27.7 C
Mogadishu
Tuesday, May 12, 2026

Gulf States ‘pushing migrant workers into lethal heatwaves’

Doha (Caasimada Online) – A recent study has painted a grim picture for migrant workers in the Gulf states, uncovering their exposure to potentially lethal temperatures.

The research, entitled ‘Killer Heat,’ was released on Tuesday by the Vital Signs Partnership, a conglomerate of organizations investigating migrant worker fatalities.

The report underlined an alarming situation in Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia, and the UAE.

In these countries, migrant laborers face severe risks of heat-related injuries and ailments. The Gulf region experiences between 100 to 150 days of extreme heat annually, with daily temperatures exceeding 40ºC.

Nicholas McGeehan, co-director of FairSquare, one of the NGOs part of the global partnership, painted an alarming picture of the situation.

“The climate change projections for the Gulf in this report are as horrifying as the personal accounts of the workers exposed to 2023 temperatures in countries like the UAE,” he said.

Climate change is expected to exacerbate the situation, with the report citing research that predicts significant increases in these extreme temperatures.

If global temperatures rise by 1.5%, the UAE will witness a 51% surge in days exceeding 40ºC by 2050. The scenario is more terrifying if global temperatures jump by 3%, resulting in a 98% spike.

Human toll of the heat

The World Health Organisation has warned that such temperatures could trigger “a cascade of illnesses,” including heat cramps, heat exhaustion, heat stroke, and hypothermia.

Heartrending stories of affected workers like Ganesh, a Nepalese lifeguard working in the UAE, give a human face to these statistics.

Upon returning to Nepal, Ganesh, diagnosed with kidney failure, recalled the unbearable conditions.

“The ground was so hot I couldn’t touch it barefoot. It would burn my skin. You can’t imagine how hot it was,” he said.

He believes the harsh working conditions and poor living standards contributed to his declining health.

The chronic Kidney disease epidemic

The report identifies growing global concerns over chronic kidney disease.

This fatal loss of kidney function appears more prevalent among those performing physically demanding tasks in high-temperature environments.

A nephrologist in Dhaka, Bangladesh, revealed that he has seen several patients returning from Gulf countries with kidney problems, which he ascribes to heat exposure and dehydration.

The issue has hit home in Nepal, as noted by Rishi Kumar Kafle, chief nephrologist at Nepal’s National Kidney Centre.

“Nepali workers go to the Gulf to earn money but return with kidney disease,” he said, lamenting, “Why are these wealthy Gulf nations not doing anything for these workers?”

Despite laws in Gulf countries that prohibit work during specific hours in the summer, these measures are deemed insufficient by the report.

The researchers recommend adopting a risk-based rather than a calendar-based approach, mandating breaks in shaded areas, and ensuring access to water and chilled food storage.

The report also pushes for free healthcare for low-income migrant workers, regardless of immigration status, and funding healthcare costs for those returning home with chronic kidney disease.

The spotlight on Gulf countries

As the UAE gears up to host Cop28, the UN climate change conference, later this year, it is facing increasing criticism over its climate and human rights record.

The issue of migrant worker welfare has taken center stage, as McGeehan pointed out.

“The UAE and other Gulf states should be prepared to address the appalling impact of their systematic failure to provide basic protection to the people whose labor sustains their extremely wealthy societies,” he emphasized.

The report represents the collaborative effort of numerous NGOs, including the Center for Migrant Advocacy in the Philippines, the Law and Policy Forum for Social Justice in Nepal, Justice Project Pakistan, the Refugee and Migratory Movements Research Unit in Bangladesh, and FairSquare in the UK.

The collective voice of these organizations aims to shed light on a systemic failure to protect vulnerable migrant workers in the Gulf region.

Daawo: Gudoomiyaha cusub ee Gedo oo Garbahaarey gaaray, kuna dhawaaqay…

0

Garbahaareey (Caasimada Online) – Guddoomiyaha cusub ee dhawaan uu madaxweyne Axmed Madoobe u magacaabay gobolka Gedo Cabdullaahi Cabdi Jaamac (Shimbir) ayaa maanta gaaray magaalada Garbahaareey ee gobolkaasi.

Guddoomiye Shimbir oo dhowr jeer uu maamulkii hore ee gobolka ka hor istaagay inuu tego halkaas, ayaa ugu dambeyn maanta gaaray Garbahaareey, halkaasi oo si weyn loogu soo dhaweeyay.

“In badan ayaa idin salaamaya soo dhaweyntiina aan hore loo sii sheegin haddana uu hoolka idin deeqi waayay aad ayaa idinkaga mahadcelinayaa, maamulka degmada oo guddoomiye Xasan ugu horreeyo waa u mahadcelinayaa,” ayuu yiri guddoomiyaha cusub ee gobolka Gedo.

Waxa uu intaas sii raaciyay “Dadka dad hore usii diyaar garoobay ma ahan, inbadan ayaa wada-hadli doonaa oo sida uu guddoomiye Macalimow iyo guddoomiye Xasan ay sheegeen wax badan oo dadka anfaca ayaa qaban doonaa.”

Guddoomiye ayaa waxa uu sheegay in maamulkiisa cusub uu qabanayo shirweyne loo dhan yahay oo dib-u-heshiisiin iyo wada-tashi ah, “Cid walba oo reer Garbahaareey ah waxaan rabnaa inay imaato, oo xor ayay u tahay in ay imaato halkaan.”

Waxa uu ballan-qaaday in aysan mardambe dhici doonin shaqsi siyaasi ah laga celiyo gobolka Gedo, sida uu maamulkii hore uu dhowr jeer ku sameeyay guddoomiyahan.

“Waad ogtihiin aniga waa la icel-celiyay, laakiin hadda kadib cidna lama celin doono oo qoladii i celinaysay xitaa waa fasaxan yihiin waa imaan karaan, cid dambe oo Helicopter hasoo raacdo ama dhul ha soo marte meel aan airport aheyn ka imaan doonta majirto gadaashay.”

Guddoomiye Shimbir ayaa sidoo kale halkaasi ka wada kulamo uu la leeyahay siyaasiyiinta, odayaasha iyo saraakiisha deegaanka, kuwaasi oo uu kala hadlayo sidii ay ula shaqeyn lahaayeen maamulkiisa cusub.

Mudane Shimbir ayaa hore dhowr jeer ugu fashilmay inuu tego magaalada Garbahaareey, kadib markii ay is-hortaag ku sameyeen xubno ka tirsan maamulka horay ugu magacawna gobolkaasi iyo dad deegaanka ah.

Si kastaba, illaa hadda si rasmi ah looma oga waxa lagu qanciyay dadka reer Garbahaareey oo horey saluug uga muujiyay siyaasada Axmed Madoobe, mana jirro wax war ah oo kasoo baxay maamulkii hore ugu magacawna gobolka ee diiday socdaalka maamulka cusub.

Hoos ka daawo muuqaalka

Goorma ayaa loo garqaadi doonaa qoyska Ikraan Tahliil iyo xubnaha u eedeysan?

Muqdisho (Caasimada Online) – Labo sano ayaa laga jooga markii la waayay Ikraan Tahliil Faarax oo aheyd sarkaalad ka tirsan hay’adda Sirodoonka iyo Nabad-sugida Qaranka ee NISA. Xilligaas waxaa hay’adda madax ka ahaa Fahad Yaasiin Xaaji Daahir.

Gabadhaan ayaa qoyskeeda sheegeen in gurigii ay deganeyd looga soo qaaday gaari ay hay’adda NISA laheyd, xilli Muqdisho u dabaal-degaysay habeenkii xoriyadda ee 26-kii June.

