Muqdisho (Caasimada Online) – Mucaaradka Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa markii u horreysay ka hadlay safarka uu Madaxweynaha Soomaaliya maanta ku tegay magaalada Kismaayo ee maamulka Jubbaland.

Mucaaradka ayaa socdaalka Kismaayo ku tilmaamay mid si xooggan u caddaynayaa fashilka iyo dhammaadka taaktikadii ku danaysiga iyo kumeel gaarnimada ee madaxweynaha, sida uu sheegay Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame.

Cabdiraxmaan ayaa sheegay in Madaxweynaha aysan ka aheyn in uu nin dawladeed oo dan qaran u tanaasulay yahay, balse ay tahay xeeladaysi ay baahidu ku qasabtay.

“Maaddaama uu faro maran ka joogo saaxadda ballaaran ee siyaasadda, waqtigiisiina gabaabsi yahay, kana cabsi qabo in uu wajaho cawaaqibta habdhaqankiisii iyo go’aannadiisii aan ka fiirsiga lahayn, maanta Madaxweynaha khiyaaraad badan ma laha. Waa tallaabada nin ay sandulle ku noqotay in uu siyaasadihiisa wax ka beddelo si uu u helo muddo kororsi,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Hoos ka aqriso qoraalka Cabdiraxmaan oo uu cinwaan uga dhigay: Markabkii heehaabayey ee marsada Kismaayo ku xirtay.

Waxaa laga yabaa in dad badani ku jahwareersan yihiin safarka Madaxweynah ee Kismaayo iyo sidoo kale natiijada ka dhalan karta. Balse layaab kugu noqon mayso haddii aad seddaxdii sano iyo barkii tagtay si dhow ula socotay sooyaalkii siyaasadeed ee Madaxweyne Xasan Sheekh.

Kala qaybi oo u tali

Madaxweyne Xasan markii uu xilka ku soo laabtay wuxuu dhinac iska dhigay hawshii waynayd ee aragtida, istiraatiijiyada, qorshaha iyo dhabar-adayga dawlad-dhiska u baahnayd, wuxuuna ka doorbiday taaktiko ku dhisan kala qaybi oo u tali, taas oo uu kula dhaqmay saaxiib, mucaarad, mid la jaal ah iyo mid ka fogb intaba, Wuxuu kaloo go’aansaday in aan la saadaalin karin waxa ka suurooba, si aysanba u dhicin qof kalsooni ka haysta oo isku hallayn kara.

Waxaa intaa u dheeraa in hawl kasta, heerka ay doonto ha noqotee, uu isagu halkeeda ugu hooseeya maamulo.

Wuxuu iska dhaadhiciyey in sidaasi ay tahay furaha ugu sahlan ee uu talada ku haysan karo. Waxaa laga yaabaa in ay muddo u shaqaysay, waase hubaal ah in aysan noqon karin istiraatiijiyad waarta.

Maadaama aysan jirin cid Madaxweynaha saadaalin karta tallaabadiisa labaad, waxaa ka dhalatay in uusan jirin qof isku hallayn kara, ama saaxibtinimo iyo isbahaysi taabbagal ah la geli karta, gudo iyo debad, Soomaali iyo Shisheeye intaba.

Intii uu is lahaa dadka ka caqli badi, maalintaana ku mood, ayuu dhaawacay kalsoonidii isaga iyo dawladda Soomaaliyeedba lagu qabay.

Hantida ugu muhiimsan ee hoggaamiye uu helaa waa kalsooni iyo aaminaad. Madaxweyne XSM waxa raasamaalkan muddada dheer hayn karey uu ku doorsaday dheef maalinle ah. Kalsoonidii lagu aamini lahaa waxa uu dilay markii uu si kasta u muujiyay in eraygiisuba uu le’eg yahay wixii hadba markaas ku soo dhaca, iyo danta markaas u muuqata.

Hawo Shakhsi ah

Awoodda dawladeed waxa lagu dhisaa hay’ado xooggan oo aan la shakhsiyadaynin. Madaxweyne XSM mabda’aas wuu xooray, oo dawladdiiba waxa uu u qaatay in ay tahay badeecad uu qof ahaan u leeyahay ee aanay ahayn dan dawladnimada loogu adeegayo.

Jagooyinkii muhiimka ahaa ee siyaasadda, hay’adaha ammaanka, maaliyadda, iyo diblomaasiyadda loo ma eego mutaysi, ee waxa la isugu abaalgudaa hadba sida isaga daacadda loogu yahay.

Tani ma aha dhaqan qof dawladimo doon ah oo dhisaya hay’ado dawladeed oo tabargal ah, mana aha kelitaliye fiiro dheer oo sii dhisanaya mishiin siyaasadeed oo cimrigiisa siyaasadeed raajiya.

Xil iyo xoolo bixintiisu ku ma salaysna falsafad is haysata, oo u adeegaysa himilo weyn iyo qorshe cad oo dawladnimada hanaqaad ka dhigi kara midna.

Hannaankani waxa uu shabbahaa hantiile batrooni ah oo xoolihiisa ku bixiya qofkii amaana ama u rucleeya, marka ay hantidu ka dhammaatana laga kala dareero, kolkaana uu ku waabariisto in awooddiisuba ay gunta ka haawanaysay jidmarna ahayd.

Haddii hawo shakhsi ah lagu socon, aaway xeer ilaalintii danbiga ku soo oogtay Axmad-Madoobe, aawayse Maxkamaddii waaranka u jartay, aaway go’aannadii Golaha Xukuumadda ka soo baxay ee argagexiso la shaqaysi ku eedaysay, aaway kumanaankii wiil ee Raskambooni lagu halligay? Aaway, aaway?

Qab masaajayn

Guuldarraysigan istiraatajiyadeed waxa ku lammaan dhinac shakhsiyadeed oo walaac leh. Waxa ay u muuqataaba in waxan Madaxweynaha ka dhigaya lamafilaanku aanu ahayn xisaab ka xumaatay e, uu yahay gedgeddoon caaddifadeed iyo hadba sida uu dareekiisa ama dooqiisu yahay. Dawladnimadii Soomaaliyeed waxay hoos joogtaa dareenka caaddifadeed iyo falcelinta qof kaligii ah.

Tani waxay keentay in dadka aadka ugu dhow Madaxweynaha ay siiyaan warbixino xaqiiqada ka fog, huwiyaanna amaan sii quudinaysa sawirka wayn ee uu naftiisa ka haysto. Iska-badbadashadaas iyo qab masaajayntu waxay ka dabooshay waayaha qallafsan iyo xaqiiqooyinka jira.

Dabadeed halkaa waxa ka dhashay saaxad siyaasadeed oo nacab iyo nasteex aan la kala saari karin, oo kartileyda iyo kartilaawuhu isku mid yihiin. Go’aannada lagu ma saleeyo danta qaranka, ee waxa lagu beegaa rabitaanka iyo hawada Madaxweynaha ee maalintaa.

Safarka Kismaayo

Socdaalka Kismaayo wuxuu si xooggan u caddaynayaa fashilka iyo dhammaadka taaktikadii ku danaysiga iyo kumeel gaarnimadka. Madaxweynaha kama ah in uu nin dawladeed oo dan qaran u tanaasulay yahay, ee waa xeeladaysi ay baahidu ku qasabtay.

