Qashinka buux dhaafiyay xaafadaha Muqdisho ayaa sii yaraanaya taa oo looga mahdinayo ololaha nadaafadeed ee ay ku dhawaaqday xukuumadda Soomaaliya ayna dhaqan-galinayaan muwaadiniin is-xil-qaamay.

Ololaha ayaa bilowday 26-kii January, waxa uuna socon doonaa hal todobaad, ama ka badan haddii loo baahdo, si loo qurxiyo loona nadiifiyo 16-ka degmo ee gobolka Banaadir.

Is-xil-qaamayaasha ayaa sheegaya in ayasan shaqadooda ku doonayn abaal-marin, laakiin si arrinka xallad loogu yeelo, xukuumadda Soomaaliya ayaa lacag caddaan ah ugu yaboohaysa degmooyinka gala kaalimaha hore ee nadaafadda.

“Waxaan ku bixin doonnaa abaal-marin degmooyinkii kaalimaha hore ka gala tartanka nadaafadda Muqdisho,” ayuu yiri Ra’iisul-wasaare Cabdi Faarax Shirdoon 21-kii January. “Degmada guulaysata waxa ay heli doontaa $15,000 oo doollar, tan labaad $10,00, halka tan seddexaadna ay heli doonto $5,000.”

Dowladda federaalka ah ma aanay sheegin shuruudaha lagu xulanayo kuwa guulaysta marka uu ololaha dhammaado Jimcaha (1-da February), ama haddii loo baahanyahay in degmada guulaysata ay lacagta ku kharasha garaynayso mashruuc mucayan ah.

Agaasimaha waaxda fayadhowrka gobolka Banaadir Xuseen Warsame Abtidoon ayaa sheegay in howlaha nadaafadda ay si wanaagsan u socdaan, iyadoo 200 oo qof oo is-xil-qaame ay ka qeyb qaadanayaan degmo walba.

“Waxaannu doonaynaa in aan ololaha nadaafadda ku dhameystirno todobaad gudihii, balse waqtiga waa la kordhinayaa haddii ay lagama maarmaan noqoto si Muqdisho looga dhigo magaalo nadiif ah oo faya qabta,” ayuu yiri

Abtidoon ayaa sheegay in ololaha uu isbedel weyn ka sameyn doono xaaladda fayadhowrka ee Muqdisho, uuna ku rajo waynyahay in uu soo celiyo bilicdii magaalada.

Degmooyinka oo u baratamaya abaal marinta koowaad

Cumar Cabdule Cusmaan, oo ah guddoomiyaha degmada Heliwaa, ayaa sheegay in nadaafadda ay si wanaagsan uga socoto aaggiisa.

“Waxaan ku rajo waynahay in degmadayda ay guulaysan doonto maxaa yeelay waxaannu samaynaynaa dadaal dheeri ah si aan u hagaajino nadaafadda guud ee degmada Hiliwaa,” ayuu yiri. “Haddii aan ku guuleysano tartankan waxaan u balan-qaadaya in lacagta abaal-marinta ahi ay tahay mid go’aankeedu leeyihiin dhammaanka dadkii u guntaday howsha nadaafadda ah.”

Deeqa Cabduqaadir, oo ah guddomiyaha degmada Warta Nabadda, oo markii hore loo aqoon jiray Wardhiiglay, ayaa sheegtay in 200 ee iskood wax u qabsadayaasha nadiifinaya degmada aanay filaynin in lagu abaal-mariyo dadaalkooda. Saas ooy tahayna, waxa ay wali ku rajo wayntahay in ay guulaysanayaan.

“Waan ku hanweynnahay in degmada Warta Nabadda ay noqon doonto tan kaalinta koowaad ka gasha tartanka ololaha usbuuca nadaafadda ee Muqdisho,” ayay tiri. “Si adag ayaannu u shaqeyn doonnaa si aan u guulaysanno.”