Tan iyo xilligaas Ikraan lama hayo. Taliskii hore ee NISA oo muddo laga sugayay in arrinta gabadhan xogteeda cadeeyaan ayaa bishii September 2021 waxay sheegeen in Ikraan ay afduubteen kooxda Al-Shabaab kadibna ay dileen.

Laakiin waxaa hadalkaas ganafka ku dhuftay ra’iisul wasaarihii xilligaas Maxamed Xuseen Rooble, kaas oo sheegay in hadalkaas uusan raad laheyn Ikraan aysan jirin dhanka Al-Shabaab.

Sidoo kale kooxda Al-Shabaab ayaa iska fogeysay in Ikraan Tahliil xagooda ku maqan tahay, waxayna sheegeen inay la fajaceen eedeynta NISA.

Qoyska Ikraan Tahliil ayaa eedeyn kusoo oogay Taliyihii hore ee NISA Fahada Yaasiin oo hadda wax xil ah hayn, Cabdullaahi Aadan Kulane oo hadda Xildhibaan ah, Yaasiin Farey oo hadda Xildhibaan ah iyo Sarkaal la yiraahdo Wadna-qabad.

Goobihii ay dacwada geeyeen ayuu qoyska dhaliileen, kuwaas oo ay sheegeen inay qaar kiiska siyaasadeeyen, qaarna aanay furin. Weli looma gar-qaadin qoyska Ikraan Tahliil iyo saraakiisha u eedeysan maqnaashaha gabadhaas.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Taliyihiisa Nabad-sugidda Mahad Maxamed Salaad waxay hore u sheegeen in aay ka hari doonin cadaalad u helida Ikraan Tahliil Faarax.

Maanta iyaga ayaa xukunka haysta, laba sano ayaa laga jooga markii gabadhaan la waayay. Dadka waxay isweydiinayaan goorma ayaa loo gar-qaadi doona qoyska Ikraan Tahliil iyo ragga u eedeysan kiiskan.

Intii lagu jiray cadaalad u raadinta kiiskaan, waxaa la dilay Xildhibaan Aamina Maxamed Cabdi oo aheyd qofkii ugu miisaanka cusla ee ku daba jiray kiiska Ikraan Tahliil.

Dilka Xildhibaan Aamina kadib ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa isku xiray labada kiis, isaga oo sheegay in dadka Ikraan Tahliil ku maqneyd ay sidoo kale dilka Aamina ku lug leeyihiin, taas oo baarayaasha siinaysa dariiq ay wax ka bilaabaan.

Fahad Yaasiin ayaa markii uu Muqdisho ka dhoofay kadib wareysi uu bixiyay wuxuu kiiiska Ikraan ku eedeeyay Rooble, Al-Cadaala iyo Mahad Salaad. Laakiin dadka waxay eedaas ku fasireen inuu Fahad ka cadheysnaa kursigii Xildhibaannimo ee sida tooska ahaa looga hor istaagay.

Si walba, kiiskaan weli warkiisa ma cada, dadweynaha waxay u badan yihiin kuwa dalbanaya in baaristiisa iyo cadaalad u helistiisa la bilaabo.

Hooyada dhashay Ikraan Tahliil oo la yiraahdo Qaali Guhaad ayaa markale waxay xalay ku celisay magacyada Fahad Yaasiin, Kulane, Yaasiin Farey iyo Wadna-qabad oo ugu eedeysan kiiskaan, iyada oo madaxweyne Xasan Sheekh, ra’iisul wasaare Xamza iyo taliye Mahad Salaad weydiisatay in cabashadeeda wax laga qabto.

“Aniga caawa murug ayay ii tahay, ayada oo loo dabaal-dagayaalo maalintii aan xorownay, laakiin murugtaas ayaa i heysato waa damaashaadi jiray meel kasta oo dunida uga noolahay laakiin labadaan sanno waa iiga bedalan tahay xanuun, gabadhiina sidii ayay iiga naqan tahay” ayay tiri Hooyo Qaali Maxamuud Guhdaad.

“Gabadheeda waa la’ahay waa la dhibaateeyay dowladdii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo Fahad Yaasiin Taliska u joogay, Cabdullaahi Kulane, Yaasiin Farey, Wadnaqabad iyo darawalkii Kulane intaas oo u shirtay gabdheeda ayay ku maqan tahay. Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud aniga dulmane ayaan ahay qof nool ayaa iga maqan oo iga hor muuqato geeri iyo nolol waa inaan mid ku helo.”

Waxay hadalkeeda sii raacisay “Waxaan kaloo baaq u dirayaa taliyaha Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka dalka Mahad Maxamed Salaad waxaad fadhisaa hay’addii ugu weyneyd waddanka cadaalad ayay idinka baahan tahay Ikraan.”

Sawirro: ATMIS oo ciidanka DF ku wareejisay xeryihii ugu badnaa ee gobolka Sh/Dhexe

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka xoogga dalka ayaa maanta si rasmi ah ciidanka howl-galka Midowga Afrika ee ATMIS kala wareegay difaacyadii ay ka deganaayeen magaalooyin dhowr ah oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe.

Taliyaha Guutada 4-aad, qeybta 27-aad ee ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed Kornayl Saneey Cabdulle ayaa ciidanka ATMIS kala wareegay difaacyadaasi, sida ay baahisay warbaahinta dowladda.

Difaacyada ay ciidanka ATMIS ku wareejisay ciidanka xoogga ayaa ah kuwii ay ka deganayeen magaalooyinka Miirtaqwo, Xaaji Cali iyo Cadale oo ka wada tirsan gobolka Shabeellada Dhexe.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa dhawaan shaacisay in 2000 oo kamid ah ciidamada ATMIS ee ku sugan gudaha dalka, laga saari doono Soomaaliya marka la gaaro dhamaadka bishaan June ee 2023-ka.

“Dhowrkii bilood ee la soo dhaafay waxaa abuurnay ciidamo taageero ka helaya saaxiibadda caalamiga ah, kuwaas oo la wareegi doona mas’uuliyadda amniga 2000 oo kamid ah ciidamada ATMIS ah, kuwaas oo waajibaadkooda wareejin doona dhammaadka Juun 2023.”

Horraantii sanadkaan ayay aheyd markii dowladda federaalka Soomaaliya ay si rasmi ah ciidamada howl-galka ATMIS ugala wareegtay xerada Maslax oo ku taalla degmada Heliwaa ee gobolka Banaadir, taas oo ay muddo sanado ah daganaayeen ciidamada Burundi.

Tallaabooyinkan ayaa waxay qayb ka yihiin qorshayaasha ay dowladda federaalka kula wareegayso amniga guud ee dalka, xili wasaaradda Gaashaandhigga ay shaaca ka qaaday inay ku filan yihiin ciidamada Soomaaliyeed.

Tayada ciidamada dowladda federaalka ayaa kusoo baxday howl-galada millateri ee ka billowday gobollada dalka, taasi oo muujisay in ciidamada Soomaalida ay isku filan yihiin haddii laga taageero waxyaabaha muhiimka ah.

Si kastaba, ATMIS ayaa qorshuhu yahay inay dalka isaga baxdo marka la gaaro bisha December ee sanadka soo socda ee 2024-ka, xilligaas oo ay faarujin doonaan guud ahaan Soomaaliya, si ay amniga ugu wareejiyaan ciidamada Xoogga dalka oo haatan u diyaar garoobayo mas’uuliyadda waddanka oo dhan.

