25.1 C
Mogadishu
Monday, June 29, 2026

Daawo: Suuq Bacaad oo mar kale gubtay + Khasaaraha

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dab xooggan ayaa xalay ka kacay qayb kamid ah Suuqa labaad ee dalka ee Suuq Bacaad, kaas oo saameeyay ganacsato badan, maadaama uu dabku basbeeliyay dhowr goobood.

Dabkan ayaa la sheegay inuu ka dhashay cilad koronto, isla markaana uu sababay khasaare hantiyeed oo baaxad leh, wuxuuna si gaar ah uga kacay suuq yaraha Dahabshiil, sida ay sheegeen qaar kamid ah ganacsatada suuqa.

Ibraahim Lafta oo ka mid ah ganacsatada ku sugan Suuq Bacaad, ayaa Somali Cable Tv u sheegay in dabka uu baabi’iyay ilaa 4 bakhaar oo lagu kaydin jiray dharka, isla markaana ay lahaayeen ganacsatada waratada ah ee suuqa.

“Meeshaan waxaa ka dhacay dhibaato xoogleh waxaa la yiraahdaa suuq yaraha Dahabshiil meeshaan ugu yaraan 4 bakhaar oo dhar ah ayaa gubatay marka shucuurteenna waa kacsan tahay”, ayuu yiri ganacsade Ibraahim Lafta.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in dhammaan hantidii tiilay bakhaarrada ay wada gubteen, isla markaana uu baaba’ay kaydkoodii.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Wax walba oo meeshaan yiilay wax badbaaday maleh annaga banaanka ayaan ku shaqeysan jirnay meeshaana kayd ayay noo ahayd alaabta ayana ku xareysan jirnay. Anuga ugu yaraan lacagteyda kaliya haddii aan xisaabiyo 7 illaa 8 kun ayaan ku shaqeysan jiray marka dadkan hantidooda haddii la’isku dardaro waxaa la dhi karaan 50 illaa 60 kun oo dollar waa ku gubatay”.

Gubashada suuqan iyo kuwa kale oo ku yaalla magaalada Muqdisho ayaa soo noq noqotay, iyada oo khasaaraha ugu badan uu kasoo gaaro ganacsatada.

Burcad-badeeda oo faa’iido dhaqaale ka helay dagaalka Iran

Muqdisho (Caasimada Online) – Burcad-badeedda Soomaalida ayaa faa’iido dhaqaale ka helaya xiisadda dagaalka Iiraan, xilli maraakiibta ganacsiga ee ka fogaanaya marinnada colaadda ay qaadanayaan jid-wareeg dheer oo Afrika ah, taas oo keentay inay galaan aagagga ay burcad-badeeddu ka hawlgasho.

Colaadda sii xoogeysaneysa ee Bariga Dhexe ayaa xanibtay isku-socodkii badda ee marinka Bab al-Mandab, oo ah marin muhiim ah oo ay maraan ku dhowaad 20% saliidda, gaaska dabiiciga ah iyo alaabada ceeriin ee caalamka.

Si looga fogaado khatartaas, shirkadaha maraakiibta ayaa qasab ku noqotay inay ku wareegaan cirifka koonfureed ee qaaradda Afrika, taas oo safarkooda ku kordhisay toddobaadyo dheeraad ah, kuna qasabtay maraakiibta inay si toos ah u galaan badda weyn ee Soomaaliya, halkaas oo khatar burcad-badeednimo ay ka jirto.

Weecashadan ayaa lagu qiyaasay inay markabkiiba ku kacayso kharash dheeraad ah oo gaaraya $1 milyan, sababo la xiriira kororka shidaalka, caymiska iyo kharashyada hawlgalka. Laakiin waxay sidoo kale fursad u siisay burcad-badeedda inay dib u soo laba-kacleeyaan, taas oo khatar gelinaysa xasilloonidii dhowrkii sano ee la soo dhaafay ka jirtay xeebaha Soomaaliya.

Iyaga oo ka faa’iideysanaya kororka maraakiibta, shabakadaha burcad-badeedda ayaa dhowrkii toddobaad ee la soo dhaafay fuliyay afduubyo is-xigxigay, taas oo muujinaysa dib-u-soo-noqosho weyn.

Afduubyada is-daba-jooga ah oo dhaliyay baqdin

Sida ku cad digniin ka soo baxday Hay’adda Ammaanka Badaha ee Boqortooyada Midowday (UKMTO) 12-kii May, burcad-badeedda Soomaalida ayaa hadda gacanta ku haya ugu yaraan saddex markab: laba markab oo shidaal xambaara iyo hal markab oo sida xamuul shamiinto ah.

UKMTO, oo u digta shirkadaha maraakiibta marka ay jiraan khataro dhanka ammaanka badda ah, ayaa xaqiijisay in maraakiibtan la qafaashay intii u dhaxeysay 21-kii Abriil iyo 2-dii May, oo uu ku jiro markab laga afduubay xeebaha Yemen oo loo wareejiyay dhanka Soomaaliya.

Soomaaliya iyo Yemen waxay wadaagaan xuduud badeed. Sidaa darteed, hay’addu waxay ka digtay in “heerka khatarta burcad-badeednimada uu weli aad u sarreeyo” xeebaha iyo badda weyn ee Soomaaliya, badahaas oo caan ku noqday sumcad-xumo caalami ah, kana mid ahaa goobihii ugu weynaa ee afduubka maraakiibta dhammaadkii sannadihii 2000-meeyadii.

Tan iyo horraantii 1990-meeyadii, Soomaaliya ma lahayn dowlad dhexe oo si buuxda u shaqeysa, taas oo u oggolaatay burcad-badeednimada inay ku sameystaan dhaqaale badan. Xiisadda ayaa sii xoogeysatay markii shirkadaha maraakiibta ay bilaabeen inay bixiyaan lacago madax-furasho ah oo ka bilaabma kumannaan doolar, mararka qaarna gaara malaayiin doolar.

Xilligii ay ugu sarreysay sannadkii 2011, burcad-badeednimada Soomaalida waxay gaartay 237 dhacdo, waxayna dhaqaalaha caalamka ku kacday $7 bilyan. Sannadkaas gudihiisa, in ka badan 3,800 oo badmaax ayaa la kulmay weeraro loo adeegsaday qoryaha darandooriga u dhaca iyo gantaallada garbaha laga rido ee RPG-ga, taariikh xanuun badan oo khubaradu ka cabsi qabaan inay hadda dib u soo laaban karto.

Ciidanka badda ee Midowga Yurub ee hawlgalka Atalanta ayaa warbixin ay soo saareen bishii hore ku qiray kororka dhowaan ee burcad-badeednimada. Ciidanku wuxuu sheegay inay ku guuleysteen inay xoreeyaan markab siday calanka Iiraan oo joogay xeebaha Soomaaliya, ka dib markii ay ku qasbeen burcad-badeeddii afduubatay inay ka cararaan doonta.

Iyaga oo ku dhowaad 12 sano ilaalinayay aaggan, ciidanka badda ayaa ku boorriyay maraakiibta maraysa inay muujiyaan feejignaan dheeraad ah, isla markaana soo sheegaan wax kasta oo shaki leh.

Inkasta oo aan weli la aqoonsan dadka ka dambeeyay weerarradii ugu dambeeyay ee maraakiibta, haddana afduubyadii hore ee maraakiibta waxaa badanaa ku lug lahaa dhalinyaro Soomaaliyeed oo ka soo jeeda bulshooyin sabool ah iyo kooxo hubaysan oo xiriir la leh shabakado argagixiso oo caalami ah.

Ciidanka badda ee Midowga Yurub ayaa CNN u sheegay Jimcihii inay rumeysan yihiin in saddex kooxood oo burcad-badeed ah ay ka hawlgalaan waqooyiga Soomaaliya, isla markaana kooxahaas ay leeyihiin xubno dhulka jooga oo taageero siiya iyo xubno badda ka hawlgala.

NISA oo dhaawac halis ah gaarsiisay horjoogayaal Al-Shabaab ah kadib markii…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgal qorsheysan oo ay maanta ciidamada Nabad-sugidda iyo kuwa saaxibada caalamiga ah ay si wadajir ah uga fuliyeen qaybo kamid ah gobolka Hiiraan, kaas oo lagu beegsaday maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab.

Howlgalka oo u dhacay sidii loo qorsheeyay ayaa lagu beegsaday goob ay isku uruursanayeen maleeshiyaad iyo horjoogayaal ka tirsan Al-Shabaab oo ku taalla deegaanka Buq-aqable, halkaas oo lagu gaarsiiyay khasaare culus.

Warsaxaafadeed kasoo baxay NISA ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalka dhaawac culus lagu gaarsiiyay horjoogayaal sar sare oo muhiim ah, kuwaas oo dhibaato ka waday gobolka Hiiraan, iyadoo NISA ay shaacisay magacyadooda.