Maaddaama uu faro maran ka joogo saaxadda ballaaran ee siyaasadda, waqtigiisiina gabaabsi yahay, kana cabsi qabo in uu wajaho cawaaqibta habdhaqankiisii iyo go’aannadiisii aan ka fiirsiga lahayn, maanta Madaxweynaha khiyaaraad badan ma laha. Waa tallaabada nin ay sandulle ku noqotay in uu siyaasadihiisa wax ka beddelo si uu u helo muddo kororsi.

Ma kula tahay in ay jirto cid aaminaysa nin mawqifyadiisu ay habeendhax yihiin? Cidda ay maanta is hayaan ay berri shuraakoobayaan, kuwa maanta la joogana ay kala tegi karaan?

Way caddahay in uusan jirin isbeddel ku yimid Madaxweynaha, iyada oo danta qaranka la xeerinayo darteed, ee waxa ay marag u tahay in khilaafkii Jubbaland aanu marna ahayn mid hay’adeed ee uu ahaa mid shakhsiyadeed.

Dabin uu isagu isu qoolay

Madaxweyne Xasan taaktikooyinkii kala qaybi ee u tali, in la fili karin ama ficilkiisa la saadaalin karin, daacadnimada shakhsiga ah, cabsida iyo badroonnimada uu la-shaqayntiisa shardiga uga dhigi jiray, waa tan halka uu taagan yahay dhigtay. Isaguna marba marka ka danbeeya wuu sii liicayaa, maaddaama aanu dhisin hay’ado dawladeed oo waara, oo aanu yeelan saaxiib daacad u ah iyo isbahaysiyo dhab ah.

Doonnidii heehaabanaysay ee jahadu ka habawday haatan waxay ku soo xiratay Kismaayo. Waxaase is wayddiin mudan: ilaa goorma, ujeeddaduse waa maxay? Marba haddii aanay jirin istiraatajiyad fadhida oo ku dhisan ballanqaadyo laga dhabaynayo iyo wadashaqayn hay’adeed, safarkani wuxuun buu noqonayaa mid ka mid ah ficilladii lamafilaannimada.

Waa laga yaabaa in cinwaannada wararka ee maalintaa uu galo, balse dib u ma dhisayso kalsoonidii sannadaha la soo burburinayey. Waa xeeladaysi looga dan leeyahay samatabax siyaasadeed, ee ma aha seesdhigga dawladnimo xasilloon oo Soomaaliya ay aadka ugu baahan tahay.

Kismaayo ka dib siyaasada dalka waxay qaadanaysaa itijaaah cusub, waxaaase doqon ah cidii maanta ka dib eed ama godob u gasha Xasan Sheekh.

Nairobi (Caasimada Online) – Maamulada Puntland iyo Somaliland ayaa ku heshiiyey inay xoojiyaan iskaashiga amniga, nabadda iyo horumarinta bulshada kadib shir taariikhi ah oo ay ku yeesheen magaalada Nairobi ee dalka Kenya 4-5-tii October 2025, sida lagu sheegay war-murtiyeed si wadajir ah loo soo saaray.

Shirkan oo ay ka qayb galeen wasiirro iyo saraakiil sare oo ka kala socday labada dhinac ayaa lagu falanqeeyay xaaladda amni, dhaqaale iyo siyaasadeed ee guud ahaan Geeska Afrika, gaar ahaan sida loo xoojin karo wada-shaqeynta hay’adaha amniga iyo iskaashiga dhinacyada la-dagaalanka argagixisada.

“Labada dhinac waxay ku heshiiyeen inay iska kaashadaan la-dagaalanka argagixisada Al-Shabaab iyo Daacish, iyadoo la mideynayo qorsheyaasha amniga ee ka dhanka ah kooxaha fulinaya falalka argagixisanimo ee xuduudaha labada maamul,” ayaa lagu yiri bayaanka.

War-murtiyeedka ayaa sidoo kale xusay in labada dhinac ay isla qaateen in la xoojiyo iskaashiga amniga badda, iyadoo diiradda la saarayo la-dagaalanka dambiyada badda iyo tahriibka. Waxaa lagu heshiiyey in la dhiso guddiyo amni oo wadajir ah si loo xaqiijiyo bad-qabashada iyo isu-socodka maraakiibta ganacsiga ee dhex-marta xeebaha labada maamul.

Labada maamul ayaa isla qaatay muhiimadda ay leedahay in si buuxda loo soo afjaro colaadihii ka dhacay Ceerigaabo iyo deegaannada hoos yimaada, lana fududeeyo dib-u-celinta dadka barakacay.

Shirku wuxuu ammaanay gogosha nabadda ee uu dhigay Madaxweynaha Somaliland, wuxuuna ku boorriyay dadka deegaanka inay ka qayb qaataan dadaallada lagu xoojinayo deganaanshaha.

“Dadka barakacay waa in si nabad iyo kalsooni leh ugu soo laabtaan guryahooda,” ayaa lagu sheegay war-murtiyeedka, iyadoo lagu daray in Puntland ay kaalin muuqata ka qaadanayso qabsoomidda gogosha nabadda ee Ceerigaabo.

Mas’uuliyiinta labada dhinac ayaa ku heshiiyey in la xoojiyo isu-socodka bulshada iyo ganacsiga, lana hirgeliyo kaabayaal dhaqaale oo kor u qaada xiriirka ganacsi ee labada dhinac.

Waxaa lagu tilmaamay in tallaabadani ay muhiim u tahay kobaca dhaqaalaha, xasillinta bulshada iyo abuuridda jawi iskaashi oo waara.

War-murtiyeedka ayaa si cad u cambaareeyay siyaasadaha iyo xayiraadaha saameeya isticmaalka hawada iyo duulimaadyada rayidka, iyadoo lagu baaqay in hawada loo isticmaalo si nabad iyo cadaalad ku dhisan oo aan carqaladeyn isu-socodka bulshada.

Gebagebadii shirka, mas’uuliyiinta Puntland iyo Somaliland ayaa ku heshiiyeen in la joogteeyo kulamada wada-tashiga iyo wadahadalka ku saabsan arrimaha danaha guud ee labada dhinac.

Waxay sidoo kale bogaadiyeen taageerada Beesha Caalamka ee ku aaddan nabadda iyo horumarinta Geeska Afrika.

“Labada dhinac waxay caddeeyeen inay ka go’an tahay in la xoojiyo wada-shaqeynta, la-dagaalanka argagixisada, iyo in dadka reer Geeska loo abuuro mustaqbal nabdoon,” ayaa lagu soo xiray war-murtiyeedka.

Heshiiska amni ee u dhexeeya Puntland iyo Somaliland ayaa imanaya xilli labada dhinac ay xiriir adag iyo kalsooni darro siyaasadeed kala dhexeeyaan Villa Somalia, kadib markii dowladda federaalka ay taageertay dhismaha maamulka cusub ee Waqooyi Bari. Maamulada Puntland iyo Somaliland ayaa si isku mid ah uga caroodey tallaabadaas, iyagoo u arka dhulkaas in midba uu maamulkiisa ka tirsan yahay.

Sidoo kale, Puntland waxaa dowladda federaalka kala dhaxeeya khilaaf salka ku haya arrimaha federaalka iyo dastuurka, halka Somaliland ay la kulantay cadaadis xooggan oo Muqdisho ku wiiqday dadaalladeeda gooni isu taagga.

Inkastoo labada dhinac ee Puntland iyo Somaliland ay weli isku khilaafsan yihiin arrimo dhuleed iyo siyaasadeed, haddana wada-hadalkan ayaa loo arkaa tallaabo diblomaasiyadeed oo lagu muujinayo in labada maamul ay diyaar u yihiin iskaashi ka madax-bannaan iyo iska caabin ka dhan ah saamaynta Villa Somalia.

Muqdisho (Caasimada Online) – Macluumaad iyo xogo dheeraad ah ayaa waxa weli laga helayaa weerarkii ay Al-Shabaab gelinkii dambe ee shalay ku galeen gudaha Godka Jilacow oo ah xarunta baarista ee Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Soomaaliya ee (NISA).

Weerarkan ayay Al-Shabaab usoo qorsheeyeen si ka duwan weeraradadii hore, iyaga oo adeegsaday xeelad cusub oo ay ku qaldeen hay’adaha ammaanka, kadib markii ay isku soo ekeysiiyeen ciidamada, ayna isticmaaleen dareeska ciidanka Duufaan iyo astaantooda oo ay ku buufiyeen gaari Cabdi Bile ah oo ay u adeegsadeen qaraxa koowaad ee lagu furay weerarka.

Caasimada Online, oo saameysay xooraan dhinacyo kala duwan ah ayaa ku ogaatay in ragga weerarka fuliyay iyo gaarigooda ay magaalada kasoo galeen dhanka dhanka gobolka Shabeelaha Hoose, waxayna si caadi ah uga soo gudbeen Ex-koontarool Afgooye, kadibna ay soo abaareen gudaha oo ay ka fuliyeen weerarkooda oo ahaa bartilmaameed aad looga soo shaqeeyay.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa sidoo kale innoo sheegay in gaariga ay wateen ragga fuliyay weerarka oo ahaa illaa 7 nin ay soo mareen koontaroolo kala duwan, ayna ciidanka ku qaldeen dareeska iyo astaanta gaariga oo ahayd midda ay adeegsadaan ciidanka Duufaan ee hay’adda NISA, taas oo u fududeysay in aysan marin wax baaritaan ah.

Sidoo kale, waxaa u suurageliyay in gudaha ay usii gudbaan in Godka Jilacow ay xero ku dhex leeyihiin Duuufaan, taas oo keentay in aan laga shakin, lana baarin gaarigooda oo kadib qarxay, uuna xigay dagaalka ay meesha ku galeen raggii saarnaa oo dhammaantood xalay lagu toogtay gudaha taliska.

Dhanka kale, dowladda Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa sheegtay in hadda kadib loo baahan doono in la baaro gaadiidka ciidamada, si loo hubiyo cidda saaran.

“Tani waxay muujineysaa baahida degdegga ah ee loo qabo hubinta iyo xakamaynta gaadiidka lagu rinjiyeeyey midabka ciidamada ee gudaha caasimadda,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Dowladdu waxay tilmaamtay in weerarkaasi uu daaha ka qaaday daldaloolo amni oo u baahan in si degdeg ah wax looga qabto, gaar ahaan ilaalinta gaadiidka iyo hubka ciidamada ee maraya gudaha magaalada Muqdisho, si looga hortago in argagixisadu u adeegsadaan falal amni-darro.

Xukuumadda ayaa dhankeeda sheegtay in weerarkii Sabtidii shalay dhacay uu ahaa mid ay kooxda Al-Shabaab ugu jawaabeysay guulihii ciidamadu ka gaareen gobollada koonfureed, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ay ciidamada dowladda iyo kuwa saaxiibada ah shalay ka xoreeyeen deegaannada Awdheegle, Raqayle, Shaangarre iyo Malabo.

Berbera (Caasimada Online) – Biyaha istiraatiijiga ah ee ku hareereysan Geeska Afrika iyo Jasiiradda Carabta, dowladda Imaaraatka Carabta ayaa si xooggan u ballaarisay shabakad saldhigyo militari iyo kuwa sirdoon ah, iyadoo abuuraysa silsilad adag oo ay kaga arriminayso mid ka mid ah marinnada maraakiibta ee adduunka ugu muhiimsan.

Sida ay qortay Middle East Eye, In kasta oo shabakaddan ay ka kooban tahay jasiiradaha Suqadara ee Yemen ilaa marin-biyoodka Baab al-Mandab, haddana saldhigyadeeda ugu muhiimsan uguna shaqada badan waxay ku yaallaan xeebaha Soomaaliya, gaar ahaan deegaannada Puntland iyo Somaliland.

Saldhigyadan Soomaaliya ku yaalla ayaa laf-dhabar u ah damaca ballaaran ee Imaaraatka, waxayna u adeegayaan sidii ay awooddeeda ugu fidin lahayd guud ahaan Geeska Afrika, si toos ahna shidaal ugu shubayaan colaadda ka socota Suudaan.

Istiraatiijiyadda guud ee Imaaraatka ayaa ku dhisan inay ka faa’iideysato awooddeeda maaliyadeed ee baaxadda leh iyo saameynteeda diblomaasiyadeed si ay u cago-dhigato dalal jilicsan ama aan dowladahoodu si buuxda u shaqeynin. Ballaarintan, oo lagu fulinayo iyadoo si dhow loola shaqeynayo xulafada ay ka mid yihiin Mareykanka iyo Israel, ayaa xawaareysay tan iyo weerarradii 7-dii Oktoobar iyo dagaalkii xigay ee ka qarxay Marinka Gaza.

Shabakaddan saldhigyada ah—oo ku taalla jasiiradaha Yemen sida Abd al-Kuri, Samhah, iyo Mayun—waxay fududeyneysaa nidaam isku-dhafan oo sirdoon iyo difaaca gantaalaha ah, kaasoo ujeeddadiisu ugu weyn tahay la socodka maraakiibta iyo ka hortagga khataraha ka imaanaya xoogagga Xuutiyiinta ee xiriirka la leh Iran.

Si kastaba ha ahaatee, saldhigyada Imaaraatka ee ku yaalla dekedaha Soomaaliya ee Boosaaso iyo Berbera ayaa yeeshay door ka duwan kii hore oo aad u muhiim ah, kaasoo ka baxsan kormeerka badaha oo kaliya.

Hawlgallada Imaaraatka ee Soomaaliya waxaa saldhig u ah ka faa’iideysiga khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha dalka. Iyadoo ka tallaabsanaysa dowladda federaalka ah ee Muqdisho, lana macaamishay maamul goboleedyada Puntland iyo Somaliland, ayay Abu Dhabi heshay xulafada deegaanka oo awood leh, halka ay abuurtay wax lagu tilmaamay “collaytan raagay” oo kala dhexeeya Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud.

Habkan ayaa u oggolaanaya Imaaraatka inuu si madaxbannaan uga hawlgalo, taasoo gobolladan xeebaha ah u rogtay xarumo istiraatiiji ah oo uu ka fuliyo loollankiisa awoodeed ee gobolka.

Boosaaso: Xuddunta saadka

Magaalada Boosaaso ee Puntland, Saldhigga Cirka ee Boosaaso, oo ku dheggan garoonka diyaaradaha caalamiga ah, ayaa loo beddelay xarun militari oo casri ah oo Imaaraatku maamulo. Sawirrada dayax-gacmeedku waxay muujinayaan dhisme weyn oo ay ka mid yihiin raadaarka nooca GM-403 ee Faransiisku sameeyo ama kan Israel ee EL/M-2084, kaasoo awood u leh inuu la socdo bartilmaameedyo ka fog masaafo ka badan 400km, isla markaana daboolaya guud ahaan Gacanka Cadmeed.

Saldhiggu wuxuu ka kooban yahay bakhaarro rasaas oo si adag loo dhisay, meel u gaar ah diyaaradaha xamuulka culus, hangarro, isbitaal militari, iyo xarumo loogu talagalay Ciidanka Booliska Badda Puntland, oo markii hore lagu aasaasay taageerada Imaaraatka iyadoo lagu xadgudbayo cunaqabateynta hubka ee Qaramada Midoobay.

Intii u dhaxaysay Jannaayo 2024 iyo Jannaayo 2025, saldhigga waxaa lagu sameeyay ballaarin degdeg ah, iyadoo la dhisay saddex goobood oo cusub oo ay diyaaradaha qummaatiga u kaca ka haadaan iyo hangarro waaweyn oo qaadi kara diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, taasoo calaamad u ah kor u qaadis weyn oo lagu sameeyay awooddiisa hawlgal.

Waxaase ugu muhiimsan, saldhigga Boosaaso inuu yahay tubada saadka ee ugu weyn ee taageerada Imaaraatku siiyo ciidamada maleeshiyada ah ee Dhaqdhaqaaqa Degdegga ah (RSF) ee ka dagaallamaya Suudaan, halkaasoo uu ka socdo dagaal sokeeye oo waxyeello ba’an geystay.

Ilo-wareedyo kala duwan oo Suudaani ah iyo kuwa diblomaasiyadeed ayaa xaqiijinaya in Boosaaso loo isticmaalo gudbinta hubka iyo rasaasta loo wado ciidanka RSF, oo uu Mareykanku ku eedeeyey inay geysteen xasuuq.

Sawirrada dayax-gacmeedka ayaa si isdaba-joog ah u qabtay diyaaradaha waaweyn ee xamuulka qaada ee noocoodu yahay IL-76 ee Ruushku sameeyo iyo kuwa C-130 Hercules ee militariga, kuwaasoo ku degan garoonka diyaaradaha. Horraantii 2024, duulimaadyadan saadka sida ayaa la sheegay inay imaan jireen laba ilaa saddex jeer maalintii; bartamihii 2025, tirada duulimaadyadu waxay degtay qiyaastii 15 jeer bishii, taasoo muujineysa jid sahay oo joogto ah oo la taaban karo.

Xiriirkan tooska ah ee ka imaanaya dhulka Soomaaliya ee ku wajahan goobaha dagaalka Suudaan ayaa ka dhigaya Boosaaso xarun lama huraan u ah siyaasadda arrimaha dibedda ee Imaaraatka ee ku dhisan faragelinta.

Berbera: Xarun istiraatiiji ah

Dhinaca galbeed ee xeebta Soomaaliya, Imaaraatku wuxuu isbahaysi istiraatiiji ah oo qoto-dheer la yeeshay Somaliland, oo ah maamul-goboleed wada dhaqdhaqaaq gooni-goosad. Sanadkii 2017, iyadoo dooneysa inay xoojiso sheegashadeeda madaxbannaanida, ayay xukuumadda Somaliland oggolaatay in magaalada dekedda ah ee Berbera laga dhiso saldhig militari oo Imaaraatku leeyahay.

Mashruucii markii hore hakadka galay ayaa si aamusan loogu beddelay xarun istiraatiiji ah oo heer sare ah. Saldhiggu wuxuu hadda leeyahay deked militari oo casri ah, meel ay ku soo xirtaan maraakiibta biyaha-dheer, iyo dhabbe diyaaraduhu ku ordaan oo dhererkiisu yahay 4 kilomitir, kaasoo qaadi kara diyaaradaha xamuulka culus iyo kuwa dagaalka. Kaabayaashan waaweyn ayaa Berbera ka dhigay xarun militari oo miisaan weyn ku leh gobolka.

Si ay u sii adkeyso ballanqaadkeeda muddada dheer, Abu Dhabi waxay sidoo kale bishii Juun 2025 soo gabagabaysay heshiis lagu dhisayo jid tareen oo isku xira dekedda Berbera iyo Itoobiya, taasoo sii adkeyneysa gacan sarraynteeda dhaqaale iyo saad ee Geeska Afrika.

Labadan saldhig ee Soomaaliya ma ahan goobo go’doon ah, balse waxay si adag isugu xiran yihiin xarumaha kale ee Imaaraatka ee gobolka. Xogta lagala socdo dhaqdhaqaaqa maraakiibta ayaa muujineysa socod joogto ah oo ay wadaan maraakiib sida Takreem iyo al-Mabroukah 2, kuwaasoo isaga kala goosha Boosaaso, Berbera, jasiiradda weyn ee Suqadara, iyo jasiiradaha Yemen ee hadda la militareeyay, taasoo goobahan kala duwan isugu xireysa shabakad isku-xiran oo is-kaabeysa.

Gebogebadii, in kasta oo silsiladda saldhigyada Imaaraatku ay u adeegto ujeeddooyin istiraatiiji ah oo kala duwan, joogitaankeeda Soomaaliya wuxuu ku caan baxay saameynteeda tooska ah ee ay ku leedahay colaadaha gobolka iyo sida xirfadda leh ee ay uga faa’iideysatay kala qeybsanaanta siyaasadeed ee gudaha.

Iyadoo ka aasaastay xarumo sahay iyo militari oo casri ah magaalooyinka Boosaaso iyo Berbera, Imaaraatku kuma aysan helin oo kaliya gacan sarrayn ay ku maamusho Gacanka Cadmeed, balse waxay sidoo kale abuurtay marin muhiim ah oo ay ku fidinayso saameynteeda kuna sahaynayso xulafadeeda, gaar ahaan dagaalka masiibada ah ee ka socda Suudaan.

Hawlgalladan ka socda Soomaaliya ayaa ah tusaalaha ugu cad ee muujinaya qorshayaasha waaweyn ee hamiga leh ee boqortooyadan yar ee Khaliijka ay ku doonayso inay dib ugu qaabeyso khariidadda siyaasadeed ee guud ahaan gobolka.

Stockholm (Caasimada Online) – Dowladda Sweden ayaa beenisay in lacago gargaar ah oo Soomaaliya loogu tala galay la leexiyay oo la gaarsiiyay xafiiska Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre, kadib markii warbaahinta Swedish-ka ay kashiftay heshiis sir ahaa oo isku beddelasho muhaajiriin iyo gargaar ku saabsanaa, kaasoo horseeday khilaaf diblomaasiyadeed oo bilo socday oo dhexmaray Stockholm iyo Muqdisho.

Wasiirka Horumarinta Sweden, Benjamin Dousa, ayaa ku adkeystay in gargaarka Sweden la xaqiijiyay ammaankiisa lana marsiiyay Qaramada Midoobay, balse aan si toos ah loo siin siyaasiyiinta Soomaalida.

“Wax lacag ah ma aysan aadin xafiiska ra’iisul wasaaraha – waligeedna miiska lama soo saarin in si toos ah loo taageero siyaasiyiinta,” ayuu Dousa u sheegay barnaamijka Morgonstudion ee telefishinka SVT Jimcihii.

“Khatarta musuq-maasuqa awgeed, weligeen si toos ah uma siinno taageero siyaasiyiinta ama dowladda. Haddii lacagta si khaldan loo isticmaalo, isla markiiba waan joojin lahayn.”

Heshiis qarsoodi ah

Beenintan ayaa timid kadib markii barnaamijka Ekot ee Idaacadda Sweden uu kashifay in Sweden ay heshiis qarsoodi ah la gashay Soomaaliya bishii Diseembar 2023. Sida uu sheegay baaritaanku, Sweden waxay ballan qaadday inay 100 milyan oo karoon (qiyaastii $9 milyan) oo ka mid ah miisaaniyadeeda gargaarka u wareejiso sanduuq maaliyadeed oo ay iska kaashanayaan Soomaaliya iyo Talyaaniga, taasoo beddelkeeda Muqdisho ay ku oggolaanayso inay qaabisho muwaadiniin Soomaaliyeed oo laga soo masaafuriyo Sweden, oo ay ku jiraan dembiilayaal la xukumay oo diiday inay si iskood ah uga baxaan dalkaas.

Email gudaha ah oo ka yimid Danjire Joachim Waern, oo ciwaankiisu ahaa “Heshiis waa la gaaray,” ayaa saraakiisha Sweden ku wargeliyay inuu heshiiska la meel dhigay Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Heshiiskan ayaa isla markiiba waxaa ka horyimid hay’adda Iskaashiga Horumarinta Caalamiga ah ee Sweden (Sida). Saraakiisha hay’adda ayaa ka digay in lacagta la geliyo sanduuqa Soomaaliya iyo Talyaaniga ay xafiiska Xamza siin doonto awood xad-dhaaf ah oo uu ku maamulo kheyraadkaas.

“Asal ahaan waa sanduuqa ra’iisul wasaaraha,” ayuu yiri Cumar Maxamuud, oo ah falanqeeye arrimaha Soomaaliya u qaabilsan hay’adda International Crisis Group, kaasoo u sheegay Ekot in kiiskani uu iftiiminayo isku dayada Muqdisho ee ah inay si toos ah ula wareegto maamulka gargaarka.

Markii ay Sweden isku dayday inay lacagta xawisho, Bankiga Adduunka ayaa xannibay qayb ka mid ah lacag bixinta. Ayaga oo ka jawaabaya, mas’uuliyiinta Soomaalida ayaa hakiyay masaafurinta, iyagoo ku eedeeyay Stockholm inay ka baxday ballantii heshiiska.

Khilaafka ayaa sii xumaaday horraantii 2024 markii ay Soomaaliya dalkeeda ka eriday madaxii gargaarka Sweden ee Muqdisho, Anna Saleem Högberg, iyadoo ku tilmaantay qof aan dalka laga rabin (persona non grata). Ilo Soomaaliyeed ayaa u sheegay Ekot in loo arkayay inay caqabad ku ahayd sii deynta lacagaha.

Xiisaddii ayaa soo afjarantay bishii Maajo 2024, markii Stockholm ay wax ka beddeshay awaamiirta qoondada miisaaniyadda ee Sida, iyadoo oggolaatay in la sii daayo 60-ka milyan ee karoon ee harsanaa.

Halkii ay aadi lahayd sanduuqa Soomaaliya iyo Talyaaniga, lacagta waxaa la marsiiyay mashaariic ay fulinayso Hay’adda Horumarinta ee Qaramada Midoobay (UNDP), balse uu ku lug leeyahay xafiiska ra’iisul wasaaraha. Wixii markaas ka dambeeyay, waxaa dib u bilowday masaafurintii dadka ee Sweden looga celinayay Soomaaliya.

Dadka dhaleeceeya ayaa sheegaya in habka wax laga beddelay uu weli kordhiyay saameynta Xamza. Sida uu sheegay telefishinka SVT, qiyaastii 32 milyan oo karoon ayaa loo qoondeeyay mashruuc wadajir ah oo u dhexeeya xafiiskiisa iyo UNDP, kaasoo ay khubaradu ku tilmaameen “mashruuc khatar badan.”

Sweden oo difaacday heshiiska

Dousa ayaa difaacay heshiiska, isagoo ku nuuxnuuxsaday in lacagta Sweden ay weli hoos imaanayso maamulka Qaramada Midoobay. “Marka sanduuqa uu dugsiyo ama xarumo caafimaad ka dhisayo Soomaaliya, dabcan, wuxuu la shaqeeyaa xafiiska ra’iisul wasaaraha iyo wasaaradaha kale. Marka dhinacaas laga eego, waa run gebi ahaanba,” ayuu yiri.

Waxa uu intaas ku daray in Sweden ay dejisay shuruudo u gaar ah oo gargaarka ku xiran, ayna wadatashi dhow la yeelatay Muqdisho iyadoo u soo marisay Sida iyo safaaradda Sweden. “Annagu waxaan u sheegnay danteenna, iyaguna dantooda ayay noo sheegeen,” ayuu yiri.

Muranka gargaarka ayaa dib usoo shaac baxay iyadoo ay barbar socoto dabagal cusub oo lagu hayo hoggaanka Soomaaliya. Khamiistii, telefishinka TV4 ee Sweden ayaa baahiyay in Xamza uu ammaanay Xamaas kadib weerarkeedii Oktoobar 7, 2023, ee ka dhanka ahaa Israel, iyo in hadallo uu jeediyay oo uu tarjumay SVT, uu Yuhuudda ku tilmaamay “kuwo ka soo farcamay daanyeerro iyo doofaarro.”

Sweden waxay soo saartay habraacyo cusub oo mamnuucaya in gargaarku gaaro shaqsiyaadka ama kooxaha Yuhuud naceybka ah. Dousa ayaa hadallada Xamza ku tilmaamay “kuwo argagax iyo naxdin leh” laakiin wuxuu sheegay in aysan beddelaynin mowqifka Sweden.

“Wax lacag ah isaga toos uguma dhacdo,” ayuu yiri. “Oo haddii aynaan gargaar siin karin waddamada ay ka jiraan aragtiyo xagjir ah ama musuq-maasuq, markaas gabi ahaanba gargaar ma bixin karteen.”

Sweden waxay muddo dheer ahayd deeq-bixiye weyn oo Soomaaliya taageera, iyadoo ka gacan geysata gargaarka bini’aadannimo, dib-u-habeynta dowladnimada, iyo taageerada qeybta amniga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo la xiriirta weerarkii is qarixinta ee ay Al-Shabaab ku qaadeen xarunta Godka Jilacow, waxaana haatan ciidamadu ay xireen qaar kamid ah waddooyinka muhiimka ah ee ku yaalla caasimada, halkaas ooo lagu arkayo gaadiidka ciidanka.

Ciidamada ayaa celinaya dhammaan gaadiidka noocyadiisa kala duwan iyo mootooyinka ka shaqeeya gudaha caasimada, taas oo keentay in shacabka ay lugeeyaan.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in sababta loo xiray jidadkan ay tahay si loo xakameeyo dhaq-dhaqaaqa gaadiidka, maadaama gelinkii dambe ee Sabtidii uu dhacay weerar shaki badan dhaliyay oo ay Al-Shabaab ku qaadeen xarunta baarista NISA ee Godka Jilacow.

Waddooyinka xiran ayaa waxaa kamid ah isgoysyada Sanca, Jardiinka, Siinaay, Foloranza, Aadan Cadde, Howlwadaag, KPP, Isgoyska isku xira Carwadii qaranka iyo Taleex, Tarabuunka, Banaadir iyo dhammaan waddooyinka gala aagga Madaxtooyada Soomaaliya.

Sidoo kale waxaa saaka la xanibay dhaq-dhaqaaqa gawaarida habeenkii gasha Dekedda wayn ee Muqdisho, kuwaas oo illaa iyo hadda ku xayiran qaybo kamid ah caasimada.

Arrintan ayaa keentay saxmad wayn oo haatan ka jirta gudaha caasimada, maadaama inta badan la xiray waddooyinka waa wayn ee caasimada.

Weerarkii shalay ayaa dhaliyay tuhun wayn, maadaama ragga fuliyay ay wateen gaari loo ekeysiiyay midka hay’adaha amniga, laguna buufiyay astaanta NISA, taas oo u sahahay inuu gaaro bartilmaameedka, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda.

“Tani waxay muujineysaa baahida degdegga ah ee loo qabo hubinta iyo xakamaynta gaadiidka lagu rinjiyeeyey midabka ciidamada ee gudaha caasimadda,” ayaa lagu xusay war-saxaafadeedka.

Dowladdu waxay tilmaamtay in weerarkaasi uu daaha ka qaaday daldaloolo amni oo u baahan in si degdeg ah wax looga qabto, gaar ahaan ilaalinta gaadiidka iyo hubka ciidamada ee maraya gudaha magaalada Muqdisho, si looga hortago in argagixisadu u adeegsadaan falal amni-darro.

Xukuumadda ayaa sheegtay in weerarka Sabtida dhacay uu ahaa mid ay kooxda Al-Shabaab ugu jawaabeysay guulihii ciidamadu ka gaareen gobollada koonfureed, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ay ciidamada dowladda iyo kuwa saaxiibada ah shalay ka xoreeyeen deegaannada Awdheegle, Raqayle, Shaangarre iyo Malabo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in ay si buuxda u soo afjartay weerarkii ay kooxda Al-Shabaab ay shalay galab ku qaadday xarunta Baarista Jilacow ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ciidamada ammaanka ay ku dileen dhammaan kooxdii weerarka fulisay.

War-saxaafadeed rasmi ah oo xukuumaddu soo saartay ayaa lagu sheegay in ciidamada amniga ay si degdeg ah uga jawaabeen weerarka, islamarkaana ay toogteen toddoba xubnood oo ka tirsanaa Al-Shabaab kuwaas oo isku dayay inay galaan xarunta baarista ee hoos timaadda hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA).

“Ciidamada amniga ayaa ku guuleystay in muddo kooban gudaheed ay ku soo afjaraan weerarkii argagixisadu qaaday, ayna toogtaan dhammaan dhagarqabayaashii weerarka fuliyay,” ayaa lagu yiri bayaanka dowladda oo lagu faahfaahiyay natiijada howlgalka.

War-saxaafadeedka laguma sheegin khasaaraha ka dhashay weerarka, iyo suurta-galnimada waxyeelo soo gaartay ciidamada ammaanka iyo shacabka.

Xeeladda kooxda weerarka qaaday

Dowladda ayaa sheegtay in kooxda weerarka fulisay ay adeegsatay gaari nooca Cabdi-Bilaha ah oo lagu rinjiyeeyay midabka iyo astaanta ciidamada qalabka sida, iyaga oo sidoo kale xirnaa darees u eg kan ciidamada amniga, taas oo u suurto-gelisay in ay si fudud uga gudbaan baraha koontarool ee caasimadda.

“Tani waxay muujineysaa baahida degdegga ah ee loo qabo hubinta iyo xakamaynta gaadiidka lagu rinjiyeeyey midabka ciidamada ee gudaha caasimadda,” ayaa lagu xusay war-saxaafadeedka.

Dowladdu waxay tilmaamtay in weerarkaasi uu daaha ka qaaday daldaloolo amni oo u baahan in si degdeg ah wax looga qabto, gaar ahaan ilaalinta gaadiidka iyo hubka ciidamada ee maraya gudaha magaalada Muqdisho, si looga hortago in argagixisadu u adeegsadaan falal amni-darro.

Xukuumadda ayaa sheegtay in weerarka Sabtida dhacay uu ahaa mid ay kooxda Al-Shabaab ugu jawaabeysay guulihii ciidamadu ka gaareen gobollada koonfureed, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ay ciidamada dowladda iyo kuwa saaxiibada ah shalay ka xoreeyeen deegaannada Awdheegle, Raqayle, Shaangarre iyo Malabo.

“Weerarka argagixiso ee galabta dhacay wuxuu ka tarjumayaa rafashada cadawga argagixisada ah ee shalay jab xooggan loogu geystay gobolka Shabeellaha Hoose,” ayaa lagu yiri bayaanka dowladda.

Sidoo kale, dowladda ayaa sheegtay in 24-kii saac ee la soo dhaafay ay duqeymo culus oo lala beegsaday deegaannada Jilib, Mubaarak, Ugunji iyo Kuunya-Barrow lagu dilay horjoogayaal waaweyn oo ka tirsanaa kooxda Khawaarijta, kuwaas oo ay ka mid yihiin saraakiil sare oo amniyaadka iyo qaraxyada u qaabilsanaa kooxda.

Waxaa la xaqiijiyay, sida lagu sheegay bayaanka, in duqeymahaasi lagu dilay Maxamed Cusmaan Maxamed (Tuutax), oo ahaa ku-xigeenkii madaxa guud ee amniyaadka Al-Shabaab iyo madaxa adeegga iyo soo iibinta walxaha qarxa.

Amarro cusub oo la soo saaray

Dowladdu waxay sheegtay in kadib weerarkan, la amray dhammaan hay’adaha amniga in ay si adag u fuliyaan xeerarka amniga caasimadda, kuwaas oo horey loo ansixiyay balse aan si buuxda loo dhaqan gelin.

“Waxaa lama huraan ah in si buuxda loo dhaqan geliyo xeerarka, habraacyada iyo go’aannada maamulka ee khuseeya amniga caasimadda iyo xakameynta hubka,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Hay’adaha amniga ayaa si gaar ah loogu faray in ay adkeeyaan xakamaynta gaadiidka iyo hubka gudaha Muqdisho, lana ilaaliyo isticmaalka midabada iyo astaamaha ciidamada oo si khaldan u adeegsada cid kasta oo aan amar u haysan.

“Waxaa si gaar ah loo farayaa hay’adaha amniga in ay si adag u xakameeyaan dhaqdhaqaaqa hubka iyo gaadiidka ciidamada ee gudaha caasimadda,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Dowladda Federaalka ayaa u tacsiyeeysay ehellada iyo saraakiishii ay ka geeriyoodeen weerarka, iyadoo ku ammaanay ciidamada amniga sida ay uga jawaabeen weerarka iyo geesinimada ay muujiyeen.

“Waxaan tacsi u direynaa ehellada iyo ciidamada amniga ee ay ka shahiideen geesiyaashii ka hortagay weerarkii argagixisada, halka inta dhaawaca ah aan u rajeyneyno caafimaad degdeg ah,” ayaa lagu soo gabagabeeyay bayaanka dowladda.

Muqdisho oo muddo nabad ahayd

Weerarkan ayaa yimid iyadoo caasimadda Muqdisho ay bilihii la soo dhaafay ku jirtay xaalad amni oo degan, waxaana dhawaan la furay 52 waddo oo horay loo xiray sababo la xiriira amniga, iyadoo ujeedku ahaa fududeynta isu socodka dadka iyo gaadiidka.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa shalay sheegay in tallaabadan ay qeyb ka tahay qorshaha lagu xoojinayo amniga caasimadda iyo kalsoonida shacabka ee dowladda.

“Waxaa billownay in aan furno 52 jid oo ah wajiga caasimadda, kuwa kale ee dhimman waa furi doonaa dhawaan,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaaraha oo ka hadlay munaasabadda furitaanka waddooyinka.

Muddo bilo ah ayaa Muqdisho ka caaganeyd weerarrada waaweyn iyo qaraxyada ay kooxda Al-Shabaab fuliso, waxaana weerarka maanta uu xasuusin u yahay halista weli jirta ee ay kooxdu ku hayso caasimadda, inkastoo dowladda sheegtay in ay sii wadi doonto howlgallada lagu ciribtirayo. 

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa saaka kusii jeeda magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose, halkaas oo haatan laga dareemayo qaban qaabada soo dhaweyntiisa.

Wafdi hordhac u ah madaxweynaha iyo ciidankiisa ilaalada ayaa goor sii horeysay ka dagay Kismaayo, halkaas oo haatan ay ku sugan yihiin shacab iyo madax ka tirsan Jubbaland.

Muuqaallo laga soo duubay garoonka Sayid Maxamed Cabdulle Xasan ayaa muujinayo boqolaal shacab ah oo loo diyaariyay soo dhaweynta madaxweynaha, kuwaas oo gacmaha ku sita sawirradiisa iyo calanka Soomaaliya iyo midka maamul-goboleedka Jubbaland.

Madaxweyne Xasan ayaa marka uu ka dago Kismaayo qorshihiisa wuxuu yahay inuu wada-hadallo la yeesho Axmed Madoobe oo muddo dheer uu kala dhexeeyay khilaaf culus oo isku beddalay gacan ka hadal, kadib markii ay isku qabteen arrimaha doorasooyinka dalka

Labada nin ayaa la filayaa in maanta ay is gacan qaadaan, isla markaana ay gaaraan heshiis lagu soo afjarayo xiisadda daba dheeraatay ee dowladda dhexe iyo Jubbaland.

Sida ay Ogaatay Caasimada Online, dadaalladan waxaa dhex dhexaadiyay dowlado waa wayn oo saameyn ku leh arrimaha gudaha Soomaaliya, sida Imaaraadka Carabta iyo Kenya oo u kala dab qaadaya Madaxweyne Xasan Sheekh iyo hoggaamiyaha mayalka adag ee Axmed Madoobe oo horay doorasho iskiis ah ugu qabsaday gudaha magaalada Kismaayo.

Wada-hadallada maanta bilaabanayo ayaa qorshuhu yahay in xoogga lagu saaro soo afjarida xiisadda labada dhinac, si looga wada shaqeeyo hannaan doorasho oo lagu mideysan yahay.

Xasan Sheekh oo dhowaan wareysi bixiyay ayaa ku sheegay in wada-hadallo uu kula jiro Jubbaland iyo Puntland, uuna ku rajo wayn yahay in heshiis la gaaro ka hor 2026-ka.

Si kastaba, safarkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo todobaadkii hore Axmed Madoobe uu Nairobi kula shiray dhigiisa Puntland iyo xubno kamid ah Madasha Samatabixinta, iyaga oo dhisay Golaha Mustaqbalka Soomaaliya oo ay ugu talagaleen waqtiga kala guurka ee dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararkii ugu dambeeyay ee weerarka ay Al-Shabaab ku qaadeen xarunta Godka Jilacow ayaa sheegaya in ciidamada amniga ay ku dhow yihiin inay soo afjaraan weerarka, isla markaana la toogtay inta badan maleeshiyadii weerarka fulisay.

Xog aan helnay ayaa sheegaysa in tirada kooxdii weerarka soo qaaday ay gaarayeen illaa siddeed xubnood. Ilo-wareedyo ayaa Caasimada Online u sheegay in lix ka mid ah weeraryahannada la dilay, halka labada kale ay weli dagaal kula jiraan ciidamada amniga.

Ciidamada gaarka ah ee Gaashaan ayaa lagu soo warramayaa inay ku biireen howlgalka ka socda gudaha xabsiga Godka Jilacow, waxaana weli aan la xaqiijin xaaladda maxaabiistii halkaas ku xirnayd, oo qaar ka mid ah lagu sheegay inay yihiin xubno sare oo ka tirsan Al-Shabaab.

Waxaa jiray maxaabiis dhowr iyo toban ah oo baxsaday, hase yeeshee qaar ka mid ah shacabka ku nool xaafadaha ku dhow Godka Jilacow iyo ciidamada dharcadka ee halkaas ka howl-gala ayaa intooda badan dib u soo qabtay iyaga oo isku dayaya inay baxsadaan.

Weerarka ayaa ku bilowday qarax loo adeegsaday gaari loo soo ekeeysiiyay kuwa ay isticmaalaan ciidamada hay’adda NISA, sida ay dowladda Soomaaliya ku sheegtay war hordhac ah oo ay soo saartay.

Qoraalka dowladda ayaa lagu sheegay in abaare 4:40 galabnimo maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta ay weerar naf-hur ah ku qaadeen xarunta Godka Jilacow, oo kamid ah xarumaha hay’adda NISA. Maleeshiyaadka weerarka soo qaaday ayaa isticmaalay gaari ay u ekaysiiyeen gaadiidka ciidamada hay’adda, taas oo suurto-gelisay in ay gaaraan bartilmaameedkooda.

Warbixinta dowladda ayaa sidoo kale lagu sheegay in weeraryahannadu adeegsadeen xeelad cusub, iyagoo isku ekeeysiiyay ciidanka amniga, islamarkaana isticmaaleen gaari lagu buufiyay astaanta NISA.

Weerarkan ayaa kusoo beegmaya iyadoo maanta dib loogu furay illaa 52 waddo oo horay loo xiray sababo amni awgeed, si loo fududeeyo isku socodka gaadiidka iyo dadka shacabka ah ee ku nool caasimadda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ah ee Soomaaliya ayaa bayaano falcelin ah ka soo saaray weerarka qaraxa ku bilowday ee ay galabta Al-Shabaab ku qaadeen xarunta Godka Jilacow oo ka mid ah talisyada NISA, kaas oo ku yaalla agagaarka Madaxtooyada, gaar ahaan dhanka Taalada Daljirka Daahsoon.

Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in dagaalyahannada weerarka fuliyay ay adeegsadeen xeelad yaab leh, ayna isku ekeysiin ciidanka amniga, iyaga oo isticmaalay gaari lagu soo buufiyay astaanta NISA, kadibna ay sidaas ku gaareen bartilmaameedkooda.

Haddaba hoos ka aqriso falcelinta Shariif Sheekh Axmed iyo Xasan Cali Kheyre:

Shariif Sheekh Axmed

“Waxaan si adag u cambaaraynayaa weerarka kooxda argagixisada ah ee Al-Shabaab ay ku qaaday xarunta Godka Jilacow ee magaalada Muqdisho. Waxaan duullaankaan u arkaa mid lagu carqaladeynayo nabadgelyada iyo xasilloonida shacabka.

Waxaan ka tacsiyeynayaa khasaaraha ka dhashay duullaanka argagixisada, waxaana ciidanka ammaanka iyo shacabka caasimadda ku boorrinayaa inay sii xoojiyaan wada-shaqeyntooda xaqiijinta nabadgelyada iyo kahortaga weerarada naf-la-caariga ah.

Kooxaha argagixisada ah waxay mar walba halis aan la iska indho tiri karin ku yihiin dowladnimada, waana in ciidanka ammaanka loo jiheeyo sugidda nabadgelyada iyo la dagaallanka kooxaha caadeystay daadinta dhiigga shacabka.

Ugu dambayn, waxaan bogaadinayaa geesiyaasha ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed ee maanta dib ula wareegay degmada Awdheegle ee gobolka Shabeellaha Hoose.”

Xasan Cali Kheyre

“Waxaan si adag u cambaareynayaa weerarka bahalnimada ah ee argagaxisadu ku qaadeen xarunta Nabadsugidda ee Godka Jilacow ee magaalada Muqdisho. Waxaan Alle ka baryayaa inuu u naxariisto dadkii ku geeriyooday, una bogsiiyo intii ku dhaawacantay.

Argagaxisadu waa halista iyo caqabadda ugu weyn ee hortaagan horumarka dalka, dadka iyo dowladnimada Soomaaliya. Waxaan si buuxda dowladda ugu garab taaganahay la dagaallanka khawaarijta arxanka daran. Waxaana ummadda Soomaaliyeed, shacab iyo dowladba, ugu baaqayaa inaan u midowno ciribtirka argagaxisada oo ah waajib diini iyo damiiri ah.

Waxaan bogaadinayaa ciidamada qaranka ee habeen iyo maalinba u heellan difaaca dalkeenna iyo dadkeenna. Waxaana ku boorrinayaa inay sii labanlaabaan feejignaanta iyo dadaallada ay ku xaqiijinayaan amniga dalka iyo dadka Soomaaliyeed.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya oo war hordhac ah soo saartay ayaa faah-faahin kooban ka bixisay weerarka qaraxa ku bilowday ee ay galabta Al-shabaab ku qaadeen xarunta Godka Jilacow oo kamid ah talisyada NISA, kaas oo ku yaalla agagaarka Madaxtooyada, gaar ahaan dhanka Taalada Daljirka Daahsoon.

Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in weli howlgalka uu socdo, isla markaana qaar kamid ah raggii weerarka qaaday la toogtay, sida lagu sheegay qoraal lagu daabacay warbaahinta qaranka.

Sidoo kale waxaa warbixinta  lagu sheegay in dagaalyahannada weerarka fuliyay ay adeegsadeen xeelad yaab leh, ayna isku ekeysiin ciidanka amniga, iyaga oo isticmaalay gaari lagu soo buufiyay astaanta NISA, kadibna ay sidaas ku gaareen bartilmaameedkooda.

“Maanta abaaro 4:40 galabnimo, maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta ayaa weerar naf-halignimo ah ku qaaday xarunta Godka Jilicow, oo ka mid ah xarumaha hay’adda NISA. Maleeshiyaadka weerarka soo qaaday ayaa isticmaalay gaari ay u ekaysiiyeen gaadiidka ciidamada hay’adda”. ayaa lagu yiri warka kasoo baxay dowladda.

Waxaa kale oo lasii raaciyey “Qaar ka mid ah maleeshiyaadka cadowga ayaa la toogtay, waxaana haatan socda howlgalkii ugu dambeeyay ee lagu soo afjarayo kooxdan weerarka soo qaaday. Wixii warar ah ee ku soo kordha howlgalka, dib ayaan ka soo gudbin doonaa.”.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo maanta la furay illaa 52 waddo oo horay loogu xiray sababo amni dartood, waxaana ujeedka lagu sheegay fududeynta isku socodka gaadiidka iyo dadweynaha.

Furista waddooyinka ayaa timid kadib markii ay dowladdu ku guuleysatay sugidda amniga Muqdisho oo xasilnaa bilihii lasoo dhaafay, kadib markii laga qabtay shaqo adag.

Ra’iisul wasaaraha oo ka hadlay munaasabadda lagu furay jidadka ayaa goor sii horreysay oo maanta ah sheegay inay hordhac yihiin jidad kale oo la furi doono maalmaha soo socda.

”Waxaa billownay in aan furno 52 jid oo ah wajiga caasimadda, kuwa kale ee dhimman waa furi doonaa dhawaan”, ayuu yiri Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Si kastaba, Muqdisho ayaa bilihii lasoo dhaafay ka caaganeyd weerarada qaraxyada ah iyo dilalka qorsheysan ee ay soo abaabulaan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah iyo macluumaad ayaa waxaa laga helayaa weerar toos ah oo xubno ka tirsan Al-Shabaab ay galabbta ku qaadeen aagga Xarunta Madaxtooyada, gaar ahaan Xarunta Godka Jilacow ee Hay’adda NISA.

Qaraxyo iyo rasaas xooggan ayaa weli laga maqlayaa aagga Godka Jilacow, waxaana soconaya iska hor imaad u dhexeeya ciidanka amniga iyo ragga weeraray halkaasi.

Weerarka ayaa ku bilowday qarax ismiidaamin ah oo lagu dhuftay bar-koontarool oo ku taalla halkaasi, kadibna waxaa xigay dagaal toos ah , sida ay innoo sheegeen ilo wareedyo xilkas ah.

Xaaladda ayaa kacsan, mana cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay qaraxa iyo weerarka xigay ee illaa iyo hadda ka socda Taliska Godka Jilacow ee Hay’adda NISA.

Ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka ayaa sidoo kale isku geedaamay goobta la weeraray, waxaana socda gurmad deg-deg ah iyo howlgal lagu soo afjarayo weerarka.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo maanta la furay illaa 52 waddo oo horay loogu xiray sababo amni dartood,  waxaana ujeedka lagu sheegay fududeynta isku socodka gaadiidka iyo dadweynaha.

Furista waddooyinka ayaa timid kadib markii ay dowladdu ku guuleysatay sugidda amniga Muqdisho oo xasilnaa bilihii lasoo dhaafay, kadib markii laga qabtay shaqo adag.

Ra’iisul wasaaraha oo ka hadlay munaasabadda lagu furay jidadka ayaa goor sii horreysay oo maanta ah sheegay inay hordhac yihiin jidad kale oo la furi doono maalmaha soo socda.

”Waxaa billownay in aan furno 52 jid oo ah wajiga caasimadda, kuwa kale ee dhimman waa furi doonaa dhawaan”, ayuu yiri Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Si kastaba, Muqdisho ayaa bilihii lasoo dhaafay ka caaganeyd weerarada qaraxyada ah iyo dilalka qorsheysan ee ay soo abaabulaan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.