Cali Ibraahim Cabdi oo isku soo dhiibay dowladda kadib markii ‘uu adkeysan waayay’…

0

Muqdisho (Caasimada Online) –  Cali Ibraahim Cabdi oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, una qaabilsanaa qeybta ay ugu yeeraan jabhadaha ayaa maanta isku soo dhiibay ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed, gaar ahaan qaybta 60-aad.

Ninkan ayaa waxa uu ka qeyb qaatay dagaalo dhowr ah oo kooxda Al-Shabaab ah, kuwaasi oo ka dhacay deegaano ka tirsan gobollada Baay iyo Gedo, oo ka kala tirsan dowlad-goboleedyada Koonfur Galbeed iyo Jubbaland.

Cali ayaa sidoo kale wuxuu ciidanka dowladda u sheegay in dhibaatooyin badan uu la kulmay sanadihii uu ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, sida ay baahisay warbaahinta dowladda.

Waxa uu sheegay inuu u dulqaadan waayay sida arxan darrada ah ee shacabka ay ula dhaqmaan kooxda uu kasoo goostay ee Al-Shabaab.

Cali Ibraahim Cabdi ayaa ugu dambeyntiina wuxuu ugu baaqay saaxiibadiis kale ee weli ku harsan kooxda Al-Shabaab inay isku soo dhiibaan ciidanka dowladda, xilli dalka uu ka socdo guluf ka dhanka ah kooxda.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe soo bandhigaysay xubno ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab oo isku soo dhiibay, kuwaasi oo ka faa’iideysanaya cafis ay dowladda u fidisay xubnaha kooxda.

Xubnaha kasoo goosta kooxda Al-Shabaab ee usoo gala dowladda ayaa inta badan waxay sheegaan in lagu qalday fikrad Diimeed ay salkeeda soo taabteen inaysan waxba ka jirin.

Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa tan iyo markii uu billowday waxaa kooxda looga saaray deegaano horleh, inkasta oo ay weli ku xooggan yihiin qeybo kamid ah dalka, xilli uu billaabanayo wejiga labaad ee dagaalka oo ay qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka deriska.

Putin oo fuliyey laba qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah heshiiskii uu la galay Wagner

Moscow (Caasimada Online) – Hay’adda amniga Ruushka ee FSB ayaa maanta ku dhowaaqday inay laashay dacwad ka dhan aheyd dagaal-yahanada kooxda calooshood u shaqeystayaasha ah ee Wagner ee ku eedeysan inay sameysay gadood hubeysan oo ay xukunka uga tuureyso hoggaanka militari ee dalka.

“Kiis dambiyeedka loo furay kacdoonkii hubeysnaa ee shirkadda militariga gaarka ah ee Wagner waa la xiray,” ayey FSB ku tiri bayaan ay baahiyeen wakaaladaha wararka Ruushka.

FSB ayaa go’aankeeda ku sharaxday bayaanka, ayada oo sheegtay in ka qeyb-galayaasha kacdoonka hubeysan ay joojiyeen ficilladooda tooska ahaa ee looga dan lahaa inay dambi galaan.

“Iyadoo la tixgelinayo arrintan iyo duruufaha kale ee la xiriira baaritaanka, hay’adda baaristu waxay soo saartay go’aan lagu soo afjarayo kiiska dambiga,” ayaa lagu yiri qoraalka.

FSB ayaa dhammaadkii toddobaadka ku eedeysay aas-aasaha Wagner Yevgeny Prigozhin inuu isku dayey inuu billaabo “dagaal sokeeye,” waxayna ugu baaqday dagaal-yahannada kooxda inay soo xiraan.

Dhinaca kale, diyaarad lala xiriirinayo Yevgeny Prigozhin ayaa maanta tagtay dalka Belarus kadib markii ay ka baxday Ruushka, ayada oo la rumeysan inay u qaaday dibad-joognimo, saddex maalmood kadib gadoodkii ka dhanka ahaa militariga Ruushka.

Website-ka dabagalka duulimaadyada ee Flightradar24 ayaa muujiyey diyaaradda Embraer Legacy 600, oo wadata tirooyinka aqoonsi ee diyaarad lala xiriiriyo Prigozhin, sida ku cad dokumentiyada xayiraadaha Mareykanka uu saaray Prigozhin, oo ka degeysa caasimadda Minsk.

Waxay markii hore website-ka kasoo muuqatay ayada oo dul mareysa magaalada Rostov ee koonfurta Ruushka, halkaasi oo ciidamada Wagner ay qabsadeen Sabtidii.

Heshiiskii la isku raacay Sabtidii ee qaboojiyey xiisadda ayaa waxaa qeyb ka ahaa inaan wax kiis dacwadeed ah lagu soo oogin ciidamada Wagner ee ka qeyb-qaatay kacdoonka, iyo in hoggaamiyahooda Prigozhin uu u guuro dalka Belarus, qodobadaas oo Kremlin-ka uu hadda fuliyey.

AFP, REUTERS + VOA

Faahfaahinta dagaal culus oo ka socda Laascaanood

Laascaanood (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dagaal culus oo saaka ka qarxay duleedka magaalada Laascaanood ee xarunta gobolkaasi, kaas oo u dhexeeyo ciidamada milatariga Somaliland iyo kuwa dadka degaanka ee SSC-Khaatumo.

Dagaalka oo ah mid xoogan ayaa waxaa uu haatan ka socdaa bariga iyo galbeedka magaaladaasi, halkaas oo ay isku fara saareen labada dhinac.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in dagaalka ay barbar socoto duqeyn xoogan, taas oo sii adkeyneysa xaaladda adag ee ka jirta halkaasi.

Duqeynta ayaa saameysay xarumo ku yaalla bartamaha magaalada Laascaaood, kuwaas oo isugu jiro guryo ay dagan yihiin dad shacab ah iyo goobo ganacsi intaba.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa inoo sheegay in dagaalkan uu ka dhashay weerar ay ciidamada Somaliland kusoo qaadeen fariisin ay leeyihiin kuwa ASC-Khaatumo, waxaana kadib sidaas ku qarxay dagaalka oo illaa haatan ka socda bariga magaalada Laascaanood.

Ciidamada Somaliland ee duulaanka soo qaaday ayaa iska caabin adag kala kulmay dhanka ciidamada deegaanka ee SSC ee haatan ku sugan jiidda hore ee dagaalka

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxaya saraakiisha labada dhinac oo ku aadan dagaalka ka socda Laascaanood.

Muddooyinkii u dambeeyay xaaladda Laascaanood ayaa ahayd mid deggan, inkastoo mas’uuliyiinta labada dhinac ay hanjabaadyo isku marinayeen warbaahinta.

Dagaalladan cusub ayaa kusoo aadayo, ayadoo bayaan kasoo baxay Golaha Ammaanka ee QM looga hadlay xaaladda adag ee ka jirta magaalada Laascaanood ee gobolka Sool, ayada oo loogu Somaliland in ciidamadeeda ay kala baxdo aagga Laascaanood, sidoo kalena ay is xakameeyaan ciidamada SSC, si gargaar loo gaarsiiyo dadka ay waxyeelada soo gaaray.

William Ruto oo ka horymid qorshe ay damacsan tahay DF, kuna dhowaaqay in…

0

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda Kenya, William Ruto ayaa si cad uga horyimid qorshaha dowladda federaalka ee ku aadan bixitaanka ciidamada howlgalka ATMIS ee Ururka Midowga Afrika, kuwaas  oo la filayo inay dalka ka baxaan 2024-ka.

