27.8 C
Mogadishu
Tuesday, May 12, 2026

Somalia’s suffrage proposal: Forecasting potential headwinds

Kampala (Caasimada Online) – Amid the intense political storms lashing Somalia, President Hassan Sheikh Mohamud recently unveiled a series of radical propositions to transform the country’s parliamentary system to a presidential one, provoking acclaim and consternation among various political factions.

The pivotal shift advocated by the President during the four-day National Consultative Forum (NCC) summit held in Mogadishu is the re-establishment of universal suffrage, a democratic principle last exercised in Somalia in 1969.

In this proposed system, citizens would elect their leaders through a direct vote, an idea that has proven elusive for the past several decades due to persistent security issues, financial constraints, and deep-seated clannism.

The new political structure

In addition to the quest for direct elections, the NCC communiqué, read by Federal Minister for Interior Affairs Ahmed Moalim Fiqi, envisages a radical transformation in Somalia’s political hierarchy.

The communiqué declares the planned abolition of the prime minister’s role at the federal level, proposing instead an executive team composed of a President and Vice-President, popularly elected on a single ticket.

“There will be a presidential system whereby a president and vice-president will be elected directly by the people in a single ticket,” the communiqué announced.

The NCC also seeks to establish two official political parties in the country to foster democratic competition.

“The country will only have two political parties that will compete democratically for the people’s vote,” the communiqué declared.

Election timelines

According to the NCC’s propositions, Somalia will conduct municipal, state, and federal elections every five years.

The first nationwide local council elections, encompassing Mogadishu, are slated for June 30, 2024, with state parliament and leadership elections following November 30, 2024.

However, the agreement remains silent on the fate of the presidency when the current term expires on May 15, 2026.

Despite the optimism surrounding the proposals, notable opposition has emerged. Puntland leader, Said Abdullahi Deni voiced his concern over the transition to a presidential system, cautioning that his state would neither endorse nor abide by the communiqué.

This stand reflects a growing rift between Deni and the federal government, evidenced by the Puntland leader’s absence from the recent NCC meetings and his cessation of collaboration with the federal government.

Similarly, a cohort of influential politicians, including former President Sharif Sheikh Ahmed and three ex-Prime Ministers Omar Abdirashid Sharmarke, Abdiweli Ali Gaas, and Hassan Ali Khaire, have openly disputed the NCC’s proposals.

Gaas, a former Professor of Economics at Niagara University in the US, declared on his Facebook page that the proposed electoral accord is unfavorable for Somalia, especially under the current political climate.

Sharmarke, in a tweet, was more critical, terming the move “akin to injecting poison into our political landscape.”

Proponents speak up

Nevertheless, reform proponents believe it is a significant step towards genuine representation of the people.

Political commentator Guled Dheere expressed that abolishing the 4.5 clan-based power-sharing system will lead to politicians being held accountable to the public.

President Mohamud and Prime Minister Hamza Abdi Barre have also voiced their enthusiasm, envisioning a future where Somalia will move from a Provisional into a Permanent Constitution, facilitating the emergence of recognized political parties, time-framed democratic elections, and enhanced stability.

The NCC’s proposals have generated conflicting views, leading to the rise of two different schools of thought.

One, championed by President Mohamud and like-minded regional leaders, pushes for an accelerated state-building process, even amid the prevailing challenges. This includes the contentious proposition to abolish the role of the prime minister.

On the other hand, some advocate for a more cautious approach, emphasizing the need to establish a proper multi-party system, enhance security, and conduct a comprehensive population census and citizen identification to ensure an appropriate voter registration ahead of elections.

As the debate continues, it remains to be seen which way the scales of Somalia’s political future will tip.

Uganda says 54 soldiers killed in Somalia attack

Kampala (Caasimada Online) – Uganda’s President Yoweri Museveni reported that a total of 54 Ugandan peacekeepers tragically lost their lives last week in one of Al-Shabab’s most severe recent assaults, as the militant group attacked an African Union base in the conflict-ridden nation of Somalia.

Museveni disclosed the grievous loss during a meeting with members of his governing National Resistance Movement party, revealing one of the most significant military death tolls suffered by African Union members to date.

Al-Shabab, a group committed to a lethal insurgency against Somalia’s tenuous central government for over a decade, took responsibility for the May 26th attack.

The militants falsely claimed to have overpowered the base and killed 137 soldiers, a common exaggeration tactic used by Al-Shabab for propaganda purposes.

Local residents and a Somali military commander revealed that the attack commenced with the detonation of a car bomb at the base in Bulo Marer, located 120 kilometers southwest of Mogadishu. A subsequent gunfight ensued, painting a vivid picture of the harrowing encounter.

Admissions and accusations

President Museveni had previously criticized the response of some soldiers who “did not perform as expected and panicked” as the base came under attack by an estimated 800 assailants.

He identified Maj. Oluka and Maj. Obbo was the commander who ordered a retreat, stating they would face court-martial charges for their actions.

Despite these criticisms, Museveni praised the resilience of his troops, emphasizing their successful recapture of the base after initial withdrawal.

The African Union force known as ATMIS, a key ally in the fight against Al-Shabab, has yet to disclose the death toll from the incident.

In response to the pre-dawn raid, ATMIS dispatched helicopter gunships for reinforcement.

Further illustrating international support, the United States disclosed that an airstrike was conducted near the besieged base a day after the assault.

The US Africa Command announced that this action resulted in the destruction of weapons unlawfully obtained by Al-Shabab fighters.

Struggle against Al-Shabab

This tragic incident underscores the enduring security issues in Somalia, a nation grappling with decades of conflict and natural disasters.

Last year, Somalia’s President Hassan Sheikh Mohamud declared an “all-out war” against Al-Shabab, urging Somalis to aid in eliminating the jihadist group, derogatorily referred to as “bedbugs.”

With the support of ATMIS and US airstrikes, pro-government forces have reclaimed significant territories in recent months.

Despite these achievements, Al-Shabab continues launching deadly attacks against military and civilian targets.

The ATMIS force, composed of troops from Uganda, Burundi, Djibouti, Ethiopia, and Kenya, is working towards handing over security responsibilities to Somalia’s army and police by 2024.

However, according to UN Chief Antonio Guterres, the escalating attacks from Al-Shabab, causing 2022 to be the deadliest year for civilians in Somalia since 2017, poses a significant hurdle to achieving this goal.

Daawo: Culimo qaadday tallaabo la xariirta dagaalka magaalada Laascaanood

Nairobi (Caasimada Online) – Culumada Soomaaliyeed ee ku nool magaalada Nairobi ee dalka Kenya ayaa isugu timid shir ay ka soo saareen bayaan ay ku dalbadeen in la joojiyo dagaalka ka socda magaalada Laascaanood ee gobolka Sool.

Culimada ka hadashay colaada Laascaanood waxaa ka mid ah, Sheekh Maxamed Cabdi Umal, Sheekh Maxamuud Shibli, Sheekh Maxamed Sheekh Cusmaan, Sheekh Cismaan Calasow iyo Dr. Maxamuud Abuu Sheyba.

Culimadaas oo mid mid ula hadashay warbaahinta ayaa ugu baaqday dhinacyada ku dagaalamaya Laascaanood inay joojiyaan daadinta dhiigga dadka muslimiinta ah.

