26.9 C
Mogadishu
Thursday, July 23, 2026

Muxuu yahay isbedelka aysan dad badan ogeyn ee ka socda Soomaaliya?

0

𝐌𝐮𝐱𝐮𝐮 𝐲𝐚𝐡𝐚𝐲 𝐢𝐬𝐛𝐞𝐝𝐝𝐞𝐥𝐤𝐚 𝐚𝐲𝐬𝐚𝐧 𝐝𝐚𝐝 𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧 𝐚𝐤𝐡𝐫𝐢𝐧 𝐞𝐞 𝐤𝐚 𝐬𝐨𝐜𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐨𝐦𝐚𝐚𝐥𝐢𝐲𝐚?

Waxaan qabaa in dad badan wali si khaldan u eegayaan waxa maanta Soomaaliya ka socda.

Marka aad dhegaysato doodaha siyaasadda, waxaad moodaysaa in muranka oo dhan ku saabsan yahay doorashada, muddo kororsi, dastuurka iyo khilaafka u dhexeeya dawladda iyo mucaaradka. Arrimahaas way jiraan, waana kuwo muuqda. Laakiin mararka qaar waxa muuqda ma aha sheekada dhabta ah.

Waxaan xasuustaa in sanadihii la soo dhaafay mar kasta oo Soomaaliya gasho marxalad doorasho, qof kasta uu garan jiray sida ay sheekadu ku dhammaan karto. Siyaasiyiintu way is khilaafi jireen, hadallo adag ayay is dhaafsan jireen, mararka qaar xaaladdu meel khatar ah ayay gaari jirtay, laakiin ugu dambayn waxaa iman jiray shir, waxaa iman jiray cadaadis dibadeed, waxaana la gaari jiray heshiis cusub.

Markan se arrimuhu si kale ayay u socdaan.

Waxa yaab leh ma aha in dawladda iyo mucaaradku is khilaafsan yihiin. Taasi Soomaaliya waa ay la qabsatay. Waxa yaabka leh waa in qalabkii lagu xallin jiray khilaafaadkaas uu u muuqdo inuusan sidii hore u shaqaynayn.

Mareykanka ayaa hadlay.

Ingiriiska wuu hadlay.

Diblomaasiyiin badan ayaa isku dayay inay dhinacyada isu soo dhaweeyaan.

Mucaaradku wuxuu isku dayay inuu abuuro cadaadis siyaasadeed.

Dawladduna waxay qaadatay mowqif adag.

Laakiin natiijadii laga filayay lama gaarin.

Marka aad meeshaas gaarto, waa inaad is waydiisa ,maxaa is beddelay?

Dad badan waxay isha ku hayaan madaxweyne Xasan Sheekh.

Qaar kale waxay eegayaan mucaaradka.

Anigu waxaan qabaa in labadaas dhinacba aysan ahayn meesha ugu horreysa ee jawaabta laga raadinayo.

Jawaabta waxaa laga yaabaa inay ku jirto isbeddel ka weyn siyaasiyiinta Soomaaliyeed.

Waxaan qabaa in Soomaaliya maanta gashay marxalad cusub oo ay dad badan wali ku falanqeynayaan qalabkii hore.

Waxaad mooddaa in dad badan ay wali akhrinayaan khariidaddii Soomaaliya ee 2012 ama 2016, halka dalku galay jawi cusub.

Aan si kale u dhigo.

Haddii aad dib ugu noqoto sanadkii 2000 markii lagu dhisay dawladdii Carta, ilaa maanta Soomaaliya waxay ku noolayd nidaam lagu magacaabi karo “siyaasad heshiis lagu maareeyo.”

Qof kasta oo doonaya inuu talada gaaro wuxuu u baahnaa heshiis.

Qof kasta oo doonaya inuu kursiga sii joogo wuxuu u baahnaa heshiis.

Qof kasta oo doonaya inuu mucaarad noqdo wuxuu ugu dambayn ku qasbanaa heshiis.

Dalka waxaa lagu waday is-afgarad joogto ah.

Xataa markii khilaafku xoogeysto, ugu dambayn waxaa la gaari jiray meel dhexe.

Taasi waxay ahayd dhaqanka siyaasadeed ee Soomaaliya muddo ku dhow rubuc qarni.

Laakiin maanta waxaad mooddaa in nidaamkaas laftiisa la tijaabinayo.
Madaxweynaha xilka haya wuxuu aaminsan yahay in Soomaaliya aysan sii wadi karin nidaam ku salaysan heshiisyo ku meel gaar ah oo mar kasta la galo marka doorasho timaado.

Wuxuu ku doodaya in loo baahan yahay nidaam rasmi ah oo ku dhisan dastuur iyo doorasho qof iyo cod ah.

Mucaaradkuna wuxuu ka cabsi qabaa in magaca isbeddelka lagu urursanayo awood aan lagu heshiin.

Labadaas doodoodba waxay leeyihiin taageerayaal.

Laakiin arrinta ugu weyn ayaa ah in murankani uusan ku koobnayn Xasan Sheekh iyo mucaaradka.

Waxaa dhab ahaantii muran ka taagan yahay nooca Soomaaliya ay noqon doonto tobanka sano ee soo socda.

Mararka qaar waxaan dareemaa in dadka badankiis ay ku mashquulsan yihiin laamaha geedka, iyagoo aan fiirinayn jirridda geedka.

Doorashadu waa laanta.

Khilaafka siyaasadeed waa laanta.

Laakiin jirridda geedku waa isbeddelka nidaamka.

Marka aad halkaas gaarto waxaad bilaabaysaa inaad aragto waxyaabo aan markii hore muuqanayn.

Tusaale ahaan, maxay tahay sababta Turkigu maanta uga muuqdo Soomaaliya si ka badan sidii hore?

Maxay tahay sababta heshiisyada badda, amniga, ciidamada iyo dhaqaaluhu mar qura u noqdeen arrimaha ugu muhiimsan siyaasadda Soomaaliya?

Maxay tahay sababta dalal badan oo gobolka ah ay si dhow ula socdaan waxa Muqdisho ka dhacaya?

Jawaabtu waa sahlan tahay.

Soomaaliya maanta ma aha waddan keliya oo la isku hayo cidda xukumi doonta.

Waxay noqotay goob ay ku kulmaan dano waaweyn oo caalami ah.

Qarnigii hore, qofkii doonaya inuu fahmo siyaasadda Bariga Dhexe wuxuu eegi jiray shidaalka.

Maanta qofkii doonaya inuu fahmo Geeska Afrika waa inuu eegaa badda.

Badda Cas.
Gacanka Cadmeed.
Badweynta Hindiya.
Marinnada ganacsiga.
Tamarta.
Ciidamada.
Dekedaha.

Qofkii xukuma ama saameyn ku yeesha marinadan wuxuu saameyn ku yeelan karaa ganacsiga adduunka.

Taasi waa sababta Soomaaliya maanta uga muhiimsan tahay sidii ay ahayd labaatan sano ka hor.

Turkigu arrintan si fiican ayuu u fahmay.

Imaaraadkuna wuu fahmay.

Mareykanku wuu fahmay.

Shiinuhu wuu fahmay.

Ruushkuna si la mid ah wuu fahmay.

Su’aashu waxay tahay Soomaalidu ma fahamtay?

Marka aad eegto dhacdooyinka dhowaan dhacay waxaad arkaysaa in tartanka dibadda uu saameyn ku leeyahay siyaasadda gudaha.

Tani ma aha wax cusub.

Dalal badan ayaa soo maray xaalad la mid ah.

Masar 1950-meeyadii waxay ahayd goob ay ku loollamayeen quwadihii waaweynaa ee waqtigaas.

Lubnaan muddo dheer waxay ahayd meel ay ku kulmaan dano is diidan.

Suudaan sanadihii ugu dambeeyay waxay noqotay goob ay ku tartamaan quwadaha gobolka.

Xataa Itoobiya maanta waxaa saameyn ku leh tartanka Badda Cas.

Marka Soomaaliya laga hadlayo dad badan waxay wali u hadlaan sidii dal go’doonsan.

Laakiin xaqiiqadu sidaas ma aha.

Wax kasta oo Muqdisho ka dhacaya maanta waxaa jira indho badan oo dibadda ka daawanaya.

Waxaa jira dano badan oo lagu xisaabtamayo.

Waxaa jira xulafo badan oo qiimeynaya cidda ay la shaqeyn karaan.

Sababtaas awgeed ayaan u qabaa in siyaasiyiin badan wali aysan si buuxda ula jaanqaadin isbeddelka socda.

Qaar badan wali waxay adeegsanayaan xeeladihii hore.

Waxay sugayaan cadaadis dibadeed.
Waxay sugayaan shirar.

Waxay sugayaan dhexdhexaadin.

Waxay sugayaan heshiiskii caadiga ahaa.

Laakiin waxaa laga yaabaa in waqtigan cusub uu leeyahay xeerar cusub.

Taasi micnaheedu ma aha in dawladda sax tahay ama mucaaradku khaldan yahay.

Si la mid ah micnaheedu ma aha in mucaaradku sax yahay ama dawladda khaldan tahay.

Waxaan ka hadlayaa wax ka weyn labadaas dhinac.

Waxaan ka hadlayaa isbeddel lagu sameynayo habkii siyaasadda Soomaaliya u shaqaynaysay.

Waana sababta aan u aaminsanahay in sanado kadib marka dib loo eego maanta, laga yaabo in dadka badankiis aysan xusuusan hadallada maalinlaha ah ee siyaasiyiintu is dhaafsanayeen.