Ruto oo wareysi gaar ah siiyay Telefishinka caanka ah ee France 24, ayaa ganafka ku dhuftay arrintaasi, wuxuuna tilmaamay in laga yaabo in ciidankiisa ay sii joogaan Soomaaliya, kadib marka uu soo dhammado howlgalkan oo qaatay in ka badan 15 sano.

Madaxweynaha Kenya ayaa sababta ku sheegay in Al-Shabaab laga yaabo inay dib u soo laabtaan, isla-markaana ay qabsadaan dhulka ballaaran ee haatan laga saaray.

Sidoo kale waxa uu xusay in dalalka safka hore, gaar ahaan Kenya, Itoobiya iyo Uganda ay gaareen go’aan ah inay kusii nagaadaan Soomaaliya, si loo tir tiro kooxda Al-Shabaab.

‘Waxaan go’aansanay haddii aan nahay dalalka safka hore ee Kenya, Uganda iyo Itoobiya inaan kusii jirno koorsadan, haddii loo baahdo waxaan u aragnaa inay lama huraan tahay inaan kasii gudubno jadwalka dhimista si aanay u lumin waxa aan gaarnay, sababtoo ah waxaan kasoo baxnay xaalad, marka yaanan u ogolaan Al-Shabaab inay dib ugu soo laabtaan isla’egta ama masraxa” ayuu yiri madaxweynaha dowladda Kenya, William Ruto.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in kooxda Al-Shabaab ay caqabad ku tahay guud ahaan gobolka, sidaas daraadeedna loo baahan yahay in si wadajir ah looga hortago.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo dhammaadka bishan June lagu wado inay dalka ka baxaan 2000 oo kamid ah ATMIS, taas oo qayb ka ah qorshaha ka bixitaankooda Somalia.

Si kastaba, tayada ciidamada dowladda federaalka ayaa kusoo baxday howl-gallada millateri ee ka billowda gobollada dalka, taasi oo muujisay in ciidamada Soomaalida ay isku filan yihiin haddii laga taageero waxyaabaha muhiimka ah.

Daawo: Laba sanno kadib qoyska Ikraan Tahliil Faarax oo war cusub soo saaray

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaali Maxamuud Guhaad oo ah Hooyada dhashay Ikraan Tahliil oo muddo 2 sano ah lagu la’yahay gacanta Hay’adda Nabad-Sugidda ee NISA ayaa la hadashay Universal TV, ayada oo war cusub kasoo saartay kiiska gabadheeda.

Hooyo Qaali Guhaad ayaa shaaca ka qaaday in weli ay ku jirto xaaalad murugo ah, maadaama aysan weli nolol iyo geeri ku heyn gabadheeda oo maqan muddo laba sano ah.

“Aniga caawa murug ayay ii tahay, ayada oo loo dabaal-dagayaalo maalintii aan xorownay, laakiin murugtaas ayaa i heysato waa damaashaadi jiray meel kasta oo dunida uga noolahay laakiin labadaan sanno waa iiga bedalan tahay xanuun, gabadhiina sidii ayay iiga naqan tahay” ayay tiri Hooyo Qaali Maxamuud Guhdaad oo mar kale soo hadashay.

Waxa ay mar kale eedeyn culus u jeedisay madaxdii hore ee dalka, gaar ahaan taliskii hay’adda NISA ee uu hoggaaminayay, Fahad Yaasiin Xaaji Daahir.

“Gabadheeda waa la’ahay waa la dhibaateeyay dowladdii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo Fahad Yaasiin Taliska u joogay, Cabdullaahi Kulane, Yaasiin Farey, Wadnaqabad iyo darawalkii Kulane intaas oo u shirtay gabdheeda ayay ku maqan tahay” ayey sii raacisay.

Dhanka kale, Hooyo Qaali oo hadalkeeda sii wadata ayaa shaaca ka qaaday in illaa & hadda waxba laga qaban kiiska gabadheeda, isla-markaana dacwaddii ay u gudbiyeen Maxkamada Ciidamada aan horey loo sii wadin, taas oo ay ku tilmaamtay wax laga xumaado.

“Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida ayaa dacwadda geeyay illaa iyo hadda faylkedda wuu buseestay wax kor usoo qaaday malaha” ayay mar kale tiri Hooyo Qaali Guhaad.

Ugu dambeyn waxa ay farriin u dirtay madaxweynaha iyo taliyaha NISA, ayada oo ugu baaqday in mar kale ay kiiska dib u furaan, si ay cadaalad u hadasho gabadheeda Ikraan.

“Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud aniga dulmane ayaan ahay qof nool ayaa iga maqan oo iga hor muuqato geeri iyo nolol waa inaan mid ku helo. Waxaan kaloo baaq u dirayaa taliyaha Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka Dalka Mahad Maxamed Salaad waxaad fadhisaa hay’addii ugu weyneyd waddanka cadaalad ayay idinka baahan tahay Ikraan” ayay hadalkeeda kusoo xirtay Hooyo Qaali Maxamuud Guhaad.

Si kastaba, kiiska Ikraan Tahliil Faarax oo horay dalka uga dhaliyay xiisad siyaasadeed xoogan ayaa illaa hadda meel lagu sheegin, ayada oo xilalka u sareeya dalka ay qabteen siyaasiyiintii shalay u qeylinayay in cadaalad hesho Hooyo Qaali Maxamed Guhaad.

 

 

Madaxa Wagner oo soo hadlay kadib duulaankii Moscow, shaaciyeyna qorshihiisa

Minsk (Caasimada Online) – Madaxa kooxda Wagner, Yevgeny Prigozhin ayaa Isniintii difaacay kacdoonkii uu ka laabtay ee ka dhanka ahaa xukuumadda Moscow ee Sabtidii uu qaaday.

Prigozhin ayaa tallaabadaas ku macneeyey mid uu ku badbaadinayey kooxdiisa calooshood u shaqeystayaasha ah, islamarkaana bannaanka kusoo dhigayey fashilka hoggaanka militari ee Ruushka, balse aanu ahayn loolan ka dhan ahaa Kremlin-ka.

Dagaal-oogahan fallaagada noqday, oo soo duubay codkii ugu horreeyey oo maqal ah tan iyo markii uu baajiyey duulaankii ciidankiisa ee ku wajahnaa Moscow, ayaa farriintiisa la baahiyey ayada oo Moscow ay isku dayeyso inay shacabka u muujiso in xaaladda ay caadi kusoo noqotay.

Prigozhin, oo aan shaacin halka uu kasoo hadlayey, ayaa codka ku sheegay in kacdoonkiisa looga dan lahaa in looga hortago in la burburiyo ciidamadiisa Wagner.

Waxa uu ku faanay in; sida fudud ee ciidamadiisa ay ugu siqeen caasimadda Moscow  ay daaha ka rogeyso “dhibaatooyin amni oo halis ah.”

Prigozhin, oo horey xulufo ula ahaa madaxweyne Vladimir Putin, ayaa waxaa muddo uu loolan kala dhaxeeyey wasiirka difaaca Sergei Shoigu iyo taliyaha ciidamada Valery Gerasimov, wuxuuna dalbaday in xilalka laga qaado sababo la xiriira dagaalka Ukraine.

“Waxaan dooneynay inaan muujino awooddeena ee ma rabin inaan afgambino dalka,” ayuu yiri Prigozhin.

Waxa uu ku faanay in ciidamadiisa “ay xannibeen dhammaan kaabayaasha militari,” oo ay ku jiraan saldhigyada cirka intii ku wajahnaayeen Moscow, oo ay u jirsadeen 200 km.