Iskood wax u qabsadayaasha ragga iyo dumarka ah ee ka qeyb qaadanaya ololaha todobaadka soconaya waxaa soo xulay odayaasha xaafad walba, sida ay sheegayaan guddoomiyayaasha degmooyinka. Iskood wax u qabsadayaasha waxa ay shaqaynayaan laga bilaabo 8:00 subaxnimo ilaa 12:00 duhurnimo maalin walba, iyadoo xaafad walba loo diro 15 ilaa 20 qof.

ICusmaan Cabdi, oo ah 36-jir kana mida mutawiciinta ayaa sheegay in uu doonayo in uu qeyb ka noqdo dadaallada nadaafadda loogu soo celinayo Muqdisho, gaar ahaan degmada Warta Nabadda oo uu ku noolyahay.

“Qof lacag nagu siiya ma jiro howshan nadaafadda ah ee aan wadno,” ayuu u sheegay Sabhi. “Waxaanu rabnaa in aan hagaajino nadaafadda degmadeena, kaas oo wax weyn katari doona nolasheenna waayo horey ayaa loo yiri ‘inta uu qashinka kuu jiro ayuu cudurkuna kuu jiraa’.”

Dr. Axmed Maxamed Sheekh, oo ku takhasusay caafimaadka guud, ayaa sheegay in ololaha nadaafadda uu yahay mid yar balse uu bilow muhiim ah u yahay caasimadda.

Waxa uu sheegay in Muqdisho ay u baahantahay olole nadaafadeed oo ballaaran maxaa yeelay majirto cid u istaagtay in ay nadiifiso magaalada 20 sano. “Todobaad kuma filna in lagu nadiifiyo Muqdisho, waana in si joogto ah loo qorsheeyaa,” ayuu sheegay.

“Waxaan aaminsanahay in dhibaatada ugu weyn ee ina haysata ay tahay nadaafadda xumida ka jirta waddanka oo dhan,” ayuu yiri. “Waxaan ka rajaynaynaa maamulka cusubi in uu la tacaalo dhibaatadaa.”

Isha: Sabahi Online

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somalia Xasan Sheikh Maxamuud ayaa booqasho ku jooga magaalada Brussels ee xarunta Midowga Yurub, halkaasi oo uu kula kulmayo madaxda ururkaas, oo dowladda Somalia inay caawiyaan usoo jeestay markan.

Madaxweynaha waxaa socdaalkiisa ku wehliya wasiiru dowlaha madaxtooyada Faarax Sheikh Cabdulqaadir iyo wasiirka arrimaha dibedda ahna ra’iisul wasaare  ku xigeen Fowsiya Yuusuf Xaaji Aadan.

Daawo Sawirrada socdaalka madaxweynaha

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa wareysi uu kaga hadlayo socdaalkiisa magaalada Brussels ee xarunta Midowga Yurub siiyay idaacadda BBC-da, isaga oo qeybta dambe ee wareysigaasna si xikmadeysan oo cajiib ah uga hadlay arrinta Somaliland.

Madaxweynaha ayaa ugu horeyn waxa uu sheegay in si wanaagsan loogu soo dhaweeyay xarunta Midowga Yurub.

Madaxweynuhu waxa uu sheegay in ay ka wada hadleen wax uu ugu yeeray ‘waayaha cusub’ ee Soomaaliya ay gashay iyo sida ay u wada shaqeyn lahaayeen dowladda Soomaaliya iyo Midowga Yurub

Madaxweynaha ayaa shaaca ka qaaday inay aad isku af garteen, isla markaana Midowga Yusub uu diyaar u yahay in dowladdiisa ay ka taageeraan dhinacyo fara badan, sidii dalka dib loogu dhisi lahaa.

Waxa uu sheegay in la dejinayo qorshooyin badan oo la xiriira tobanka sano ee soo socota Soomaaliya waxa ay u baahan tahay.

Madaxweynuhu waxa kale oo uu ka hadlay hadalkii Madaxweynaha Somaliland, Axmed Maxamed Maxamuud Siilaanyo oo uu sheegay in aqoonsiga dowladda Soomaaliya ay heshay ay tahay mid maslaxad ugu jirto dadka Soomaaliyeed meel walba oo ay joogaan.

Madaxweynuhu waxa uu sheegay in aanay jiri doonin cid la qasbayo ama dhibaato loo geysanayo, oo ay dowladdiisu ka shaqeyn doonto midnimada umadda Soomaaliyeed.