Sheekh Maxamuud Shibli ayaa warbaahinta u akhriyey bayaanka ay culimada magaalada Nairobi ka soo saareen dagaalka ka socda Laascaanood iyo dhibaatooyinka ka dhashay.

“Waxaa Laascaanood ka dhacday dhibaato aan la soo koobi karin, waxay culimadu si naxariis iyo islaanimo leh uga codsaneysaa dadka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan inay ka qeyb-qaataan gurmadka qoysaska ay saameysay colaada Laascaanood,” ayaa lagu yiri bayaanka culimada.

Sidoo kale bayaankaan ayaa farriin loogu diray dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada dalka, iyadoo laga codsaday inay kaalin ka qaataan gurmadka dadkaas iyo joojinta colaada ka taagan Laascaanood.

Culimada ayaa guddi seddax Sheekh ka kooban u xil-saartay inay uruuriyaan taakulada loogu gurmanayo dadka ay saameysay colaadka magaalada Laascaanood.

Dhowr bilood waxaa magaaladaas iyo hareereheeda ku dagaalamaya ciidamada Somaliland iyo kuwo is abaabulay oo loogu yeero SSC, waxaana culaadaas ku dhimatay tobanaan qof oo labada dhinac ah.

Dadka ku nool gobollada Sool iyo Sanaag ayaa ka soo hor jeestay inay maamusho Somaliland, waxaana go’aankii bulshada deegaanka ka dhashay dagaal weli socda oo Somaliland looga faro-maroojiyey maamulkii magaalada muhiimka ah ee Laascanood.

Hoos ka daawo bayaanka culimada

Laba sarkaal oo loo xiray weerarkii Al-Shabaab ee Buulo-Mareer + Magacyada

Kampala (Caasimada Online) – Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni ayaa sheegay in laba sarkaal oo sare loo xiray weerarkii lagu laayey ciidamadiisa ee ka dhacay deegaanka Buulo-Mareer ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Museveni ayaa sheegay in qaar ka mid ah ciidamada Uganda aysan u howlgelin sidii la filayey intii uu weerarka socday ayna argagaxeen, taasi oo ka dhex dhalisay kala yaac, ayna ka faa’iideysteen Al-Shabaab.

Waxa uu shaaciyey magacyada laba taliye oo kala ah; Maj Oluka iyo Maj Obbo, oo ku eedeeyey inay ku amreen askarta inay dib u gurtaan weerarkii 26-kii May ay Al-Shabaab ku qaadeen saldhigga howlgalka ATMIS ee degaanka Buulo Mareer ee Shabeellaha Hoose.

“Waa la soo qabtay, waxayna wajihi doonaan eedeymaha maxkamadda ciidamada qalabka sida. Askarteenu waxay muujiyeen adkeysi cajiib ah, dib ayayna isu abaabuleen, taasoo keentay in dib loo qabsado saldhiga,” ayuu Mr Museveni ku yiri hadal uu ku soo qoray bartiisa Twitter-ka.

Muuqaalo ay baahisay kooxda Al-Shabaab oo muujinaya askar naftooda la cararaya iyo kuwa nolosha lagu qabtay ayaa caro xooggan ka dhaliyey dalka Uganda.

Yoweri Museveni ayaa dhinaca kale shaaca ka qaaday xog cusub oo ku aadan weerarkaasi, isaga oo tirada askarta loogu dilay ku sheegay illaa 54 askari.

Tiradan ayaa aad uga yar middii horay u shaaciyeen Al-Shabaab oo sheegatay inay weerarkaas ku dishay ugu yaraan illaa 137 askari oo ka tirsanaa ciidamada Uganda.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in ciidamada Difaaca Uganda (UPDF) ay tan iyo markaas ay saldhigga dib ugala wareegeen Al-shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaacida

Waxaa hadda Soomaaliya ku sugan taliyaha ciidanka lugta ee Uganda Jeneral Kayanja Muhanga oo baaraya weerarkii lagu laayey ciidanka Uganda. 

Daawo: Madaxweyne Lafta-gareen oo shaaciyay arrin yaab leh oo uu sameeyay

0

Baydhabo (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) oo shir jaraa’id ku qabtay Baydhabo ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo lama filaan ku noqday dad badan oo Soomaaliyeed.

Laftagareen oo ka hadlayay doorashadii ugu dambeysay ee dalka ka dhacday sanadkii 2022-kii ayaa ka sheekeeyay arrimo cajiib ah oo isagu xilligaas uu sameeyay.

Madaxweynaha ayaa sheegay inuu diiday in la aado doorasho qof iyo cod ah, balse uu doortay mid dadbadan, isaga oo uu tilmaamay inuu ka lahaa dan gaar ah.

Sidoo kale waxa uu xusay inuu madaxweynaha Koonfur Galbeed uu u noqday kaliya inuu soo saarto xildhibaano iyo kuwa kalena uu reebo, sida uu hadalka u dhigay.

“Aniga waxaan u noqday madaxweynaha Koonfur Galbeed waxa ay ahayd in aan xildhibaano soo saaro qofna aan iraahdo waxba ma lihidee iska bax, qofna aan dhaho waxbaa leedahay intaas ayaan rabaa haddii aanan sameyn karin oo wixiiba shacab ay qabsanaayaan maxaan madaxweyne kasoo doonay”” ayuu yiri Cabdicasiis Lafta Gareen

Waxaa kale oo uu ku sii daray “Ilaahey qadartiisa sida an sheegaayay ayay kusoo dhammaatay xildhibaanadii in la qoro ayay noqotay tii aan rabay oo aheyd adiga wax ma lihid adigane waxbaa leedahay waa la suubiyay, kii wax helay waa xanaaqsan yahay kii kale oo wax waayayna waa xanaaqsan yahay meel qabow iyo meel fiyow midna malaha”.

Cabdicasiis Laftagareen ayaa haatan si weyn uga qoomameeyay falkaasi, isaga oo sheegay inuu ka dhexlay takano siyaasadeed, maadaama uu rag badan ka reebay baarlamaanka.

‘Waan soo tijaabinay eed iyo takane waxaan aheyn oo laga qaadaayo ma jirto” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Madaxweynaha Koonfur Galbeed oo soo hadal qaaday heshiiska cusub ee haatan laga gaaray doorashada ayaa bogaadiyay, wuxuuna sheegay in shacabka la siiyay fursad weyn.

“Waxaa laga hadlay dowladnimada iyo dimuquraadiyeynta in shacabka Soomaaliyeed loo celiyo, labada heer ee dowladdana ay sidaas ku shaqeeyaan,” ayuu kusoo gabagabeeyay.

Daawo: DF oo war cusub ka soo saartay khilaafka Puntland

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka wasaaradda arrimaha gudaha ee dowladda Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi ayaa mar kale ka hadlay xiisadda siyaasadeed ee u dhexeyso dowladda dhexe iyo Puntland, kaaso oo kasii daray, kadib heshiiskii dhowaan laga gaaray doorashooyinka ee kasoo baxay shirkii ay yeesheen Golaha Wadatashiga Qaranka.

Fiqi ayaa shaaca ka qaaday in Puntland aysan jirin meel fog, isla-markaana ay qayb ka tahay maamulka dowladda federaalka Soomaaliya.