Waxay se xusuusan doonaan in waqtigan uu ahaa xilligii Soomaaliya ay isku dayaysay inay ka gudubto nidaam soo jiray in ka badan labaatan sano.

Haddii isbeddelkaasi guuleysto, Soomaaliya waxay geli doontaa wejigii ugu horreeyay ee nidaam cusub.

Haddii uu fashilmana, waxay u badan tahay in dalka dib ugu laabto qaabkii heshiisyada iyo wada xaajoodyada joogtada ahaa.

Taasi waa sababta aan u aaminsanahay in sheekada dhabta ah ee maanta jirta aysan ahayn cidda doorashada ku guuleysan doonta.

Sheekada dhabta ahi waa in Soomaaliya ay joogto meel ay taariikhdeedu mar kale jiho cusub ka qaadi karto.

Waana isbeddelkaas waxa dadka badankiis wali aysan si buuxda u arkin.

W/Q; Wariye Iman Jama

Ciidamada dowladda oo ‘gudaha u galay’ hotel Eilte kadibna…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka Soomaaliya oo maanta howlgal culus oo hub uruurin ah ka wada degmada Cabdicasiis ayaa barqadii gudaha u galay hoteelka Elite oo ku yaalla xeebta Liido ee magaalada Muqdisho.

Ciidamada ayaa marka hore hub ka dhigis ku sameeyay ilaalada hoteelka, kadibna waxay u gudbeen gudaha, iyaga oo ka raadinayo hub, maadaama miikiilaha hoteelka uu kamid ahaa raggii la safnaaa Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh oo maalin kahor dagaal la galay ciidamada dowladda.

Cabdullahi Maxamed Nuur oo ah miilkiilaha hoteelka, isla markaana soo qabtay xilal kala duwan ayaa ka warbixiyay beegsiga hoteelkiisa, wuxuuna sheegay in ciidamada oo watay hub culus ay xoog ku galeen hoteelka, ayna meel isugu geeyeen shaqaalaha oo ay u sheegeen inay wadaan baaritaanno.

“Maanta oo ay taariikhdu tahay 6 June 2026, saacadu markii ay ahayd 11:30am waxaa xoog ku galay Elite Hotel oo ah goob gaancsi ciidamo kubaysan hub aad u cuslus oo ay ku jiraan walxaha Qarxa sida miinooyin iyo kuwa dhismayaasha lagu dumiyo waxayna la wareegeen gabi ahaan Hotelka, ayaga oo ilaaladi iyo shaqaalihi koobnaa ee gudaha kujiray isugu geeyay goob gaar ah, una sheegay in ay baarayaan hotelka,”ayuu yiri Cabdullahi Maxamed Nuur.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in ujeedkooda aanu ahayn baaritaan, balse ay boobayaaan hoteelka, ayna kusoo bandhigaan hubka ay la galeen gudaha, sida uu hadalka u dhigay.

“Hubka culus oo ay gudaha la galeen waxaa uu muujinayaa in aan qorshuhu ahayn baaritaan balse uu yahay in Hotelka la burburiyo lana boobo dhammaan hantida taala gudaha Hotelka kadibna ay kusoo sawiraan hubka culus ee gudaha Hotel ay geliyeen subaxaan si ay u xalaalaystaan boobka hanti iyo burburinta una sumcad xumeeyaan goobta ganacsiga,” ayuu sii raaciyay.

Arrintan ayuu ku eedeeyay inuu ka dambeeyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ay isku hayaan arrimaha siyaasadda, gaar ahaan doorashada.

“Ciidamadaas waxaa soo diray Xasan Shiikh Maxamuud asiga ayaana qaadaya masuuliyaddaas iyo wixi loo gaysto goobtaas ganacsiga,” ayuu mar kale ku yiri qoraalkiisa.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir ayaa maanta deggan, inkastoo weli ciidamada dowladda ay ka wadaan howlgallo lagu xaqiijinayo amniga.

War ka cusub doorashada Madaxweynaha Koonfur Galbeed + Sawirro

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Magaalada Baydhaba ee xaruta gobolka Baay waxaa haatan ka socota qaban qaabadii ugu dambeysay ee doorashada madaxtinimada ee maamulkaasi, taas oo si weyn loogu loolamayo.

Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka ayaa maanta si rasmi ah u bilaabay diiwaangelinta iyo qabashada araajida musharraxiinta u tartamaya xilka Hoggaamiyaha Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, iyada oo mashquul xooggan oo ku aadan doorashada laga dareemayo Baydhaba.

Kadib diiwaan-gelinta siyaasiyiinta u tartamaya xilka Madaxweynaha waxaa gudddiga uu shaacin doonaa liiska musharrixiinta, iyada oo la filayo in 8 bishaan la qabto hal-jeedinta, kadibna 10-ka bisha lasoo doorto Madaxweyne cusub.

Tartanka socda waxaa illaa iyo hadda ugu cad cad guddoomiyaha Baarlamaanka Sheekh Aadan Madoobe iyo Shariif Xasan Sheekh Aadan oo hora usoo noqday Madaxweynaha Koonfur Galbeed, kuwaas oo qaatay shahaadada musharraxnimada.

Ammaanka ayaa sidoo kale aad loo adkeeyay, iyada oo ciidamo dheeraad ah lagu arkayo bartamaha iyo hareeraha magaalada Baydhaba oo horay ugu dagaalameen ciidanka dowladda iyo kuwa taabacsan Cabdicasiis Lafta-gareen.

Maalin kahor ayaa lasoo doortay Guddoomiyaha Golaha Wakiillada Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed Dr. Mahad Maxamed Sheekh Xasan, halka Guddoomiye Ku-xigeenka 1-aad loo doortay Aadan Xasan Usaama. Sidoo kale, Shamso Maxamed Yarow ayaa loo doortay Guddoomiye Ku-xigeenka 2-aad ee baarlamaanka.

Doorashadan ayaa timid kadib markii la soo dhisay Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed, kaas oo ku yimid hannaanka doorashooyinka qof iyo cod. Hannaankan ayaa ahaa mid ay si weyn uga horyimaadeen siyaasiyiinta mucaaradka ah iyo maamullada Puntland iyo Jubaland.

Si kastaba, Doorashadan ayaa qeyb ka ah geeddi-socodka dhismaha hay’adaha dowlad-goboleedka, iyadoo lagu soo xulay hoggaanka cusub ee Golaha Wakiillada.

EU weighs tighter visa rules for Somalis over returns row

Brussels, Belgium European Union ministers have moved towards tighter visa restrictions for Somali nationals, accusing Mogadishu of failing to cooperate on the return of citizens with no right to remain in Europe.

Home affairs ministers meeting in Luxembourg on Thursday said the number of Somali nationals arriving irregularly in the EU had more than doubled between 2024 and 2025, with smuggling networks facilitating many of the journeys.

The Council of the EU said ministers had focused on what it called Somalia’s “inadequate cooperation” on the readmission of its citizens and had given guidance on proposed restrictive visa measures.

“They also discussed how the EU could strengthen its response to migrant smuggling networks, both in Somalia and in transit countries,” the Council said after the meeting.

The Council did not announce a final decision or spell out the exact measures under consideration.

But the move builds on a European Commission proposal first tabled in 2024 that would temporarily suspend some visa facilitation rules for Somali nationals under the EU Visa Code.

Under that proposal, Somali applicants would face a standard processing time of 45 days instead of 15, have to submit a full set of supporting documents with every application and, in principle, receive only single-entry visas.

The proposal would also suspend the optional visa fee waiver for holders of Somali diplomatic and service passports.

Visa leverage

The debate comes as the EU prepares to implement its new Pact on Migration and Asylum on June 12, part of a broader effort to speed up asylum procedures, strengthen border management and increase returns.

Cyprus, which currently holds the rotating EU presidency, has made migration a central priority.

“On 12 June, the EU turns a new page in migration management,” Cyprus Deputy Minister for Migration and International Protection Nicholas Ioannides said.

He said the pact would strengthen the bloc’s ability to manage external borders and provide “more efficient migration and asylum procedures”.

Ioannides has also called for a “holistic approach” to cooperation with third countries, while warning that the EU must use “all the tools at our disposal, including restrictive visa measures” when countries refuse to cooperate on repatriation and readmission.

The EU’s first Visa Strategy, adopted in January, also gives Brussels a stronger framework to use visa policy as leverage in foreign and security policy, including through targeted restrictions against third countries.

For Somalia, the dispute comes at a sensitive moment.

Mogadishu and the EU agreed last month to hold further technical talks on returns and readmission after the first EU-Somalia Partnership Dialogue in Mogadishu under the Samoa Agreement.

Those talks covered security, migration, the rule of law, and economic cooperation, and aimed to identify obstacles to returns and to improve coordination.

The Somali government did not issue an immediate public response after Thursday’s Council discussion.

Crisis at home

The EU push has also revived questions over how far European return policy can go when it targets a country still facing armed conflict, political fragility and mass displacement.

Somalia has battled Al-Shabaab for nearly two decades, while climate shocks, drought, floods and disease outbreaks have repeatedly pushed communities into crisis.

The United Nations says 4.8 million people in Somalia need humanitarian assistance in 2026, a lower figure than last year only because of stricter targeting, not because conditions have improved.

The EU allocated 63 million euros in humanitarian aid to Somalia in 2026, after providing nearly 68 million euros the previous year.

But Brussels is also pressing Somalia harder on migration, reflecting a wider European shift towards linking visas, aid, trade and diplomacy to cooperation on returns.

EU officials argue that readmission is a basic obligation of states and that irregular migration routes expose people to smugglers, exploitation and dangerous journeys.