Prigozhin ayaa joojiyey duulaankii Moscow, wuxuuna ciidankiisa ka saaray xarumo militari oo ay qabsadeen oo ku yaalla magaalada Koonfureed ee Rostov, oo xuddun u ah dagaalka Ukraine, kadib dhex-dhexaadin uu sameeyey hoggaamiyaha Belarus Alexander Lukashenko.

Ma shaacin halka uu farriinta kasoo duubay, balse wuxuu sharxay in Lukashenko uu u yaboohay hab ay kusii jirin karaan ciidamada Wagner, oo muhiim u ah dagaalka Ruushka ee Ukraine, islamarkaana ku sugan dalal ka mid ah Afrika iyo Bariga Dhexe.

“Lukashenko wuxuu yaboohay xal ay hab sharci ah ugu sii socon karto shaqada shirkadda militariga gaarka ah ee Wagner,” ayuu yiri Prigozhin.

Xarunta dhexe ee kooxda Wagner ee Saint Petersburg ayaa si caadi ah u shaqeyneysa, islamarkaana wasiirka arrimaha dibedda Sergei Lavrov ayaa sheegay inay kasii shaqeyn doonto dalalka Mali iyo Jamhuuriyadda Afrika Dhexe.

Puntland oo qabatay ajaaniib ka tirsan kooxda Daacish

0

Garoowe (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howlgal qorsheysan oo ay Isniintii shalay ciidamada Puntland ka fuliyeen buuraleyda gobolka Bari.

Howlgalka oo si gaar ah uga dhacay buuraleyda Camaamo ee degmada Balli-dhidinn ayaa waxaa lagu beegsaday goobo ay ku sugnaayeen xubno ka tirsan kooxda Daacish.

Taliska ciidanka booliska Puntland oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa shaaciyay in howlgalka ay qaadeen, kadib xogo ay ka heleen dadka degaanka ee ku sugan halkaasi.

Warbixinta kasoo baxday booliska waxaa lagu sheegay in howlgalkan lagu soo qabtay ajaaniin kasoo kala jeeda dalalka Syria iyo Sudan, kuwaas oo uu ku jir sarkaal sare oo lagu magacaabo Maxamed Ibraahim Daaha, sida lagu sheegay warsaxaafadeedkan.

“Waxay ciidanka Booliska Puntland gacanta kusoo dhigeen Ajaaniib u dhashay dalalka Syria iyo Sudan, uuna kamid yahay Mohamed Ibraahim Daaha” ayaa lagu yiri qoraalka booliska.

Sidoo kale waxa uu talisku intaasi kusii daray in howlgalka ay sii wadi doonaan, isla-markaana ujeedkooda uu yahay inay burburiyaan xarumaha Daacish ee ku yaalla halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, waxaana weli deegaanada howlgallada laga sameeyay ku sugan ciidamada ammaanka Puntland.

Dhanka kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxaya dhinaca kooxda Daacish oo ku aadan howlgalkaas ee ay guulaha ka sheegatay dowlad goboleedka Puntland.

Daacish ayaa ku xoogan dhulka buuraleyda ah ee gobolka Bari, halkaas oo ay inta badan ka fuliso weeraro gaadmo ah oo ay ku qaado ciidamada ammaanka ee maamulka Puntland.

Soomaaliya iyo Pakistan oo iska kaashanaya dagaalka Al-Shabaab ka dhanka ah

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa Boqortooyada Sacuudi Carabiya kula kulmay Madaxweynaha dalka Pakistan Mudane Arif Alvi, oo isna sanadkan gudanaya waajibaadka Xajka sanadkan.

Ra’iisul Wasaaraha iyo Madaxweynaha Pakistan ayaa ka wada-hadlay adkeynta xiriirka soo jireenka ah ee ka dhaxeeya labada waddan ee Soomaaliya iyo Pakistan.

Sidoo kale waxay kulankooda diirada ku saareen sidii loo xoojin lahaa iskaashiga labada dal ee dhinacyada wax soo saarka beeraha, kalluumeysiga, tamarta iyo xoolaha.

Labada masuul ayaa intii uu socday kulankaan isla soo qaaday qaabkii ay labada dhinac isaga gacan siin lahaayeen la-dagaallanka argagixisada.

Waxay isla qaateen in la diyaariyo wufuud labada dhinac oo ay kala hoggaaminayaan wasiirrada arrimaha dibedda, sida lagu shaaciyay bayaan kooban oo xafiiska ra’iisul wasaaraha uu kasoo saaray kulankaan Boqortooyada Sacuudi Carabiya ku dhexmaray Mudane Xamza iyo Mudane Arif Alvi.

Wafuuda labada dhinac ayaa door muhiim ka qaadan doona sidii loo sii ambaqaadi lahaa dhaqan-gelinta qodobada muhiimka ah ee ay ka wada-hadleen ra’iisul wasaaraha iyo madaxweynaha Pakistan.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad dagaal, kaasi oo ay haatan taageero caalami ah u raadinayso, waxaana dhawaan la filayaa in dalka ka billowdo wejiga labaad ee dagaalkan oo qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka deriska.

QM oo ka digtay xaalad ka jirta Soomaaliya iyo 7 dal kale

0

Muqdisho (Caasimada Online) –  Qaar ka mida hay’adaha Qaramada Midoobay ayaa ka digaya in malaayiin qof oo ku nool gobolka Geeska Afrika, inay la daalaa dhacayaan gaajo iyo dhibaatooyin caafimaad, oo ay sababeen abaaraha, isbedelka cimilada iyo colaadaha ka jira gobolkaas.

Hay’adda Cuntada Adduunka ee WFP ayaa ku sheegtay warbixin ay soo saartay, in illaa todoba dal oo ku yaalla Bariga Afrika oo ay ka mid yihiin, Djibouti, Ethiopia, Soomaaliya, South Sudan, Sudan iyo Uganda, inay haatan soo foodsaartay xaalad daran oo cunto yaraan ah, taas oo aan hore loo arag.

WFP ayaa sheegtay in ku dhowaad 60 milyan oo qof oo ku nool gobolkaasi inaanay haysanin cunto ku filan, waxaana taasi ay ku khasabtay qoysas badani inay iska iibiyaan xoolihii ay dhaqan jireen, iyaga oo qabatimay dhaqano aan haboonayn, si ay u helaan cunto ay ku badbaadaan.

Marka loo eego cabirada ay Qaramada Midoobay u isticmaasho heerka sugnaanta cuntada, heerka afraad ayaa lagu cabiraa, marka ay bulshada soo foodsaarto cunto yari aad u daran, isla markaana ay halis ugu jiraaan inay u dhintaan gaajo, halka heerka shanaadna lagu cabbiro marka ay dadku macaluulsan yihiin isla markaana ay gaadheen heerka macaluusha.

VOA

Mutiny or protest? Prigozhin clarifies Wagner’s stance

Moscow (Caasimada Online) – In a recent online audio message, Yevgeny Prigozhin, the leader of the Wagner mercenary outfit, elaborated on his failed insurrection, declaring it as an attempt to safeguard his military unit and highlight Russia’s military leadership deficiencies.

This comes as Russian authorities are striving to project an atmosphere of normalcy after the recent unrest.

Prigozhin’s message, his first since the halt of his troop’s march towards Moscow, is a pushback against the notion that he intended to undermine the Kremlin.