“Puntland waxay ka tirsan tahay dowladda federaalka mana foga, doorashooyinka ay qabteen ayaana lagu heshiiyay” ayuu yiri wasiir Axmed Macallin Fiqi.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in aysan jiri karin sabab ay Puntland ku diido doorasho qof iyo cod ah, maadaama ay iyagu haatan qabsadeen.

“Ma u maleynaayo inay caqli tahay aniga doorasho ayaan qabsanaa, inta kalena doorasho uma ogoli, uma maleynayo inuu qofn ku talinayo” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Wasiirka arrimaha gudaha xukuumadda federaalka Soomaaliya oo hadalkiisa sii wata ayaa xusay in doorashada lagu heshiiyay ay tahay middii uu Saciid Deni ugu baaqay dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada, kadib markii guul ka sheegtay doorashadii Puntland.

“Madaxweynaha Puntland marka ay doorashada u dhammaatay wuu hadlay wuxuu yiri dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada Soomaaliya waxaan ugu baaqayaa inay doorashadaan oo kale ay qabtaan intiibaa la gaaray” ayuu mar kale yiri wasiir Fiqi.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada ay Puntland ay iska diiday go’aanaddii kasoo baxay shirkii u dambeeyay Golaha Wadatashiga oo go’aan looga gaaray doorashooyinka dalka.

Si kastaba, khilaafka u dhexeeyo dowladda federaalka iyo Puntland ayaa sii xoogeysanaya marba marka ka dambeysa oo soo billowday, kadib magacaabidii ra’iisul wasaare Xamza.

Dagaal lagu hoobtay oo ka dhacay gobolka MUDUG

0

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal beeleed Sabtidii ka dhacay duleedka deegaanka Afbarwaaqo ee gobolka Mudug, kaas oo u dhexeeyay laba maleeshiyo beeleed.

Dagaalkan oo lagu hoobtay ayaa dhex-maray maleeshiyaad ka soo kala jeeda maamullada Puntland iyo Galmudug oo ah kuwa daris ah.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalkan uu yimid, kadib markii maleeshiyaad hubeysan ay weerar ku qaadeen dad xoolo dhaqato ah oo ku sugnaaa agagaarka Afbarwaaqo.

Ugu yaraan 7 qof ayaa ku dhintay dagaalka, halka ay ku dhaawacmeen 5 kale oo labada dhinac ah, sida ay Caasimada Online u sheegeen ilo dadka deegaanka ah.

Mid kamid ah dadka deegaanka oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay, sida ay wax u dhaceen, wuxuuna sheegay in maleeshiyaadka weerarka soo qaaday ay ka yimaadeen dhanka maamulkabPuntland, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in dagaal culus oo foolka fool ah uu ka qarxay goobta, isla-markaana si weyn looga dareemay halkaasi

“Run ahaantii marka la fiiriyo waxay labada maleeshiyo kasoo lala jeedaan Puntland iyo Galmudug, kuwa duulaanka soo qaaday waa reer Puntland” ayuu yiri mid kamid ah dadka deegaanka.

Xaaladda ayaa weli ah mid aad u kacsan, waxaana lagu soo warramayaa inay dhaq dhaqaaqyo iska soo horjeedo ka socdaan qaybo ka mid ah gobolka Mudug.

Gobolkan ayaa waxaa kusoo noq noqday, dagaal beeleedyo u dhexeeyo maleeshiyaad ku wada sugan Mudug oo ay ka wada arrimayaan labada maamul ee Puntland iyo Galmudug.

MUSEVENI oo shaaca ka qaaday tirada askarta looga dilay weerarkii Buulo-Mareer

0

Kampala (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda Uganda Yoweri Museveni ayaa mar kale ka hadlay weerarkii xooganaa ee todobaad ka hor lagu qaaday saldhig ay ciidankiisa ku leeyihiin magaalada Buulo-Mareer oo ka tirsan gobolka Shabeelaha Hoose.

Yoweri Museveni ayaa shaaca ka qaaday xog cusub oo ku aadan weerarkaasi, isaga oo tirada askarta loogu dilay ku sheegay illaa 54 askari.

Tiradan ayaa aad uga yar middii horay u shaaciyeen Al-Shabaab oo sheegatay inay weerarkaas ku dishay ugu yaraan illaa 137 askari oo ka tirsanaa ciidamada Uganda.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in ciidamada Difaaca Uganda (UPDF) ay tan iyo markaas ay saldhigga dib ugala wareegeen Al-shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaacida.

Weerarkii Buulo-Mareer oo dhacay 26-kii bishii hore ee May ayaa ka mid noqday mid kamid ah weeraradii ugu khasaaraha badnaa ee ay Al-Shabaab kala kulmaan ciidamad ATMIS.

Madaxweynaha Uganda ayaa horay u sheegay in weerarka ay soo qaadeen illaa 800 oo xubnood, isaga oo qiray inay cagta mariyeen saldhigga ciidanka Uganda ee Buulo-Mareer.

Waxa kale oo uu soo hadal qaaday sida lagu jebiyay ciidamadiisa, wuxuuna sheegay in ay argagaxeen, taasina ay ka faa’iideysteen xubnaha Al-Shabaab.

“Qaar kamid ah askartii halkaas sugneyd ayaan soo bandhigin waxqabadkii laga filayay, argagax ayeyna ku dhaceen, taas oo keentay inay is habeeyaan, Al-Shabaab-na ay ka faa’iideysteen,” ayuu qoraalkiisa ku yiri madaxweynaha dalka Uganda, Yoweri Museveni.

Sidoo kale wuxuu intaas raaciyay “Howlgalada Soomaaliya iyo masraxada kale, waa howlgallo dagaal ee maaha howlo samafal oo aad ka heli karto gunnooyinka QM”.

Liiska hantida madaxweyne Erdogan oo la shaaciyey

Ankara (Caasimada Online) – Hantida madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan iyo xaaskiisa Aamina Erdoğan ay soo bandhigeen doorashada ku celiska ah ka hor ayaa sidaan ahayd.

Lamaanaha waxay leeyihiin dhul dhan 2 kun oo mitir oo laba jibbaaran oo 1988 ka gateen tuulada Dumankaya ee Güneysu, Rize, iyo guri ku yaal degmada Kısıklı ee Üsküdar. Istanbul waxay ku leeyihiin laba saami oo midkiiba qiimihiisu dhan yahay 7 milyan iyo 695 kun oo Lira kaas oo ay gateen 2019.

Ku dhawaaqista hantida ayaa sidoo kale lagu sheegay in Erdogan iyo xaaskiisa ay heystaan 1 milyan 884 kun iyo 878 Lira, balse Mustafa Erdogan lagu leeyahay 5 milyan 390 kun oo Lira.

Maxaad ka taqaanaa Erdogan, madaxeweynaha mar waddooyinka ku iibin jiray rooti?

Madaxweyne Rajab Teyib Erdogan oo asal ahaan kasoo jeeda magaalada Rize, waxaa uu ku dhashay magaalada Istanbul ee dalka Turkiga, 26-kii bishii Febraayo sanadkii 1954, walow dadka qaar ee wax ka qora taariikhdiisa ay ku andacoonayaan in isagoo yar ay qoyskiisa usoo guureen Istanbul.