Rights groups and migration advocates say punitive visa measures often hit students, business travellers and families more than governments, while doing little to address the conflict and poverty that drive people to leave.

For Somali nationals, the measures would add another layer to an already difficult travel regime.

The Commission’s 2024 proposal noted that no EU member state is present in Somalia to issue visas, while several member states do not recognise Somali travel documents or recognise them only for diplomatic and service passports.

That means many Somali applicants must already travel abroad to apply for Schengen visas.

If the new restrictions move forward, the process could become slower, more expensive and more limited, even as Somalia and the EU continue to describe each other as partners in security, development and migration management.

Ciidamo isku horfadhiyo Mirinaayo kadib xaalad soo korortay + Video

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Muqdisho ayaa sheegaya in weli xaalad kacsanaan ah laga dareemayo gudaha degmada Cabdicasiis ee gobolka Banaadir, gaar ahaan aagga Mirinaayo oo uu shalay kasoo guuray Madaxweynihii hore ee dalka, Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Xiisadda ayaa lagu soo warramayaa inay u dhexeyso ciidamada dowladda iyo kuwa kale oo ilaalo u ah Taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage oo ku sugan halkaasi.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, ciidamada ammaanka dowladda ayaa halkaas ka wada baaritaano guri guri ah, iyada oo ciidanka ilaalada ee Odowaa ay ka biyo diideen in la baaro guriga Taliyihii hore, waxayna taas keentay in la dareemo dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo.

Goor sii horreysay warsaxaafadeed kasoo baxay Taliska Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir ayaa waxa lagu ku sheegay in howlgalka socda uu yahay mid beegsi ah oolagu soo aruurinayo hubka sharci darrada ah ee ay wateen ciidamadii la dagaalamay kuwa amniga ee ku sugnaa halkaasi.

“Ciidamada ammaanka ayaa ku guda jira howlgal lagu ururinayo hubkii sharci-darrada ahaa ee ay wateen maleeshiyaadkii soo weeraray Degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir, kuwaas oo lagu qariyey goobo kala duwan,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay Taliska Booliska Gobolka Banaadir.

Sidoo kale, waxaa qoraalka lagu sheegay in tallaabo sharci ah oo adag laga qaadi doono cidkasta oo lagu helo hub sharci darro ah oo lagu qalqalgelin karo amniga caasimada, iyada oo dadweynaha laga codsaday inay soo sheegaan.

“Hay’adaha ammaanku waxa ay ka qaadayaan talaabo adag oo sharcigu ogolaanayo cid kasta oo lagu helo inay ku lug leedahay kaydinta, qarinta ama fududeynta dhaqdhaqaaqa hub sharci-darro ah. Muwaadin haddii aad aragto goob lagu qarinayo Hub sharcidarro ah fadlan gaarsii hay’adaha Amniga adiga oo wacaya 991ama 199,” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay Macallinka.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ayaa weli qasan, iyada oo dadka deegaanka ay horay u barakacay ay ka maqan yihiin guryahooda, sababo la xiriira xiisadda taagan.

Maxaa kasoo baxay kulankii dhex-maray Farmaajo iyo Shariif?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) ayaa maanta booqasho ugu tegay Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo 4-tii bisha dagaal culus dowladda kula galay degmada Cabdicasiis.

Labada Madaxweyne ee hore ayaa kulankooda uga wada-hadlay xaaladihii ugu dambeeyay ee dalka iyo dagaalka ka dhacay magaalada Muqdisho ee khasaaraha dhaliyay, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Sidoo kale, Farmaajo ayaa garab istaag u muujiyay Shariif, isaga oo sheegay inuu ka xun yahay dhacadadii lagu hor istaagay isaga iyo kolonyadiisa, xilli uu shalay kusii socday gurigiisa ku yaalla agagaarka garoonka Aadan Cadde.

Kulankan ayaa imaanaya xili xalay uu Sheekh Shariif qaabilay wafuud ka socotay dowladda Turkiga oo dhexdhexaadin ka dhex wada mucaaradka iyo dowladda, si loo qaboojiyo xiisadda taagan.

Wafdiga Turkiga ayaa kulankii ugu horreeyay lasoo yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyagoo kala hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo arrimaha la xiriira doorashooyinka la filayo inay ka dhacaan dalka, kadibna waxaa ku xigan kulanka xalay ee dhinaca mucaaradka.

Dhanka kale, xogta la helayo ayaa tilmaamaysa in dhinacyada siyaasadda ay isku afgarteen in la magacaabo guddi farsamo oo ka shaqeeya qodobbada la isku hayo, isla markaana diyaariya hannaan lagu xallin karo khilaafaadka jira.

Dowladda Turkiga ayaa haatan si toos ah u hoggaamineysa dadaalladan dhex-dhexaadinta ah, iyadoo ka walaacsan in khilaafaadka siyaasadeed ay saameyn ku yeeshaan maalgashiga, taageerada iyo mashaariicda horumarineed ee ay sannadihii la soo dhaafay ka fulisay Soomaaliya. Turkiga ayaa daneynaya in la helo xasillooni siyaasadeed oo sii xoojisa iskaashiga iyo xiriirka labada dal.

Ciidamada dowladda oo howlgal beegsi ah ka bilaabay degmada Cabdicasiis

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee dowladda Soomaaliya, gaar ahaan Booliska iyo Nabad-sugidda ayaa saaka isku fidiyay degmada Cabdicasiis ee gobolka Banaadir, iyaga oo wada howlgallo amniga lagu xaqiijinayo, kadib dagaalkii halkaas ku dhex-maray ciidanka dowladda iyo kuwa Sheekh Shariif.

Warsaxaafadeed uu soo saaray Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir, Macallin Mahdi ayaa waxa uu ku sheegay in howlgalka uu yahay mid beegsi ah, isla markaana lagu soo aruurinayo hubka sharci darrada ah ee ay wateen ciidamadii la dagaalamay kuwa amniga ee ku sugnaa halkaasi.

“Ciidamada ammaanka ayaa ku guda jira howlgal lagu ururinayo hubkii sharci-darrada ahaa ee ay wateen maleeshiyaadkii soo weeraray Degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir, kuwaas oo lagu qariyey goobo kala duwan,” ayuu warsaxaafadeedka ku yiri Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir.

Macallin Mahdi ayaa shacabka ugu baaqay inay la shaqeeyaan ciidamada, ayna gacan ku siiyaan howlgallada ka socda degmada Cabdicasiis iyo hareeraheeda.

“Haddaba, Dadweynaha Soomaaliyeed ee dagan Degnada Cabdicasiis iyo nawaaxigeeda waxaa lagu wargelinayaa inay la shaqeeyaan hay’adaha ammaanka ee gudanaya waajibaadkooda qaran, si loo xaqiijiyo amniga iyo xasilloonida bulshada. Qofna lagama aqbali doono inuu gurigiisa ku keydiyo ama ku qariyo hub sharci-darro ah oo loogu talagalay in lagu carqaladeeyo amniga magaalada Muqdisho iyo kan guud ahaan dalka,” ayuu mar kale yiri.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay in tallaabo sharci ah oo adag laga qaadi doono cidkasta oo lagu helo hub sharci darro ah oo lagu qalqalgelin karo amniga caasimada, iyada oo dadweynaha laga codsaday inay soo sheegaan.

“Hay’adaha ammaanku waxa ay ka qaadayaan talaabo adag oo sharcigu ogolaanayo cid kasta oo lagu helo inay ku lug leedahay kaydinta, qarinta ama fududeynta dhaqdhaqaaqa hub sharci-darro ah. Muwaadin haddii aad aragto goob lagu qarinayo Hub sharcidarro ah fadlan gaarsii hay’adaha Amniga adiga oo wacaya 991ama 199,” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay Macallinka.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ayaa hadda deggan, kadib markii shalay ka guuray Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed, waxaase saaka isku geedaamay ciidanka dowladda oo wada howlgallo amni xaqiijin ah.

Israel deployed forces to Somaliland during Iran war: reports

Hargeisa, Somalia — Israel deployed special forces to Somaliland during its war with Iran, according to a CNN report published on Friday, naming the self-declared republic in northern Somalia among several locations used in a wider covert regional network.

The report, citing four sources familiar with the matter, said Mossad agents and elite Israeli military units were also sent to Azerbaijan, the United Arab Emirates and Iraq.

CNN said Israel maintained covert sites and operational bases that supported intelligence-gathering missions, drone operations and other activities during the conflict with Iran.

The report said Israel established some of the facilities with the knowledge of host authorities, while others may have operated without their knowledge. It did not say whether Somaliland authorities knew about the alleged Israeli positions.

Somaliland’s government did not immediately respond to the CNN report.

Somaliland, Israel ties

Somaliland declared independence from Somalia in 1991 but remained without formal recognition from any UN member state until Israel recognised it in December.

Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi, widely known as Irro, signed a declaration establishing full diplomatic relations.

Somalia condemned the decision as a violation of its sovereignty. The African Union and several countries reaffirmed support for Somalia’s territorial integrity after Israel’s move.

Somalia considers Somaliland part of its sovereign territory. Somaliland has governed itself for more than three decades, with its own institutions, currency and security forces, but has not gained broad international recognition.

Somaliland has previously denied claims that its recognition deal with Israel involved military bases or other security arrangements.

“The Government of the Republic of Somaliland firmly rejects false claims made by the President of Somalia alleging the resettlement of Palestinians or the establishment of military bases in Somaliland,” its foreign ministry said in January.

It said Hargeisa’s engagement with Israel was “purely diplomatic” and carried out “in full respect of international law”.

