27.8 C
Mogadishu
Sunday, May 10, 2026

Xog: Puntland oo qabsatay markab kale oo Muqdisho u socday – Muxuu sidaa?

Bareeda (Caasimada Online) – Ciidanka Puntland ayaa maanta mar kale weeraray markab shidaal oo marayay xeebaha degmada Bareeda ee gobolka Bari, kaas oo ku sii jeeday magaalada Muqdisho kana yimid Khaliijka.

Markabka ayaa waday shidaal, sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Puntland iyo ganacsatada shidaalka ee Muqdisho, waxaana la sheegay inay baaritaan ku bilaabeen, si la mid ah markabkii hore ee ay haysteen ee siday hubka iyo gaadiidka dagaalka.

Dhaqdhaqaaqa ay wadaan ciidanka PMPF ee ay Imaaraadku maalgeliyo ayaa kordhinaya walaaca iyo cabsida ay qabaan markableyda, kuwaas oo horey ula kulmay weerarro ka dhan ah oo uga yimid Xuutiyiinta Yemen.

Markabka shidaalka sida ee maanta ay qabatay Puntland, waxaa la sheegay in uu halkaas taagnaa habeen iyo maalin lasoo dhaafay, isagoo u soo dhawaanayay dhanka xeebta kana joogsaday mowjadaha kacsan ee badda.

Mowjadaha hakiyay markabkan ayaa sidoo kale ah kuwa ku kalifay markabkii hore ee hubka siday inuu u dhawaado dhanka xeebta — halkaas oo ay ciidamada Puntland ka qabteen — inkastoo uusan samaynin wax xiriir ah, sida ay Puntland sheegtay.

Dowladda Soomaaliya oo mas’uul ka ah amniga badda iyo cirka ayaa ka aamusan dhacdooyinkan, kuwaas oo carqaladayn kara isku socodka caalamka.

Sidoo kale, wararka laga helayo markabkan dambe waxay sheegayaan in uu xiriir la sameeyay maamulka Puntland. Mas’uuliyiin ka tirsan maamulkaas ayaa xaqiijiyay in markabku sido shidaal ka yimid Khaliijka, isla markaana uu u socdo magaalada Muqdisho.

Markabkii hubka siday ee Sea World ayaa maalinkii labaad ku xiran dekedda magaalada Boosaaso, iyadoo Puntland ay sheegtay inay baaritaan ku waddo. Balse xogaha hoose ayaa muujinaya in Puntland loo hayo hubkii ay horey u sheegtay in la boobay.

Puntland ayaa guddi gaar ah u xilsaartay kiiska markabka Sea World ee hubka siday, kaas oo ilaa hadda — marka laga reebo wararka hoose — aysan jirin cid sheegatay lahaanshihiisa, sidoo kalena aysan si faahfaahsan uga hadlin Turkiga iyo dowladda federaalka Soomaaliya.

Somalia fires top security advisor over seized arms scandal

Mogadishu (Caasimada Online) – Somalia’s influential National Security Advisor, Hussein Sheikh Ali, has been dismissed from his post, sources said Monday — a move that threatens to destabilize the government amid a burgeoning scandal over a seized weapons shipment and deepening political rifts.

The removal, reportedly conveyed directly to President Hassan Sheikh Mohamud, has not been officially announced. Sources close to the presidency, who requested anonymity to discuss sensitive matters, confirmed that Ali was relieved of his duties after Puntland authorities intercepted a vessel carrying undeclared military hardware, details of which remain opaque.

Ali’s sacking follows growing scrutiny over the arms seizure last Friday by maritime forces from Puntland, a semi-autonomous member state. The incident has triggered a political firestorm in Mogadishu, undermining the federal government’s authority.

The departure of a key architect of Somalia’s national security policy would deal a significant blow to an administration already navigating a multi-front crisis, including a diplomatic standoff with Ethiopia and a brutal offensive against Islamist militants.

Embarrassment after embargo triumph

The arms controversy is a major embarrassment for the government and Ali personally. He was widely credited as the driving force behind the United Nations Security Council’s decision in December 2023 to lift the 31-year-old arms embargo on Somalia fully.

That diplomatic victory was intended to bolster the Somali National Army’s (SNA) capabilities in its fight against the al-Qaeda-allied al-Shabaab group. However, the discovery of this undeclared shipment now fuels international concerns about weapons management and could strain relations with security partners.

Puntland, which has a fraught relationship with Mogadishu over issues of autonomy and power, has not disclosed the origins of the vessel or the intended recipient of its cargo.

Ali’s dismissal comes against a backdrop of mounting internal and external pressures.

For months, his office has managed the diplomatic fallout from a contentious port access deal signed between Ethiopia and Somaliland, a breakaway region that Mogadishu still claims as its own.