“Ciidanka NISA oo la socday dhaq-dhaqaaqa Horjoogeyaashan sare oo ka tirsan Khawaariijta kuwaas oo gaaray deegaanka Buq-aqable, ayaa weerar culus ku qaadey goob ay abaabul ka wadeen, waxaana dhaawacyo halis ah lagu gaarsiiyay Cali Xuseen oo ah horjoogaha maleeshiyaadka dhagarta fuliya ee Gobollada Dhexe, Mowliid Jiis oo ah wakiilka Khawaarijta ee degmada Buulo-burde, iyo Maxamed Hiiraan oo ah wakiilka Khawaarijta degmada Jalalaqsi” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, howlgallo isxig-xigay ayaa lagu beegsaday goobo ay kooxdu ku diyaarinaysay maleeshiyaad ayaa lagu gubay ilaa shan baabuur oo seddex ka mid ah ay ahaayeen nooca BG loo yaqaano, kuwaas oo mid ka mid ah uu saarnaa qoriga 39 (thirty-nine) ama lidka diyaaradaha.

Hay’adda NISA ayaa shaaca ka qaaday in ay sii wadi doonto beegsiga kooxda, isla markaana ka hortageyso isku day kasto oo ay kooxda ku dooneyso inay kusoo abaabusho weerarro ay ku carqaladeyneyso amniga iyo xasiloonida.

“Howlgalladan qorsheysan waxa ay qeyb ka yihiin dadaallada joogtada ah ee lagu wiiqayo awoodda Khawaarijta, laguna fashilinayo abaabul kasta oo ay ku carqaladeynayaan amniga iyo xasilloonida dalka. Fadlan muwaadin, wixii khatar amni ah ama macluumaad la xiriira Khawaarijta Al-Shabaab/Daacish la wadaag NISA: 199 / 0770747474 / 0620545454”, ayaa la sii raaciyay.

Maalmihii u dambeeyay ciidamada Xoogga dalka iyo saaxibada caalamiga ah ayaa kordhiyay howlgallada iyo duqeymaha lagu beegsanayo argagixisada, iyada oo sidaan oo kale shalay loogu beegsaday duleedka Baydhabo oo maalin kahor ay ku dileen laba sarkaal oo ka tirsanaa Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Daawo Shariif: “Xasan Sheekh wuxuu taagan yahay meeshii uu ku dhiman lahaa”

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa caawa hanjabaad dhimasho u diray Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, xilli uu sii xoogeysanayo muranka ka dhashay muddo xileedka madaxweynaha iyo hannaanka doorashooyinka dalka.

Sheekh Shariif oo ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sheegay in tallaabooyinka Madaxweyne Xasan Sheekh ay yihiin kuwo aan la aqbali karin, wuxuuna ku adkeystay in mucaaradku aysan cabsi ka qabin awoodda ciidan iyo tan hub ee dowladda.

“Dabaabaad haddaad haysato nama cabsi gelinayaan. Wiilal badan oo qoryo haysta iyo hub badan haddaad haysato nama cabsi gelinayaan. Annagu waxaan nahay dad Ilaahay ku kalsoon, waxa ay ka shaqeynayaanna yaqaanna,” ayuu si kulul u yiri Sheekh Shariif.

Sheekh Shariif ayaa sheegay in isaga iyo Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, ay hore uga walaacsanaayeen in haddii bilo lagu daro muddo xileedka dowladda ay shacabka iyo siyaasiyiintu diidi karaan, balse uu hadda Xasan Sheekh si cad u muujiyay inuu doonayo muddo hal sano oo dheeraad ah.

“Aniga iyo Madaxweyne Saciid Deni waxaan ka welweleynay, war heedhe haddii bilo lagu daro dadku amey idinku diidaan. Waa run. Alxamdulillaah, hadda inuu soo istaago oo yiraahdo anaa sanad ku darsaday, oo afkiisa ka sheegto, waxaan is leeyahay waa meeshii uu ku dhiman lahaa ayuu taagan yahay,” ayuu yiri Sheekh Shariif.

Hanjabaadda Shariif ayaa waxaa durba ka dhashay caro iyo fal-celin xooggan, ayada oo dadka qaar ay baraha bulshada ka sheegeen in ay tahay hanjabaad dagaal iyo dil loo dirayo madaxweyne Xasan Sheekh, waxayna ka muujiyeen cambaareyn xoggan.

Hadalka Sheekh Shariif ayaa yimid xilli ay fashilmeen dadaallo lagu doonayay in xal siyaasadeed looga gaaro khilaafka ka taagan doorashooyinka, muddo xileedka hay’adaha dowladda iyo qorshaha dowladda federaalka ee doorasho qof iyo cod ah.

Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku egyahay 15-ka May 2026, isla markaana aan la aqbali karin in muddo kororsi lagu saleeyo isbeddello dastuuri ah oo aan heshiis siyaasadeed laga gaarin. Dowladda federaalka, dhankeeda, waxay ku adkeysaneysaa in dalka loo jiheeyo doorasho dadweyne oo qof iyo cod ah.

Dhinaca kale, Sheekh Shariif ayaa ka hadlay xarigga iyo caburinta uu sheegay in lagu hayo dhallinyarada ka soo horjeeda siyaasadda dowladda. Wuxuu tusaale u soo qaatay dhallinyaro hoygiisa ugu timid, kuwaas oo uu sheegay inay ka cabanayeen tallaabada dowladda ku xirtay waddooyinka qaar ee Muqdisho.

Hadalka madaxweynihii hore ayaa ku soo aadaya waqti ay Soomaaliya gashay xaalad siyaasadeed oo aad u xasaasi ah, iyadoo dowladda federaalka ay ku adkeysaneyso hirgelinta doorasho qof iyo cod ah, halka mucaaradku ku doodayo in doorasho kasta oo aan heshiis siyaasadeed lagu gaarin ay dalka gelin karto khilaaf cusub iyo hubanti la’aan dastuuri ah.

 

Golaha Mustaqbalka oo Xasan Sheekh u aqoonsaday madaxweyne hore

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo war kasoo saaray fashilka wada-hadalladii saddexdii maalmood ee u dambeeyay ka qabsoomay gudaha xerada Xalane ayaa Madaxweynaha tallada haya, Xasan Sheekh u aqoonsaday “madaxweyne hore”.

Golaha ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh ku eedeeyay inuu diiday heshiis siyaasadeed oo ku dhisan hannaan kala guur loo dhan yahay, is-afgarad qaran iyo mas’uuliyad wadaag si looga gudbo firaaqa dastuuriga ah ee ka dhashay dhammaadka muddo xileedka.

“Goluhu wuxuu wadahadallada uga qayb galay si niyad sami, masuuliyad, iyo daacadnimo leh, balse Madaxweynihii hore wuxuu doortay waddada khilaafka siyaasadeed, xasillooni darrada, iyo qalalaasaha amni,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay mucaaradka.

Sidoo kale, Golaha Mustaqbalka ayaa ka digay tallaabooyinka Madaxweyne Xasan Sheekh, oo ay sheegeen inuu sii kordhinayaan xiisadaha siyaasadeed, oo dhaawici kara sharciyadda dastuuriga ah, isla markaana wiiqaya midnimada iyo xasilloonida dalka.

“Goluhu wuxuu si nabad ah oo sharci ah uga hortagayaa in Xasan Sheekh uu dalka ku sii hoggaamiyo xukun aan sharci iyo heshiis siyaasadeed lahayn, xilli Soomaaliya ay weli wajahayso khataro amni oo culus oo ay kamid yihiin kooxaha argagixisada Al-Shabaab iyo Daacish,” ayaa lagu yiri qoraalka mucaaradka.

Golaha aya sheegay inuu aaminsan yahay in xukuumadda federaalka ay muddada kala guurka ah ku shaqeyso mabda’a awood fulineed oo xakameysan (executive power restraint), kuna ekaato hawlo farsamo iyo maamul socodsiin, iyadoo ay ka reeban tahay go’aanno hal dhinac ah oo la xiriira arrimaha siyaasadda, dastuurka, doorashooyinka, iyo amniga qaranka, sida lagu yiri qoraalka.

War-saxaafadeedka mucaaradka ayaa imanaya saacado kadib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay si cad u sheegtay in dalka uu galay xilligii loo guuri lahaa nidaam dimuquraaddi ah oo ka hana qaada dalka kuna dhisan mabda’a qof iyo cod, kadib markii lagu kala kacay wada-hadalladii maalmahana ka socday Xalane.

Dowladda ayaa sheegtay in siyaasiyiinta mucaaradka keeneen aragti ka duwan doorasho dadweyne, taas oo ay sheegtay inay ka hor imanayso xuquuqda aas-aasiga ah ee muwaadinka uu u leeyahay in uu wax doorto lana doorto.

“Dowladda waxay la wadaagaysaa shacabka Soomaaliyeed in dalka ay ka qabsoomi doonto doorasho qof iyo cod ah, xor iyo xalaal ah, hufan, isla markaana waafaqsan dastuurka, shuruucda dalka iyo barnaamijka siyaasadeed ee dowladdu ballanqaaday,” ayaa lagu yiri qoraalka dowladda.