Strategic waterway

Somaliland lies near the Gulf of Aden and the Bab al-Mandab, the narrow maritime route linking the Red Sea to the Arabian Sea.

The waterway connects shipping between Europe, the Middle East and Asia and has come under repeated attack by Yemen’s Iran-backed Huthi rebels since the start of the Gaza war.

Somaliland’s port city of Berbera has become one of its most important economic assets. Dubai-based DP World operates the port, and the United Arab Emirates has developed commercial ties with Somaliland in recent years.

Somaliland has also said it plans to open an embassy in Jerusalem. Israel has said it will open representation in Hargeisa as part of the diplomatic relationship announced in December.

Somalia has rejected those steps and said no foreign state can establish relations with Somaliland as a separate country.

President Hassan Sheikh Mohamud has called the move a “great misfortune” and a betrayal of Somalia’s long-held support for the Palestinian cause.

“It is in no way possible today that a part of our country goes to Israel,” Mohamud said.

“We did not invade Israel. We did not deny its statehood. And we said, be a state,” he added.

“But it is a great misfortune for us to say we will raise a flag bearing ‘There is no god but Allah and Muhammad is the Messenger of Allah’ and say Jerusalem belongs to Israel and is Israel’s capital.”

Wider covert network

CNN’s report said Israel carried out operations from southern Azerbaijan, near the Iranian border and roughly 100 kilometres from Tabriz at its closest point.

The personnel reportedly conducted drone operations and intelligence-gathering missions.

One operation launched from Azerbaijani territory killed Rahman Moghaddam, head of the Islamic Revolutionary Guard Corps’ special intelligence operations division, on March 4, CNN reported, citing one source.

The following day, drones struck Nakhchivan International Airport and a nearby village in Azerbaijan. Baku blamed Iran for the attack, an allegation Tehran denied.

Azerbaijan’s embassy in Washington rejected CNN’s report, saying it dismissed “unfounded claims” that Azerbaijani territory had been used for operations against third countries.

Israel has close strategic ties with Azerbaijan, including in energy, defence and cybersecurity. It also has security and economic cooperation with the UAE, which normalised relations with Israel under the Abraham Accords in 2020.

CNN’s report followed earlier reports by the Wall Street Journal and New York Times that Israel had established secret facilities in Iraq during the conflict.

Axios and the Financial Times have also reported that Israel deployed troops, an Iron Dome battery and other air defence systems to the UAE during the war.

Israel has not publicly confirmed the deployments reported by CNN.

Trump not expected to recognise Somaliland, source says

Washington, USA — Somaliland’s hopes of securing recognition from President Donald Trump’s administration have suffered a fresh setback after a congressional source said Washington was not expected to recognise the breakaway region, despite months of lobbying by some of its strongest US supporters.

The source told Middle East Eye there was no sign Trump would move ahead with recognition, even though former US officials Tibor Nagy and J. Peter Pham had helped raise expectations among Somaliland’s leaders and diaspora supporters.

Their own reaction to a new State Department report to Congress appeared to show how badly the document had landed among Somaliland’s advocates in Washington.

Nagy, a former US assistant secretary of state for African affairs and a vocal supporter of Somaliland recognition, called the report an “embarrassment” on X. He said it offered only “bureaucratic blah blah” because its writers were afraid of upsetting Mogadishu.

Pham, another former senior US official and long-time advocate of stronger ties with Somaliland, also criticised the report.

He said Congress had asked the State Department to outline potential areas for improved US engagement with Somaliland but received only “two double-spaced pages” of bureaucratic language that repeated Somalia’s position.

The sharp response from two of Somaliland’s best-known advocates in Washington suggests the report has dealt a political blow to Hargeisa, where officials had hoped Trump’s return to the White House could open a path to recognition.

Recognition hopes fade

The State Department report reaffirmed US recognition of “the sovereignty and territorial integrity” of the Federal Republic of Somalia, including Somaliland.

It said Washington maintains a positive and constructive relationship with the Somaliland authorities and continues to explore additional areas of engagement. But it placed that engagement firmly within Somalia’s internationally recognised borders.

That wording goes to the heart of the dispute. Somaliland declared independence from Somalia in 1991 and has run its own institutions for more than three decades, but it has not secured broad international recognition.

Middle East Eye reported that a congressional source did not expect Trump to recognise Somaliland, despite lobbying efforts and optimism among Somalilanders following Israel’s formal recognition of the territory in December.

The source said there had “never” been a sign that the president would go through with recognition.

Mogadishu is likely to see the report as a diplomatic gain.

Somalia has strongly opposed any foreign move that treats Somaliland as a separate state, saying the territory remains part of the Federal Republic and that outside engagement with Hargeisa must not undermine Somali sovereignty.

For Somaliland, the report leaves open a more limited path: practical cooperation without recognition.

Security and Berbera

The State Department report still identifies Somaliland as a potential partner on security, trade and investment.

It points to the region’s location near Yemen and the Bab al-Mandab Strait, one of the world’s most important maritime corridors, linking the Red Sea, the Gulf of Aden and the Indian Ocean.

The report says Somaliland could play a role in shared security interests, including the freedom of commercial and military navigation.

It also notes that US Africa Command has regular engagement with Somaliland authorities and is exploring possible areas of cooperation.

Berbera remains central to Somaliland’s pitch. The port, operated by Dubai-based DP World, has attracted international interest due to its location near the Red Sea corridor and its potential as a trade route for landlocked Ethiopia.

Middle East Eye also reported that Israeli and Somaliland officials have discussed the possible establishment of an Israeli base in Berbera.

Somaliland officials have promoted access to minerals, infrastructure and military facilities as part of their case for deeper US ties. They have also argued that the region’s relative stability makes it a valuable partner in a volatile area.

But the State Department report warned that regional security concerns and the unresolved dispute over Somaliland’s status create obstacles for investment, banking and trade. It also cited Somaliland’s refusal to cooperate with national authorities as a challenge.

Advocates vent frustration

The reactions from Nagy and Pham show that the report fell far short of what Somaliland’s supporters had expected from a process mandated by Congress.

Their criticism also reflects wider frustration among pro-Somaliland voices who believed the Trump administration might be more willing to break with Washington’s long-standing “One Somalia” policy.

Instead, the report keeps US policy largely unchanged. It recognises Somaliland’s strategic value but avoids any step that would amount to diplomatic recognition.

That balance may allow Washington to expand practical engagement with Hargeisa in areas such as security, Red Sea navigation and trade. But it also signals that the United States is not ready, at least for now, to follow Israel’s recognition of Somaliland.

For Somalia, the report strengthens its diplomatic position at a sensitive moment. For Somaliland, it is a reminder that lobbying, access and strategic geography have not yet overcome the central barrier to recognition.

The angry reaction from Washington’s pro-Somaliland camp suggests they know it.

Israa’il oo ciidamo gaysay Somaliland intii uu socday dagaalkii Iran: Warbixin CNN

Hargeysa (Caasimada Online) — Israel ayaa ciidamo gaar ah geysay Somaliland intii uu socday dagaalkii ay la gashay Iran, sida ay sheegtay warbixin ay Jimcihii daabacday CNN, taas oo Somaliland ku dartay goobo dhowr ah oo lagu sheegay shabakad qarsoodi ah oo Israel ay ka sameysay gobolka.

Warbixinta, oo CNN ay sheegtay inay ku saleysay afar ilo oo xog ogaal ah, ayaa sheegtay in xubno ka tirsan Mossad iyo cutubyo sare oo ka tirsan milatariga Israel sidoo kale loo diray Azerbaijan, Imaaraadka Carabta iyo Iraq.

CNN waxay sheegtay in Israel ay lahayd goobo qarsoodi ah iyo saldhigyo hawlgal oo taageerayay uruurinta xogaha sirdoonka, hawlgallo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah iyo dhaqdhaqaaqyo kale intii uu socday dagaalka Iran.

Warbixinta ayaa sheegtay in qaar ka mid ah goobahaas lagu sameeyay oggolaanshaha mas’uuliyiinta dalalka martigeliyay, halka qaar kale ay suuragal tahay in lagu shaqeynayay iyada oo aanay ogayn. Warbixintu ma sheegin in maamulka Somaliland uu ogaa goobaha Israel lagu eedeeyay inay halkaas ka lahayd.

Maamulka Somaliland si degdeg ah ugama jawaabin warbixinta CNN.

Somaliland ayaa hore u beenisay eedeymo sheegayay in heshiiska aqoonsiga Israel uu ku jiray oggolaansho la xiriira saldhigyo milatari ama dejinta Falastiiniyiin laga soo raro Gaza.

“Dowladda Jamhuuriyadda Somaliland waxay si adag u beenineysaa sheegashooyinka beenta ah ee uu sameeyay Madaxweynaha Soomaaliya, kuwaas oo ku saabsan dejinta Falastiiniyiin iyo dhismaha saldhigyo milatari oo Israel ku yeelato Somaliland,” ayay wasaaradda arrimaha dibadda Somaliland ku sheegtay bayaan ay soo saartay bishii Janaayo.

Wasaaraddu waxay sheegtay in xiriirka Hargeysa iyo Israel uu yahay “mid diblomaasiyadeed oo keliya” isla markaana lagu wado “ixtiraam buuxa oo waafaqsan sharciga caalamiga ah”.

Somaliland waxay ku taalla meel u dhow Gacanka Cadmeed iyo Bab al-Mandab, oo ah marin badeedka isku xira Badda Cas iyo Badda Carabta.