Simultaneously, the administration is struggling with domestic political fractures. Tensions have reignited in the strategic Gedo region, a persistent flashpoint in the power struggle between the federal government and the leadership of Jubaland state.

Mogadishu’s recent deployment of federal forces to Gedo, coupled with the controversial appointment of Abdirashid Janan, a commander once designated a fugitive, as a regional intelligence chief, is viewed by opponents as an aggressive move to centralize power and has dangerously heightened local tensions.

A veteran strategist, Hussein Sheikh Ali has been a central figure in Somali security policy for years, serving as a close confidant to President Mohamud. He also briefly held the same advisory role under the previous administration before resigning.

His dismissal comes at a time when nearly all of the security initiatives under his leadership had stalled, with little progress made — compounding the challenges now facing the federal government.

His departure strips the administration of its chief security strategist at a moment of extreme vulnerability. It creates a leadership vacuum as Somalia confronts the persistent threat from al-Shabaab and navigates a volatile regional political environment.

Somali opposition declares talks with president a ‘failure’

Mogadishu (Caasimada Online) – A powerful bloc of Somali opposition lawmakers has declared that months-long political negotiations with President Hassan Sheikh Mohamud have collapsed, warning that the country is spiraling deeper into crisis amid political fragmentation, rising insecurity, and a breakdown in trust between federal and regional authorities.

In a strongly worded press release issued on July 21, 2025, the Somali National Salvation Council (SNSC)—a coalition of opposition parliamentarians—stated that the most recent round of talks had ended in a stalemate.

“It is unfortunate that the last meeting yesterday, 20/07/2025, ended without results, in circles, and with hopelessness,” the Council stated, lamenting that two months of engagement had failed to yield “meaningful decisions that could unite the fragmented Somali people.”

The statement paints a grim picture of the Horn of Africa nation, citing what it calls growing authoritarianism, an influx of illegal arms, and mounting clan tensions. “All these developments have collectively thrown the Somali people’s fate, state-building process, and hopes for a better future into a deep pit,” the lawmakers warned.

Presidential concession

The breakdown comes just as sources told Caasimada Online that President Hassan Sheikh Mohamud had offered a significant concession to opposition leaders over controversial constitutional amendments, in an effort to break the impasse and rally support for his plan to hold Somalia’s first direct presidential election in more than 50 years.

According to those familiar with the negotiations, the president agreed to revisit recent changes to the provisional constitution—particularly the contested fourth chapter, which had become a key point of contention in the talks.

“The president has shown he is ready to retract the fourth chapter of the constitution, which has been the focus of the dispute,” said an opposition figure involved in the talks, speaking on condition of anonymity.

The move was widely seen as a strategic trade-off to win broader consensus for Somalia’s transition to a “one-person, one-vote” electoral system, a landmark reform long sought after but fraught with political and security risks.

However, a source close to Villa Somalia urged caution, saying no final decisions have been made. “The president will hold consultations with the relevant institutions before the next round of talks,” the source said, referring to negotiations tentatively scheduled for August 10.

Constitutional crisis

At the center of the political gridlock lies a bitter disagreement over the future of Somalia’s governance model. President Mohamud, now serving his second non-consecutive term, has prioritized replacing the clan-based, indirect electoral system with direct voting. But federal member states such as Puntland and Jubaland have accused the central government of attempting a power grab.

Puntland has already suspended its recognition of the federal government and vowed to operate independently until constitutional issues are resolved through a referendum. The SNSC echoed these concerns, warning that “the hope that this government can be brought back within the constitutional framework is dim.”

Beyond the political stalemate, the SNSC warned of broader instability, citing a surge in illegal arms shipments, escalating inter-clan violence, and what it described as the misuse of state power.

“These challenges are placing the Somali people’s future and hope in darkness,” the Council stated. It called for broader societal leadership from scholars, youth, women, civil society, and political figures to “rescue the unity and sovereignty of Somalia.”

“Every Somali citizen must take a stand against this dangerous and authoritarian approach of the federal government,” the lawmakers declared.

The opposition coalition also appealed to international partners, thanking them for long-standing support and urging continued assistance. “We call on the international community to remain committed to the Somali people and support the path toward stable state-building,” the Council said.

The collapse in dialogue—despite recent signs of compromise—marks a volatile chapter in Somalia’s political transition. With the country still fighting the Al-Shabaab insurgency and struggling to build enduring institutions, the growing disconnect between political leaders threatens to derail hopes for lasting peace and democratic reform.

