Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa ka hadlay dagaallada sokeeye iyo dhiiga ku daadanaya qaar kamid ah magaalooyinka dalka, xilli lagu jiro maalmihii xorriyadda iyo weliba bisha xurmada leh.

Shariif ayaa ugu horreyn waxa uu umadda Soomaaliyeed ugu hambalyeeyey munaasabadda 26-ka Juun, 63 guuradii ka soo wareegtay markii ay ka xoroobeen gumeystihii Ingiriiska gobollada Waqooyi ee dalka (Somaliland).

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ayaa waxa uu shaaciyay in dhiiga daadanaya iyo dagaallada sokeeye ee soo noq-noqday ay aas-aas u yihiin cadaalad darro baahsan oo ka jirta dalka.

“Waxaa xanuun leh in maanta meelo badan dalka dhibaato ay ka jirto, dhiig Soomaaliyeed daadanaayo oo laga baaqsan karo lana arki waayay bisha xormada leh iyo dhiigga xormada leh labadaba ayna u daadanayaan si masuuliyad darro ah,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.

Waxa uu intaas kusii daray “Dagaallada Sokeeye iyo dhiigga daadanaya runtii waxaa aas-aas u ah cadaalad darro iyo dulmi dhexdeena ka jira, Ilaahay umaddaan Islaamka waxa uu ku amaanay inay tahay umadda ugu fiican umadaha laba sabab dartooda, waxay iska reebaan xumaanta oo waxay is faraan wanaaga.”

Sidoo kale wuxuu ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed iyo madaxda sare ee dalka in la joojiyo colaadda iyo dhiigga ku daadanaaya qaar ka mid ah magaalooyinka dalka.

“Bishaan Carafo oo ah bil barakeysan oo Muslimiinta aad ugu weyn, waxaan ugu baaqayaa dadka Soomaaliyeed meel ay joogaanba shacab iyo masuuliyiin in la joojiyo dhiigga daadanaayo.”

Ugu dambeyntiina waxa uu ku baaqay in umadda Soomaaliyeed ay gacmaha is qabsadaan, islamarkaana ay ka hor istaagan dulmiga, iyaga oo isfaraya wixii wanaagsan, si dalkaan uu hore ugu sii socdo.

“Dal wanaagsan oo waasic ah ayaa Ilaahay inoogu deeqay, umad Muslimiin ah oo wanaagsan oo runtii u baahan in loo adeego ayaa Ilaahay noogu deeqay, marka waa in aan masuuliyadeeda qaadano.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Sheekh Aadan Madoobe oo ka qeyb-galay munaasabadda xuska sannad-guurada 63-aad ee markii calan Soomaaliyeed oo xor ah laga taagay dhul Soomaaliyeed ayaa nasiib darro ku tilmaamay arrin uu kusoo aaday xuskaan.

Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa waxa uu nasiib darro weyn ku tilmaamay in meelo badan oo dalka ah ay ku daadanayaan dhiig, iyada oo lagu jiro maalmaha xorriyada.

“Waxaan runtii aad uga xumahay in dalkeenna weli ay ka taagan tahay colaad, yacni argigixisada ka sakow, in xitaa gobolada qaarkood weli dhibaato ka taagan tahay oo dhiig shacabka Soomaaliyeed arrimo siyaasadeed iyo arrimo qabyaaladeed loo daadinayo,” ayuu yiri guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe.

Waxa uu hadalkiisa sii raaciyay “Arrintaas aad iyo aad ayaa uga xumahay, arrintaas waxaa loo baahan yahay in u guntano oo arrintaas dalka ka istaagto.”

Sidoo kale waxa uu madaxweynaha Soomaaliya ugu baaqay sidii wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka ka taagan qeybo badan oo dalka ah, si loo joojiyo colaadda uu dhiiggu ku daadanayo.

“Waxaa isleeyahay haddii la helo oo masuuliyiintii dalkana ka howl-galaan arrintaas sidii looga gudbi lahaa (colaaddahaasi). Marka shacabka Soomaaliyeed waxba iska bedelaya,” ayuu yiri guddoomiyaha Golaha Shacabka.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka ayaa ka dhawaajiyay in loo baahan yahay caddaalad garsoor, caddaalad siyaasadeed iyo caddaalad maamul, taasi oo lagama maarman u ah si ooga gudbo dhibaatooyinka dalka ka aloosan.

“Shacabka Soomaaliyeed waxaa ugu baaqayaa in aan la idinku beer-laxowsan dagaal dambi rida oo walaalihiina dila oo guul ayaa ku gaadheyna oo aan riixno reer hebel in aad ka ogolaanin siyaasi kasta oo dan gaar ah leh,” ayuu yiri guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe oo baaq u direy Shacabka Soomaaliyeed.

Ugu dambeyntiina waxa uu bogaadiyay howl-gallada ka dhanka ah Al-Shabaab, kaasi oo kooxda looga xoreeyay deegaano horleh, isaga oo ugu baaqay dhinacyada qeybta ka ah gulufka socda inay dardar-geliyaan oo sii wadaan, si guud ahaan dalka looga xoreeyo argagixisada.

“Dhamaan masuuliyiinta abaabushay, ciidamada qalabka sida, shacab weynaha Soomaaliyeed kacdoonka sameeyay oo ku dhiiraday inay naftooda u huraan oo argagixisada iska xoreeyaan, waxaa leenahay waxyar ayaa noo dhiman aan dhameystirno.”

Hoos ka daawo

Garoowe (Caasimada Online) – Baarlamaanka Dowlad-goboleedka Puntland ayaa si rasmi ah u shaaciyay qodobada wax ka bedelka lagu sameynayo ee Dastuurka maamulkaasi.

Qorshaha wax ka bedelka iyo meel-marinta Baarlamaanka ee ah in la furo Dastuurka ayaa dhawaan waxaa ka dhashay isku dhac hubeysan oo ka dhacay magaalada Garoowe, gaar ahana agagaarka xarunta Aqalka Wakiilada.

Fariin lagu baahiyay bogga rasmiga ah ee Baarlamaanka Puntland ee Facebook ayaa waxaa lagu shaaciyay in wax laga bedalayo qodobka 46-aad ee dastuurka Puntland, qodobka 56-aad, qodobka 64-aad, qodobka 7-aad iyo qodobada 112-113.

“Muwaadin Golaha Wakiilada Dawladda Puntland isaga oo ka duulaya qodobka 139-aad faqradiisa 3-aad ee Dastuurka Dowladda Puntland, waxa uu dadweynaha dal iyo dibadba ku wargelinayaa in wax ka bedel lagu sameynayo Dastuurka Dowladda Puntland,” ayaa lagu yiri farriintaan uu baahiyay Baarlamaanka Puntland.

Qodobka 46-aad oo kamid ah qodobada Dastuurka ee wax ka bedelka lagu sameynayo ayaa waxa uu ku saabsan yahay xisbiyada siyaasadda, wuxuuna Baarlamaanka shaaciyay in wax ka bedelka lagu sameynayo qodobkaas la waafajin doono qodobada kale ee doorashooyinka.

Golaha Wakiilada Puntland ayaa sidoo kale waxa uu ku tilmaamay wax ka bedelka lagu sameynayo qodobka xisbiyada siyaasadda “si fursad loo siiyo ka qeyb-galka siyaasadda ee muwaadiniinta.”

Tallaabadaan ayaa uga sii dareysa xiisadda siyaasadeed ee ka taagan maamulka Puntland, iyada oo dhawaan Isimada gobolka Nugaal ay dalbadeen in la hakiyo tallaabooyinka wax ka bedelka Dastuurka Puntland illaa inta ay ka dageyso xiisadda siyaasadeed ee dhawaan isku rogtay gacan ka hadalka.

Guddoonka Golaha Wakiilada Puntland ayaa gadaal ka riixaya qorshaha wax ka bedelka loogu sameynayo Dastuurka, oo sida la fahamsan yahay gacan-saar la leh madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Deni.

Dhawaan ayay aheyd markii Golaha uu ansixiyay wax ka bedelka Dastuurka Puntland, kadib markii ay ogol ugu codeeyeen 34 mudane oo kamid ah 35 mudane oo soo xaadiray kulankaasi.

Si kastababa, Puntland ayaa haatan wajaheysa xaalad adag oo hubanti la’aan ah, maadaama gacan ka hadal uu ka dhashay furista Dastuurka maamulkaasi, kaasi oo ay meel adag iska taageen siyaasiyiinta mucaaradka.

Hoos ka dhageyso farriinta Golaha Wakiilada Puntland

Garoowe (Caasimada Online) – Wasiirka wasaaradda arrimaha gudaha dowlad goboleedka Puntland, Cabdi Faarax Saciid (Juxa) oo war cusub soo saaray ayaa weerar culus oo dhanka afka ah ku qaaday Isimada Dhaqanka ee ka soo jeeda maamulkaasi.

Juxa ayaa shaaca ka qaaday in Isimadu ay indhaha ka laabteen xaaladda cakiran ee Puntland, gaar ahaan xiisadda dagaal ee ka taagan magaalada Garoowe.

Sidoo kale wuxuu ku eedeeyay inay ka gaabiyeen doorkii looga baahnaa ee ahaa inay qabtaan cidda gar-daran ee diidan doorashooyinka maamulkaasi.

Wasiirka ayaa xusay in ka maamul ahaan ay dadaaleen, si aysan rabshado u dhicin, balse taasi ganafka lagu dhuftay, markii ay tallaabooyin kale qaadeen xubnaha mucaaradka.

“Geed dheer iyo mid gaaban ba waan u kordhay in aysan dhibaato dhicin. Ma aysan suurto galin inay isimadu dadka kala dhex galaan, oo qabtaan cidda qaldan” ayuu yiri Juxa.

Dhanka kale wuxuu hoosta ka xariiqay inay aad uga xun yihiin aamusnaanta Ismida, maadaama ay xaaladdu faraha ka baxday, dhiigna uu ku daaday magaalada Garoowe.

“Taas waa arrin aan kaa xunnahay in kaalintii loo baahnaa oo isimadu xilligii qabashada lahayd oo digniinta lahayd aysan ugu baraarugin,” ayuu yiri hadalkiisa sii raaciyay.

Ugu dambeyn wuxuu sheegay in hoggaanka Punland u diyaar u yahay inay la fariisto cid kasta oo tabashada ka qabta hannaanka loo wado doorashooyinka maamulkaasi.

Puntland ayaa haatan wajaheysa xaalad adag oo ka dhalatay muranka doorashooyinka iyo furista dastuurka oo ay isku qabteen xukuumadda Deni iyo xubnaha mucaaradka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo bayaan cusub soo saaray ayaa guud ahaann dadka Soomaaliyeed ugu hambalyeeyay munaasabadda 26-ka June oo maanta ku beegan.

Farmaajo ayaa sheegay in 26 June ay tahay maalin qaran oo ku weyn xasuusta dadka Soomaaliyeed, isla-markaana ay muhiim u tahay gobanimada iyo midnimada dalka.

“Caawa oo kale, 26-ka Juun,  waxa ay xasuus wayn u tahay muhiimadda ay leedahay gobanimada, midnimada, wadaniyadda iyo sanad guurada ka soo wareegtay dharaartii xornimada Gobollada Woqooyi” ayuu warsaxaafadeedkiisa yiri madaxweyne Farmaajo.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay “Caawa waxay fursad u tahay malaayiinta Soomaaliyeed ee ku nool gobanimada iyo xornimada in ay u duceeyaan halgameyaashii ragga iyo dumarkaba lahaa ee inoo horseeday qarannimada, kuwaas oo ay ugu horreeyaan dhaq-dhaqaaqyadii dhallinyarada Soomaaliyeed ee u midoobey xoreynta dalka, iyaga oo ka fogaaday qabyaaladda iyo eexda.”

Madaxweynihii hore ee dalka, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa sidoo kale baaq u diray shacabka Soomaaliyeed, wuxuuna ugu baaqay inauy ka shaqeeyaan horumarka dalka.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay inuu xalka maanta ku jiro in la xoojiyp midnimada iyo wadajirka bulshada Soomaaliyeed,

“63 sano kaddib waxaa muuqata in dawada kaliya ee aynu ku dabiibi karno dhaawacyada curyaamiyey horumarka dalkeenna ay ku jirto in aan jidkaas dib u qaadno, xoojinno midnimada iyo wadajirka bulshad.” ayuu mar kale qoraalkiisa ku yiri Farmaajo.

Wuxuu qoraalkiisa kusoo xiray “Aniga oo rajaynaya in aynu weyneyno Toddobaadkan Xorriyadda ee caawa inoo bilowday, si aynu kor ugu qaadno wacyiga waddaniyadeed.

Soomaaliya ayaa ku jirta todobaadka xoriyadda, ayada oo xalay si weyn dalka looga dabaal-degay 26 June oo ah markii ay xoroobeen gobollada waqooyi ee dalka.

Sidoo kale waxaa haatan loo diyaargaroobayaa munaasanada kowda Luulyo oo iyana maalin kale oo qiimo badan, isla-markaana ay xoreebeen gobollada koonfuree ee dalka.

Beledweyne (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee maamulka gobolka Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan oo wareysi gaar ah siiyay VOA ayaa shaaca ka qaaday in doorasho gacan taag ah oo ka dhacday magaalada Beledweyne loogu doortay madaxweyne.

Cali Jeyte ayaa sheegay in reer Hiiraan ay tashadeen, isla-markaana ay sameysteen maamul ka madax bannaan HirShabelle, kaas oo la magac baxay “Hiiraan State” waxa uu tilmaamay inay go’aansadeen inay ka hoos baxaan HirShabelle, sida uu hadalka u dhigay.

“Dadkan waa dad bani’aadam ah waa dad Soomaaliyeed aragti ayay lee yihiin, aragtidooda ayay soo bandhigeen, marka waxay go’aansadeen inay dalladdaa ka hoos baxaan oo State kale sameystaan ayay go’aansadeen” ayuu yiri guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in isaga loo doortay madaxweyne, halka ku xigeenna loo doortay Axmed Inji oo horay usoo noqday guddoomiye ku xigeenkii amniga ee Hiiraan.

“Madaxweyne iyo ku xigeen waxaa loo doortay aniga iyo nin la yieraahdo Axmed Cismaan Cabdalle (Inji)” ayuu mar kale wareysiga ku yiri guddoomiye Cali Jeyte Cismaan.

Guddoomiyihii hore ee maamulka gobolka Hiiraan, Cali Jeyte oo hadalkiisa sii wata ayaa mar kale ka hadlay khilaafka kala dhexeeya madaxda HirShabelle, wuxuuna sheegay in uusan marnaba diyaar u aheyn inuu ka hoos shaqeeyo Cali Guudlaawe iyo Dabageed.

‘Aniga hal mid ayaan kuu caddeynayaa diyaar uma ihi inaan dad ka hoos shaqeeyo, haddii ay wax kasta dhacaan nimankan iyaga ah ewelbaa dhib ku qabay” ayuu sii raaciyay.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada weli xiisada kacsanaan ah ay ka taagan tahay gudaha magaalada Beledweyne, waxaana ku wada sugan guddoomiyaha lasoo magacaabay Cabdullaahi Axmed Maalin Sufuroow iyo Cali Jeyte oo ciidamo ku heysta magaaladaasi.

Guddoomiyaha cusub oo hadlay ayaa shaaca ka qaaday in xiisadda ka taagan gudaha magaalada Beledweyne ay salka ku hayso sharciga oo aan lagu dhaqmeyn, “Haddii sharciga lagu toosnanayo oo meesha wax uu dhigo la dhigayo ma timaadeen.”

Si kastaba, lama sida ay wax noqon doonaan, basle dhaq-dhaqaaqyadan ayaa saameyn ku yeeshay howlgalladii ka dhanka ahaa Al-Shabaab ee ka socday gobolka Hiiraan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa ogaatay halkii laga soo tuuri jiray hoobiyeyaal sanadihii lasoo dhaafay oo dhan lagu garaaci jiray xerada Xalane ee magaalada Muqdisho.

Markii ay ciidamada ammaanku ku guuleysteen inay ka hortagaan qaraxyadii iyo dilalkii qorsheysnaa ee Al-Shabaab ka fuli jireen Muqdisho, waxaa ku adkaatay inay hakiyaan weerarrada hoobiyaha loo adeegsado.

Kooxda Al-Shabaab ayaa inta badan hoobiyaha ku garaacda xerada Xalane oo safaaradaha caalamka ay degan yihiin oo ku taalla aagga garoonka diyaaradaha, madaxtooyada Soomaaliya iyo xaafadaha ka agdhow.

Ugu dambeyntii shalay ayuu fashilmay saldhigoodii hoobiyaha ay Muqdisho ku garaaci jireen, kadib markii ay dhowr gantaal ku soo tuureen xarunta Xalane, ciidamada ammaanka oo cabir ka qaatay halkii laga soo riday hoobiyihii shalay ayaa gudaha u galay gurigii saldhigga u ahaa kooxda.

Gurigaas oo ku yaalla deegaanka Garasbaaley oo koonfur ka xiga Muqdisho ayaa loogu tegay raadka kooxda weerarrada hoobiyaha u qaabilsan Al-Shabaab iyo dhowr gantaal oo weli aan qarxin, balse waxaa lagu guul-dareystay in lasoo qabto kooxdii.

Afhayeenka booliska Soomaaliya oo shir jaraa’id ku dhex qabtay gurigaas ayaa warbaahinta u soo bandhigay qalabkii ay Al-Shabaab weerarka ku fuli jireen, isagoo sheegay inay ku raad joogaan ragii joogay gurigaas oo ka baxsaday goobta inta aysan soo gaarin ciidamada ammaanka.

Hoobiyeyaasha oo laga maqlay degmooyinka qaar ee magaalada Muqdisho, ayaa waxaa isla markiiba ka howl-galay laamaha amaanka oo gaaray aaggii la rumeysnaa in laga soo tuuray, taasi waxay ciidanka u suurta-gelisay inay gurigaan helaan.

Sidoo kale ciidanka ayaa gacanta kusoo dhigay mobile-dii laga qarxinayay oo wata fiilooyinkooda, sida uu sheegay Afhayeenku waxaa gurigii la wareegtay dowladda, kaas oo gacanta dowladda ku jiri doona ilaa laga soo qabto raggii weerarrada ka soo dhex abaabuli jiray, sida uu Sadiiq Doodishe shirkiisa jaraa’id ku sheegay.

Weerarkii shalay ayaa qeyb ka noqonaya falalka amni darro ee mararka qaar ka dhaca magaalada caasimada ee Muqdisho, xilli dowladda federaalka ay kordhisay howl-gallada lagu sugayo amniga iyo kuwa lagula dagaalamayo Al-Shabaab ee ka socda caasimada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ubax dhigay taalada Dhagax-tuur, kaasi oo lagu maamuusayay halgamayaashii Soomaaliyeed ee naftoodii u horay halgankii dheeraa ee xorriyada dalka.

Qoraal kooban oo kasoo baxay Villa Somalia ayaa lagu shaaciyay in tallaabadan uu maanta qaaday madaxweynaha ay qeyb ka tahay weynaynta toddobaadka xorriyadda, midnimada iyo geesiyaashii naftooda u huray halgankii gobonnimo doonka dalkeen.

“Madxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo weynaynaya Todobaadka Xorriyadda, midnimada iyo geesiyaashii naftooda u huray halgankii gobonnimo doonka dalkeenna ayaa ubax dhigay Taallada Dhagaxtuur oo ka mid ah xusuusaha halgankii dadka Soomaaliyeed ay iskaga dulqaadeen heeryadii gumeysiga,” ayaa lagu yiri qoraalka Villa Somalia.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo xalay ka hadlay munaasabadda loogu dabaal-dagayay xuska 26 June ayaa xusay qiimaha taariikhiga ah ee ay ka tarjumeyso maalintan oo ku suntan midnimo iyo Soomaalinimo.

Waxa uu sheegay in aan la inkiri karin dhibaatooyinka ay soo mareen dadka Soomaaliyeed iyo dhaawacyada gaaray midnimada, balse jiilasha maanta iyo barri ay hortaallo sidii ay uga dhabeyn lahaayeen riyada ku aaddan Soomaaliya xasilloon, heshiis ah, dadkeeduna ay ku mideysan yihiin, taas oo u baahan isu dhibrin iyo isu tanaasul.

“Dadka Soomaaliyeed waa in ay ka fakaraan boqol sano kaddib xornimada, Soomaaliya noocee ah ayaan u dabbaal dagi doonnaa?!. Soomaaliya qurxoon oo deggan oo ay na mahadiyaan kuwa u dabbaal degi doona ayaa la rabaa in aynu hirgelinno. Dadka waxa isku haynaya oo aan kala geynayn ayaa na hurran,” ayuu yiri madaxweyne Xasan.

Madaxweynaha ayaa ugu dambeyntiina waxa uu ku baaqay in la xoojiyo midnimada, si looga gudbo dhibaatooyinka kala xir-xiray Soomaalida, islamarkaana si dhab ah looga heshiiyo in aanay markale dib u dhicin wixii tabashadaas sababay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka, Mudane Saalax Axmed Jaamac oo xalay ka qayb-galay munaasabadda 26 June ayaa ka hadlay arrimo ku aadan xaaladda guud ee dalka, maadaama loo dabaal-dagayo xoriyadda Soomaaliya.

Saalax ayaa shaaciyay in weli Soomaaliya ay la daala dhaceyso dhibaatooyin adag isla-markaana uu dalka ka jiro gumeysi lamid ah midkii hore, sida uu hadalka u dhigay.

“Waayihii markaa jiray ee gumeysi la dirirka ee la’isaga kicinayay ee dowladnimada lagu hirgeliyay waayo lamid ah ayaa la jira hadda” ayuu yiri ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka.

Sidoo kale waxa uu xusay in dalka uu leeyahay Al-Shabaab oo uu tilmaamay inay cadow ku yihiin dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Ra’iisul wasaare ku xigeenka xukuumadda Soomaaliya ayaa tilmaamay in loo baahan yahay sidii la’isaga dul qaaday gumeystihii hore in Al-Shabaab la’isaga dul-qaado.

“Cadow-beynu leenahay, dadkiina barakiciyay, leynaya, halis gelinaya. Raggii maalintaa u kacay say ugu kaceen oo dhexda u xidheen baa annaga nalaga rabaa” ayuu markale yiri.

Waxa kale oo uu sii raaciyay “Marka gumeysi cad in la’iska kiciyo maahee ee kan dadkii gumaadaya ee Diinteenii sheeganaya ee midankeenana leh isna waa in la’iska kiciyo”.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo dalka ay haatan ka socdaan howlgallo culus oo Al-Shabaab looga xoreynayo dalka oo dhan, kaas oo wajigiisa 1-aad guul weyn laga gaaray.

Si kastaba, wajiga labaad oo haatan bilaabanaya ayaa qorshuhu yahay in lagu gaaro Koonfur Galbeed iyo Jubbaland, waxaana kusoo biiri doono ciidan ka socda dalalka dariska.

Beledweyne (Caasimada Online) – Guddoomiyaha magacaaban ee gobolka Hiiraan Cabdullaahi Axmed Maalin Sufuroow ayaa ku dhawaaqay in uu furan yahay garoonka diyaaradaha ee Beledweyne, xilli guddoomiyihii hore ee Cali Jeyte uu amray in diyaaradaha rakaabka aysan kasoo degi karin.

Guddoomiye Surufoow ayaa sheegay in xiisadda ka taagan Beledweyne ay salka ku hayso sharciga oo aan lagu dhaqmeyn, “Haddii sharciga lagu toosnanayo oo meesha wax uu dhigo la dhigayo ma timaadeen.”

“Reer Hiiraan waxaa u sheegaya haddii aad aragto qof qeylinayo labo ayay mid tahay; Wax uusan laheyn ayuu raadinaya ama waxa ka maqan uusan aqoon. Marka waxaa leeyahay dadka walaalahay ah aan nidaamka ilaalino,” ayuu yiri guddoomiyaha magacaaban ee gobolka Hiiraan.

Waxa uu intaas sii raaciyay “Qofkii tegay si wanaagsan ha u tago, qofkii yimidna shacabkoow si wanaagsan u soo dhaweeya.”

Guddoomiyaha ayaa weerar ku qaaday Xildhibaannada heer federaal ee garab istaaga u muujiyay qorshaha Cali Jeyte oo ka horyimid xil ka qaadistii uu ku sameeyay madaxweynaha HiShabeelle Cali Guudlaawe.

Waxa uu ku dhaliilay masuuliyiintaas inay gabeen wixii loo igmaday ee dadka reer HirShabeelle u doorteen, “Waxa socda eaa wax shirko lagu yahay.”

“Oohinta Orgiga waa ka weyn tahay, waxaa jira Xildhibaano walaaladeen ah oo shaqadii aan u dirsanay ee shalay maamulka HirShabeelle in iyagu maraaan sababteeda ugu gudbay dowladda dhexe, haddana dhibaatada halkaan ka jira 80% iyaga masuuliyadooda iska leh.”

Guddoomiyaha magacaaban ayaa sidoo kale waxa uu si adag uga horyimid maamulka cusub ee Cali Jeyte uu ku dhawaaqay dhismihiisa ee Hiiraan State, isaga oo shacabka ugu baaqay inay la shaqeeyaan maamulka cusub iyo laamaha amniga.

Ugu dambeyntiina waxa uu meesha ka saaray xayiraada uu Cali Jeyte Cismaan kusoo rogay diyaaradaha rakaabka ee imaan jiray garoonka Beledweyne, islamarkaana uu furan yahay garoonka, sida uu sheegay.

“Garoonka waa furan yahay, shirka jaraa’id marka ka baxno waa cadeynayna inuu furan yahay. Shirkaddii ka qeyb qaata garoonka oo aan xidhneyn inuu u dhaqmo sidii uu xidhan yahay ayagana fiiro gaar ah ayaa u yeelaneyna.”

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaa ceeb nagu ah in wax dhexdeena ah Hooyo ama Aabe xanuusan u diyaarad waayo ama uga soo dego meel 120KM u jirta, taasna ceeb waaye.”

Hadalkaan ayaa imanaya, xilli ay kasii dareyso xiisadda ka taagan magaalada Beledweyne, kadib tallaabo uu qaaday guddoomiyihii xilka laga qaaday ee gobolkaasi Cali Jeyte Cismaan.

Cali Jeyte ayaa soo saaray amar dhigaya in muddo afar maalin ah oo ka bilaabaneysay 24 bishan illaa 28 bishaan ay joojiyeen diyaaradihii rakaabka ee kasoo dagayey garoonka Beledweyne, ayada oo muddadaas la fasaxay diyaaradaha ATMIS, kuwa samafalka ee QM iyo kuwa sida Qaadka.

Si kastaba, HirShabelle ayaa haatan wajaheysa xaalad siyaasadeed oo ka dhalatay xilka qaadistii guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan iyo dagaal ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, lamana oga sida ay wax noqon doonaan.

Hoos ka daawo muuqaalka

Lamu (Caasimada Online) – Kooxda Al-Shabaab ayaa shan qof oo shacab ah ku dilay dalka Kenya, oo qaarkood ay gowraceen sida ay sheegeen booliska Axaddii. 

Weerarka ayaa Sabtidii ka dhacay xaafadaha Juhudi iyo Salama ee gobolka Lamu ee ku dhow xuduudda, sida ay sheegeen goobjoogeyaal iyo booliska. 

“Shan qof ayaa la dilay. Dhibanayaasha qaarkood waa la gowracay,” ayey yiraahdeen dadka deegaanka. 

Mid ka mid ah dadka deegaanka oo lagu magacaabo Hassan Abdalla ayaa wakaaladda wararka AFP u sheegay “Haweenka guryahooda ayaa lagu xiray, raggana waxaa la amray inay soo baxaan, halkaasi oo gacmaha laga xiray kadibna la gowracay.”

Dadka la dilay waxaa ka mid ahaa arday dhigta dugsiga sare, sida uu sheegay Hassan, oo intaas ku daray in “dhammaan dadka la dilay cunaha laga jaray, qaarkoodna la gowracay.”

Ismaaciil Xasan oo isna dadka deegaanka ka mid ah ayaa sheegay in mintidiinta ay xadeen sahay cunto kahor inta aysan bixin ayaga oo rasaas kor u ridaya.

“Waxaan xoojinay amniga aagaas kadib weerarka,” waxaa sidaas yiri barasaabka Lamu Louis Rono.

Kooxda Al-Shabaab ayaa war ay soo saartay ku sheegtay in weerarka ay ku dishay 6 qof oo Kenyan ah, kuna gubtay 10 baabuur. Al-Shabaab waxay sheegtay in weerarka uu jawaab u yahay xasuuqa ay ciidamada Kenya ka wadaan gudaha Soomaaliya.

Al-Shabaab ayaa toddobaadyadii dhowaa aad u xoojisay weerarada ay ka fuliso gobollada Kenya ee ku teedsan xuduudda Soomaaliya.

Bishan gudaheed, sideed sarkaal oo boolis Kenyan ah ayaa dhintay markii gaarigooda uu haleelay qarax ay dhulka ku aaseen Al-Shabaab, meel u dhow magaalada Gaarisa.

Kenya iyo Soomaaliya ayaa bishii tagtay isku raacay inay si aayar dib ugu furaan saddex bar oo ka mid xuduudda dhulka ee ay wadaagaan oo la xiray 2011 si wax looga qabto rabshadaha Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xafiiska xeer  ilaaliyaha guud ee Qaranka ayaa maanta maxkamadda gobolka Banaadir horgeeyay ilaa afar masuul oo loo soo xiray falal la xariira Musuq-maasuq iyo xatooyo xoolo dadweyne.

Afarta masuul ee maanta maxkamadda la hor geeyey ayaa ka howl-gelayey xafiisyo ku yaalla garoonka Aadan Cadde ee caasimadda Muqdisho, waxayna kala yihiin:

1 – Agaasimihii hore ee wasaaradda shaqada iyo arrimaha bulshada XFS.

2 – Agaasimaha waaxda ajaanibta ee hey’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda.

3 – Masuulkii xafiiska Fiiso bixinta ee hey’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda.

4 – Maamulihii Bangiga Dhexe ee laanta garoonka Aadan Cadde.

Qoraal ka soo baxay xafiiska Xeer ilaaliyaha guud ee Qaranka ayaa lagu yiri “Eedeysanayaashaan oo maanta la hor-geeyey maxkamadda gobolka Banaadir waxay u dirtay xabsi ku heyn ku meel gaar ah, si looga gungaaro kiiska lagu eedeynayo, kadibna maxkamadda loogu soo gudbiyo eeda loo heysto.”

Dowladda Soomaaliya ayaa wada olole xoog leh oo ay kula dagaalameyso musuq maasuqa, waxaana xabsiga la dhigay masuuliyiin badan oo ka tirsan hey’daha dowladda, balse u badan agaasimeyaal.

Maalmaha soo socda waxaa lagu wadaa in maxkamadda gobolka Banaadir ay ka soo hor muuqdaan xubno badan oo loo heysto musuq maasuq.

Dowladda madaxweyne Xasan Sheekh uu hoggaamiyo ayaa go’aan ku gaartay inay dalka ka ciribtirto musuqa, sida marar badan ay warbaahinta ka sheegeen Madaxweynaha iyo Ra’iisul wasaaraha dalka.