Marinkaas ayaa muhiim u ah ganacsiga isaga kala goosha Yurub, Bariga Dhexe iyo Aasiya. Tan iyo bilowgii dagaalka Gaza, kooxda Xuutiyiinta Yemen ee Iran taageerto ayaa weerarro isdaba joog ah ka geysatay Badda Cas iyo agagaarka marin-badeedkaas.

Shabakad gobolka ah

Warbixinta CNN ayaa sheegtay in Israel ay hawlgallo ka fulisay koonfurta Azerbaijan, meel u dhow xadka Iran, una jirta magaalada Tabriz qiyaastii 100 kiilomitir halka ugu dhow.

Xubnaha halkaas loo diray ayaa la sheegay inay fuliyeen hawlgallo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah iyo hawlo sirdoon.

Hal hawlgal oo laga bilaabay gudaha Azerbaijan ayaa lagu dilay Rahman Moghaddam, oo ahaa madaxa qeybta hawlgallada sirdoonka gaarka ah ee Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iran, sida ay CNN sheegtay iyadoo soo xiganeysa hal ilo.

Maalintii xigtay, diyaarado aan duuliye lahayn ayaa duqeeyay garoonka caalamiga ah ee Nakhchivan iyo tuulo u dhow. Baku waxay weerarkaas ku eedeysay Iran, balse Tehran way beenisay.

Safaaradda Azerbaijan ee Washington ayaa diidday warbixinta CNN, iyadoo sheegtay inay iska fogeyneyso “sheegashooyin aan sal lahayn” oo tilmaamaya in dhulka Azerbaijan loo adeegsaday hawlgallo ka dhan ah dal saddexaad.

Israel waxay xiriir istiraatiiji ah la leedahay Azerbaijan, gaar ahaan dhinacyada tamarta, difaaca iyo amniga internetka. Waxay sidoo kale xiriir amni iyo dhaqaale la leedahay Imaaraadka Carabta, oo xiriir rasmi ah la yeeshay Israel sanadkii 2020, kadib heshiisyadii Abraham Accords.

Warbixinta CNN ayaa timid kadib warbixino ay hore u daabaceen Wall Street Journal iyo New York Times, kuwaas oo sheegayay in Israel ay xarumo qarsoodi ah ka sameysatay Iraq intii uu socday dagaalka Iran.

Axios iyo Financial Times ayaa sidoo kale hore u sheegay in Israel ay ciidamo, nidaamka difaaca cirka ee Iron Dome iyo qalab kale oo difaac ka geysay Imaaraadka Carabta.

Israel si rasmi ah uma xaqiijin in ciidamo iyo saldhigyo noocaas ah ay geysay meelaha ay sheegtay warbixinta CNN.

Xisbiga Shariif oo war ka soo saaray dagaalkii ay la galeen DF iyo qodobada heshiiska

Muqdisho (Caasimada Online) — Xisbiga Himilo Qaran ee uu hoggaamiyo madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed ayaa faahfaahin ka bixiyey dagaalkii ka dhacay xaruntiisa degmada Cabdicasiis ee magaalada Muqdisho, iyo heshiiska laga gaaray.

War-saxaafadeed ka soo baxay xisbiga, oo ku taariikheysnaa 6-da June 2026, ayaa lagu sheegay in weerarka lagu qaaday xarunta xisbiga uu dhacay 3-dii June, xilli ay madaxda iyo howl-wadeennada Himilo Qaran ku jireen qaban-qaabada bannaanbax nabadeed oo la qorsheynayey in lagu qabto Muqdisho 4-tii June.

Xisbiga ayaa sheegay in bannaanbaxaasi uu ahaa mid shacabka Muqdisho loogu oggolaan lahaa inay muujiyaan aragtidooda ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee dalka, balse uu si lama filaan ah u dhacay weerar lagu qaaday xaruntii howshu ka socotay.

Himilo Qaran ayaa ku eedeeyey ciidamada dowladda inay adeegsadeen hub culus, hoobiyeyaal, madaafiic iyo daroonno is-qarxiya, kuwaas oo xisbigu sheegay in markii hore loogu talagalay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

“Ciidanka nasoo weeraray waxay adeegsanayeen noocyada kala duwan ee hubkii ay noogu deeqeen dowladaha saaxiibka la ah Soomaaliya, kaasoo loogu talagalay la dagaallanka cadowga Soomaaliyeed ee argagixisada ah,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Xisbiga ayaa si adag u cambaareeyey waxa uu ku tilmaamay weerar qaawan oo lagu qaaday xaruntiisa, wuxuuna sheegay in ilaaladiisa ay ka hortageen weerarka, iyagoo muujiyey dulqaad iyo mas’uuliyad.

Qoraalka Himilo Qaran ayaa lagu sheegay in kadib weerarka ay bilowdeen dadaallo ay wadeen wakiillo ka socday beesha caalamka iyo qaar ka mid ah odayaasha dhaqanka, kuwaas oo lagu doonayey in lagu dejiyo xaaladda lana joojiyo isku dhaca.

Xisbiga ayaa sheegay in 4-tii June lagu gaaray qodobo dhowr ah, oo ay ka mid ahaayeen in si shuruud la’aan ah xabbadda loo joojiyo, ciidamada la kala qaado, lana bilaabo wada-hadallo siyaasadeed oo looga arrinsanayo mustaqbalka dalka iyo hannaanka lagu maamulayo marxaladda kala guurka ah.

Qodobada kale ee la sheegay in lagu heshiiyey waxaa ka mid ahaa in loo oggolaado ciidamada uu xisbigu sheegay in “la soo khalday” inay goobta ka jiitaan gaadiid iyo agab ka gubtay, iyo in aan ciidamo la soo dhoweyn xarunta cusub ee Himilo Qaran ee ku taalla xeebta Liido.

Hase yeeshee, Himilo Qaran ayaa ku eedeysay Xasan Sheekh Maxamuud inuu jebiyey xabbad-joojintii la gaaray, kadib markii — sida uu xisbigu sheegay — ciidamo ka tirsan NISA ay jid-gooyo dhigteen xilli kolonyo ay la socdeen wakiillo ka socda beesha caalamka ay ku sii jeedeen xarunta xisbiga.

Xisbiga ayaa sheegay in saacadihii ay xiisaddu taagneyd Shariif Sheekh Axmed uu dadaal badan geliyey in laga hortago isku dhac hor leh, lana dulqaato inta xal laga gaarayo xaaladda.

“Waxa xusid mudan in saacadihii jid-gooyada loo dhigtay kolonyada uu madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sheekh Axmed dadaal dheer ku bixiyey inaan isku dhac imaan oo la dulqaato inta xal laga gaarayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Himilo Qaran ayaa ugu dambeyn u mahadceliyey safiirradii iyo xubnihii kale ee ku baxay dejinta xaaladda, balse wuxuu sheegay in dhacdadan ay noqon doonto “taariikh madow” oo uu xisbigu ku xusuusan doono Xasan Sheekh Maxamuud.

War-saxaafadeedka Himilo Qaran ayaa imaanaya xilli dowladda Soomaaliya ay dhankeeda sheegtay in ciidamada ammaanka ay soo afjareen howlgal 48 saacadood socday oo lagu wajahiyey kooxo hubeysan oo ay ku eedeysay inay amni-darro ka wadeen Muqdisho.

Dowladda ayaa ku eedeysay siyaasiyiin mucaarad ah inay abaabuleen maleeshiyaad hubeysan, halka mucaaradka ay dowladda ku eedeeyeen inay xoog u adeegsatay khilaaf siyaasadeed oo la xiriira doorashooyinka, dastuurka iyo mustaqbalka hay’adaha dowladda.

DF oo sheegtay in maal-gelin calami ah ay ka dambeysay rabshadihii Muqdisho

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in maalgelin abaabulan ay ka dambeysay rabshadihii maalmihii la soo dhaafay ka dhacay Muqdisho, xilli ay ciidamada ammaanka ku dhawaaqeen inay soo afjareen howlgal 48 saacadood socday oo ka dhan ahaa kooxo hubeysan oo ay ku eedeysay inay xiriir la leeyihiin siyaasiyiin mucaarad ah.

Wasiirka dekadaha iyo gaadiidka badda Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa sheegay in la jebiyey dad uu ku tilmaamay kuwo “la soo abaabulay lana maalgeliyey” si ay u wiiqaan amniga iyo xasilloonida Soomaaliya.

“Shirqoolkoodii hortooda ayuu ku burburay, waxaana laga riixay bartilmaameedyadii ay doonayeen inay weeraraan,” ayuu Cabdulqaadir ku yiri qoraal uu soo dhigay bartiisa X.

Wasiirka ma magacaabin cidda uu ku eedeynayo inay maalgelisay rabshadaha, balse hadalkiisa ayaa muujinaya in dowladda ay rumeysan tahay in qalalaasaha Muqdisho uu lahaa taageero abaabulan oo ka baxsan kooxihii hubeysnaa ee goobta joogay iyo dowlado shisheeye.

“Dadka maalgeliyey mashruucan fashilmay, waxa keliya ee ay ka heleen waa jab,” ayuu yiri. “Markii ay ku guuldarreysteen ujeeddooyinkoodii, hadda waxay xisaabinayaan khasaaraha ka dhashay khaladkii ay galeen.”

Hadalkan ayaa yimid kadib markii Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya ay sheegtay in ciidamada ammaanka ay soo gabagabeeyeen howlgal 48 saacadood socday oo Muqdisho laga fuliyey, kaas oo ay sheegtay in looga hortagayey maleeshiyaad abaabulan oo doonayey inay amni-darro ka abuuraan caasimadda.

Wasaaradda ayaa sheegtay in kooxo hubeysan oo watay hub culus ay galeen xaafado ka tirsan Muqdisho, kadibna ay weerareen ciidamada booliska iyo dad rayid ah.