Instead, he asserted that his actions were designed to prevent dismantling his Wagner force, and he highlighted the evident security issues revealed by the ease of his troop’s advance on Moscow.

The mercenary leader, previously a close confidante of Russia’s President Vladimir Putin, has a longstanding disagreement with Defence Minister Sergei Shoigu and Chief of General Staff Valery Gerasimov, stemming from their management of the Ukraine campaign.

“Our goal was to stage a protest, not to seize power in the country,” Prigozhin clarified.

He also boasted of his troops’ achievements, claiming they had “blocked all military infrastructure” along their path, closing in at less than 200 kilometers from Moscow.

A lifeline from Lukashenko

After mediation efforts by Belarus’ strongman Alexander Lukashenko, Prigozhin called off the advance and vacated a military base his force had taken over in the southern city of Rostov-on-Don, a critical hub in the Ukraine war.

Lukashenko provided a way for Prigozhin to keep the Wagner force functional in Russia’s military efforts in Ukraine, Africa, and the Middle East.

“Lukashenko offered solutions to continue the operations of the Wagner private military company under a legal jurisdiction,” Prigozhin shared.

The remarkable sequence of events has sparked international concerns, marking Russia’s gravest security crisis in decades.

Nonetheless, Prigozhin insists the mutiny was merely a form of protest and claimed that civilians along the march route expressed support with patriotic flags and Wagner symbols.

The Kremlin, aiming to downplay the situation, announced that Prigozhin could seek exile in Belarus and offered amnesty to his troops.

Putin himself sidestepped the issue, focusing instead on praising companies for overcoming “severe external challenges.”

Wagner’s ongoing operations

Despite the recent turmoil, Wagner’s headquarters in Saint Petersburg remains operational. Foreign Minister Sergei Lavrov confirmed the firm’s continued activities in Mali and the Central African Republic.

Amid the unrest, Putin reportedly received “full support” from Iran’s President Ebrahim Raisi and Qatar’s Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani.

As Russia grapples with the internal crisis, Ukraine’s military continues to register victories in its campaign to drive out Russian forces from the eastern and southern regions of the country.

“We are expelling the enemy from its positions around the city of Bakhmut,” said Oleksandr Syrskyi, eastern ground force commander.

“Ukraine is regaining its territory. We are moving forward.” Ukrainian deputy defense minister Ganna Malyar added that Ukraine had recaptured the rural settlement of Rivnopil in the southern front of the Donetsk region.

The shifting tide in Ukraine is seen as further weakening Putin’s grip on power. Western allies provide weaponry and financial support to Ukraine, noting the dual pressure of Wagner’s revolt and the Ukraine operation.

Germany, in particular, announced it would deploy a 4,000-strong army brigade in Lithuania to bolster Europe’s eastern defenses against Russia.

Despite the internal strife and the ongoing war, Russian officials in Moscow and the Voronezh region have lifted the emergency security measures designed to protect the capital from rebel assault, signaling a return to normalcy.

The consequence of Jeyte’s succession dream for HirShabelle and the FGS

Following the Hiiraan crisis it seems like I’m experiencing a change of perspective regarding the Hiiraan commissioner Cali Jeyte. It’s not uncommon for new information or events to shape your opinions. Therefore, in following my earlier article I would like to incorporate these updated views into this article.

Considering recent developments, this article will focus on the significance and implications of Cali Jeyte’s actions regarding the fragile HirShabelle state and the federal government.  

Here are some potential implications to consider:

1. Political instability: Jeyte’s refusal to transfer his position, declaration of himself as head of the so-called Hiiraan state, and involvement in organizing mutiny can contribute to political instability within Somalia. These actions challenge the authority and legitimacy of the national government, leading to divisions and power struggles. This instability hampers the government’s ability to effectively govern and address the numerous challenges the country faces.

2. Fragmentation of power: Jeyte’s declaration of his own state and actions against the government risk fragmenting power within Somalia. This can lead to the emergence of competing factions or regions asserting their autonomy, further weakening the central government’s control and ability to govern the entire country. Fragmentation of power can exacerbate existing conflicts, hinder the delivery of essential services, and impede efforts towards national reconciliation and unity. 

3. Erosion of trust and credibility: Jeyte’s actions may erode trust and credibility in the Somali government both domestically and internationally. The government’s ability to govern effectively depends on the trust and support of its citizens as well as the international community. The defiance and thuggish behaviour exhibited by Jeyte can undermine confidence in the government’s ability to maintain law and order, protect citizens’ rights, and provide stability. This can hinder efforts to attract investment, secure international support, and foster sustainable development. 

4. Security risks: The actions of Jeyte can have security implications for Somalia. Political instability and power struggles can create an environment conducive to increased violence, criminal activities, and the resurgence of extremist groups like Al-Shabaab. These security risks not only threaten the safety and well-being of the Somali people but also impede efforts towards peacebuilding, counterterrorism, and stabilization within the country. 

HirShabelle’s state and federal governments need to address sooner than later the implications and the potential consequences of Jeyte’s actions on the already fragile Somali government.

In addition, the consequences of Cali Jeyte’s secession from the HirShabelle state would be far worse if he were to succeed, and could have significant implications for the HirShabelle state and Somalia as a whole. Here are some potential consequences to consider: 

1. Political fragmentation: Jeyte’s secession would contribute to further political fragmentation within Somalia. It would result in the creation of a new entity outside the established governance structures, potentially leading to the division of the HirShabelle state. This fragmentation can weaken the authority and effectiveness of the central government, as well as undermine efforts towards national unity and reconciliation. 

2. Heightened tensions and conflicts: The secession of Jeyte could escalate tensions and potentially lead to conflicts within the region. It may spark territorial disputes, power struggles, and competition over resources among different groups or factions. These conflicts can exacerbate existing clans, or political divisions, further destabilizing the region and hindering efforts towards peace and stability.

3. Impaired governance and service delivery: The secession of Jeyte and the creation of a separate entity would disrupt governance structures and service delivery in the region. It would create administrative challenges, including issues related to security, law enforcement, infrastructure development, and public service provision. The absence of a coordinated and unified governance framework can result in gaps and inefficiencies in the delivery of essential services to the local population. 

4. International recognition and support: The secession of Jeyte and the establishment of a new state would likely face challenges in terms of international recognition and support. It is unlikely to be recognized by the international community and could face isolation diplomatically and economically. This lack of recognition can impede access to international aid, cooperation, and development assistance, hindering the region’s progress and development. 

5. Precedent for further secessions: Jeyte’s successful secession could set a precedent for other regions or groups within Somalia’s fragile federal system to pursue similar actions. This can create a domino effect, further fragmenting the country and undermining its unity and territorial integrity. The proliferation of secessionist movements can perpetuate instability, hamper state-building efforts, and hinder the prospects for a unified and cohesive Somalia.

Dr. Mohamed Hassan Tifow
Cultural Anthropologist and Development Sociologist.

Disclaimer: The views and opinions expressed in this article are solely those of the author(s) and do not necessarily represent the official stance of Caasimada Online or its members. 

Puntland State: Minister Juha’s remarks and the quest for a fair election process

On June 25, 2023, the Minister of Interior of Puntland, Abdi Farah Said Juha, attempted to explain the issue between the government and its opposition, and identify those involved. The fighting in Garowe, he stated, was the result of the division between those who want Puntland to transition from the old system and those who wish to maintain it.

Minister Juha also mentioned that the supporters of these differing ideas consist of 400,000 registered voters and four individuals who are cousins. The minister of interior, who is expected to provide a solution for Puntland, wants to inform the people of his version. Most Puntlanders regarded Juha as one of the most reasonable ministers in the government. When he joined the government, many believed that he would always work towards what is best for Puntland, even if it meant losing his job.  