Dowladda ayaa sidoo kale sheegtay in albaabka wada-xaajoodka iyo wadatashigu uu weli furan yahay, iyadoo si cad u sheegtay in aan marnaba laga gorgortami doonin in doorashada lagu celiyo dadweynaha.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirta marxalad xasaasi ah, waxaana si weyn la isugu hayaa hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka, oo ay dowladdu sheegtay inuu dhaqan-gal noqday.

Wada-hadalladii Xalane oo fashilmay iyo DF oo ku dhawaaqday in dalku galay…

Muqdisho (Caasimada Online) – Wada-hadalladii u dhaxeeyay Madaxda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka ayaa kusoobdhamaaday natiijo la’aan, xilli ay beesha caalamka dadaal badan gelisay sidii loo gaari lahaa xal wadar-ogol av oo looga gudbo xiisadda taagan.

Wada-hadalladan ayaa saddex maalmood oo xiriir ah ka socday gudaha xerada Xalane, iyadoo kulankii u dambeeyay ee galabta lagu kala kacay. Sida ay ogaatay Caasimada Online markale dhinacyadu uma ballamin kulan kale, taas oo wada-hadalladdii socday ka dhigaysa mid guul-dareystay.

Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni iyo Madaxweynihii hore ee dalka, Shariif Sheekh Axmed oo Golaha Mustaqbalka ku metalayay wada-hadallada ayaa miiska soo saaray in xukuumadda muddo xileedkeedu dhammaaday, isla markaana la galo marxalad kala-guur ah.

Mucaaradka oo iyagu maanta dib u dhigay dibad-baxyadoodii ayaa haatan galay shirar degdeg ah, iyagoo abaabulaya kacdoonno ka dhan ah Villa Somalia.

Dhinaca kale, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa markii lagu kala kacay shirka ku dhawaaqday in dalka uu galay xilligii loo guuri lahaa nidaam dimuquraaddi ah oo ka hana qaada dalka kuna dhisan mabda’a qof iyo cod.

War-saxaafadeed kasoo baxay wasaaradda warfaafinta Soomaaliya ayaa lagu sheegay in siyaasiyiinta mucaaradka keeneen aragti ka duwan doorasho dadweyne, taas oo ay sheegtay inay ka hor imanayso xuquuqda aas-aasiga ah ee muwaadinka uu u leeyahay in uu wax doorto lana doorto.

“Dowladda waxay la wadaagaysaa shacabka Soomaaliyeed in dalka ay ka qabsoomi doonto doorasho qof iyo cod ah, xor iyo xalaal ah, hufan, isla markaana waafaqsan dastuurka, shuruucda dalka iyo barnaamijka siyaasadeed ee dowladdu ballanqaaday,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed.

Dowladda ayaa sidoo kale sheegtay in albaabka wada-xaajoodka iyo wadatashigu uu weli furan yahay, iyadoo si cad u sheegtay in aan marnaba laga gorgortami doonin in doorashada lagu celiyo dadweynaha.

“Dowladda Federaalka iyada oo fulinaysa waajibaadka dastuuriga ah ee ka saaran dhaqan-galinta doorasho qof iyo cod ah oo muwaadiniinta fursad u siineysa in ay helaan xaqooda dastuuriga ah, waxay dowladdu cadaynaysaa in dalku uu galay xilligii loo guuri lahaa nidaam dimuquraaddi ah oo ka hana qaada dalka kuna dhisan mabda’a qof iyo cod,” ayaa lagu yiri qoraalka dowladda.

Xog: Lacago laaluush ah oo garoonka Muqdisho looga qaado dadka u dhoofa…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Bilihii u dambeeyay waxaa soo xoogeysanayay eedeymo ku saabsan musuq baahsan oo ka dhex jira Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, kaas oo ah albaabka ugu weyn ee dalka laga galo, lagana dhoofo.

Sida ay sheegeen dad kala duwan oo u dhoofayay dalka Masar, waxaa lacago sharci-darro ah looga qaatay gudaha garoonka, inkastoo aysan wax dhibaato ah ka jirin dokumentiyadooda safarka. Qaar ka mid ah dadkaas ayaa sheegay inay diideen bixinta lacagaha ay ku tilmaameen laaluush.

Dadka sida gaarka ah loo beegsado ayaa lagu sheegay dhalinyarada u safraysa Masar, gaar ahaan kuwa lagu tuhmo inay halkaas uga sii gudbayaan waddada tahriibka ee loo maro Liibiya iyo badda Mediterranean-ka. Lacagaha laga qaado dadkaas ayaa la sheegay inay u dhexeeyaan 150 ilaa 200 oo dollar.

Dhalinyarada u dhoofaysa Masar ayaa, sida ay dadka safarka ah sheegeen, mararka qaar la weydiiyaa sababta safarkooda iyo qof damiin ka ah. Hase yeeshee, dadka lagu tuhmo tahriibka ayaa inta badan ku adkaata inay helaan qof damiinan kara, taas beddelkeedana waxaa lagu cadaadiyaa inay bixiyaan lacag laaluush ah si loogu fududeeyo safarkooda.

Lacagaha laga qaado dadkaas, oo u badan dhalinyaro, ayaa la sheegay in lagu shubo taleefanka qofka maalintaas ka shaqeynaya qeybaha baarista ama socdaalka ee garoonka.

Dhacdooyinkan ayaa soo bilowday kadib markii ay furantay waddada tahriibka ee dhalinyarada Soomaaliyeed uga sii gudbaan Masar, halkaas oo ay uga sii tallaabaan Liibiya, kahor inta aysan isku dayin inay ka gudbaan badda Mediterranean-ka, oo sababtay dhimashada kumannaan muhaajiriin ah sanadihii la soo dhaafay.

Magaalada Muqdisho waxaa sidoo kale lagu sheegay inay ka howlgalaan kooxo isku xiran oo dhalinyarada ku dhiirrigeliya tahriibka. Kooxahan ayaa dhalinyarada u ballanqaada inay daboolayaan qarashaadka safarka laga bilaabo Muqdisho ilaa Liibiya, balse lacagtaas ayaa dib looga qaadaa marka qofka la geeyo Liibiya.

Haddii qofka tahriibka ah uusan awoodin inuu bixiyo lacagtaas, waxaa la sheegay in muuqaal laga duubo isagoo la jirdilayo ama xaalad adag ku jira, kadibna loo diro qoyskiisa. Arrintaas ayaa qoysaska ku qasabta inay si degdeg ah u bixiyaan lacagaha laga dalbado, si ay u badbaadiyaan wiilkooda ama gabadhooda.

Golaha Mustaqbalka oo war cusub kaso saaray qabsoomida banaanbaxa Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiyiinta mucaaradka ayaa ku dhawaaqay in dib loo dhigay bannaanbixii la qorsheeyey inuu maalinta berri ah ka dhaco magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Go’aankan ayay Madasha Samatabixinta sheegtay inay u qaateen si fursad loo siiyo wada-hadallo u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ee ka socda gudah xerada Xalane.

Wada-hadalladan oo ay dhex-dhexaadinayaan xubno ka tirsan beesha caalamka ayaa looga dan leeyahay sidii xal looga gaari lahaa barakicinta, xabsiga sharci darrada ah, doorashooyinka iyo maamulka marxaladda kala guurka siyaasadeed ee dalka, sida ay sheegeen siyaasiyiinta mucaaradka.

“Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed waxay mar kale caddeynaysaa in bannaanbaxa la qorsheeyey uu ahaa mid nabadeed oo lagu dalbanayo jooginta barakicinta, iyo doorashooyinka halla dhinca ah, ilaalinta dastuurka, amniga iyo xuquuqda muwaadinka,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay mucaaradka.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sheegay in taariikhda cusub ee bannaanbaxa uu qabsoomayo ay dib kasoo sheegi doonaan, iyadoo lagu salaynayo natiijada iyo horumarka laga gaaro wada-hadallada socda.

Si kastaba, wakiillada beesha caalamka, gaar ahaan danjirayaasha Mareykanka iyo Ingiriiska oo qayb ka ah dadaallada dhex-dhexaadinta ayaa ku cadaadinaya Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka inay heshiis gaaraan.

Haddii taas la waayana, waxaa la filayaa inay ku dhawaaqaan in Soomaaliya gashay marxalad cusub oo halis badan leh, taas oo dib u dhigeysa horumarradii la sameeyay.

Wada-hadalladan ayaa noqonaya kuwii ugu horreeyay ee noocooda ah ee lagu qabto Xalane, iyadoo beesha caalamku door weyn ku leedahay dadaallada lagu raadinayo xal kama dambeys ah oo laga gaaro khilaafka ka taagan doorashooyinka Soomaaliya.

DF oo shaacisay inay duqeysay ciidankii Lafta-gareen iyo xubno Shabaab ah ‘oo isku milmay’

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in howlgal qorsheysan oo ay ciidamadu ka fuliyeen duleedka magaalada Baydhabo lagu dilay dagaalyahanno ka tirsan kooxda Al-Shabaab iyo maleeshiyaad taabacsan Cabdicasiis Laftagareen oo ay sheegeen in ay isku milmeen.

Howlgalka oo ahaa duqeyn ayaa lagu dilay 50 xubnood oo isugu jiray Al-Shabaab iyo maleeshiyaad hubeysan oo garab siinayay, sida ay sheegtay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Ciidanka ayaa sidoo kale burburiyay gaadiid dagaal iyo agab ciidan oo ay kooxuhu u adeegsanayeen abaabulka weerarro ka dhan ah Ciidanka Xoogga Dalka iyo shacabka Soomaaliyeed, sida ay xaqiijisay wasaaraddu.

“Wasaaradda Gaashaandhigga waxay caddeyneysaa in weerarkii gaadmada ahaa ee Baydhabo ay ku lug lahaayeen maleeshiyaad taabacsan Cabdicasiis Laftagareen, kuwaas oo si toos ah ugu milmay Khawaarijta Al-Shabaab,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Sidoo kale, wasaaraddu waxay sheegtay in sheegashada weerarkaas ay muujinayso in maleeshiyaadkaasi ay noqdeen garab u adeegaya argagixisada, isla markaana khatar ku ah amniga qaranka iyo xasilloonida deegaannada Koonfur Galbeed.

“Dowladdu waxay xaqiijineysaa in aysan marnaba u dulqaadan doonin cid kasta oo hub ama maleeshiyaad u adeegsata dano siyaasadeed, carqaladeynta amniga, isla markaana cid kasta oo gacan siisa Khawaarijta ama u noqota weji ay ku dhuuntaan laga qaadi doono tallaabo sharciga waafaqsan,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka:

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa xalay howlgal qorsheysan ka fuliyay duleedka magaalada Baydhabo, kaddib weerar gaadmo ah oo shalay subax ay kooxo nabad-diid ah iyo maleeshiyaad argagixiso oo wada socday ay kusoo qaadeen ciidan ku howlanaa sugidda amniga.

Howlgalka ayaa lagu dilay 50 xubnood oo isugu jiray Khawaarijta Al-Shabaab iyo maleeshiyaad hubeysan oo garab siinayay.

Ciidanka ayaa sidoo kale burburiyay gaadiid dagaal iyo agab ciidan oo ay kooxuhu u adeegsanayeen abaabulka weerarro ka dhan ah Ciidanka Qaranka iyo shacabka Soomaaliyeed.

Wasaaradda Gaashaandhigga waxay caddeyneysaa in weerarkii gaadmada ahaa ay ku lug lahaayeen maleeshiyaad taabacsan Cabdicasiis Laftagareen, kuwaas oo si toos ah ugu milmay Khawaarijta Al-Shabaab.

Sheegashada weerarka ee Khawaarijta ayaa muujinaysa in maleeshiyaadkaas ay noqdeen garab u adeegaya argagixisada, isla markaana khatar ku ah amniga qaranka iyo xasilloonida deegaannada Koonfur Galbeed.

Wasaaradda Gaashaandhigga XFS waxay tacsi u direysaa ehellada, qoysaska iyo guud ahaan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ee ay ka shahiideen geesiyaashii naftooda u huray difaaca qaranka intii uu socday weerarkii shalay.

Dowladdu waxay xaqiijineysaa in aysan marnaba u dulqaadan doonin cid kasta oo hub ama maleeshiyaad u adeegsata dano siyaasadeed, carqaladeynta amniga, isla markaana cid kasta oo gacan siisa Khawaarijta ama u noqota weji ay ku dhuuntaan laga qaadi doono tallaabo sharciga waafaqsan.

Diyaarad Ruushku leeyahay oo maanta kasoo degtay Muqdisho, DF-na ku wareejisay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Ruushka ayaa maanta Soomaaliya ku wareejisay deeq gargaar ah oo loogu talagalay dadka ay saameeyeen xaaladaha adag ee bani’aadannimo, gaar ahaan abaaraha iyo duruufaha nololeed ee ka jira qaybo kamid ah dalka.

Deeqdan ayaa lagu wareejiyay mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku sugnaa garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ay kasoo degtay diyaaraddii sidday gargaarka bani’aadannimo.

Safiirka Ruushka ee Soomaaliya, Mikhail Golovanov ayaa dowladda Soomaaliya si rasmi ah ugu wareejiyay shixnadan gargaar oo gaareysa 25-tan oo raashin ah, isaga oo ay dhinac taagnaayeen qunsulka Ruushka iyo mas’uuliyiin kale oo ka socotay dowladda Moscow.

Mas’uuliyiinta dowladda Soomaaliya ee goobta ku sugnaa waxaa kamid ahaa wasiirka warfaafinta, guddoomiyaha hay’adda SODMA iyo xubno kale oo ka socday hay’adaha dowladda ee qaabilsan arrimaha gargaarka iyo gurmadka.

Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in deeqdan ay qeyb ka tahay taageerada caalamiga ah ee lagu garab istaagayo shacabka Soomaaliyeed ee wajahaya xaaladaha bani’aadannimo, xilli qaybo badan oo dalka kamid ah ay weli ka jiraan saameynta abaarta iyo barakaca.

Sidoo kale, Dowladda Federaalka ayaa hore dalalka saaxiibada la ah Soomaaliya ugu baaqday inay kordhiyaan taageerada bani’aadannimo si wax looga qabto baahiyaha sii kordhaya ee shacabka nugul, gaar ahaan dadka ku nool deegaanada ay abaaruhu saameeyeen.

Ruushka ayaa noqday mid kamid ah dalalka kasoo jawaabay codsigaas, iyadoo dowladda Soomaaliya ay soo dhaweysay taageerada ay ka heshay Moscow, isla markaana uga mahadcelisay kaalinta ay ka qaadaneyso gurmadka bani’aadannimo ee dalka.

Hoos ka daawo muuqaalka

Muxuu madaxweyne Xasan Sheekh sameeyay maanta?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ubax xusuuseed dhigay taallada dhallinyaradii halgamayaasha ahaa ee SYL, munaasabadda lagu maamuusayay 83-guurada kasoo wareegtay aas-aaskii ururkaas taariikhiga ah ee horseedka u ahaa halgankii gobannimo-doonka dalka.

Munaasabadda oo ka dhacday fagaaraha taallada SYL ee ku taalla agagaarka Madaxtooyada Qaranka ayaa waxaa ka qayb-galay mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda federaalka, maamulka gobolka Banaadir, xubno ka socday ururrada dhallinyarada iyo bulshada rayidka ah.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo guddoomay ubaxa xusuusta ah ayaa si rasmi ah u dhigay taallada, iyadoo la filayo inuu khudbad ka jeediyo munaasabadda, taas oo uu diiradda ku saari doono doorkii ay dhallinyaradii SYL ku lahaayeen xorriyaddii dalka iyo muhiimadda ay leedahay in jiilka maanta uu ka dhaxlo waddaniyaddii iyo midnimadii ay ku caanbaxeen halgamayaashaas.

Madaxweynaha ayaa la filayaa in sidoo kale ka hadlo xaaladda ay maanta ku sugan yihiin dhallinyarada Soomaaliyeed iyo kaalinta looga baahan yahay inay ka qaataan dib u dhiska dalka, ilaalinta dowladnimada iyo horumarinta nabadda iyo wadajirka bulshada.

Wasiir ku-xigeenka dhallinyarada iyo ciyaaraha Soomaaliya, Dahabo Suusow oo munaasabadda ka hadashay ayaa sheegtay in shacabka Soomaaliyeed, gaar ahaan dhallinyarada, ay si weyn u xusuustaan geesiyadii SYL ee u istaagay xorriyadda iyo karaamada ummadda Soomaaliyeed.

Waxay tilmaantay in jiilka cusub looga baahan yahay inay ka shaqeeyaan ilaalinta midnimada iyo qaranimada dalka, isla markaana ay ku daydaan halgankii iyo himiladii ay lahaayeen aas-aasayaashii SYL, kuwaas oo ay sheegtay inay naftooda u hureen sidii Soomaaliya u noqon lahayd dal xor ah.

Dhankiisa, Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen Muungaab ayaa munaasabadda ku tilmaamay mid qaran oo lagu xusayo halgamayaal taariikh weyn ku leh Soomaaliya.

Guddoomiyaha ayaa sheegay in dhallinyaradii SYL ay si fog u fakareen, una mideysnaayeen badbaadinta dalka iyo shacabka Soomaaliyeed.

Muungaab ayaa ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed, gaar ahaan dhallinyarada inay ilaashadaan mirihii ka dhashay halgankii SYL iyo xorriyadda maanta jirta.

15-ka May sanadkii 1943-dii ayay ahayd markii la aas-aasay Ururka SYL, oo ay dhiseen dhallinyaro Soomaaliyeed oo u istaagay sidii looga xoroobi lahaa gumaystayaashii kala qaybiyay dalka, iyadoo ugu dambeyn Soomaaliya ay 17 sano kadib heshay madax-bannaanideeda.

Dowladda Ingiriiska oo digniin ka soo saartay SOOMAALIYA

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Ingiriiska ayaa markale cusboonaysiisay digniinta safarka ee Soomaaliya, iyadoo muwaadiniinteeda uga digtay inay u safraan qeybo badan oo kamid ah dalka sababo lagu sheegay xaaladdo amni oo weli taagan.

War kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Biritayn ayaa lagu sheegay in dowladdaasi ay mamnuucday dhammaan safarrada aan daruuriga ahayn ee lagu tagayo Soomaaliya, gaar ahaan gobollada Koonfurta iyo qaar kamid ah waqooyiga dalka.

Digniinta ayaa si gaar ah u xustay gobollada Togdheer, Sanaag iyo Sool, kuwaas oo lagu tilmaamay deegaanno ay ka jiraan khataro amni, colaado iyo weerarro ay fuliyaan kooxaha argagixisada, gaar ahaan Al-Shabaab.

Sidoo kale, warbixinta ayaa lagu sheegay in dagaallada u dhexeeya ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo Al-Shabaab ay sii xoogeysteen bilihii lasoo dhaafay, gaar ahaan deegaannada ku dhow magaalada Muqdisho iyo gobollada kale ee Koonfurta dalka.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Ingiriiska ayaa sheegtay in khatarta weerarrada argagixiso ay weli sareyso, isla markaana ay suuragal tahay in bartilmaameed laga dhigo goobaha ay isugu yimaadaan dadka rayidka ah, xarumaha dowladda iyo goobaha ganacsiga.

Dowladda Britain ayaa sidoo kale uga digtay muwaadiniinteeda in haddii ay go’aansadaan inay sii joogaan Soomaaliya ay yeeshaan qorshe amni iyo mid degdeg ah oo u gaar ah, maadaama aysan si buuxda ugu tiirsanaan karin taageero rasmi ah oo dowladdaasi bixiso marka ay dhacaan xaalado degdeg ah.

Digniintan cusub ayaa kusoo aadeysa xilli Soomaaliya ay wajahaysa xaalado amni oo cakiran, inkastoo dowladda federaalka ay sheegtay inay guulo ka gaartay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo sugidda amniga qeybo kamid ah dalka.

Xog: Saciid Deni oo dayro kala kulmay Imaaraadka, ogol muddo kordhinta Xasan

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, oo magaalada Muqdisho uga qeybgalaya shirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka, ayaa lagu soo warramayaa inuu muddo-kordhin loo sameeyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud u arko fursad siyaasadeed oo dani ku qasbeyso.

Ilo aad ugu dhow Deni ayaa Caasimada Online u sheegay in madaxweynaha Puntland, oo xiriir dhow la leh dowladda Imaaraadka Carabta, uu xilligan wajahayo caqabad dhaqaale oo saameyn ku yeelan karta ololihiisa doorashada madaxtinimada Soomaaliya.

Ilahan ayaa sheegay in Imaaraadka Carabta uu Deni u caddeeyay inuusan xilligan awoodin inuu dhaqaale ku bixiyo ololihiisa doorashada, sababo la xiriira culeysyo dhaqaale iyo amni oo ka dhashay xiisadaha Bariga Dhexe, gaar ahaan dagaalladii iyo kacsanaantii la xiriirtay Iiraan iyo xulafada Mareykanka.

Sida ay ilahaasi sheegeen, Abu Dhabi ayaa Deni ku wargelisay in aysan xilligan haysan dhaqaale badan oo loogu talagalay hawlgallo siyaasadeed oo dibadda ah, taas oo hoos u dhigtay rajadii uu ka qabay in lagu taageero ololihiisa doorashada soo socota.

Arrintan ayaa la sheegay inay Deni ku riixeyso inuu doorbido in dowladda federaalka loo kordhiyo muddo u dhexeysa sanad iyo sanad iyo bar, si uu waqti ugu helo inuu dib u dhiso qorshihiisa siyaasadeed iyo dhaqaalihii uu ku gali lahaa doorashada madaxtinimada Soomaaliya.

Saciid Deni ayaa, sida ay ilo siyaasadeed sheegayaan, rajeynaya in xaaladda Bariga Dhexe ay is beddesho, isla markaana dhaqaalaha Imaaraadka uu dib u xasilo, taas oo suuragal ka dhigi karta in uu helo taageero dhaqaale oo uu ku galo tartanka doorashada madaxtinimada.

Imaaraadka ayaa sanadihii u dambeeyay wajahday culeysyo siyaasadeed iyo amni oo ka dhashay faragelinteeda gobolka, laga bilaabo Yemen ilaa Soomaaliya iyo Suudaan. Ka bixitaankeeda qeybo ka mid ah Yemen iyo dhaqdhaqaaqyadii laga soo sheegay saldhigga Boosaaso ayaa loo arkay dib-u-habeyn ku timid istiraatiijiyaddeeda gobolka.

Dhinaca kale, madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, ayaa la sheegay inuu fursad siyaasadeed u arko caqabadaha dhaqaale ee soo food saaray garabka Saciid Deni. Farmaajo ayaa si adag uga soo horjeeda muddo-kordhin loo sameeyo dowladda federaalka, iyadoo muddo-xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh lagu sheegay inuu ku eg yahay 15-ka May.

Ilo siyaasadeed ayaa sheegaya in Farmaajo uu haysto keyd dhaqaale oo uu ku geli karo doorashada soo socota haddii dhinacyadu ku heshiiyaan hannaan doorasho oo degdeg ah. Taas ayaa ka dhigeysa inuu daneynayo in doorashada la qabto sida ugu dhaqsaha badan, halkii dowladda hadda jirta loo sameyn lahaa muddo-kordhin.

Shirka ka socda magaalada Muqdisho ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka ayaa laga sugayaa go’aanno masiiri ah oo saameyn ku yeelan kara jihada siyaasadda dalka. Waxaa si weyn loo hadal hayaa in dhinacyadu ka gaari karaan heshiis ku saabsan doorasho la isla oggol yahay iyo muddo farsamo oo dowladda loogu daro, taas oo lagu sheegay inay noqon karto hal sano.

Magacaabista Nadaara oo horey uga tirsanaa Shabaab oo dhalisay su’aalo culus

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa xil muhiim ah u magacaabay Ibraahim Aadan Ibraahim, oo loo yaqaanno Nadaara, kaas oo horay uga tirsanaa kooxda Al-Shabaab, sida ay sheegayaan ilo siyaasadeed iyo warar hore oo laga qoray taariikhdiisa.

Ibraahim Nadaara ayaa loo magacaabay Agaasimaha Guud ee Shaqaalaha iyo Taakuleynta Wasaaradda Gaashaandhigga, xil loo arko mid muhiim ah marka la eego kaalinta wasaaraddaas kaga jirto dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo maamulka arrimaha ciidanka.

Magacaabistan ayaa dhalisay dood siyaasadeed iyo mid amni, maadaama Nadaara lagu tilmaamo mas’uul hore xilal uga soo qabtay Al-Shabaab, gaar ahaan deegaannada Bay iyo Bakool, ka hor inta uusan sheegay inuu ka baxay kooxdaas.

Kadib markii uu ka soo goostay Al-Shabaab, dowladda federaalka ayaa Nadaara siisay xilal kala duwan. Waxaa horay loogu magacaabay Agaasime Ku-xigeenka Xarunta Qaran ee Tubsan, oo loo sameeyay ka hortagga iyo la dagaallanka fikradaha xagjirka ah ee rabshadaha wata. Xaruntaas ayaa sidoo kale door ku leh baxnaaninta, hubinta iyo dib-u-dhexgalka dadka ka soo baxa kooxaha xagjirka ah.

Nadaara ayaa sidoo kale muddooyinkii dambe ahaa Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka, taas oo ka mid ahayd xilalka ugu sarreeya ee uu dowladda ka qabtay tan iyo markii uu ka soo baxay Al-Shabaab.

Magacaabistiisa cusub ayaa dib u furtay su’aal muddo taagneyd oo ku saabsan sida dowladda federaalka ula tacaasho xubnaha ka soo goosta Al-Shabaab, gaar ahaan marka loo dhiibayo xilal dowladeed oo xasaasi ah.

Dowladda Soomaaliya ayaa muddo dheer ku dhiirrigelinaysay xubnaha Al-Shabaab inay isa soo dhiibaan, taas oo qayb ka ah istiraatiijiyadda lagu wiiqayo kooxda. Hase yeeshee, dadka dhaliilsan habkaas waxay ku doodaan in barnaamijka dib-u-dhexgalka uusan mar walba la socon hufnaan, isla xisaabtan iyo nidaam dadweynuhu ku kalsoonaan karo.

Dhaliilaha ugu waaweyn ayaa ah in dadka ka soo baxa Al-Shabaab mararka qaar si degdeg ah loogu abaalmariyo xilal iyo shaqooyin dowladeed, iyadoo aan si cad loo sheegin doorkii ay kooxda ku lahaayeen, in lala xisaabtamay iyo in si buuxda loo hubiyay inay ka tanaasuleen fikirkii ay horay u aaminsanaayeen.

Dadka diidan magacaabista noocan ah waxay sheegayaan in aan la diidaneyn in qof ka soo goostay Al-Shabaab la baxnaaniyo ama bulshada dib loogu soo celiyo, balse ay tahay in la caddeeyo marxaladihii uu soo maray, heerka hubinta lagu sameeyay iyo sababta loogu aaminayo xilal muhiim ah.

Ilaa hadda dowladda federaalka kama bixin faahfaahin ku saabsan habraaca loo maray magacaabista Nadaara, heerka hubinta amni ee lagu sameeyay iyo sababta loogu arkay inuu ku habboon yahay xilkan cusub.

Xog: Sacuudiga oo riixaya heshiis taariikhi oo lala galo Iiraan lana mid ah kii Helsink

Riaydh (Caasimada Online) – Sacuudi Carabiya ayaa soo jeedisay qorshe heshiis is-weerarid la’aan ah oo dhexmara Iiraan iyo dalalka Bariga Dhexe. Qorshahan oo salka ku haya heshiis taariikhi ah oo xilligii Dagaalkii Qaboobaa dejiyay xiisadihii ka aloosnaa qaaradda Yurub sanadihii 1970-meeyadii, ayaa lagu daabacay warbixin uu Khamiistii baahiyay wargeyska The Financial Times.

Dadaalladan diblomaasiyadeed ee xukuumadda Riyadh ayaa taageero buuxda ka helay waddamada iyo hay’adaha Midowga Yurub. Si kastaba ha ahaatee, weli ma cadda in Mareykanka iyo Israa’iil ay garab istaagi doonaan qorshahan. Dhanka kale, Imaaraadka Carabta ayaa qaatay mowqif adag oo ka dhan ah Iiraan, isagoo si weyn ugu sii dhawaaday Israa’iil tan iyo markii uu qarxay dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay ku qaadeen Tehran.

Sacuudi Carabiya ayaa qaab-dhismeedka heshiiskan ka minguurisay Heshiiskii Helsinki ee sanadkii 1975-kii, kaas oo ay wada saxiixdeen Midowgii Soofiyeeti iyo xulafadiisii, Mareykanka, iyo dalalka Yurub. Heshiiskaas wuxuu xilligaas horseeday in la aqbalo xuduudihii Yurub ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka kadib, iyadoo dhinacyadu ay isku raaceen ixtiraamka xuquuqda aadanaha iyo iskaashiga arrimaha dhaqaalaha, sayniska, iyo bini’aadanimada.

Diblomaasi Carbeed oo la hadlay The Financial Times ayaa xusay in heshiis noocan oo kale ah oo laga hirgeliyo Bariga Dhexe ay si weyn u soo dhaweyn doonaan “inta badan dalalka Carabta iyo kuwa Islaamka, iyo sidoo kale Iiraan.” Xukuumadda Tehran ayaa dhankeeda horay ugu baaqday dalalka Khaliijka inay albaabada u laabaan saldhigyada milateri ee Mareykanku ku leeyahay gobolka.

Waa mid adag in Israa’iil ay oggolaato heshiis kasta oo rasmi ah oo la doonayo in lagu qaboojiyo xiisadda u dhaxaysa dalalka Carabta iyo Iiraan. Sidoo kale, weli lama saadaalin karo sida ay Washington u aragto tallaabadan. Caqabadaha hortaagan heshiiskan waxaa ka mid ah sida laga yeelayo arrimaha xasaasiga ah, sida marinka istaraatiijiga ah ee Hormuz. Iiraan ayaa doonaysa inay saameyn buuxda ku yeelato marinkan, waxayna dhawaan soo rogtay nidaam iyada u gaar ah oo lagu maamulo isu-socodka badda, kaas oo ay ku jirto in canshuur laga qaado maraakiibta.

Sacuudi Carabiya iyo dalalka kale ee Gacanka ayaa horay olole ugu galay in Mareykanku uusan weerarin Iiraan, iyagoo aaminsanaa in dagaalku uu Iiraan dhaawici doono balse uusan xididada u siibi doonin, taas beddelkeedana ay xukuumadda Islaamiga ah awoodeeda sii haysan doonto iyadoo ka sii dhiirran sidii hore.

Warbixin sirdoon oo ka soo baxday hay’adda CIA-da Mareykanka ayaa muujinaysa in cabsidaas dalalka Khaliijku ay rumowday. Dukumiintiga ayaa xaqiijinaya in Iiraan ay weli haysato inta badan kaydkeedii gantaallada ballistic-ga ee dagaalka kahor, dowladduna aysan muujineyn wax calaamado burbur ah.

Waddamada Gacanka ayaa si weyn isugu khilaafay qaabka looga falcelinayo dagaalka. Iiraan ayaa kumannaan gantaal iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones) ku garaacday dalalka Gacanka, inkastoo ay isku dayeen inay iska fogeeyaan colaadda. Dhanka kale, maamulka Trump ayaa cadaadis saarayay waddamada Khaliijka si ay ugu biiraan dagaalka ka dhanka ah Iiraan.

Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa toddobaadkan tabisay in Sacuudigu uu duqeymo qarsoodi ah ku qaaday Iiraan bishii Maarso. Imaaraadka ayaa isna sidoo kale qaaday weeraro, balse jawaabta Abu Dhabi ayaa ahayd mid ka gacan adag kana xagjirsan tan Riyadh. Tusaale ahaan, Sacuudiga ayaa taageeray dadaallo dhexdhexaadin ah oo uu waday dalka ay saaxiibka dhow yihiin ee Pakistan, balse Imaaraadka ayaa arrintaas si adag uga horyimid. Tani waxay keentay in wada-hadalladii ay Pakistan garwadeenka ka ahayd ee u dhexeeyay Mareykanka iyo Iiraan ay gebi ahaanba istaagaan.

Kala fogaanshaha Imaaraadka iyo Sacuudiga ayaa sidoo kale ka dhex muuqda xiriirka ay la leeyihiin Israa’iil. Halka shakhsiyaad aad ugu dhow qoyska boqortooyada Sacuudiga ay dhaleeceeyeen Israa’iil, Imaaraadka ayaa isagu si xawli ah ugu sii dhawaaday Tel Aviv.

Safiirka Mareykanka u fadhiya Israa’iil, Mike Huckabee, ayaa xaqiijiyay in Israa’iil ay Imaaraadka u dirtay qalabka difaaca gantaallada ee Iron Dome intii uu dagaalku socday. Intaas waxaa sii dheer, xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa Arbacadii shaaciyay inuu booqasho qarsoodi ah ku tagay dalkan yar ee Gacanka xilligii dagaalka, in kastoo xukuumadda Abu Dhabi ay si cad u beenisay in safarkaasi uu dhacay.

Shiinaha oo shaaciyay inay Mareykanka la dagaallami karaan haddii…

Beijing (Caasimada Online) – Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping ayaa uga digay dhiggiisa Mareykanka Donald Trump in khaladaad laga sameeyo arrinta Taiwan ay labada dal u horseedi karaan “isku dhac”, taas oo ahayd farriin kulul oo furitaan u noqotay shir madaxeed ay labada hoggaamiye ku yeesheen magaalada Beijing.

Madaxweyne Trump ayaa gaaray Shiinaha isaga oo ammaan ugu qubeeyay madaxweynaha martigeliyay, wuxuuna Xi ku tilmaamay “hoggaamiye weyn” iyo “saaxiib”, isaga oo u fidiyay casuumaad uu Xi ku booqan doono Aqalka Cad bisha Sebteembar.

Marka laga soo tago soo dhoweynta heerkeedu sarreeyo ee uu u sameeyay Trump, Xi oo ku hadlayay luuqad deggan ayaa sheegay in labada dhinac “ay tahay inay noqdaan saaxiibo ee aysan noqon xafiiltamayaal”, isaga oo markiiba si toos ah u soo hadal qaaday arrinta Taiwan oo ay Beijing sheegato inay ka mid tahay dhulkeeda.

“Arrinta Taiwan ayaa ah qodobka ugu muhiimsan ee xiriirka Shiinaha iyo Mareykanka,” ayuu yiri Xi Khamiistii, sida lagu daabacay warbaahinta dowladda Shiinaha wax yar kadib markii uu billowday wada-hadalkii socday muddo laba saacadood iyo 15 daqiiqo ah.

“Haddii si qaldan loo maareeyo, labada dal way isku dhici karaan ama xitaa dagaal ayay geli karaan, taas oo xiriirka Shiinaha iyo Mareykanka gebi ahaanba gelin karta xaalad aad u halis ah,” ayuu raaciyay Xi.

Iyadoo sumcadda Trump ay dhaawacday dagaalka Iiraan oo aan muujinayn wax calaamado qaboojin ah, booqashadii ugu horreysay ee madaxweyne Mareykan ah uu ku tago Shiinaha muddo ku dhow toban sano ayaa yeelatay muhiimad dheeraad ah, iyadoo uu raadinayo guulo dhanka dhaqaalaha ah.

“Waxaa jira dad leh kani wuxuu noqon karaa shirkii ugu weynaa abid,” ayuu Trump u sheegay Xi isaga oo jeedinayay hadallo kooban oo furitaan ah kadib xaflad ay ka soo muuqdeen ciidanka sharafta iyo carruur badan oo lulayay ubaxyo iyo calamo, taas oo ka dhacday dhismaha weyn ee Great Hall of the People ee magaalada Beijing.

Xiriirka laba geesoodka ah ee ugu muhiimsan caalamka

Inkasta oo ay jirto arrinta Taiwan, labada hoggaamiye waxay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda xiriirka Shiinaha iyo Mareykanka.

Intii uu ku guda jiray khudbaddiisii casho-sharafta ee uu la qaatay Xi, Trump waxa uu sidoo kale sheegay in muwaadiniinta Mareykanka iyo Shiinaha ay muddo dheer wadaagayeen “dareen qoto dheer oo is-xushmeyn ah”, isaga oo soo qaatay tixraacyo taariikheed si uu u xoojiyo qodobkiisa.

Isaga oo hadlayay ka hor Trump intii ay cashadu socotay, Xi wuxuu yiri: “Shacabka Shiinaha iyo Mareykanka labaduba waa shucuub weyn. In la gaaro dib-u-soo-nooleynta weyn ee qaranka Shiinaha iyo in Mareykanka dib loo weyneeyo mar kale waxay noqon karaan kuwo isla jaanqaada.”

“Labadeenuba waxaan rumeysan nahay in xiriirka Shiinaha iyo Mareykanka uu yahay xiriirka laba geesoodka ah ee ugu muhiimsan caalamka. Waa inaan ka dhignaa mid shaqeeya oo aynaan waligeen kharribin,” ayuu sidoo kale yiri.

Maalin ka hor, hoggaamiyaha Shiinaha ayaa u sheegay Trump in wada-hadalladii hordhaca ahaa ee u dhexeeyay kooxaha dhaqaalaha iyo ganacsiga Mareykanka iyo Shiinaha, kuwaas oo Arbacadii ka dhacay Kuuriyada Koonfureed, ay gaareen “natiijooyin isku dheellitiran oo wanaagsan”, sida ay wasaaradda arrimaha dibadda Shiinaha ku sheegtay qoraal soo koobayay hadalladaas.

Katrina Yu oo ka tirsan telefishinka Al Jazeera, kana soo warrameysay Beijing, ayaa sheegtay in “farriinta guud ee ka imaanaysa Beijing kuna socota Mareykanka ay tahay in Shiinuhu diyaar u yahay inuu noqdo mid dabacsan oo uu aqbalo is-afgaranwaaga arrimo kala duwan sida Iiraan, ganacsiga ama teknoolojiyadda.”

“Laakiin waxaa jirta hal arrin oo Shiinaha iyo Madaxweyne Xi aysan marnaba dabacsanaan ka muujin karin. Arrintaasina waa Taiwan,” ayay tiri.

“Dhammaan wixii ay Beijing soo bandhigtay saacadihii la soo dhaafay — asluub wanaag, saaxiibtinimo iyo gacmo furnaan si loo yeesho wada-shaqeyn dhow — ma aha bilaash, waxayna ku xiran yihiin hal shardi: in Washington ay aqbasho inuu jiro hal Shiine oo keliya iyo in Beijing ay aad uga dhab tahay inay Taiwan gacanteeda kusoo celiso.”

Dhanka kale, Aqalka Cad ayaa sheegay in Trump “uu kulan wanaagsan la qaatay Madaxweyne Xi.”

“Labada dhinac waxay ka wada hadleen siyaabaha lagu xoojin karo iskaashiga dhaqaale ee u dhexeeya labadeenna dal, oo ay ku jirto in la ballaariyo suuqyada ay ganacsiyada Mareykanka ku leeyihiin Shiinaha iyo in la kordhiyo maalgashiga Shiinaha ee warshadahaheenna,” ayuu yiri qoraalka kasoo baxay Aqalka Cad.

Arrinta Taiwan oo weli taagan

Dhanka kale, mowqifka Mareykanka ee ku wajahan Taiwan ayaa ah “madmadow istiraatiiji ah”, sida uu sheegay Alan Fisher oo ka tirsan Al Jazeera, isna kana soo warramayay magaalada Beijing.

“Waxay leeyihiin Taiwan way jirtaa, laakiin waxay sidoo kale rumeysan yihiin inay qayb ka tahay Shiinaha weyn. Ma taageersana wax dhaqdhaqaaq madax-bannaani-doon ah, laakiin ma doonayaan inay arkaan Shiinaha oo awood kula wareegaya Taiwan.”

Haddana, Xoghayaha Maaliyadda Mareykanka Scott Bessent, oo wareysi duuban siiyay telefishinka CNBC, markii wax laga weydiiyay siyaasadda Mareykanka ee ku wajahan Taiwan, waxa uu sheegay in Trump uu fahamsan yahay xasaasiyadda arrinta Taiwan isla markaana uu ka hadli doono arrintan maalmaha soo socda.

Taiwan, dhankeeda, ayaa sheegtay ilaa hadda inaysan jirin “farriin la yaab leh” oo kasoo baxday shir madaxeedka u dhexeeya hoggaamiyeyaasha Shiinaha iyo Mareykanka ee ka socda Beijing, ayna Taipei xiriir dhow la leedahay Washington oo ku aaddan kulanka, sida uu sheegay afhayeen u hadlay Golaha Arrimaha Dhul-weynaha (Mainland Affairs Council) ee Taiwan.

Xi iyo Trump ayaa sidoo kale isku raacay in Biyomareenka Hormuz uu ahaado mid u furan socodka xorta ah ee tamarta, iyo in Iiraan aysan yeelan hub nukliyeer ah.

“Mareykanka, wax walba waxay ka yihiin Iiraan; Shiinahana, wax walba waa Taiwan. Labadooduba waxay aaminsan yihiin inay fursad iyo awood isku leeyihiin si ay isugu qanciyaan beddelidda mowqifyada,” ayuu yiri Fisher.

Xogta shirka DF iyo mucaaradka oo caawa ku soo idlaaday xerada Xalane

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa goordhow soo idlaaday shirkii ka socday xerada Xalane ee magaalada Muqdisho, kaas oo u dhexeeyay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo xubno ka tirsan mucaaradka siyaasadda dalka.

Sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen ilo xog-ogaal ah, shirka ayaa kusoo dhammaaday iyadoo aan wax heshiis ah laga gaarin qodobadii miiska saarnaa, isla markaana aysan jirin wax natiijo muuqata ah oo kasoo baxday wada-hadallada.

Wararka aan helnay ayaa sheegaya in Madaxtooyada Soomaaliya ay weli ku adkeysaneyso mowqifkeedii hore, halka dhinaca mucaaradkuna uu soo bandhigay aragtiyo iyo dalabyo u gaar ah oo aan weli la isku fahmin.

Ilo-wareedyada aan la hadalnay ayaa sidoo kale tilmaamay in kulanka uusan dhalin horumar la taaban karo, marka laga reebo in labada dhinac ay ku heshiiyeen in dib la isugu soo laabto berri oo Jimce ah.

Kulamadan ayaa kusoo aadaya xilli uu weli jiro khilaaf siyaasadeed oo ku saabsan arrimaha doorashooyinka, amniga iyo hannaan wada-shaqeyneedka siyaasiyiinta dalka, iyadoo indhaha lagu hayo waxa kasoo baxa wada-hadallada xiga.

Si kastaba, wakiillada beesha caalamka, gaar ahaan danjirayaasha Mareykanka iyo Ingiriiska oo qayb ka ah dadaallada dhex-dhexaadinta ayaa ku cadaadinaya Villa Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka inay heshiis gaaraan. Haddii taas la waayana, waxaa la filayaa inay ku dhawaaqaan in Soomaaliya gashay marxalad cusub oo halis badan leh, taas oo dib u dhigeysa horumarradii la sameeyay.

Wada-hadalladan ayaa noqonaya kuwii ugu horreeyay ee noocooda ah ee lagu qabto Xalane, iyadoo beesha caalamku door weyn ku leedahay dadaallada lagu raadinayo xal kama dambeys ah oo laga gaaro khilaafka ka taagan doorashooyinka Soomaaliya.

Mucaaradka oo doonaya in Xamza lagu bedelo shaqsi door dhex-dhexaadnimo qaadan kara

Muqdisho (Caasimada Online) – Sida ay ku waramayaan ilo xog ogaal ah ayaa sheegaya in kooxda mucaaradka ay doonayaan in xilka ra’iisul wasaaraha lagu bedelo shaqsi qaadan kara door dhex-dhexaadnimo oo madaxweynaha ka madax-bannaan, sidii dhacday dowladdii madaxweyne hore Farmaajo.

Waxaa isweydiin mudan maadaama mucaaradka uu ku doodayo in dowladda waqtigeeda uu dhamaanayo 15-ka May sidee ku suurtagaleysaa in madaxweynaha uu magacaabo ra’iisul wasaare cusub baarlamaan-na uu ansixiyo.

Waxaa muuqanaysa in aragtida mucaaradka aysan ku dhisnayn dood sal adag. Si kastaba, mucaaradka ayaa isbedelka ra’iisul wasaaraha uga dan leh in si sahal ah la iskaga hor keeno madaxweynaha iyo wasiirkiisa koowaad, xilliga kala guurka ah. Halka madaxweynaha uu sii fahamsan yahay qorshahaasi.

Qorshahahaan xoogiisa ayaa loo badinayaa inuu yimid dhinaca Madaxweyne Saciid Deni iyo Axmed Madoobe oo beel ahaan qoondadooda uu ku fadhiyo.

Waxaa kale oo suuragal ah in lagu heshiiyo dhismaha xukuumad xil gaarsiin ah oo muxaafadka iyo mucaaradka ay iska dhex arkaan.

Dhinaca kale, warar hoose oo Caasimada heshay ayaa sheegaya in diblumaasiyiinta Mareykanka iyo Ingriiiska ay ku hanjabeen in hadii ay ku heshiin waayaaan talada dalka, ay dalalkooda kula laaban doonaan talada si Soomaaliya oo dhan go’aan looga gaaro.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirta marxalad siyaasadeed oo xasaasi ah, maadaama lagu jiro xilli adag oo kala guur ah, iyadoo xiisadda dowladda iyo mucaaradka laga cabsi qabo inay isku rogto gacan ka hadal ka dhaca caasimada.

Lafta-gareen oo si adag uga digay dhaq-dhaqaaqa DF, farriina u diray b/caalamka

0

Nairobi (Caasimada Online) – Cabdicasiis Lafta-gareen oo weli ku doodaya inuu yahay madaxweynaha sharciga ah ee maamulka Koonfur Galbeed ayaa si adag uga horyimid doorashooyinka Dowladda Federaalka ay ka waddo deegaanada maamulkaas.

Lafta-gareen ayaa doorashooyinka ka dhacay maamulka ku tilmaamay kuwo aan sharciyad lahayn, isagoo sheegay in maamulku leeyahay madaxweyne si dastuur ah loo doortay, goleyaal dowladeed iyo hay’ado sharci ah oo u xil saaran maamulka iyo hoggaaminta dowladda.

“Cid kasta oo isku dayaysa inay qabato doorasho ama dhisto maamul aan waafaqsaneyn dastuurka iyo shuruucda dalka waxay ku xadgudbeysaa nidaamka federaalka, midnimada shacabka iyo xasilloonida siyaasadeed ee dalka,” ayuu yiri Lafta-gareen.

Sidoo kale, wuxuu si adag uga digay falal iyo xadgudubyo uu sheegay inay ciidamada Dowladda Federaalka, oo si sharci-darro ah ugu soo galay deegaanada Koonfur Galbeed, ku hayaan shacabka rayidka ah.

Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed ayaa ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed iyo beesha caalamka inay ka feejignaadaan warar iyo ololeyaal uu sheegay in lagu marin habaabinayo bulshada, isla markaana la ixtiraamo madax-bannaanida, dastuurka iyo hay’adaha rasmiga ah ee Koonfur Galbeed.

Si kastaba, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa 10-kii bishan doorashooyin isku sidkan ka qabatay 13 degmo oo ka kala tirsan gobollada Shabeellaha Hoose, Baay iyo Bakool, iyadoo si buuxda ay uga qayb-galeen dadweynaha Koonfur Galbeed oo u dareeray goobaha codbixinta ee loo asteeyay doorashada.

Loolanka ayaa u dhexeeyay 15 urur siyaasadeed oo isku diiwaan-geliyay ka qayb-qaadashada doorashooyinka golaha wakiilada Koonfur Galbeed, iyadoo golaha wakiiladda isku soo sharraxeen illaa 394 musharrax oo isugu jiro rag iyo dumar.

Sidoo kale golaha deegaanka waxaa ku loolamaya 18 urur, iyada oo ay isa soo sharraxeen illaa 1,297 oo isugu jiro rag iyo dumar u badan dhalinyaro.

Shacabka reer Koonfur Galbeed ayaa qoray taariikh cusub, iyadoo muddo ka badan 57 sano kadib markii ugu horreysay ay si toos ah uga qeybgalayaan doorasho qof iyo cod ah, si ay u doortaan hoggaankooda.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka:

Dowladda Koonfur Galbeed Soomaaliya waxay shacabka Soomaaliyeed iyo bulshada caalamka la wadaageysaa in doorasho ku sheega ee lagu qabtay deegaanada Koonfur Galbeed aysan lahayn wax sharciyad ah.

Dowladda Koonfur Galbeed waa Dowlad si rasmi ah u dhisan kana mid ah Dowladaha xubnaha ka Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Waxay leedahay Madaxweyne si dastuur ah loo doortay, goleyaal dowladeed iyo hay’ado sharci ah oo u xil saaran maamulka iyo hoggaaminta Dowladda.

Sidaas darteed, cid kasta oo isku dayaysa inay qabato doorasho ama dhisto maamul aan waafaqsaneyn dastuurka iyo shuruucda dalka waxay ku xadgudbeysaa nidaamka federaalka, midnimada shacabka iyo xasilloonida siyaasadeed ee dalka.

Waxaan si adag uga digeynaa falalka iyo xadgudubyada ay ciidamada si sharci-darro ah ugu soo galeen deegaanada Koonfur Galbeed ay ku hayaan shacabka rayidka ah.

Dowladda Koonfur Galbeed waxay ugu baaqeysaa shacabka Soomaaliyeed iyo beesha caalamka in ay ka feejignaadaan wararka iyo ololeyaasha lagu marin habaabinayo bulshada, isla markaana la ixtiraamo madax-bannaanida, dastuurka iyo hay’adaha rasmiga ah ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Dastuurka iyo dowladnimada waa in lagu ilaaliyaa sharci iyo wada-tashi, lagamana dhigi karo aalad lagu abuuro qalalaase siyaasadeed iyo kala qeybsanaan bulsho.

=DHAMMAAD=

Kenya oo dib u dhigtay furitaanka xadka Soomaaliya sababtoo ah muddo xileedka…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Kenya ayaa dib u dhigtay qorshihii dib loogu furi lahaa xadka u dhexeeya Soomaaliya iyo Kenya, sababo la xiriira xaaladda amni iyo khilaafaadka siyaasadeed ee ka taagan gudaha Soomaaliya, sida uu shaaciyay Madaxweynaha Kenya, William Ruto.

Ruto oo wareysi siiyay telefishinka France 24 ayaa sheegay in qorshaha furitaanka xadka uu hakad galay kadib markii ay dagaallo ka dhex qarxeen Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Jubaland, kuwaas oo saameyn ku yeeshay deegaannada ku dhow xadka labada dal.

Madaxweynaha Kenya ayaa tilmaamay in xaaladda amni ee halkaasi ay sii murugtay, kadib markii ciidamo ka tirsan milateriga Soomaaliya ay gudaha u galeen Kenya, xilli ay socdeen dagaallo u dhexeeyay ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa Jubaland.

“Wax walba si wanaagsan ayay u socdeen ilaa uu khilaaf weyn ka dhex qarxay dowladda Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada. Dagaallo ayaa ka dhacay meel u dhow xadka Kenya, waxaana gudaha Kenya usoo gudbay qaar kamid ah ciidamada Soomaaliya,” ayuu yiri Madaxweyne Ruto.

Waxa uu sheegay in dowladda Kenya ay door ka qaadatay dejinta xaaladda, isla markaana taageero u fidisay ciidamada Soomaaliya si loo xakameeyo colaadda iyo qalalaasaha ka dhacay deegaannada xadka.

Ruto ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya ay caqabad ku noqdeen hirgelinta qorshaha dib loogu furayay xadka labada dal, isaga oo tilmaamay in xaaladda siyaasadeed ee hadda jirta ay tahay mid aan weli caddayn.

“Ma cadda halka ay xaaladdu ku dambeyn doonto. Waxaan isku daynay inaan dhex-dhexaadino dowladda Soomaaliya iyo dowlad-goboleedyada, balse weli guul kama aynaan gaarin,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Ruto ayaa xusay in muddo xileedka hay’adaha dowladda Soomaaliya uu galay marxalad xasaasi ah, isaga oo sheegay in muddo xileedka baarlamaanka Soomaaliya uu dhammaaday, halka muddo xileedka madaxweynaha uu gabagabo ku dhow yahay.

Bishii Febraayo ee sanadkan ayuu Madaxweyne William Ruto si rasmi ah u shaaciyay in bisha Abriil dib loo furi doono xadka Kenya iyo Soomaaliya, gaar ahaan marinka Mandheera, si dib loogu soo celiyo isu socodka dadka iyo ganacsiga labada dhinac ee xadka.

Xadka Soomaaliya iyo Kenya ayaa xirnaa tan iyo sanadkii 2011 kadib markii dowladda Kenya ay qaaday tallaabooyin amni oo la xiriiray weerarro ay kooxda Al-Shabaab ka geysatay gudaha dalkaasi, kuwaas oo saameyn ballaaran ku yeeshay ammaanka iyo xiriirka ganacsi ee labada dal.