Waxay intaas ku dartay in ciidamada ammaanka ay si taxaddar leh ula tacaaleen kooxahaas, oo ay ku eedeysay inay abaabuleen siyaasiyiin ay ka mid yihiin ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre iyo madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed.

Dowladda ayaa sheegtay in howlgalka lagu qabtay hub ay lahayeen maleeshiyaad ay ku tilmaantay sharci-darro, islamarkaana hay’adaha ammaanka iyo kuwa garsoorka ay bilaabeen baaritaanno rasmi ah.

Waxay sheegtay in qof kasta oo lagu helo inuu qeyb ka qaatay falalkaas la horgeyn doono cadaaladda.

Dowladda ayaa sidoo kale ku hanjabtay inaysan aqbali doonin maleeshiyaad hubeysan iyo hub sharci-darro ah, iyadoo sheegtay in cid kasta oo ku lug yeelata falal noocaas ah ay wajihi doonto tallaabo adag oo sharci ah.

Mucaaradka ayaa dhankooda si adag u beeniyey eedeymaha dowladda, waxayna ku eedeeyeen maamulka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu xoog u adeegsaday siyaasiyiin ka soo horjeeda xilli uu taagan yahay muran la xiriira doorashooyinka iyo isbeddellada dastuurka.

Xasan Cali Kheyre ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh ku eedeeyey inuu amray weerar militari oo joogto ah, kaas oo uu sheegay in ujeeddadiisu ahayd in lagu dilo isaga, Shariif Sheekh Axmed, odayaal dhaqameed iyo siyaasiyiin kale.

Shariif Sheekh Axmed ayaa isna dowladda ku eedeeyey inay weerartay gurigiisa oo ku yaalla aagga Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis, isagoo sheegay in ciidamada dowladda ay hareereeyeen islamarkaana rasaas ku fureen hoygiisa.

Labada mas’uul ayaa tan iyo markaas ka baxay goobihii xiisadda badani ka taagneyd, tallaabadaas oo ilo siyaasadeed ay ku tilmaameen dadaal lagu qaboojinayo xaaladda caasimadda.

Muqdisho ayaa Jimcihii u muuqatay mid deggen, kadib maalmo ay ka jireen dhaq-dhaqaaqyo ciidan, rasaas iyo iska horimaadyo abuuray cabsi ah in khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya uu isu beddelo dagaal magaalo oo ballaaran.

Dhimasho iyo dhaawac hor leh oo ka dhashay dagaalkii DF iyo mucaaradka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ugu yaraan 13 qof ayaa lagu dilay iska hor-imaadyadii magaalada Muqdisho ku dhexmaray ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka, halka 189 kalena ay ku dhaawacmeen, sida lagu sheegay warbixin ay soo saartay hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga ee UNHCR.

UNHCR ayaa sidoo kale sheegtay in ku dhowaad 12,500 oo qoys ay ka barakaceen guryahooda, kuwaas oo ay ku jiraan haween iyo carruur, kadib rabshadihii saameeyay qaybo ka mid ah caasimadda.

Dadka dhibaatadu saamaysay ayaa u badan kuwo aad u nugul oo isugu jira haween, carruur, dad da’ ah iyo dadka qaba baahiyaha gaarka ah. Hay’adda ayaa sheegtay in dagaalku uusan u aabayeelin qaxootiga iyo magangalyo-doonka, kuwaas oo iyaguna mar kale wajahay barakac hor leh, taas oo sii murgisay xaaladdoodii markii horeba cuslayd.

“Khatarahan oo isku dhafan ayaa leh saamayn xilligan la joogo iyo mid mustaqbalka fog intaba. Dadka rayidka ah ayaa wajahaya dhibaatooyin toos ah iyo kuwo dadban, waxaana barakaca khasabka ah uu horseeday khataro labaad oo ay ka mid yihiin gabaad la’aan iyo caqabado dhanka gargaarka ah,” ayaa lagu yiri warbixinta UNHCR.

Hoos ka akhriso warbixinta oo turjuman:

Warbixin gaar ah: Saamaynta bini’aadannimo ee ka dhalatay colaaddii hubaysnayd ee magaalada Muqdisho

Xaalad bini’aadannimo oo aad u daran ayaa ka dhalatay gacan-ka-hadal hubaysan oo habeenkii 3-dii Juun ka qarxay caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho.

Dagaalkan oo u dhexeeyay ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo kooxo hubaysan oo taabacsan mucaaradka ayaa sababay khatar weyn oo soo wajahday nolosha iyo badbaadada dadka rayidka ah, xilli ay magaalada ka jireen xiisado siyaasadeed oo aad u kacsan.

Colaadda ayaa ka soo bilaabatay agagaarka Isgoyska Dabka, iyadoo si degdeg ah ugu fiday degmooyinka dadku ku badan yihiin ee Howl-wadaag, Cabdicasiis, Hodan, Wardhiigley iyo qaybo ka mid ah degmada Kaaraan.

Inkasta oo haatan ay istaagtay xabbaddii tooska ahayd, haddana saamayntii xumayd ee dhinaca bini’aadannimada iyo baahida badbaadinta shacabka ayaa weli ah mid taagan oo gargaar degdeg ah u baahan.

Xogaha hordhaca ah ee ay ururiyeen hay’adaha ilaalinta iyo badbaadada ayaa muujinaya in ilaa 12,500 oo qoys ay guryahooda ka barakaceen saacadihii la soo dhaafay.

Dadkan dhibaatadu saamaysay ayaa u badan kuwo aad u nugul oo isugu jira haween, carruur, dad da’ ah iyo dadka qaba baahiyaha gaarka ah. Dagaalkani uma uusan aabayeelin qaxootiga iyo magangalyo-doonka, kuwaas oo iyaguna mar kale wajahay barakac hor leh, arrintaas oo sii murgisay xaaladdoodii markii horeba cuslayd.

Khasaaraha nafeed ee rasmiga ah ee ilaa haatan la xaqiijiyay ayaa isugu jira ugu yaraan 13 qof oo shacab ah oo dhintay iyo 189 kale oo dhaawac ah. Sidoo kale, waxaa goobo kala duwan, gaar ahaan degmada Cabdicasiis, lagu arkayay guryo ay rasaastu halakaysay, iyadoo dad rayid ah ay ku go’doomeen xaafadahooda oo ay u suurtoobi weyday inay ka baxsadaan rasaasta, arrintaas oo khatar weyn gelisay noloshooda.

Xoogaysiga dagaalkan ka dhex qarxay goobaha sida aadka ah loo deggan yahay ayaa abuuray dhibaato dhinacyo badan taabanaysa. Khatarahan oo isku dhafan ayaa leh saamayn xilligan la joogo iyo mid mustaqbalka fog intaba.

Dadka rayidka ah ayaa wajahaya dhibaatooyin toos ah iyo kuwo dadban, waxaana barakaca khasabka ah uu horseeday khataro labaad oo ay ka mid yihiin gabaad la’aan iyo caqabado dhanka gargaarka ah.

Carqaladaynta isku-xidhka qoysaska ayaa iyaduna kordhinaysa cabsida laga qabo kala-tagga qoysaska, gaar ahaan waalidiinta iyo carruurtooda, halka xaddidaadda dhaqdhaqaaqa iyo dhibaatooyinka nafsaaniga ah ay abuureen cabsi laga qabo xadgudubyada ka dhanka ah haweenka, dhiig-miirashada iyo tacaddiyada kale.

Dhinaca kale, qaxootiga, magangalyo-doonka iyo qaybaha kale ee bulshada ee aadka u nugul ayaa wajahaya khataro gaar ah oo la xiriira badbaadadooda, waxaana arrintan sii adkeeyay aqoonsi la’aanta horseedday xannibaado dhinaca dhaqdhaqaaqa ah iyo cabsi la xiriirta xarig.

Haweenka qoysaska biila, waayeelka iyo dadka qaba baahiyaha gaarka ah ayaa xaaladdoodu uga sii dartay markii ay waayeen taageeradii bulshada iyo adeegyadii aasaasiga ahaa. Sidaas darteed, hay’adaha badbaadadu waxay ku baaqayaan gurmad loo dhan yahay oo si gaar ah wax uga qabanaya baahiyaha dadkan nugul.

Ugu dambayn, hay’adaha u dooda xuquuqda iyo badbaadada shacabka ayaa si xooggan u muujiyay walaaca qotoda dheer ee ay ka qabaan saamaynta colaaddani ku yeelatay dadka rayidka ah. Waxay ugu baaqeen dhammaan dhinacyada hubaysan inay si buuxda u dhowraan sharciga caalamiga ah ee bini’aadannimada iyo kan xuquuqda aadanaha, ayna kala saaraan dadka rayidka ah iyo kuwa dagaallamaya.

Waxaa loo baahan yahay in la ilaaliyo goobaha danta guud, isla markaana la fududeeyo gaarsiinta gargaar degdeg ah oo aan la carqaladayn. Hay’aduhu waxay xaqiijiyeen inay sii wadi doonaan indha-indhaynta xaaladda iyo qiimaynta baahiyaha, iyagoo wixii xog ah ee soo kordha la wadaagi doona bulshada.

Israel oo la ogaaday in dal kale u dhex martay basaasida Iran intii uu socday dagaalka

Dubai (Caasimada Online) – Israa’iil ayaa intii uu socday dagaalkii Iiraan si qarsoodi ah ciidamo gaar ah iyo xubno sirdoon ugu dirtay dalka Azerbaijan, sida lagu sheegay warbixin ay baahisay CNN.