Waxaa uu wax ku bartay iskoolka hoose dhexe ee Kasimpasa sanadki, halka dugsiga sarena uu kaga baxay iskoolla sare Imam Hatib, halkaas oo uu ku bartay barashada diinta Islaamka. Markii uu dhameeyay waxbarashada hoose, waxaa uu ku biiray mac-hadka Eyub, wuxuuna sidoo kale shahaadada koowaad ee jaamcadda ka qaatay jaamacadda Marmara, halkaas oo uu ka bartay maamulka iyo dhaqaalaha sanadkii 1981.

Aabbihii waxaa uu ahaa dadka kaxeeya doomaha, waxaana wakaaladda wararka ee Reuters oo soo xiganeysa dad wax ka qoray madaxweyne Erdogan taariikhdiisa ay sheegeen in yaraantiisa uu rooti iyo liin uu ku iibin jiray waddooyinka xaafadda Kasimpasa ee magaalada Istanbul, lacagta uu ka helana uu isaga bixin jiray waxbarashada.

Dadka wali ku ganacsada wadadad Kasimpasa, madaxweyne Erdogan waxay u arkaan in uu yahay mid kamid ah iyaga. Dhammaan biibitooyinka ku yaalaa xaafadaas waxaa ku dhegan sawiradi hore ee Erdogan oo xiran dharka kubadda cagta lagu ciyaaro.

Dadka ku nool xaafadda Kasimpasa ee degmada Kulaksiz waxay sheegaan in Erdogan ay u arkaan nin kamid ah dadka xaafadda oo waddooyinka rooti ku iibin jiray, kubadana ku ciyaari jiray xaafadda.

Madaxweyne Erdogan ayaa yaraantiisa la sheegaa in uu aad u ciyaari jiray kubada cagta, waxaana hadda lagu tilmaama in uu yahay hogaamiyaha dalalka fara ku tiriska ee Islaamka, dimuqraadiyadana ay ka jirto.

Horraantii sanadkii 2001, muddo dhan afar bilood ayuu madaxweyne Erdogan xabsiga ku jiray, markii lasii daayayna waxaa uu bilaabay hirgelinta mabaad’ida xisbiga uu hogaamiyo ee AK party, maadama xillgaas dalka Turkiga ay ka jirtay guux dadweyne oo ah in uu dalka isbadel ka dhaco.

Waxaa uu marar badan soo noqday ra’iisul wasaare, haddana waxaa uu markii labaad yahay madaxweynaha Turkiga, isagoona baddelay dastuurka dalkaas. Sidoo kale Erdogan waxaa uu horay usoo noqday duqa magaalada Istanbul.

Ka siyaasi ahan, waxaa lagu tilmamaa in uu yahay ra’iisul wasaarihii ugu guusha badnaa iyo shakhsi markii uu xabsiga kasoo baxay ku guuleystay doorasho, sarena u qaada halka dalka Turkiga uu ka taagnaa dunida.

Isha: BBC

Sawirro: Wasiir ka socda Jarmalka oo balanqaad cusub oo gaarsiiyey Soomaaliya

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Xamsa Cabdi Barre ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay wasiiru dowlaha horumarinta iyo iskaashiga dhaqaalaha ee dalka Jarmalka, Jochwn Flasbarth.

Ra’iisul Wasaaraha iyo wasiiru dowlaha ayaa ka wada-hadlay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga labada dal ee Soomaaliya iyo Jarmalka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay ka go’an tahay xoojinta xiriirka kala dhaxeeya dowladda Jarmalka.

Sidoo kale Ra’iisul Wasaare Xamse ayaa uga mahad celiyey taageerada dhinacyada badan oo ay siiyaan Soomaaliya, sida horumarinta dhaqaalaha, arrimaha bani’aadanimada dimiquraadiyadda, xasillinta deegaanada la xoreeyey iyo tababarka ciidanka booliska.

wasiiru dowlaha horumarinta iyo iskaashiga dhaqaalaha ee dalka Jarmalka ayaa dhankiisa ka mahad-naqay qaabillaadda loogu sameeyey Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dowladda Jarmalka ay si dhaw ula shaqayso dowladda Soomaaliya, isla markaana xiriir qoto dheer ay  wadaagan labada dowladood.

wasiiru dowlaha horumarinta iyo iskaashiga dhaqaalaha ee dalka Jarmalka ayaa balan qaaday in Jarmalku uu sii wadi doono tageerada ay gacanta uga geysanayaan dib u dhiska iyo kobcinta kaabayaasha dhaqaalaha Soomaaliya.

Jarmalka ayaa ka mid ah dowladaha taageera Soomaaliya, markii laga soot ago deeqaha iyo kabka miisaaniyadda dowladda, Jarmalku wuxuu ka qeyb qaataa tababarrada la siiyo ciidamada booliska Soomaaliya.

Sawirro: Madaxweyne Xasan Sheekh oo ka qayb-galay caleema saarka Erdogan

0

Ankara (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo haatan ku sugan Turkiga ayaa ka qayb-qalay munaasabadda caleema saarka madaxweynaha dib loo doortay ee dalkaas, Mudane Recep Tayyip Erdoğan.

Xasan Sheekh ayaa ugu hambalyeeyay dhiggiisa, Xisbiga iyo isbahaysigiisa siyaasadeed, guusha taariikhiga ah ee ay ka soo hoyeen doorashooyinka dalkaas.

Sidoo kale waxa soo bandhigay sida shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed ay ugu faraxsan yihiin hannaanka iyo xasilloonidii ay ku soo idlaadeen doorashooyinka Turkigu.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa sidoo kale  ku bogaadiyay shacabka iyo dowladda Turkiga horumarka muuqda ee ay ku tallaabsadeen intii uu hoggaaminayey Madaxweyne Ordogan.

Waxaa kale oo uu u rajeeyay in ay sii amba-qaadaan qorsheyaashooda horumarineed ee heer Qaran iyo garab istaagga xasilloonida iyo horumarka dalalka walaalahood ah.

Horay madaxweyne Xasan Sheekh oo xiriir khadka taleefoonka ah ula sameeyay Erdogan ayaa la yeeshay wada-hadal gaar ah, kadib guusha taariikhiga ah ee uu mar kale ka gaaray doorashadii dhowaan ka dhacday dalkaasi.

Labada madaxweyne ayaa isla soo hadal qaaday ahmiyadda xiriirka qotada dheer ee Soomaaliya iyo Turkiga iyo sidii loo sii dardargelin lahaa iskaashiyadii hore uga dhaxeeyay labada dal.

Soomaaliya ayaa ka mid aheyd dalalka sida weyn looga taageeray guusha uu mar kale madaxweyne Erdogan ka gaaray doorashadii ku celiska aheyd ee ka dhacday dalka Turkiga.

Xisbiga madaxweyne Erdogan ayaa helay 51.37% halka garabka mucaaradka iyaguna ay heleen 48.63 % guud ahaan codadkii la dhiibtay.

Si kastaba, Soomaaliya iyo Turkiga ayaa ah laba dal oo saaxibo ah, waxayna xukuumadda Ankara ay si gaar ah door weyn uga qaadataa dib u dhiska ciidamada Xoogga dalka.