Kulanka Brussels

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh ayaa waxa uu la kulmay guddoomiyaha Guddiga Yurub Jose Manuel Barroso, Madaxweynaha Golaha Midowga Yurub Herman Van Rompuy.

Masuuliyiinta ayaa waxa ay ka wada hadleen sidii Midowga Yurub gacan u siin lahaa dowladda Soomaaliya oo ay sheegeen inay horumar wanaagsan sameysay labadii sano ee u dambeeyay.

Kulanka kadib waxa ay shir jaraaid ku qabteen xarunta Midowga Yurub ee magaalada Brussels.

Waxaa ka hadashay booqashada Madaxweynaha Catherine Ashton oo wakiilka sare ee Golaha Midowga Yurub.

Baroness Catherine Ashton, waxa ay sheegtay in ay wax wanaagsan tahay waaga cusub ee Soomaaliya u bilowday. Waxa ay sheegtay inay ku faraxsan tahay in xiriirka u dhexeeya Midowga Yurub iyo Soomaaliya uu gacan ka geystay aasaaska horumarka Soomaaliya.

Waxa ay sheegtay in dhawaan ay qabanqaabinayaan shir Soomaaliya ku saabsan oo ka dhici doona Brussels, kaasi oo ay sheegtay inuu la soo bixi doono qorshe cusub oo Soomaaliya lagu siinayo taageero siyaasadeed, ammaan iyo horumarineed.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo isna hadlay ayaa sheegay in Soomaaliya ay taagan tahay halkii ay Yurub taagenyd sanadkii 1945, oo wax walba burbureen ayna u baahan yihiin taageerada beesha caalamka, gaar ahaan midda Midowga Yurub.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa ku yimid magaalada Brussels booqasho rasmi ah oo uu ka helay Midowga Yurub sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay dowladda Soomaaliya.

Dhageyso Wareysiga Madaxweyne Xasan ee BBC

Wafdi uu hogaaminayo Ra’isulwasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdi Faarax Shirdoon (Saacid) oo maanta kormeerayey deegaanno iyo degmooyin ka tirsan gobolka Shabeelada Hoose ayaa goor dhow soo gaaray magaalada Marka ee xarunta gobolka Shabeelada Hoose.

Wafdiga Ra’isulwasaaraha ayaa waxaa magaalada Marka kusoo dhaweeyey mas’uuliyiinta maamulka degmada,kan gobolka,saraakiil,waxgarad iyo qeybaha kala duwan ee Bulshada ku dhaqan magaalada Marka Cadeey ee xarunta gobolka Shabeelada Hoose.

Ra’isulwasaaraha Wafdigiisa waxaa ka mid ah Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane C/xakiin Maxamuud Xaaji Fiqi,Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka Mudane C/kariin Xuseen Guuleed,Wasiirka Garsoorka iyo Cadaalladda Mudane C/laahi Abyan Nuur,Wasiirka Wasaaradda Warfaafinta,Isgaarsiinta iyo Gaadiidka Mudane C/laahi Ciilmooge Xirsi,Wasiirka Wasaaraddda Maalliyadda iyo Qorsheynta Mudane Maxamuud Xasan Suleymaan,Taliyaha Ciidammada Xoogga Dalka Soomaaliyeed Sareeye Gaas C/qaadir Sheekh Cali Diini,Agaasimaha Guud ee Hay’adda Nabad Sugidda Qaranka Soomaaliyeed Eng Axmed Macalin Fiqi,Taliyaha Ciidammada Booliiska General Shariif Sheekh Unaa Maye iyo xildhibaanno.

Waxaa hada ka soconaya xarunta maamulka gobolka Shabeelada Hoose kulan uu Ra’isulwasaaraha Xukuumadda la leeyahay qeybaha kala duwan ee bulshada kulankaasi oo Ra’isulwasaaraha iyo wafdigiisa ay warbixinno kaga dhageysanayaan qeybaha kala duwan ee bulshada iyo mas’uuliyiinta maamulka degmada iyo kan gobolka Shabeelada Hooseba.