Warbixinta ayaa lagu sheegay in tallaabadan ay qayb ka ahayd shabakad ballaaran oo fariisimo iyo goobo qarsoodi ah oo Israa’iil ku lahayd dalal kala duwan oo ku yaalla Bariga Dhexe.

Sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah, ciidamadaas ayaa ka hawlgalayay dhowr goobood oo ku yaalla koonfurta Azerbaijan, meel u dhow xadka Iiraan.

Qaar ka mid ah goobahaasi ayaa la sheegay inay qiyaastii 60 mayl u jireen magaalada Tabriz ee dalka Iiraan, oo ka mid ahayd magaalooyinkii ay Israa’iil weerartay intii uu dagaalku socday.

Ilo kale ayaa sheegay in halkaas la geeyay ciidamada gaarka ah ee Israa’iil, kuwaas oo qabtay hawlo sirdoon, ururinta xogta iyo hawlgelinta diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Tani waxay Israa’iil siisay fursad ay si dhow ugala socon karto xaaladda waqooyiga Iiraan iyo dhaqdhaqaaqyada ka socda halkaas.

Warbixintu waxay sheegtay in hawlgalka Azerbaijan uu ka mid ahaa shabakad saldhigyo iyo goobo qarsoodi ah oo Israa’iil ku lahayd dalal kala duwan oo gobolka ah.

Waxaa la sheegay in goobo kale ay ku yaalleen Ciraaq, Isutagga Imaaraadka Carabta iyo Somaliland.

Markii hore, goobahan waxaa loo qorsheeyay inay noqdaan meelo gurmad iyo samatabbixin loogu talagalay haddii ay dhacdo xaalad degdeg ah.

Si kastaba, markii dambe waxay isu beddeleen xarumo ciidan iyo sirdoon oo door weyn ka qaatay hawl-galladii Israa’iil.

Sida warbixintu sheegtay, saldhigyadan ayaa Israa’iil u suurtageliyay inay ciidamo ku ururiso goobo u dhow waqooyiga, galbeedka iyo koonfurta Iiraan, taasoo u sahashay inay sii waddo weerarro badan oo gudaha dalkaas ah.

Mid ka mid ah ilaha ayaa sheegay in hawlgalka ka socday dhinaca Azerbaijan ay ka qayb qaadanayeen dhowr iyo toban askari oo ay ku jireen ciidamada gaarka ah ee Israa’iil, ciidamada samatabbixinta hawada iyo xubno ka tirsan sirdoonka Mossad.

Dhanka kale, safaaradda Azerbaijan ee Mareykanka ayaa si adag u beenisay warbixinta, iyadoo sheegtay inaysan jirin wax saldhig ama hawlgal noocaas ah oo laga fuliyay dhulka Azerbaijan.

Turkiga oo dhex-dhexaadinaya DF iyo mucaaradka – Xogta kulamo dhacay iyo kuwa qabsoomaya

Muqdisho (Caasimada Online) – Wafdi sare oo ka socda dowladda Turkiga ayaa maanta magaalada Muqdisho ka bilaabay kulamo siyaasadeed oo ay la leeyihiin madaxda dowladda iyo siyaasiyiinta mucaaradka, si loo yareeyo xiisadaha siyaasadeed ee ka taagan caasimadda.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, wafdiga ayaa kulankii ugu horreeyay la yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyagoo ka wada-hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo arrimaha la xiriira doorashooyinka la filayo inay ka dhacaan dalka.

Sidoo kale, wafdiga Turkiga ayaa kulan gaar ah la qaatay Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, oo ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn uga aragti duwan dowladda federaalka.

Xubnaha wafdiga ayaa sidoo kale la kulmay hoggaanka Xisbiga Haybad Qaran, iyagoo dhageystay aragtidooda ku aaddan xaaladda siyaasadeed iyo hannaanka doorashooyinka dalka.

Xogaha ayaa tilmaamaya in wafdigu qorsheynayo inuu saacadaha soo socda kulan la yeesho hoggaamiyaha Xisbiga Wadajir, Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame, si ay uga xog wareystaan mowqifkiisa ku aaddan arrimaha taagan.

Sidoo kale, waxaa la filayaa in caawa ay wada-hadallo gaar ah la yeeshaan Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre, iyo Madaxweynihii hore, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, kuwaas oo ka tirsan madasha siyaasiyiinta mucaaradka.

Ilo xog-ogaal ah ayaa u sheegay Caasimada Online in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu muujiyay diyaar u ahaansho ku aaddan in laga wada-hadlo arrimaha muranka dhaliyay, gaar ahaan hannaanka doorashooyinka, si loo gaaro is-afgarad siyaasadeed.

Xogta la helayo ayaa sidoo kale tilmaamaysa in dhinacyada siyaasadda ay isku afgarteen in la magacaabo guddi farsamo oo ka shaqeeya qodobbada la isku hayo, isla markaana diyaariya hannaan lagu xallin karo khilaafaadka jira.

Dowladda Turkiga ayaa si toos ah u hoggaamineysa dadaalladan dhex-dhexaadinta ah, iyadoo ka walaacsan in khilaafaadka siyaasadeed ay saameyn ku yeeshaan maalgashiga, taageerada iyo mashaariicda horumarineed ee ay sannadihii la soo dhaafay ka fulisay Soomaaliya. Turkiga ayaa daneynaya in la helo xasillooni siyaasadeed oo sii xoojisa iskaashiga iyo xiriirka labada dal.

Shariif oo la gudbay ciidamo badan iyo hub culus, kuna sii jeeda xayndaabka garoonka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed oo saacad ka badan lagu xayiray degmada Shangaani ayaa haatan la gudbay ciidamo badan iyo hub culus oo ay wateen.

Dowladda Federaalka oo markii hore ku dhagtay kolonyada ciidamada Shariif ayaa ku doodeysay in ay wehliyaan gaadiid ciidan oo ka badan inta la ogol yahay, balse markii dambe way fasaxday kadib waanwaan laga sameeyay dhinacyada.

Kolonyada Shariif oo ka soo dhaqaaqay aagga Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis ayaa ku wajahnaa gurigiisa ku yaalla xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde, halkaas oo haatan xarun u ah mucaaradka dowladda.

Dhex-dhexaadiyaal ay ku jiraan Mareykan iyo Turki ayaa la sheegaya inay dhinacyada ku qanciyeen in la dejiyo xiisadda, isla markaana la bilaabo wada-hadallo masiiri ah.

Dowladda ayaa diidan mucaarad isku hubeeya gudaha caasimadda, iyadoo Sheekh Shariif uu ku adkeystay in aan laga qaadin ilaaladiisa gaarka ah, isla markaana uu diyaar u yahay inuu iska difaaco weerar kasta oo lagu soo qaado.

Si kastaba, khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.

Wada-hadalladaas ayaa diiradda lagu saarayey hannaanka doorashada, muranka dastuurka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee hay’adaha federaalka. Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.

Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.

Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.

Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Beesha caalamka ayaa dhankeeda muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.

Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.

Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale.

DF oo shaacisay inay soo afjartay ciidamada mucaaradka iyo tallaabada xigta

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in ciidamada amniga ay soo gaba-gabeeyeen hawlgal qaatay muddo 48 saac ah, kaas oo ay uga hortagayeen dhaq-dhaqaaqa ciidamada hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya ayaa lagu sheegay in lasoo afjaray maleeshiyaad abaabulan oo doonayay in ay xaalad amni darro ka abuuraan magaalada Muqdisho, kuwaas oo ay sheegtay inay soo abaabulayeen Siyaasiyiin ay ka mid yihiin Xasan Cali Kheyre iyo Shariif Sheekh Axmed.

“Maleeshiyaadkaan oo ku hubaysnaa hub culus ayaa galay xaafado ka tirsan caasimadda ka dibna waxa ay weerarro ku qaadeen ciidamada Booliska iyo dadka Shacabka ah iyaga oo adeegsanaya hub culus. Ciidamada amniga ayaa si taxadar leh ula fal galay maleeshiyaadkaas oo ay soo abaabuliyeen Siyaasiyiin ay ka mid yihiin Xasan Cali Khayre iyo Shariif Sheekh Axmed,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka dowladda.

Wasaaradda ayaa sheegtay in intii uu socday hawl-galka waxa ay ciidamada amnigu hubka dhigis ku sameeyeen maleeshiyaadkii sharci-daradda ahaa, sida hadalka u dhigtay.

Sidoo kale waxay sheegtay in hay’adaha amniga iyo kuwa garsoorku bilaabeen baaritaan rasmi ah oo arrintaan la xiriira, isla markaana cadaaladda la hor gayn doono cidkasta oo ku lug yeelata fal danbiyaadkaan culus.

“Dowladda Soomaaliya waxa ay u aragtaa falalka nuucaan ah kuwa aan la aqbalikarin, ka baxsan sharciga kana jawaabaya dano cadaw oo gudaha iyo dibadda ah, waxaana dowladdu cadaynasaa in kaliya ciidamada amnigu ay yihiin cidda haysankarta hub sharci, wixii kasoo harana aan la qabalidoonin,” ayaa lagu yiri qoraalka dowladda.

War-saxaafadeedka ayaa lagu caddeeyay in dowladda aysan marna aqbali doonin maleeshiyaad iyo hub sharci darro ah, iyadoo cidkasta oo ku dhaqaaqda fal nuucaas ahna ay la kulmi doonto talaabo adag oo sharci ah.

“Dowladda Federaalka ah waxa ay ugu digaysaa shaqsi iyo koox kasta oo ku hawlan falalka nuucaan ah in ay ka digtoonaato kana waantawdo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka dowladda.