ANKARA, TURKIYE – JUNE 03: Turkish President Recep Tayyip Erdogan gives a speech during his inauguration ceremony at the Presidential Complex in Ankara, Turkiye on June 03, 2023. ( Murat Kula – Anadolu Agency )
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen “Göreve Başlama Töreni”nine iştirak eden katılımcıları Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu karşıladı. ( Emin Sansar – Anadolu Ajansı )

ANKARA, TURKIYE – JUNE 03: A general view of guests as they attend a dinner at Cankaya Mansion after the inauguration ceremony of the Turkish President Recep Tayyip Erdogan in Ankara, Turkiye on June 03, 2023. ( Mustafa Kamacı – Anadolu Agency )

Lix DEGMO oo cusub oo kusoo biiray HirShabeelle

Jowhar (Caasimada Online) – Shirka Golaha Wasiirrada ee dowlad goboleedka Hirshabeelle ayaa maanta lagu ansaxiyay degmooyin cusub oo ka mid noqonaya degmooyinka rasmiga ah ee maamulkaas.

Wasaaradda arrimaha gudaha iyo dowladaha hoose ee maamulka HirShabeelle ayaa maanta golaha hor keentay hindise sharciyeedka degmooyin loogu aqoonsanayo deegaanno dhowr ah.

Wasaaradda ayaa warbixinteeda ku sheegtay in ay deegaanadaasi soo buuxiyeen shuruudihii degmo-nimo.

Deegaanada ay wasaaradda arrimaha gudaha HirShabeelle u diyaarineyso inay degmooyin noqdaan waxaa ka mid ah Moqokori. Masaajid Cali-Gaduud, Raaga-Ceelle, Buurweyn, Buq-aqable iyo Xawaadley.

Dood iyo falanqeyn dheer kadib, Golaha Wasiirrada HirShabeelle ayaa cod aqlabiyad ah maanta ku ansixiyay degmooyinkaas.

Waa degmooyinkii ugu badnaa ee HirShabeelle ay aqoonsaneyso hal mar, waxaana hadda loo gudbinayaa baarlamaanka maamulkaas, si ay u ansixiyaan.

Dowlad goboleedyada dalka ayaa awood dastuuri ah u leh inay qiimeeyaan oo degmo u aqoonsadaan deegaanada soo koraya ee dalka.

Inta badan dowlad goboleedyada dalka ayaa horay degmooyin u aqoonsaday deegaano la aas-aasay intii Soomaaliya ay ku jirtay burburka.

Waa markii ugu horeysay oo HirShabeelle ay miiska soo saarto ansixinta degmooyin cusub oo ku biiraya degmooyinka gobollada Hiiraan iyo Shabeellada Dhexe ee HirShabeelle.

Xog: Qorshaha billowga ah ee dib u soo celinta xiriirkii Soomaaliya iyo Ruushka

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Ruushka ayaa gadaal ka riixeysa dadaalo dib loogu soo celinayo xiriirkii Soomaaliya, taas oo aad mooddo in Dowladda Federaalka ay la dhacsan tahay.

Ruushka ayaa sheegay inuu doonayo in uu Soomaaliya ka taageeo la dagaalanka kooxaha argagixisada, si dib loogu soo celiyo xasilloonidii iyo amnigii dalka.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Ruushka, Sergey Lavrov ayaa sheegay in dowladdiisu ay diyaar u tahay inay Soomaaliya ka caawiso la dagaalanka kooxaha argagixisada iyo weliba dhanka saadka ee ciidamada.

Wasiirka oo socdaal ku maraya Afrikada Bari ayaa sheegay in ay Muqdisho ka taageeri doonaan, sidii ay dalka uga ciribtiri laheyd kooxaha argagixisada.

Wasiir Lavrov ayaa toddobaadkii hore Caasimadda Moscow ku qaabilay wafdi uu hoggaaminayo Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Abshir Cumar Jaamac (Huruuse), kaas oo ay ka wada hadleen arrimo ay ugu muhiimsan yihiin xiriirka labada dal iyo sidii dib loogu hagaajin lahaa.

Lavrov ayaa sheegay in labada dal ay leeyihiin xiriir taariikhi ah, isla-markaana ay muhiim tahay in dib loo soo celiyo xiriirkoodii ku aaddanaa iskaashiga labada dhinac.

Illaa iyo hadda Dowladda Federaalka kama aanay hadlin soo jeedinta Ruushka, ee ah in uu diyaar u yahay in Soomaaliya ku garab-siiyo, sidii ay u soo afjari laheyd kooxaha hubeysan ee ka biyo diidan jiritaanka Dowladnimada Soomaaliyeed.

Tan iyo markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu dib ugu soo laabtay xafiiska, dowladdiisa ayaa wadday dadaalo ay taageero ugu raadineyso dagaalkan ay kula jirto kooxaha dagaalka kala soo horjeeda.

Xafiisyada Madaxweynaha, Raysal Wasaaraha Xukuumadda iyo kan Wasiirka Arrimaha Dibadda ayaa waxaa yaala dokumentiyo muujinaya in Villa Somalia ay daneynayso in dib loo soo celiyo xiriirkii Ruushka, inkastoo dowladda aysan weli si rasmi ah u caddeyn falcelinteeda ku aaddan soo jeedinta Ruushka, waxayse su’aal ka taagan tahay, sida Villa Somalia isugu wadi karto Ruushka iyo Mareykanka, oo siyaasad ahaan ku sii kala fogaaday colaadda Ukraine.

Mid ka mid ah Diblomaasiyiinta Soomaaliyeed oo codsaday inaanan magaciisa Warbaahinta loo adeegsan ayaa sheegay in Ruushka uu daba-yaaqadii bishii May u soo jeediyay Soomaaliya in uu ka taageero qalabka ciidamada iyo dagaalka ay qorsheysay in ay xididada ugu siibto kooxaha Islaamiyiinta.

Sidoo kale waxa uu sheegay wafdiga Wasiir Huruuse ee Moscow kula kulmay Wasiir Lavrov ay ka codsadeen in Ruushku uu codkiisu siiyo, marka xigta ee Golaha Ammaanka uu codka u qaadayo soo jeedinta Soomaaliya, ee ah in cunaqabateynta hubka ee saaran laga qaado.

Dalal ay ka mid yihiin Ruushka iyo Shiinaha ayaa bishii November ka aamusay codbixintii Golaha Ammaanka ee la xiriirtay, haddii xayiraadda hubka laga qaadayo Soomaaliya iyo haddii kaleba, markaas oo Dowladda Federaalka ay dalbaneysay inay galaangal u yeelato in ay dibadda ka soo iibsan karto hub casri ah, si loogu dardargeliyo dagaalka ay damacsan tahay inay kaga adkaato kooxaha argagixisada.

Mareykanka, Ingiriiska iyo dowlado kale ayaa xilligaasi taageeray in cunaqabateynta hubka ay sii saarnaato Soomasliya, iyagoona muujiyay inaanan la gaarin xilligii xayiraddaasi laga qaadi lahaa.

Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa cunaqabateyntaasi ku soo rogay Soomaaliya sanadkii 1992-kii, xilligaas oo dalku uu ka socday dagaal sokeeye, inkastoo xayiraadda hubka la dabciyay sanadkii 2013, si Ciidamada Qaranka looga caawiyo dagaalka ka dhanka ah maleeshiyada Shabaabka, oo loo arkay khatarta ugu weyn ee ka jirta Qaaradda Afrika.

Wasiirada Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya iyo Ruushka ayaa la filayaa inay daba-yaaqada bisha July ku kulmaan Magaalada St. Petersburg, oo lagu wado in uu ka furmo shirka Ruushka iyo Afrika. Shirka ayaana socon doono inta u dhaxeyso 26–29 bishaasi.

Ruushka ayaa mar ahaa saaxiibka ugu weyn ee Soomaaliya, walow ay labada dal kala fogaadeen, intii uu socday dagaalkii Soomaaliya iyo Itoobiya ee qarxay sanadkii 1977-kii, markaas oo Midowgii Soofiyeet ee Ruushka ugu tunka weynaa uu dhanka kale la soo saftay, taasna waxay keentay in Soomaaliya ay Ruushka ka ceyriso dalka.

Kenya oo shaacisay lacag badan oo ay ku bixineyso la dagaalanka Al-Shabaab

Gaarisa (Caasimada Online) – Wasaaradda arrimaha gudaha ee dalka Kenya ayaa shaacisay in malaayiin lacag ah ay ku bixineyso la-dagaallanka kooxda Al-Shabaab, kadib bayaan rasmi ah oo ka soo baxay maanta.

Waxaa kaloo ay wasaaraddu sheegtay in 1-da bisha soo socota ee July dib loo furi doono xarunta qaadashada baasaboorka Kenya ee ku taalla magaalada Gaarisa.

Xildhibaan Faarax Macalin oo ka mid ahaa masuuliyiintii ka qeyb gashay kulanka ka dhacay Gaarisa ayaa sheegay in la furi doono isku socodka shucuubta Soomaaliya iyo Kenya.

“Xadka ayaa la furayaa, seddax jeer ayaan la kulmay madaxweynaha Kenya waxaan kala hadlay in la furo isku socodka shacabka labada dal, nabad geliyada Kenya waxaa la sugi karaa markii xuduuda la furo, sidoo kale wasiirka difaaca Kenya Aadan Barre Ducaale ayaa iga balan qaaday in la furi doono xuduuda labada dal ee Soomaaliya iyo Kenya,” ayuu yiri Xildhibaan Faarax Macalin oo ka tirsan baarlamaanka Kenya.

Wasaaradda arrimaha gudaha Kenya ayaa sheegtay inay shacabka iyo maamullada gobollada waqooyiga dalka Kenya ay ku heshiiyeen iskaashi buuxa oo looga hortegayo weerarrada argagixiso ee Al-Shabaab ay ka geystaan gudaha dalkaas.

“Dowladdu waxay ku bixineysaa la dagaalanka Al-Shabaab 20 Milyan oo lacagta dalka Kenya ah, si ciidamadu ay u helaan adeegyada ka saamixi kara inay si buuxda u sugaan amniga muwaadiniinta Kenyaanka ah,” ayuu yiri wasiirka arrimaha gudaha Kenya.

Sidoo kale wasiirka ayaa sheegay inay soo dhamaadeen waayihii ay Al-Shabaab dili jireen muwaadiniinta Kenyaanka ah oo ciidamada qaranka Kenya ay beegsa jireen, sida uu sheegay wasiirka arrimaha gudaha Kenya.

Saraakiisha ugu sareysa dhinaca amniga ee dalka Kenya waa Soomaaliya ka soo jeeda gobollada NFD ee Soomaalida Kenya, waxayna hadda masuuliyiinta Soomaalida ah ka shaqeynayaan in dib loo furo xuduuda Soomaaliya iyo Kenya.

Sidoo kale waxay siyaasiyiinta metesha Soomaalida Kenya ka shaqeynayaan in dib loo furo xaruntii bixinta baasaboorka dalka Kenya ee magaalada Gaarisa iyo xuduuda labada dal oo u go’an cabsida laga qabo weerarrada Al-Shabaab.

Maxaa sababay dagaalka Suudaan dib uga qarxay?

Khartoum (Caasimada Online)- Dagaallo culus ayaa maanta dib uga qarxay caasimadda dalka Suudaan ee Khartuum, kaddib markii uu dhamaatay waqtigii xabad joojinta ee dhinacyada is haya dalkaas ay ku heshiiyeen.

Xabad joojinta waqtigeedu dhamaaday waxaa garwadeen ka ahaa dawladaha Maraykanka iyo Sucuudiga.

Dad goobjoog ah ayaa soo weriyay inay soo dhacday diyaarad militeri oo ku dul burburtay Omdurman oo kamid ah seddaxda magaalo oo ay ka kooban tahay caasimadda weyn ee Khartuum.

Ma jiro wax war ah oo ka soo baxay militeriga dalkaas oo lagu yaqiina adeegsiga diyaaradaha dagaalka tan iyo markii uu bilaawday dagaalka Suudaan.

Diyaaradaha ayaa toos u bartilmaameedsada saldhigyada ciidamada sida militeriga u tababaran ee RSF oo ah garabka awooda badan ee militeriga Suudaan kula dagaalamaya Khartoum.

Sucuudiga iyo Maraykanka ayaa sheegay inay isku dayayaan inay ku qanciyaan ergooyinka Militeriga iyo RSF ee jooga Jeddah in waqti dheeraad ah lagu daro xabad joojinta, waloow isku daygaas uu istaagay todobaadkii hore.

“Waxaa la isugu yimid wadaxajood diiradda lagu saaray sidii loo fududeyn lahaa gargaarka bini’aadanimo iyo sidii heshiis xiliga gaaban ah loo gaari lahaa, ka hor inta aanay dib u bilaaban wadahadallada Jeddah,” ayaa lagu yiri war wadajir ah oo ay saareen labada wadan.

Heshiiska xabad joojinta ayaa soo bilowday 22-kii bishii dhamaatay ee May, wuxuuna ku ekaa xalay fiidkii.

Meelaha dagaallada cusub laga soo weriyay maanta oo Axad ah waxaa kamid ah bartamaha iyo koonfurta caasimadda Khartuum iyo Bahri oo ku teedsan naylka buluugga ah illaa waqooyiga magaalada.

Dagaalka 7-da todobaad galay ee ka socda Suudaan ayaa barakiciyay 1.2 milyan oo qof, kuwaas oo ku barakacay dalkaas gudihiisa iyo 400,000 oo qof oo u qaxay wadamada dariska ah, halka boqolaal kalena ay dhinteen.

Xildhibaanadii saaxiibka la ahaa Xasan oo diiday muddo kororsiga + Magacyada

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaanada Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa maanta dood ka yeeshay mooshinka muddo kordhinta madaxweynaha iyo labada aqal ee baarlamaanka oo la hor geeyey golaha.

Kulanka oo ahaa mid xasaasi ah oo si weyna loo sugayey ayaa waxaa dooddo kala duwan ka dhiibtay qaar kamid ah xildhibaanada golaha shacabka, waxayna u babaayeen kuwo diiday muddo kororsiga.

Xildhibaano ka tirsan xisbiga madaxweynaha iyo kuwo la shaqeeya oo saaxiib la ah madaxda dowladda federaalka ayaa qeyb ka ah xubnaha sida adag u diiday in lagu dhaqaaqo muddo kororsi.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Odawaa oo ka mid ah garbaha Madaxweyne Xasan Sheekh, xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo madaxweynaha wakiil uga ah arrimaha bini’aadanimada iyo xubno kale oo muhiim ah ayaa maanta si cad u diiday in baarlamaanka iyo madaxtooyada loo sameeyo muddo kordhin hal sano ah.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa soo jeediyay in la laallo mooshinka maanta la hor geeyey golaha, isagoo sheegay inuu wiiqayo dagaalka ay dowladda iyo dadka Soomaaliyeed kula jiraan Al-Shabaab.

“In muddo kordhin la sameysto dhibaatooyin badan ayaa naga soo maray, halis waxaa ku galay Madaxweynaha xafiiska fadhiya, nafteena ayaan ku siganay inaan ku weyno,” ayuu maanta golaha ka yiri Xildhibaan Cabdiraxman Cabdishakuur Warsame.

Xildhibaano ay ku jiraan Cabdiraxmaan Cagaweyne, Cabdifitaax Qaasim iyo Khadiija Diiriye ayaa ayaguna ku dooday in mooshinkaan uu muhiim u yahay qorshaha dalka lagu gaarsiinayo doorasho qof iyo cod ah.

Dooddan xasaasiga ah ee dhex taalla Baarlamaanka ayaa soo bilaabatay bishii Febraayo ee sanadkan, markaas oo loo xil-saaray guddi uu horkacayo xildhibaan Mahdi Guuleed, guddigaas ayaa maanta golaha ku soo celiyey mooshinkaas oo ay ku saxiixan yihiin in ka badan 90 xildhibaan.

Xildhibaan Cabdirashiid Xidig ayaa soo jeediyey in mooshinkaan la aqbalo, laakiin lagu cadeeyo in muddo xileedka shanta sano noqonaya uu bilowdo markii lasoo doorto madaxweynaha iyo baarlamaanka bedelaya kan hadda jira.

Guddoomiye Abshirow oo maanta shir guddoominayey kulanka ayaa soo xiray dooda golaha wuxuuna yiri, “Mooshinkaan xildhibaanada diiday iyo kuwa taageeray waxay toos ula kulmi karaan guddiga loo xil-saaray arrintaan, iyagoo ku biirinaya talooyinkooda.”

Xildhibaan Cabdiraxmaan Odawaa oo saaxiib dhow la ah Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa yiri, “Hal sano oo aan ku darsano yaanaan ku fekerine aan xoogga saarno inaan wax muuqda qabano seddaxda sano ee noo hartay.”

Xildhibaan Cali Saciid Fiqi, guddoomiyihii hore ee baarlamaanka Koonfur Galbeed ayaa soo jeediyey inaan lagu mashquulin muddo kororsi ee awooda la isugu geeyo sidii dalka looga qaban lahaa doorasho qof iyo cod ah.

Xildhibaan Xasan Firinbi ayaa ka mid ahaa xildhibaanadii maanta sida adag u diiday muddo kororsiga “Mooshinkaan wax ka badalka iyo kabista dastuurka lagu sheegay ma ahan mid sharci ah, mana aqbali karno muddo kororsi iyo jaha wareer dambe,” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Yare.

Daawo: Xamza oo shaaciyey inuu soo afjari doono dhaqan ka dhex jira dowladda

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha XFS Xamsa Cabdi Barre oo maanta Muqdisho ka furay shirweynaha qaran ee aragti-wadaagga, xakameynta, faafinta wararka been abuurka ah ayaa balan-qaaday in xukuumadiisu aysan lacag ku bixi doonin fidinta dacaayadaha ka soo hor jeeda siyaasadda dowladda.

“Waxaan balan-qaadayaa in wax dhaqaale ah aana ku bixi doonin faafinta dacaayado ka dhan ah siyaasiyiin naga aragti duwan,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku goodiyey in tallaabooyin sharci ah laga qaadi doono dadka faafiya dacaayadaha ka dhanka ah siyaasiyiinta, si gaar ah dhalinyarada qaar oo noqday aalad la isku adeegsado.

“Siyaasiyiinta ayaa qeyb weyn ka qaaday mushkiladda, qofka siyaasiga ah wuxuu gaaray inuu lacag ku bixiyo i amaan ama hebel ii cay, waxay abuureen dhaqan xun,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Ra’iisul Wasaaraha XFS Xamsa Cabdi Barre.

Wuxuu sheegay in dhalinyarada qaar ay hadda ku dhaqmaan qorshe ah “Hadii aadan lacag i siin waan ku caayi oo inta meel soo fariistaan ku akhrinayaa waxaa tahay iyo waxaadan aheynba.”

“Dadka qaar waxaa lagu qasbaa inay dhahaan adeer ha I caayin lacagtaa rabtaan ku siinayaa, dhaqankaas waxaa dhalinyarada baray siyaasiyiinta, sababtoo ah siyaasi la dagaalamaya siyaasi kale ayaa adeegsada dhalinyarada,” ayuu yiri Xamsa.

Wuxuu intaas ku sii daray in arrintaasi ay noqotay dhaqankii ugu xumaa ee dowladda Soomaaliya laga bartay, balse hadda loo baahan yahay in deg deg loo soo afjaro, si dhaqanka iyo diinta aysan uga fasahaadin umadda Soomaaliyeed.

“Anigoo masuul ah hadii aan maalin kasta dhaho habelow ii soo cay hebel, dalkeenu side u ekaanayaa oo bulshada aan abuurayo sidey noqoneysaa? Waxaan kula talinayaa masuuliyiinta ay dhaqankaas xun ka tanaasulaan,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaaraha XFS Xamsa Cabdi Barre.

Hoos ka daawo

Daawo: Ajaanib maanta lagu maxkamadeeyey Muqdisho

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta soo gabagabeysay dhageysiga dacwad loo heysto rag ku eedeysan inay si sharci darro ah uga kalluumeysanayeen xeebaha Soomaaliya.

36 maxbuus oo ajaanib ah ayaa maanta la hor geeyey maxkamadda, waxaana halkaas la isku dhaafsaday soo jeedinta eedeymo ka yimid xafiiska xeer ilaalinta iyo difaaca qareenadii u doodayey eedeysanayaasha.

Ajaanibtaan ayaa u kala dhalatay dalalka Iiraan iyo Bakistaan, waxaana laga soo qabtay xeebta degmada Hobyo ee gobolka Mudug ee dowlad goboleedka Galmudug.

“Waxay ku howlanaayeen xaalufin adag oo xeebaha dalka ay ka wadeen, shamaag dunida laga mamnuucay ayey ku guranayeen kalluunka xeebaha Soomaaliya, waxaana lagu soo qabtay in ka badan 30 tan oo kalluun ah,” ayaa lagu yiri eeda ka timid xeer ilaalinta.

Xeer ilaalintu waxay maxkamadda ka codsatay in raggaan lagu ciqaabo in mid kasta uu bixiyo $10 kun oo ganaax ah, isla markaana lala wareego kalluunkii ay soo jilaabteen iyo agabka kale oo ay wataan.

Dhankooda qareenada u doodayey ayaa maxkamadda ka codsaday in la iska fasaxo raggaan, maadaama ay yihiin ajaanib muddo badan ku jirtay gacanta dowladda Soomaaliya.

Dacwadaan oo muddo soo socotay, isla markaana loo fariistay seddax jeer ayaa dhageysigeeda waxaa maanta soo gabagabeysay maxkamadda gobolka Banaadir.

Guddoomiyaha maxkamadda gobolka Saalax Dabaan ayaa ugu dambeyntii warbaahinta u sheegay in maxkamaddu ay go’aan rasmi ah ka soo saari doonto xukunka 36 nin ee ajaanibta ah oo lagu soo qabtay kalluumeysi sharci darro ah oo xeebaha Soomaaliya ay ka wadeen.

Hoos ka daawo

Muxuu Dr. Baadiyow ka yiri heshiisnka doorashooyinka ee Golaha Wadatashiga Qaran?

Muqdisho (Caasimada Online) – La-taliyaha madaxweynaha arrimaha dastuurka Dr. Cabdiraxmaan Baadiyow ayaa twitter-kiisa soo dhigay in go’aankii siyaasadeed ee Golaha Wadatashiga Qaranka uu yahay wax mudan in laga doodo oo aragtiyada kala duwan la iswaydaarsado.

Golaha Wadatashiga Qaranka wixii laga rabay oo ah in ay ku heshiiyaan aragti siyaasadeed oo midaysan ayey sameeyeen, si looga baxo barnaamijkaan Soomaaliya dib u dhigay ee 4.5 ah.

Waxa uu sheegay Dr. Cabdiraxmaan Baadiyow in Puntland laga rabo in ay ka dhiibato doodeeda, ayada oo marka ay soo jeediso talooyinkeeda lagala doodi doono maamulkaas, mana laga maarmo talooyinka Puntland.

Talooyinka Golaha Wadatashiga Qaranka waa lagu raaci karaa, waana lagu diidi karaa. Waxaan sax aheyn in lagu doodo in dastuurka la bedelay ama meel looga dhacay.

GWQ awood uma laha inay dastuurka bedelan, waxay soo jeediyeen waa aragti siyaasadeed. Sidaas darted, dhammaan waxgaradka, siyaasiyiita iyo bulshada rayidka  waxaa laga rabaa inay ku biiriyaan talooyinkooda talo-soo jeedinta GWQ.

Umalayn maayo in la isku khilaafayo doorasho 1Q1C iney dalka dhacdo. Qodobada deegaan doorashada iyo laba xisbi waa in laga doodaa oo laga heshiiyaa. Waa laga badin karaa Xisbiyada, intaas laakiin muhiimada waa in laga baxaa dib u dhaca qabyaalada doorashada dalka ka dhacaysay 20 sano ee ugu danbaysay oo meesha laga saaro qabiil hebel, intaas ayay dooranayaan.

Waxaa soo haray, nidaamka madaxtooyada iyo baarlamaaniga, waxaa lagama maarmaan ah in la mideeyo nidaamkaas heer DG iyo dowladda federaalka ah: madaxtooyo ama baarlamaani.

Dr. Baadiyow wuxxuu u arkaa in doodaha socdaa ay yihiin kuwa caafimaad qaba oo loo baahanyahay. Wuxuu ku qoray twitterkiisa?

“Doodaha ka dhashay go’aannadii siyaasadeed ee GWQ, waxaan u arkaa in ay kobcisay wacyiga siyaasadeed dadkeenna, in laga doodo maxaa sax ah maxaa khalad ah iyo maxaa haboon, waa horumar xagga fikirka xilliyada kala-guurka ah, waa caadi in la soo bandhigo fikirro kala duwan,” ayuu yiri la-taliyaha madaxweynaha Soomaaliya Dr. Baadiyow.

Qoraalkan oo uu soo dhigay bogiisa Twitter-ka ayaa waxaa aad u soo dhaweeyay shacabka Soomaaliyeed.

Dr. Cabdiraxmaan Baadiyow oo ka mid ah aqoonyahada ugu firfircoon Soomaaliya ayaa sheegay in mashruuca 4.5 uu waqigiisii dhamaaday.

Sidoo kale waxa uu sheegay in 4.5 waa lagu soo mooday muddo dhan 23 sano, laakiin wixii hadda dambeeya ay muhiim tahay in loo gudbo doorasho qof iyo cod ah.

W/Q: Cabdixakim Cilmi Xasan

Daawo: Kunciil Kadiye oo loo dilay wax ka yar hal dollar

0

Muqwdisho (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya dhacdo dil ah oo maanta ka dhacday suuqa xoolaha Dayax ee ku yaalla deegaanka Gubadley ee duleedka Muqdisho, halkaas oo lagu dilay wiil lagu magacaabi jiray Marxuum Kunciil Kadiye Guure.

Goobjoogayaal ayaa warbaahinta u sheegay in marxuumka uu dilay askari ka tirsan ciidanka deegaanka, kaas oo lagu magacaabo Nuur Cabdullaahi Axmed, isla-markaana ku sugnaa suuqa oo lagu iibiyo xoolaha nool ee Muqdisho looga iib keeno gobollada dalka.

Askarigan ayaa la sheegay inuu marxuumka u dilay wax ka yar nus dollar, taas oo uu ku sheegay inay tahay canshuur, kadibna u rasaas ku furay taas oo sababtay geerida.

“Ninkan ari ayuu watay gaarigaas ayuuna kala soo dagay ninka dilka geytay ayaa ku yiri canshuur iga isii, isna wuxuu ku yiri ariga aan xirto waan ku siinaayaa kadib dhagta ayaa ku xigsatay oo xabadda waaba ku dhuftay” ayuu yiri oday goobjoog u ahaa dilka dhacay.

Eedeysanaha oo goobta dilka ah ka baxsaday ayaa waxaa gacanta ku soo dhigay ciidamo ka tirsan kuwa deegaanka, kadib howlgal ay ka sameeyeen halkaasi.

Guddoomiyaha maamulka deegaanka Gubadley, Cabdullaahi Nuur Kaalibey oo la hadlay Telefishinka Universal ayaa dhankiisa ka hadlay dhacdadaan, wuxuuna xaqiijiyay inay gacanta ku hayaan eedeysanaha, isla-markaana la horgeyn doono cadaaladda.

“Alle ayaa mahad iska leh oo nuu suurageliyay gacan ku dhiiglihii saaka dhibka ka geystay suuqa Dayax ku dilay muwaadin Soomaaliyeed una dilay kis yar oo lacag ah oo hal dollar iyo wax lamid ahna u dilay.” ayuu yiri guddoomiyaha maamulka deegaanka Gubadley.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inuu isku dayay eedeysanaha inuu baxsado, balse ay kasoo qabteen agagaarka deegaanka Ceel Cirfiid ee gobolka Shabeelaha Dhexe.

Dilkan ayaa qayb ka noqonayo dilal ay inta badan ciidamada dolwadda u geystaan rayidka, walow maalmihii u dambeeyay ay aad u yaraadeen kadib tallaabooyin ay qaaday dowladda.