Qaar ka mid ah Waxgaradka magaalada Marka oo khudbaddo ka jeediyey kulanka hada soconaya ayaa ballan qaaday iney hiil iyo hooba la garab taaganyihiin sidii loosoo celin lahaa sharafta,karaamada iyo dowladnimada umadda Soomaaliyeed.

Ra’isulwasaaraha iyo xubanaha Wasiirrada ee la socda ayaa khudbaddo u jeedin doona qeybaha kala duwan ee kasoo qeybgalay kulankan ayadoo Ra’isulwasaaraha iyo xubnaha la socdana ay bulshada u sharixi doonaan qorshe howleedka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya,kadib kulankana Ra’isulwasaaraha wuxuu booqan doonaa magaalada qeybo ka tirsan.

Wafdiga Ra’isulwasaaraha iyo wafdigiisa waxey saakay kasoo ambabaxeen magaalada Muqdisho oo ay kasoo raaceen diyaarad  Helicopter ah oo ay ugasoo degeen deegaanka Shalaanbood oo ay gaadiid kasoo raaceen kuna yimaadeen magaaalada Marka.

Brussels (Caasimada Online) Ra’iisal wasaare ku xigeenka ahna wasiirka arrimaha dibedda Soomaaliya Marwo Fowsiyo Yuusuf Xaaji Aadan ka mid ah wafdi madaxweynaha Soomaaliya uu hoggaaminaayo oo ku sugan Brussels ayaa sheegtay arrimo dhowr ah.

Marwo Fowsiyoo wareysi siiyay wakaalada wararka Shiinaha ee Xinhua, ayaa ugu horreyn waxa ay ka hadashay xiriirka Soomaaliya iyo Shiinaha, waxana ay sheegtay in uu wanaagsan.

Wasiiradda ayaa sidoo kale daaha ka qaatay in dowladda Shiinaha ay ka hirgelisay Soomaaliya dhowr mashruuc oo ay ka mid yihiin: dhismaha isbitaallo, garoonka kubadda cagta ee Mogadishu Stadium iyo weliba waddada isku xirta gobollada Koonfureed iyo kuwa Waqooyi ee Soomaaliya.

“Shiinuhu wuxuu ahaa saaxiibka wanaagsan ee Soomaaliya tan iyo sannadkii 1960-kii. Markii Shiinaha la godoomiyay, waan caawinnay Shiinaha , oo dedaal ayaan u galnay siddii ay ugu biiri lahaayeen QM,” ayay tiri Marwo Fowsiyo.

Wasiirradda ayaa sidoo kale sheegtay in dowladda Shiinaha ay hadda diyaar u tahay siddii markale u caawin lahayd dowladda Soomaaliya. “Soomaaliya waxa ay ka gudbaysaa colaadii la hartay muddada ka badan 20-ka sano, waxayna u socotaa dib u dhiska dalka iyo dhinaca horumarka,” ayay tiri wasiirradda.

Marwo Fowsiyo ayaa sheegtay in xukuumadda Soomaaliya ay ku shaqeynayso lix tiir oo waaweyn, taasoo uu ku dhawaaqay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Waxa ay tiri lixdaas waxa ay xoogga saari doonaan sugidda ammaanka, cadaaladda iyo weliba maareynta dhaqaalaha dalka.

Wasiiradda ayaa sheegtay in amniga ka dhashay dalka bil kasta ay dalka yimaadaan ilaa 1,000 qof kuwaasoo badan kood deegan ahaan ka sameesta dalka.

Ugu dambeyn, wasiiraddu waxay sheegtay in ciidamada AMISOM ay door wanaagsan ka qaateen sidii deggenaashaha dalka loosoo celin lahaa, mar uuna ayayna dalka ka baxayaan. Iyadoo xustay in bixitaankoodu uu ku xiran yahay marka la xoojiyo ciidamada dowladda Soomaaliya.

Dowladda Soomaaliya ayaa hadda dooneysa in ay iskaashi fiican la yeelato waddamada caalamka gaar ahaan kuwa dhaqaalaha badan leh.

Caasimada Oline

Xafiiska Wararka Brussels