Banaanbaxyo dad ku dhinteen oo ka dhacay Somaliland

0

Sheekh (Caasimada Online) – Banaanbaxyo hor leh ayaa ka dhacay degmada Sheekh ee gobolka Saaxil, kuwaas oo ka dhashay xarigga Suldaan Qabille oo dhawaan lagu xiray degmada Mandheera ee isla gobolkaas.

Banaanbaxyadan oo billowday shalay ayaa la xaqiijiyay inay ku geeriyootay ugu yaraan hal qof, halka qof kalena uu ku dhaawacmay.

Banaanbaxa ayaa ku billowday dadweyne ka caraysan xarigga suldaanka oo isugu soo baxay magaalada Sheekh, waxaana xaaladdu isu beddeshay rabshado iyo iska hor imaad dhexmaray ciidamada ammaanka iyo dibadbaxayaasha.

Wararka laga helayo degmada ayaa sheegaya in qofka ku geeriyooday banaanbaxa, oo lagu magacaabi jiray Canab Cumar Jaamac, halka qof kale uu dhaawac kasoo gaaray rabshadihii la socday dibadbaxa. Lama shaacin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan xaaladda caafimaad ee qofka dhaawacmay.

Qaar ka mid ah dibadbaxayaasha ayaa ku eedeeyay ciidamada ammaanka inay adeegsadeen rasaas si ay u kala eryaan dadka banaanbaxayay. Mid kamid ah dadka ka qaybgalay dibadbaxa ayaa sheegay in shacabka la beegsaday xilli ay cabanayeen xarigga suldaanka.

Dhanka kale, Garyaqaan Guleed Dafac oo u ololeeya dib-u-habeynta hay’adaha booliska ayaa ku baaqay in dhacdada lagu sameeyo baaritaan madax-bannaan oo daahfuran. Wuxuu sheegay in sharci ahaan awoodda ay boolisku adeegsanayaan ay tahay mid ku saleysan heerka khatarta ay wajahayaan.

Ilaa iyo hadda, xukuumadda Somaliland kama aysan hadlin dhacdada ka dhacday degmada Sheekh iyo eedaha loo jeediyay ciidamada ammaanka. Sidoo kale, ma jiro war rasmi ah oo laga soo saaray sababta keentay dhimashada iyo dhaawaca ka dhashay rabshadaha.

Dhacdadan ayaa mar kale dib u soo nooleysay doodaha la xiriira qaabka ay ciidamada booliska Somaliland ula tacaalaan dibadbaxyada iyo isu-soo-baxyada dadweynaha, kuwaas oo marar badan sababay muran iyo eedeymo la xiriira adeegsiga awoodda.

Sanadihii u dambeeyay, booliska Somaliland ayaa wajahaya dhaleeceyn ku saabsan adeegsiga awood xad-dhaaf ah marka ay dhacaan banaanbaxyo. Sannadkii 2025, ugu yaraan 19 qof ayaa ku dhintay dibadbaxyo ka dhacay magaalada Boorama, halka sannadkii 2023 ay ugu yaraan toddobo qof ku dhinteen dibadbaxyo ay abaabuleen xisbiyada mucaaradka.

Dhacdooyinkaas ayaa horseeday baaqyo uga yimid ururrada bulshada rayidka ah iyo dadka u dooda xuquuqda aadanaha, kuwaas oo dalbanaya in dib-u-habeyn lagu sameeyo habka loo maareeyo dibadbaxyada.

Inkastoo xukuumadda Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro ay hore u sheegtay in la xoojin doono ilaalinta xuquuqda shacabka isla markaana la yareyn doono adeegsiga xoogga, haddana dhacdooyinka soo noq-noqday ee dhimashada iyo dhaawaca sababay ayaa sii kordhinaya su’aalaha laga qabo hirgelinta ballanqaadyadaas.

Xog: Shariif oo ugu dambeyn ogolaaday inuu ka guuro Mirinaayo

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa ugu dambeyn go’aansaday inuu ka guuro aagga Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis, halkaas oo uu ku sugnaa maalmihii la soo dhaafay xilli ay cirka isku shareertay xiisadda siyaasadeed iyo tan amni ee ka taagan caasimadda.

Wararka la helayo ayaa sheegaya in Sheekh Shariif uu haatan dib ugu laabanayo gurigiisa ku yaalla aagga garoonka diyaaradaha Aadan Cadde, kadib maalmo ay magaalada ka dhaceen iska-horimaadyo u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka.

Go’aankan cusub ayaa yimid iyadoo maanta xaaladda Muqdisho ay u muuqato mid deggan marka loo eego maalmihii la soo dhaafay, kuwaas oo lagu arkay dhaq-dhaqaaqyo ciidan iyo iska horimaadyo walaac ku abuuray shacabka ku nool caasimadda.

Ilo xog ogaal ah ayaa sheegaya in Sheekh Shariif uu weli ku adkeysanayo in aan laga qaadin ilaaladiisa gaarka ah, isla markaana uu diyaar u yahay inuu iska difaaco weerar kasta oo lagu soo qaado, arrintaas oo qeyb ka ahayd qodobada ugu waaweyn ee looga hadlayay dhex-dhexaadinta labada dhinac.

Lama oga sababta rasmiga ah ee keentay isbeddelka ku yimid mowqifka madaxweynihii hore, maadaama uu xalay diidanaa codsiyo uga yimid odayaal iyo dhinacyo kale oo ku saabsanaa inuu ka guuro Mirinaayo kuna laabto aagga garoonka diyaaradaha.

Si kastaba, tallaabadan ayaa loo arkaa mid yareyn karta xiisadda siyaasadeed iyo tan amni ee ka taagan Muqdisho, maadaama ay meesha ka saarayso mid ka mid ah qodobadii ugu muranka badnaa ee maalmahan taagnaa.

Sida ay tilmaamayaan xogaha la helayo, dadaallada waanwaanta ee socday labadii maalmood ee la soo dhaafay ayaa u muuqda kuwo miro dhalay, iyadoo hadda la dareemayo jawi wada-hadal oo ka xoog badan sidii hore.

Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in ergada dowladda ay aqbashay inta badan qodobadii ay soo bandhigeen dhinacyada mucaaradka, inkastoo ay jirto cabsida in xaaladdu isbeddeli karto waqti kasta, maadaama dowladda ay heshiiska u aragto guul-darro siyaasadeed oo gaartay.

Sidoo kale, waxaa maanta la filayaa inay magaalada Muqdisho ka billowdaan kulamo hordhac ah oo looga hadlayo xaaladda dalka iyo khilaafaadka siyaasadeed ee taagan, iyadoo dowladda Turkiga ay door dhex-dhexaadin ah ka qaadaneyso dadaallada lagu raadinayo xal waara oo lagu dejiyo xiisadda siyaasadeed ee Soomaaliya.

Xamza oo magacaabay guddi ka kooban 13 xubnood + Shaqada loo igmaday (Magacyada)

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa maanta magacaabay guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ee sanad-guuradii 66-aad ee 26-ka Juun iyo 1-da Luulyo 1960.

Guddigan ayaa mas’uul ka noqon doona diyaarinta, isku-dubbaridka iyo hirgelinta munaasabadaha lagu xusayo maalmaha taariikhiga ah ee xorriyadda iyo midnimada Soomaaliya.

“Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya oo ka duulaya Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana gudanaya mas’uuliyadda dowladda ka saaran xuska maalmaha xorriyadda iyo midnimada dalka, waxa uu magacaabay guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ee sanad-guuradii 66-aad,” ayaa lagu yiri wareegto kasoo baxay xafiiska Ra’iisul Wasaare Xamza.

Waajibaadyada kale ee guddiga waxaa ka mid ah xiriirinta hey’adaha dowladda iyo dhammaan dhinacyada kale ee ka qeyb qaadanaya dabaal-degyada, jaangoynta iyo maareynta kharashaadka ku baxaya xuska, magacaabista guddi heer farsamo ah oo abaabula munaasabadaha kala duwan iyo sugidda amniga goobaha lagu qabanayo xafladaha iyo munaasabadaha la xiriira xuska.

Xubnaha guddiga qaban-qaabada maalmaha xorriyadda iyo midnimada ayaa kala ah:

  1. Wasiir Cali Yuusuf Cali (Xoosh) – Guddoomiye
  2. Wasiir Jeneraal Bashiir Maxamed Jaamac (Goobbe) – Xubin
  3. Wasiir Maxamed Cabdi Xayir (Maareeye) – Xubin
  4. Wasiir Khadiijo Maxamed Al-Makhzuumi – Xubin
  5.  Wasiir Xasan Xuseen Maxamed (Eelaay) – Xubin
  6. Wasiir Axmed Macalin Fiqi – Xubin
  7. Wasiir Cabdifataax Qaasim Maxamuud – Xubin
  8. Wasiir Maxamed Cabdiqaadir Cali – Xubin
  9. Wasiiru Dowlaha Xirsi Jaamac Gaani – Xubin
  10.  Wasiiru Dowlaha Maxamed Cali Xagaa – Xubin
  11. Wasiiru Dowlaha Nuura Mustaf Guudoow – Xubin
  12. Guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) – Xubin
  13. Agaasime Maxamed Cabdiraxmaan Maxamed (Boolbool) – Xoghaye

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa guddiga faray in ay si dhow uga shaqeeyaan diyaarinta munaasabadaha xuska maalmaha xorriyadda iyo midnimada, si loo muujiyo qiimaha taariikheed ee maalmahan, loona xoojiyo dareenka waddaniyadda, midnimada iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed.