa dowladda oo ku socdaalayay waddada xiriirisa Muqdisho iyo Afgooye ee gobolka Shabeelaha Hoose.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in qaraxa uu haleelay gaari Cabdi Bile ah oo ay saarnaayeen ciidamo ka tirsan kuwa dowladda oo marayay halkaasi.

Al-Shabaab oo sheegatay mas’uuliyadda weerarkan ayaa shaacisay in qaraxaas ay ku dishay saddex askari, ayna ku dhaawacday 4 kale, sida ay hadalka u dhigtay.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dartay inuu gebi gubtay gaarigii ay la socdeen ciidamadaas oo noociisa uu ahaa Cabdi Bile.

Ma jiro ilo madax banaan oo xaqiijin kara sheegada Al-Shabaab, kamana hadlin weli laamaha ammaanka ee dowladda federaalka Soomaaliya.

Xaaladda ayaa hadda ah mid deggan, waxaana si caadi ah u shaqeynaya dhaq-dhaqaaqa gaadiidka iyo ganacsiga deegaanka Ceelasha Biyaha ee duleedka magaalada Muqdisho.

Marar badan ayaa waxaa waddadan qaraxyo miino lagula eegtay ciidamada dowladda iyo kuwa ATMIS ee isaga kala goosha Muqdisho iyo gobolka Shabeelaha Hoose.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo maalmihii u dambeeyay ay daganeyd xaaladda ammaan ee Muqdisho iyo deegaanada ku xeeran oo ay howlgallo joogto ah ka wadeen ciidamada booliska, kuwa xasilinta iyo hay’adda Nabad-Sugidda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta dhul siisay Shiinaha, kaas oo loogu talagalay safaaradda uu ku leeyahay magaalada Muqdisho.

Dhulkan ayaa waxaa safaaradda ku wareejisay wasiirka gaadiidka iyo duulista hawada Soomaaliya Fardowsa Cusman Cigaal oo la kulantay sii haya safiirka Shiinaha, Chen Wendi.

Fardowso ayaa sheegtay sheegtay in tallaabadani ay xoojineyso xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya labada waddan ee Soomaaliya iyo Shiinaha.

Sidoo kale waxaa ay sheegtay in ujeedka dhulka la siiyay Shiinaha uu yahay mid lagu ballaarinayo safaaradda uu haatan ku leeyahay magaalada caasimada ah Muqdisho.

Waxaa kale oo ay sii raacisay in dhulkaas iyo dhismaha safaaradda lagu horumarin doono adeegyada ay u hayso shacabka, sida habaynta fiisaha iyo fududaynta ganacsiga.

Dhankiisa sii hayaha safaaradda Shiinaha ee Soomaaliya, Chen Wendi oo goobta ka hadlay ayaa sheegay in dhulkan cusub uu ka caawin doono safaaradda in ay sii ballaariso howlaheeda shaqo iyo in ay si wanaagsan uga shaqeyso danaha labada dal.

Shiinaha ayaa kamid ah dowladaha waa weyn ee taageero dowladda federaalka Soomaaliya, wuxuuna ka taageeraa dhinacyo kala duwan oo muhiim ah.

Sidoo kale wuxuu ka qayb-qaataa howlaha gurmadka bani’aadanimada Soomaaliya, isaga oo marar kala duwan deeq lacagee ku wareejiyay hay’adda SoDMA ee Soomaaliya.

Muqdisho ayaa waxaa haatan kusoo badanayaa dhismaha safaaradaha waxaa dhowaan ay  dowladdu dhul ku yaalla degmada Xamarweyne ay ugu wareejisay safaaradda Talyaaniga.

Ceelwaaq (Caasimada Online) – Wafdi ka socda dowlad goboleedka Jubbaland ayaa maanta gaaray degmada Ceelwaaq ee gobolka Gedo, halkaas oo laga dareemayo dhaq-dhaaqyo ciidan oo ay wadaan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab ee ku sugan Gedo.

Wadigan ayaa waxaa horkacayay wasiirka amniga Jubbaland Sarreeya Yuusuf Xuseen Cismaan (Dhuumaal) oo uu wehliyo wasiru dowlaha wasaaradda amniga Maxamed Cabdi Kaliil, waxaana halkaas kusoo dhaweeyay taliyaha ciidanka Daraawiishta Gedo iyo mas’uuliyiinta maamula degmada Ceelwaaq.