However, based on recent events, he appears to be like any other person used by the government to employ a divide-and-rule strategy. Minister Juha has disregarded the actual reason for the fighting in Garowe. The majority of Puntlanders want to transition from the old system to a one person, one vote system. Puntlanders also want President Said Abdulahi Deni to continue his presidency until his term ends on January 8, 2024. They believe that no one should interfere with his mandate, the same way previous presidents of Puntland completed their terms without any conflict in Garowe.  

These leaders were elected under one system and completed their terms under the same system. If President Deni had declared that the election would take place on January 8, 2024, using the same system he was elected under, his government would not have faced any opposition. Candidates would have already begun their campaigns.  

However, Puntland is transitioning from an old system despised by all Puntlanders into a new system. The real issue is that the process should be transparent and fair, where every person has an equal opportunity to win or lose. The process should be reached through consensus so that whoever is elected under that system will have the same mandate as all previous Puntland presidents for the last 24 years.

The opposition group feels that the current process is neither transparent nor fair. They believe that President Deni is using the process to ensure his continued hold on power. They argue that the process does not have the consensus of all stakeholders, as three parties opposing the process were accused of wanting the only system the government moved forward with. President Deni stated a few months ago that it was not the right time to reconsider the constitution. However, now he wants to do so because he feels that the three parties may not support his agenda.

The opposition has also accused the government of using government resources for campaigning, while some of the other parties exist in name only. The opposition group is asking President Deni what he is asking from President Hassan Sheikh Mohamud, which is that if a new system is being developed, all agreements should be reached by consensus. It is correct for the Puntland government to insist that the federal government cannot move forward without Puntland’s input, but it is unfair to then dictate the process of one person, one vote without the participation of other stakeholders.

Currently, the Nugaal traditional elders have called for a ceasefire and have invited other elders to help resolve this issue. The solution could either be for the government to declare a return to the old system that all stakeholders agreed upon and used for the past 24 years, or for the government to allow other stakeholders to have a say in the new process in order to transition to the new system through broad consensus. There can be no solution if the root cause of this conflict is not discussed. The issue is not merely four men against 400,000 registered voters, as Minister Juha suggested. If the opposition were only four men, there would be no issue, and those four men would have been arrested, allowing the government to move forward.

When the parliamentary agenda was announced, the Danab Forces, Puntland Political Forum, Mudug Consultation Forum, Mideye Party (the second-leading party), and others urged the government to either declare that the election would take place on January 8, 2024, or return to the negotiating table. Reports from Garowe indicate that the government has deployed the Puntland Maritime Police Force (PMPF) and the Danab forces have regrouped. The solution lies in addressing the root causes and seeking win-win solutions. Puntland cannot afford another conflict like the one that occurred, based on the perception of just four men, resulting in the deaths of thirty people. Everyone should regain their senses and consider the bigger picture of rectifying an election process that began without consultation or consensus. 

By: Mohamed Abdiqafar Haji Hussein
Email: [email protected]
Atlanta, Georgia

Disclaimer: The views and opinions expressed in this article are solely those of the author(s) and do not necessarily represent the official stance of Caasimada Online or its members. 

DF oo soo qabatay hoggaamiyaha kooxda hoobiyaha ku soo weerarta Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Qeybta Guud ee Booliska Gobalka Banaadir oo soo bandhigay ninkii hoggaaminayay weerar hoobiye loo adeegsaday oo shalay lagu qaaday xarunta Xalane iyo garoonka Aadan Cadde.

Booliska ayaa shaaciyey in weerarkaas loo adeegsaday gantaallo macmal ah oo la doonayay in lagu qalqalgaliyo shacabka ku nool caasimadda Muqdisho.

War Qoraal ah kasoo baxay Taliska Qeybta Guud ee Booliska Gobalka Banaadir ayaa lagu yiri “25-6-2023 abaaro 11:30 am, ayaa Khawaarijtu waxay weerar gantaalo macmal ah ku qalqal galiyeen Shacabka Caasimadda, kuwaas oo aan wax dhibaato ah geesan.”

Qoraalka ayaa intaas ku sii daray “Howlgal degdeg oo ay qaadeen ciidammada qaabilsan sugidda amniga caasimadda waxa ay gacanta ku soo dhigeen dhagarqabe hogaaminayay maleeshiyaadka weerarka soo qaaday.”

Booliska ayaa ninkaas magaciisa ku sheegay Xuseen Cali Deerow Buule, waxaana qoraalkaan lagu sheegay in la horgey doono Maxkamada awooda u leh.

“Sidoo kale, ciidamadu waxay ka hortageen gantaalo rakiban oo aan wali la ridin, waxaana gantaaladii lagu burburiyay goobta, halka baaris ay ku socoto dhagarqabihii la soo qabtay,” ayaa lagu yiri qoraalkaan caawa ka soo baxay booliska Muqdisho.

Sida la aaminsan yahay in lasoo qabto ninkaan waxaa fududeysay in shalay la helay gurigii ay hoobiyaha ka soo dhex ridayeen rag ka tirsan Al-Shabaab, kaas oo loogu tegay dhowr baalooto oo xabadaha hoobiyaha ah.

Boolisku ma shaacin sida lagu soo qabtay ninkaan iyo halka laga soo qabtay, balse Afhayeenka booliska ayaa shalay sheegay in guriga ay heleen ay dowladu gacanta ku sii heyn doonto ilaa inta laga soo qabanayo raggii deganaa ee hoobiyaha ka soo dhex ridi jiray.

Sawirro: Go’aan muhiim ah oo lagu gaaray kulankii maanta ee hay’adaha amniga Xamar

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Masuuliyiinta ugu sareysa hay’adaha ammaanka ayaa saraakiisha howlgalka ciiltire ee lagu sugayo amniga Muqdisho waxay galabta kula shireen taliska ciidanka booliska Soomaaliya.

Taliyaha Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed, S/Guuto Sulub Axmed Firin ayaa shir guddoomayey kulankaas oo diiradda lagu saaray gorfeynta amniga iyo xasiloonida caasimadda Muqdisho.

Shirkaan waxaa lagu qorsheeyey sidii loo sii adkeyn lahaa amniga caasimadda maalmaha Ciida iyo toddobaadka lagu jiro ee xorriyada.

Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, saraakiisha kale ee booliska, NISA iyo masuuliyiinta dhanka amniga ee maamulka gobolka Banaadir ayaa ka soo qeyb galay shirkaas.

Shirkaas waxaa warbixin looga dhageystay saraakiisha hoggaaminaysa howlgalka Ciiltire ee Muqdisho ka socda, kuwaas oo ka kala tirsan Boliiska, NISA iyo Polizia Militare.

Saraakiishaan iyo ciidan ay hoggaaminayaan ayaa u xil-saaran amni ku soo dabaalidda caasimadda Muqdisho oo ay ragaadiyeen weerarrada Al-Shabaab, sidoo kale ciidankaan ayaa ka howlgala daafaha caasimada.

Kulankii maanta oo daarnaa, dardargalinta amniga iyo xasiloonida caasimada inta lagu guda jiro maalmaha Ciida iyo toddobaadka xorriyadda ayaa saraakiisha la faray in shacabka Soomaaliyeed ay u fududeeyaan inay u xafladeeyaan si nabad ah.

Amniga Caasimada Muqdisho ayaa soo hagaagaya, tan iyo markii uu bilowday holwgalkaan ‘Ciiltire’ waxayna shacabka caasimadu ka reysteen weerarradii Al-Shabaab.

Kooxda oo looga adkaaday dagaalkii furimaha ayaa sidoo kale laga sii ciribtirayaa caasimadda oo mar hore ay ku xidideysteen, waxaana shalay oo ugu dambeysay ay dowladu la wareegtay guri ay ka soo ridi jireen Hoobiyaha oo ku yaalla degaanka Garasbaaley.

Wadadii loogu magac-daray 26-ka Juun maanta kama dhicin dabaal-deg + Sababta

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Umadda Soomaaliyeed waxay u dabaal-degeysay markii ugu horeysay oo calanka Soomaaliya laga teegay ciidda dalkaan oo ku asteysan 63-sano ka hor 26-kii Juun 1960-kii.

Mid ka mid ah wadooyinka halbowlaha ah ee magaalada Muqdisho ayaa loogu magac-daray maalinta xorriyadda ee 26-ka Juun, balse maanta wadadaasi waa mid burbursan oo dabaal-deg iska daaye aan la marin.

Wadadaan oo isku xirtay isgoysyada Shaqaalaha iyo KPP ee bartamaha Muqdisho ayaa burbursan gabi ahaanteed, kamana jirin maanta wax dabaal-deg ah, maadaama aan la isticmaalin.

Qaar ka mid ah shacabka Muqdisho oo aragtidooda ka dhiibtay burburka wadada 26-ka Juun ee Muqdisho ayaa dowladda kula taliyey in marka hore la dhiso wadadaan, maadaama ay astaan maalinta xorriyadda Soomaaliya.

“In wadadaan sidaan u ekaato waa naxdin, sababtoo ah waxaa loogu magacdaray maalinta xorriyadda Soomaaliya, in sidaan loo dayaco maaheyn, dowladu ha dhisto wadadaan, si ganacsigii iyo BL-kii dadweynuhu raaci jiray ay ugu soo noqdaan,” ayuu yiri mid ka mid odayaashii aragtidooda ka dhiibtay burburka wadada 26-ka Juun ee Muqdisho.

Wadadaan burburkeeda laga cabanayo, isla markaana loogu magac-daray 26-ka Juun, waxay dhex-martaa degmada Hodan, waxayna isku xirtaa wasaaradda gaashaandhigga, isgoysyada Al-barako, KPP ilaa Shaqaalaha.

“Sidaan oganahay Muqdisho bilicdeeda waa la muujiyaan inta badan markii la gaaro 26-ka Juun sanad kasta, wadadaan waxay xaq u laheed in laami la saaro, shacab iyo gaadiidka dadweynaha ay maraan, calanka dalka geesaheeda lagu xardho, maadaama ay ku magacaaban tahay maalinta qiimahaan leh ee sidaan loo weyneeyey,” ayuu yiri wiil ka mid ah shacabkii aragtooda la wadaagay Somalia Cable TV oo warbixintaan diyaariyey.

In kastoo  Soomaaliya ay ka soo kabaneyso burbur adag oo soo maray, hadana inta badan wadooyinka Muqdisho ayaa dib loo dhisay, balse waxaa weli jira wadooyin dayacan sida tan oo kale, kuwaas oo maamullada degmooyinka ay ka gaabiyeen inay dayac-tiraan.

Hoos daawo burburka wadada

Sidee looga fal-celiyay sheegashada Cali Jeyte ee madaxweynaha Hiiraan State?

0

Beledweyne (Caasimada Online) – Fal-celin xooggan ayaa ka dhalatay in guddoomiyihii hore ee maamulka gobolka Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan loo doortay madaxweynaha maamulka cusub ee dhawaan uu ku dhawaaqay ee Hiiraan State, sida uu sheegay.

Cali Jeyte oo wareysi gaar ah siiyay VOA ayaa waxa uu sheegay in doorasho gacan taag ah oo ka dhacday magaalada Beledweyne loogu doortay madaxweyne, isaga oo sheegay in reer Hiiraan ay tashadeen, islamarkaana ay sameysteen maamul ka madax-bannaan HirShabelle.

Waxa uu sheegay in reer Hiiraan ay go’aansadeen inay ka hoos baxaan maamulka HirShabeelle, sida uu hadalka u dhigay.

“Dadkan waa dad bani’aadam ah waa dad Soomaaliyeed aragti ayay lee yihiin, aragtidooda ayay soo bandhigeen, marka waxay go’aansadeen inay dalladdaa ka hoos baxaan oo State kale sameystaan ayay go’aansadeen” ayuu yiri guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in isaga loo doortay madaxweyne, halka ku xigeenna loo doortay Axmed Cismaan Cabdalle (Inji) oo horay usoo noqday guddoomiye ku-xigeenkii amniga ee Hiiraan.

Haddaba, Sidee looga fal-celiyay arrintaan?

Cabdishakuur Cadaawe oo kamid ah dadka ka fal-celiyay arrintaan ayaa waxa uu yiri “Dadka reer Hiiraan sumcadii iyo halgankii ay galeen iyo dowladnimada ayuu Cali Jeyte suurad xumeynaa in la isbadalo ama la is magacaabo waa sunada dowladnimada. Maxaa diidaya in gudoomiyaha cusub uu meesha shaqada ka sii wado?.”

“Madaxweyne (Cali Jeyte Cismaan) waan ku taagaarsanahay,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Bare La-heley.

Cali Muumin Cumar ayaa isna waxa uu yiri “Anigaa kamid ah dadka ku abtirsada HirShabele gaar ahaan Shabeellaha Dhexe, waxaana soo dhaweynayaa go’aanka Cali Jeyte Cismaan uu qaatay kadib xilka xayuubintiisii, sababtaan ku taageerayo ayaana ah labadaa gobol waxay ahaayeen laba gobol oo wada jira waxayna lahaayeen laba guddoomiye gobol.”

“Labadii guddoomiye kii shaqeeynayey xilka laga qaadayaa kii wax-mataraha ahaana waa joogayaa ma ahan wax la aqbali karo, Guudlawe ha dhaco.”

Shibane Xuseen oo kamid ah dadka ka fal-celiyay sheegashada Cali Jeyte ee ah in loo doortay madaxweynaha Hiiraan State ayaa waxa uu yiri: “Adiga oo sharaf leh xilka wareeji.”

Cawil Kaariye: “Dadka reer Hiiraan sumcadii iyo halgankii ay galeen iyo dowladnimadii ayuu Cali Jeyte suurad xumeeyey. Sharafkii iyo boqortooyadii reer Hiiran ayuu meel uga dhacay Mudane Jeyte.”

“Kuwa Cali Jeyte xilka ka qaaday waa kuwa ka soo horjeeda dowladda, islamarkaasna naafaynaya dagaalka lagu jiro (kooxda Al-Shabaab),” ayuu yiri Cali Bashka Axmed.

Xasan Hiraabe ayaa isna waxa uu yiri: “Sumcadaada ayaad ku ciyaaraysa guusha waxyar ayay kuso jirsatay laakiin waad ka faa’iideysan weyday, hadaad aqbali laheyd xilka qaadista Soomaaliya baal dahab ah ayaad ka geli laheyd laakiin hada waxaa wanaagagii ku bedelatay hogaamiye qabiil aan is-ceshan oo ceebta wanaag mooda.”

“Waddo aad aqoon meeshay ku dhamaato ayaad ku joogta, dadkaagana ha lumin hana isku dirin, HirShabeelle-na waa jiree waa ka horeysay.”