Ujeedka safarka mas’uuliyiintan ayaa ah mid loogu guur galaya ammaanka iyo sidoo kale qalabeynta ciidamo cusub oo loo diyaariyay inay ka hortegaan weerarada Al-Shabaab.

Wasiir Dhuumaal oo khudbad u jeediyay ciidamadaas oo la qalabeeyay ayaa sheegay in haatan wixii ka dambeeya ay kamid yihiin Daraawiishta Jubbaland.

“Saacaddan laga bilaabo waxaa tihiin ciidan kamid ah Jubbaland oo Daraawiish ah xuquudiina mushaar ama raashin waxaad ku leedihiin dowlad goboleedka” ayuu yiri.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay “Annaga waxaa rabno kaliya waxaa waayay inaan aragno wiil Soomaaliyeed oo dalkiisa difaacanayo, wiil Soomaaliyeed oo deegaankiisa difaacanayo”.

Dhinaca kale wasiirka ayaa soo hadal qaaday cabsida laga qabo in Al-Shabaab ay dib u qabsato Ceelwaaq marka ay baxaan ciidanka Kenya ee qaybta ka ah ATMIS, wuxuuna sheegay in ay doonayaan in qorshahaas ay ku dhaqaaqaan, balse iyagu ay ka hortegayaan.

“War Khawaarijtaas meesha taag taagan oo leh hadda marka ay ciidamada Kenya baxaan Ceelwaaq ayaan qabsaneynaa ku hayo war miyaan u ogolnay inay qabsadaan?” ayuu yiri.

Deegaanada Jubbaland ayaa kamid ah meelaha ay sida weyn ugu xoogan tahay kooxda, waxayna badanaa ka fulisaa weeraro ay ku qaado fariisimaha ciidamada huwanta ah.

Dhowaan ayaa la filayaa in gobollada Jubbooyinka iyo Gedo uu ka billowdo wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab, kaas oo ay hoggaamineyso dowladda federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ugaas Axmed Saleebaan Shidde oo ka mid ah salaadiinta ka soo jeeda gobollada waqooyi ee Somaliland ayaa sheegay inuu ka badbaaday isku day dil, isagoo ka sheekeyey dhibka soo gaaray iyo cidda uu tuhmayo.

Ugaaska ayaa sheegay in shalay subax markii uu ka soo baxay guri ku yaalla degmada Wartanabadda ay soo weerareen rag afku u duuban yahay oo Toorey iyo ulo ku hubeysan, kuwaas oo jir-dil u geystay.

“Waa isoo weeraray labo nin oo Tooriyo sita, oo doonayey inay i dilaan, ilaah ayaa iga badbaadiyey, nabarro badan ayey i gaarsiiyeen, halka laga soo diray nimankaas anigu waan fahansanaa,” ayuu yiri Ugaas Axmed Saleebaan.

Ugaas Axmed Saleebaan ayaa weerarkaas ku eedeeyey madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi, isagoo sheegay in Hargeysa laga soo abaabulo dilalka loo geysanayo dadka ka soo jeeda gobollada waqooyi ee ku nool Muqdisho.

“Shir jaraa’id ayaan qabtay maalin ka hor, waxaan cadeeyey in dadka reer waqooyiga ah ee Muqdisho lagu leynayo ay ka dambeeyaan Muuse Biixi iyo ina Kaahin, ragga isoo weeraray taasbey ka duulayeen, xalayna waaba la ii cadeeyey oo waxaa la iga soo wacay Hargeysa,” ayuu yiri.

Sidoo kale Ugaaska ayaa sheegay in masuul ka tirsan sirdoonka Somaliland uu soo wacay isagoo ku wargeliyey maalin dambe uusan ka badbaadi doonin raggii jir-dilka u geystay, haddii uusan faraha kala bixin arrimaha Somaliland.

“Waxaa ila soo xiriiray masuul ka tirsan sirdoonka Somaliland, wuxuu iigu hanjabay inuu ka badbaaday, balse ay dili doonaan, haddii uusan ka bixin arrimaha Somaliland, waan garanayaa ninkaas waa sirdoonka Hargeysa, nagama badbaadi doontid ayuu si cad ii yiri, hadii aan dhinto waxaa dilkeyga soo abaabulay madaxweyne Muuse Biixi, Soomaaliyey ogaada,” ayuu yiri Ugaaskaan oo codkiisa ay baahisay wasaaradda arrimaha gudaha Soomaaliya.

Ugaas Axmed ayaa sheegay inuu qabo dhaawacyo daran oo dowladda Soomaaliya ama qabiil kale uusan u geysan, balse Muuse Biixi uu soo abaabulay, “waxaa na beegsanaya Muuse Biixi oo dadka kala fogeynaya,” ayuu yiri.

Ugaaskaan ayaa Xasan Sheekh ka difaacay eedeyntii Muuse Biixi, isagoo sheegay in madaxweyne Xasan uu ku howlan yahay sidii loo badbaadin lahaa badii uu iibsaday Muuse Biixi, isagoo Alle uga baryey in Xasan Sheekh uu ku guuleeyo dadaalkiisa.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xalay guddoomiyay shirka golaha amniga qaranka, kaas oo ay goobjoog ahaayeen ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya iyo saraakiisha amniga dalka.

Intiisa badan waxaa shirka looga hadlay saddex arrimo oo waa wayn, kuwaas oo kala ah dardargalinta hawlgallada ciribtirka khawaarijta, dhammeystirka bixitaanka ATMIS, iyo diyaar garowga qorshaha howlgalka kooban ee lagu xaqiijinayo amniga  marka dalka ay ka baxaan ciidanka ATMIS .

Sidoo kale madaxweyne Xasan Sheekh ayaa warbixin guud ka dhageystay mas’uuliyiinta iyo taliyeyaasha ka qaybgalay shirka oo faahfaahiyay xaaladda guud iyo dagaalka Shabaab.

Madaxweynaha oo goobta ka hadlay ayaa sidoo kale  ku adkeeyay hay’adaha amniga in ay ka dhabeeyaan hirgelinta Habraaca Xakameynta Hubka iyo Rasaasta ay soo iibsaneyso Soomaaliya maadaama mar dhow laga qaaday cunaqabateyntii hubka ee horay u saarnayd.

Waxaa kale oo uu tilmaamay in guusha laga soo hoyey qaadista cunaqabataynta hubka ay aas-aas u ahayd hirgelinta qorshaha ilaalinta saanadda iyo hubka Ciidamada Qalabka Sida.

Shirka ayaa kusoo aaday, xilli xasaasi, isla markaana ay weli socdaan howlgallo culus oo dalka laga xoreynayo kooxda Al-Shabaab oo weli ku sugan qaybo ka mid ah dalka.

Waxaa sidoo kale taagan xiisad xoogan oo ka dhalatay heshiiska badda ee ay dhowaan wada gaareen maamulka Somaliland iyo Itoobiya, kaas oo ay ka carootay dowladda dhexe.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Guutada 14 October, Gaashaanle Dhexe Nuur Fareey ayaa maanta dardaaran cajiib ah, aadna u wanaagsan u jeediyay ciidamo ka tirsan kuwa Xoogga dalka Soomaaliyeed oo uu kula hadlay xeradooda.

Nuur Fareey ayaa ka wacdiyay ciidamada inay iska daayaan xumaanta , waxyaabaha dhaqan xumada ah iyo sidoo kale isticmaalka balwadda.

“Inaan beer falano, inaan Qaad cuno, inaan caweyno, inaan fadhi ku dirirka tegno waxaas oo dhan waa fal shaydaan” ayuu yiri Taliye Nuur Fareey.

Sidoo kal wuxuu ciidamada kula dardaarmay Alle ka cabsi, isaga oo sheegay in xittaa iyaga oo joogo furinta hore ee dagaalka laga rabo inay cibaadeystaan oo Alle xasuustaan.

“Ilaahey wuxuu noo abuuray inaan Caabudno, sidoo kale waxaa nagala rabaa marka aan dagaalka ku jirno inaan Tasbiixda wadno oo wax khayr ahna aan sheegno” ayuu ku daray.

Taliyaha ayaa sidoo kale ciidamada kala hadlay inay ku dadaaladaan Salaadda oo aad muhiim ugu ah qofka Islaamka ah, waajibna ku ah.

“Adduunyada ninka aan Salaadda dukaneyn oo Ilaahey Caabudeyn oo oo maalin kasta oo Qaad lee u muuqdo adduunka cadaab ayuu ku nool yahay” ayuu mar kale yiri.

Waxaa kale oo uu dardaaranka kusoo gabagabeeyay “Waan aragnay nin dhahaayo baabuur ayaa la gadooday carruurtii dhamayd macal hooyadey ayaa dhimatay, ma ahan yaah wax run ah? hal qof kama dhiman, laakiin ujeedkiisa waxaa waayay inta baxo inuu soo Qayilo”.

Cadaado (Caasimada Online) – Odayaasha dhaqanka beesha reer Xaaji Saleebaan ee Habargidir oo maanta shir jaraa’id ku qabtay magaalada Cadaado ee gobolka Galgaduud ayaa sheegay inay cadaalad la xiriirta kiiska Sayid-cali Macalin Daa’uud ka dalbanayaan maxkamadda gobolka Banaadir.

Odayaasha ayaa mid mid warbaahinta ula hadlay, waxayna dhaliil ka muujiyeen hanaanka loo qaadayo dacwadda kiiska dilkii Luul Cabdicasiis oo lagu eedeynayo seygeedii Sayid-cali Macalin Daa’uud.

“Cabasho ayaan nahay, maxkamadda gobolka waxaan aragnaa in aysan dhexdhexaad aheyn, wiilkeena waxaan cadaaladda u horgeynay in cid kasta ay cadaalad hesho, maxkamadda gobolka cadaalad kama dhex-muuqato,” ayuu yiri mid ka mid ah odayaasha Saleebaan.

Odayaasha Beesha Saleebaan ayaa sheegay inay aad ula yaabeen marqaatiyaasha la hor keenay maxkamadda, kuwaas oo sida ay sheegeen aan goobjoog aheyn goobtii uu falkaasi ka dhacay.

Sidoo kale waxay odayaashu sheegeen inay la yaabeen carruurta aan qaan-gaarin ee marqaatiga loo horkeenay maxkamadda, iyagoo muujiyey saluug ay ka qabaan cadaaladda ay ka heli karaan maxkamadda gobolka Banaadir.

Odayaasha Saleebaan ayaa maxkamadda ku eedeeyey inay ku dhaqmeyso waaqiciga bulshadu la joogto baraha bulshada, balse aysan muujineyn qibrad ay kiiskaan ku maarey karto, sida ay hadalkooda u dhigeen.

Ugu dambeyntii odayaasha beesha Saleebaan, waxay maxkamadda ka codsadeen inay cadaaladda fuliso oo dhinac aysan u hiilin, waxay ku doodeen inay cadaalad u rabaan gabadhii la gubay iyo ninka ku eedeysan inuu gubay, balse waxay cadeeyeen in sida wax uga socdaan maxkamadda aysan ku qanacsaneyn.

Suldaanka guud ee beesha Saleebaan Suldaan Mowliid ayaa yiri, “Waxaan xaqiijineynaa in ehelladii wiilka aysan maxkamadda soo gelin oo banaanka lagu celiyey, waa ka xunahay taas, marqaatiyashii maxkamadda la keenay ma aheyn kuwo munaasab ah, cadaaladda iyo dowladnimada aad ayaan u rabnaa, dadka ay ka dhalatay gabadha geeriyootay waa walaalaheen, in kiiskaan waa la siyaasadeeyey.”

Hoos ka daawo

Guriceel (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Galgaduud ayaa xukun ka soo saartay eedeyn loo heystay afar nin oo loo heystay dilka labo wiil oo walaalo ahaa, dilkaas ayaa ka dhacay deegaan bari ka xiga degmada Guriceel ee gobolka Galgaduud.

Seddax ka mid ah raggaas ayaa lagu helay dembiga ah in goor habeen ah iyagoo jiifa ay dileen Macalin Liibaan Xasan Cismaan iyo Dr. Axmed Xasan Cismaan oo ahaa labo wiil oo walaalo ah, kuwaas oo booqasho ugu tegay hooyadood.

Ragga maanta la xukumay ayaa markii ay dilka geysteen isaga cararay goobta, waxayna isku dayeen inay Xamar u baxsadaan, balse ciidamada NISA ayaa ku qabtay magaalada Cadale ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Dacwadda loo heysto raggaas oo maalmihii lasoo dhaafay uu dhageysigeedu ka socday maxkamadda gobolka Galgaduud ayaa ugu dambeyn maanta xukun adag laga soo saaray.

Guddoomiyaha Maxkamadda Gobolka Galgaduud Cismaan Cali oo ku dhawaaqay xukunka maxkamadda ayaa dil toogasho ah ku xukumay saddex ka mid ah raggii loo heystay dilka labada wiil ee walaalaha ahaa, waxayna maxkamaddu fasaxday midkii 4-aad.

Cabdi Maxamed Xaashi, Shuceyb Maxamed Faarax iyo Bile Cabdullaahi Xasan ayaa lagu xukumay dil toogasho ah, waxaana la fasaxay oo xabsiga laga sii daayey markii dembi lagu waayey Farxaan Axmed Iimaan oo ahaa ninka 4-aad, sida uu maanta ku dhawaaqay Guddoomiyaha Maxkamadda Cismaan Cali Hudey.

Wiilka dembiga lagu waayey ee maxkamaddu sii deysay ayaa maalin ka hor maxkamadda ka hor sheegay in ragga wax dilay uu uga haray meel u dhow guriga wiilasha lagu dilay, iyagana waxay qireen inuu ka haray.

“Saaxiibadey waan cesha waayey, markaan arkay inay macalinkeygii soo dilayaan waan ka haray, waa iga tageen wax yar kadibna waxaa dhacay xabadaha, waa igu soo laabteen, kadibna waan cararnay, maadaama raadkeyga uu la socday oo la arkayo, Xamar ayaan u soconay, laakiin Cadale ayaa nagula qabtay,” ayuu yiri Farxaan Axmed Iimaan.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo la xiriira dadar-gelinta dagaalka adag ee haatan lagula jiro Al-Shabaab.

Taliyaha Ciidamada Xoogga dalka Sarreeye Gaas Ibraahim Sheekh Muxyidiin Cadow oo ka duulaya qorshaha dowladda ee ku aadan ciribtirka kooxda Al-Shabaab ayaa maanta la shiray saraakiisha u sarreeysay taliska ciidamada ATMIS, isaga oo kala hadlay dagaalka.

Sarreeye Gaas Ibraahim Sheekh Muxyidiin ayaa si gaar ah ATMIS ugala hadlay inay ka qayb-qaataan wajiga labaad ee howlgallada xoreynta, si looga adkaayo Al-Shabaab.

Sidoo kale labada ayaa ka wada-hadlay xoojinta wada shaqeynta dhexdooda, si ay isaga kaashadaan amniga iyo la dagaallanka Al-Shabaab, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay taliska ciidanka Xoogga dalka.

“Taliyaha Ciidanka XDS S/Gaas Ibrahim Sheikh Muhudin iyo Saraakiisha ATMIS ayaa ka wada hadlay sidii loo sii xoojin lahaa wada shaqeynta ATMIS iyo Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, si qeyb uga qaataan Howlgalka dagaalka ka dhanka ah Argagixisada” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed kasoo baxay taliska ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

ATMIS ayaanan ka qayb-qaadan wajigii koowaad ee howlgallada xoreynta ee ka socda dalka, kuwaas oo Al-Shabaab looga xoreeyay deegaano dhaca HirShabelle iyo Galmudug, kadib guluf ay si wadajir u qaadeen ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa deegaanka.

Si kastaba, wajiga labaad ayaa qorshuhuu inuu dhowaan billowdo, kaas oo ka qayb-galayaan ciidamo horleh, wuxuuna kusii jeedaa Jubbaland iyo Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shamuuri waxa uu ahaa mid kamid ah marqaatiyeyaashii shalay kasoo muuqday Maxkamadda Gobolka Banaadir ee goobjooga u ahaa dhacdadii argagaxa lahayd ee lagu gubay Luul Cabdicasiis Maxamed falkaas oo uu gaystay seygeeda.

Ninkan ayaa ka yaabsaday maxkamadda, dadkii ku sugnaa iyo kuwii daawaanayay intaba, waxayna dadka aad ula cajabeen sida uu uga fal-celinayay su’aalihii la weydiinayay, isaga oo isticmaalay erayo ay kamid ahaayeen, Maashaa Allah, Insha Allah iyo Allahay ka Alla.

Haddaba waa kuma Shamuuri?

Magaciisa oo saddexan waa Cabdi Xasan Cabdinuur (Shamuuri), wuxuuna sheegay inuu ku dhashay degmada Dharkenley, sidoo kale waa darawal ku shaqeysta caasi.

“Caasi ayaan wataa BL ayaan ka shaqeystaa Madiino, illaa Siinaay, Darjiinka iyo Xararyaale ayaan ka shaqeeyaa” ayuu yiri isaga oo la hadlay Telefishinka Shabelle.

Sidoo kale waxaa wax laga weydiiyay maxkamaddii shalay iyo qaabka uu uga qayb-galay, isaga oo sheegay inuu ka warbixiyay kaliya wixii uu arkay, uuna goobjoogga u ahaa.

“Aniga waxan ka warbixinaayay dhacdo habeenkii ay ahayd 26 bisha Janaayo ka dhacday degmada Dharkenley oon goobjoog ka ahayn oo dhalinyarada badankood ay inkireen wixii jiray ayaan meesha kasoo sheegay” ayuu mar kale yiri Cabdi Xasan Cabdinuur (Shamuuri).

Waxaa kale oo uu kusii daray “Waligeey Maxkamad ma hortegin, laakiin saldhig iyo meelahaas waan tegay, waxayna ahayd tii iigu horreysay”.

Si kastaba, Shamuurey ayaa kasoo muuqashadiisii maxkamadda kadib noqday nin caan ah oo saacadihii lasoo dhaafay si weyn u qabsaday baraha bulshada ee Internet-ka.

Wanlaweyn (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya toogasho maanta lagu dilay askari dil iyo dhac ka gaystay degmada Wanlaweyn ee gobolka Shabeelaha Hoose, isla markaana halis ku ahaa qoyskiisa, gaar ahaan aabihiis.

Guddoomiyaha degmada Wanlaweyn Idiris Maxamed Cumar oo la hadlay Shabelle TV ayaa ka warbixiyay falkaasi, wuxuuna sheegay in ninkan uu dhibaato ku ahaa degmada, ugu dambeyntiina lagu soo dilay howlgal ay qaadeen ciidamada ammaanka, kadib markii uu la dagaalamay askarigaasi.

“Nin gacan ku dhiigle ah ayaan howlgal kusoo dilnay, ninkaas wuxuu ahaa nin khatar ku ahaa magaalada oo dhibaayo ku haayay” ayuu yiri guddoomiye Idiris Maxamed Cumar

Waxaa kale uu yiri “Ninka waxa uu ahaa nin aad u tababaran oo milatari ah 40 daqiiqo ayuu 50 askari la dagaalamay, wuxuu u galay meel god ah, laakiin ugu dambeyn waa la dilay”.

Sidoo kale wuxuu sheegay in ninkaasi uu magaalada duleedka ku dilay wiil ay ilmo adeer ahaayeen, uuna ka qaatay qoraygiisa, sidoo kalena uu dhac ka gaystay Wanlaweyn.

“Magaalada ayuu dhac ka gaystay, kadib banaanka ayuu u baxay, isaga oo dilay wiil kale oo ay ilmo adeer yihiin, haddane wuxuu damcay inuu magaalada kusoo noqdo oo uu dil kale gaysto” ayuu mar kale yiri Idiris Maxamed Cumar.

Guddoomiyaha ayaa sidoo kale sheegay in ninkan uu halis ku ahaa qoyskiisa, gaar ahaan aabihiis oo uu sheegay inay ka badbaadiyeen, ugu dambeyna ay ku wareejiyeen maydkiisa.

“Aabihiis iyo waalidkii ayaa noogu yimid degmada oo waxaan wada joognay saldhiga waayo odeygu wuxuu yiri inta ma dhaafi karo ninkaan haddii uu i arko wuu i dilaayaa nin caasi ah waayay, aniga inta ma ka baxaayo anne halay xiro si kale kuma badbaadaayo” ayuu raaciyay.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Maydka waxaan ku wareejinay aabihiis, waxaana gacanta lagu hayaa qoraygiisii iyo qoray kale oo uu lahaa ninka uu dilay”.

Camaara (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgallo culus oo maanta ka socda aagga magaalada Camaara ee koonfurta gobolka Mudug, kuwaas oo ay iska kaashanayaan ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed iyo kuwa dadka deegaanka.

Howlgallada ayaa xoogooda waxa ay ka socdaan inta u dhexeysa deegaanada Camaara iyo Caad, halkaas oo ay weeraro kasoo abaabulaan xubnaha kooxda Al-Shabaab.

Saraakiil ka tirsan milatariga Soomaaliya ayaa sheegay in ujeedka uu yahay ka hortegga weerarada Al-Shabaab kasoo qaadaan halkaasi, kuwaas oo u badan hoobiyeyaal.

Sidoo kale waxa ay saraakiisha intaasi kusii dareen inay ka war hayaan meelaha ku dhuumaaleysanaan maleeshiyada kooxda, balse ay soo afjari doonaan.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa qaybo badan oo kamid ah gobolka Mudug ee bartamaha Soomaaliya.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaca kooxda Al-Shabaab oo ku aadan dhaq-dhaqaaqyada ciidan ee laga dareemayo halkaasi.

Gobollada Dhexe ayaa waxaa haatan ka socda guluf ay iska kaashanayaan dowladda, Galmudug iyo dadka deegaanka, kuwaas oo dhul ballaaran looga saaray Al-Shabaab.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi oo Axadii ka qeyb-galay aas qaran oo magaalada Gabiley loogu sameeyay marxuum Cabdinaasir Dahable ayaa halkaasi ka sheegay hadalo uu kusii hurinayo xiisadda Somaliland iyo Soomaaliya.

Madaxweyne Muuse Biixi ayaa markaasi waxa uu sheegay in laga xisaabtami doono dilka marxuum Cabdinaasir Dahable, isagoo ka dhawaajiyay in dilka Dahable uu abuurayo colaad riiq-dheeraata oo u dhaxeysa Somaliland iyo Soomaaliya, sida uu hadalka u dhigay.

Hadalka Biixi ayaa waxaa ka dhashay fal-celin culus, ayada oo reer Somaliland hordhigeen xujo weyn oo la xiriirta dhulkii ay horey uga talin jirtay Somaliland ee hadda gacanteeda ka baxay.

Reer Somaliland qaarkood ayey ka daadagi weyday in xilligaan loo hub aruursado Soomaaliya, ayada oo xukuumadda Biixi uu lumiyay qeybo kamid ah Somaliland, kadib dagaalkii Laascaanood ee gacan ku haynteeda kula wareegtay SSC-Khaatumo.

Haddaba, sidee looga fal-celiyay arrinkaan?

Abwaan Careef: “Muuse ninkan maydka ah iyo Muqdisho oon waxba inagaga xidhnayn dabka ha inagaga ridine bal ka waran ciidankii qaranka iyo dhulkii lagugu wareejiyay isagoo dhan.”

Saleebaan Cusmaan Aadan: “Muuse dad waalan miyuu u warama ninkan adigu maadan soo cayrsan teeda kale waxa dad Laascaanood ku dileysan ma ilowdey malaha dad wareersan baa madax u tahay aanba waxba kala garan.”

“Marxuumka maydkiisa aad beenta ka dul sheegeyso iyo cunfiga aad abuureyso Muuse Biixi Cabdi waligaaba dad qalato baad aheyd shacabkii aad Laascaanood ku xasuuqdey baa aakhiro kugu dhawraya,” ayuu yiri Cabdi Deeq Cali Cilmi.

Aadan Barre: “Horta marka Hore alla ha unaxariisa ninka la dilay. Laakiin sanad kahor maanta oo kale waxaad si arxan darri ah kala sooc la’aan ah ulayneyseen markasta magaalada Laascaanood oo diidanaa xukunkiinna sababta ay ku diideenna ahayd madax jibis joogta ah intaas lama socotiin.”