Mucaaradka oo soo saaray qoraal xasaasi ah oo la xiriira wada-hadalladii Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaanada mucaaradka ee ku mideysan Golaha Samatabixinta Qaranka Soomaaliyeed ayaa rejo xumo ka muujiyay isfaham ay gaaraan hoggaanka dalka iyo siyaasiyiinta mucaaradka, oo shalay mar kale ku shiray magaalada Muqdisho.

Xildhibaannadan ayaa muujiyay sida ay uga walaacsan yihiin marxalada adag ee dalku marayo, hubanti la’aanta siyaasadeed, kala taga dowladda dhexe iyo maamullada Jubbaland iyo Puntland, iyagoo soo jeediyay in gacanta la qabto Xasan Sheekh ka hor inta uusan dalka burburin.

“Xldhibaanadu waxay ka welwelsan yihiin in iyadoo umadda Soomaaliyeed ka war sugaysay mudo laba bilood ah, shirarkii u dhexeeyey Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Mucaaradka, naawilayeen in ay soo baxaan go’aanno wax tar leh oo isu keeni kara umadda Soomaaliyeed ee kala irdhowday, ay nasiib daro tahay in shirkii u dambeeyey ee shalay uu kusoo dhamaaday, natiijo la’aan, iska daba wareeg iyo rajo-beel,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed ay soo saareen xildhibaannada mucaaradka ee ku mideysan Golaha Samatabixinta Qaran.

Sidoo kale waxay sheegeen in rajadii laga qabay in xukuumadda talada haysa lagu soo dabaalo xayndaabka dowladnimada ay mugdi ku jirto, isla markaana loona baahan yahay in xildhibaanada iyo bulshada qaybaheeda kala duwan u istaagaan badbaadinta wadajirka iyo qarannimada Soomaaliyeed.

“Waa in aan qaadno talaabo kasta oo lagaga hortegayo, laguna xakamaynayo damacyada guracan ee xukuumada talada haysa ku talaabsanayso,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Beesha caalamka ayey sidoo kale ugu baaqeen inay si deg-deg ah usoo fara-geliyaan xaaladda ka taagan dalka, isla markaana ay garab istaagaan dadaallada lagu xasilinayo siyaasadda iyo dhismaha dowladnimo dhab ah oo loo dhan yahay.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Golaha Samatabixinta Qaranka waxay ka walaacsanyihiin, marxalada adag ee wadanku jiro, hubanti la’aanta siyaasadeed, kala taga xukuumada iyo dowlad goboleedyada Jubbaland iyo Puntland, hubka sharci darada ah ee kusoo qulqulaya wadanka, abaaraha, isku dirka beelaha iyo dagaalada lagu qaadayo dagaano nabdoon, argagixisada, cadaalad darada, ku tarsifalka awoodyeed ee xukuumada talada haysa ku talaabsanayso, oo dhammaanod taabanaya maasirika iyo dowlad dhiska, mustaqbalkii iyo rajadii bulshada Soomaaliyeedna god dheer ku ridaya.

Waxa kale oo xildhibaanadu ka welwel-sanyihiin in iyadoo umadda Soomaaliyeed ka war-sugaysay mudo laba bilood ah, shirarkii u dhexeeyey Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Mucaaradka, naawilayeen in ay soo baxaan go’aanno wax tar leh oo isu keeni kara umadda Soomaaliyeed ee kala irdhowday, ay nasiib daro tahay in shirkii u dambeeyey ee shalay 20/07/2025 uu kusoo dhamaaday, natiijo la’aan, iska daba wareeg iyo rajo-beel.

Haddaba, Xildhibaanada Samatabixintu markay qiimeeyeen, mowqifka dowlada iyo miisaanka madasha mucaaradka waxay bulshada Soomaaliyeed la wadaagayaan, in rajadii laga qabay in xukuumada talada haysa lagu soo dabaalo xayndaabka dowladnimada ay mugdi ku jirto, loona baahan yahay in Xildhibaanada iyo bulshada qaybaheeda kala duwan, culimada, dhalinyarada, haweenka, wax garadka iyo ururada bulshada u istaagaan hormoodna u noqdaan badbaadinta wadajirka iyo qarannimada Soomaaliyeed.

Waa inay qaadanaa talaabo kasta oo lagaga hortegayo, laguna xakamaynayo damacyada guracan ee xukuumada talada haysa ku talaabsanayso.

Sidoo kale, Xildhibaanadu oo dareensan isgoyska ayada ee soomaliya marayso waxay u mahad-celinayaan dhamaan beesha caalamka ee mudo dheer taageero garab istaag ah la barbar taagnaayd dowlad dhiska Soomaaliyeed, waxaanan ku boorinaynaa in ay sii wadaan dadaalkooda ku aadan kobcinta xasiloonida iyo horumarka dowlad-dhiska Soomaaliyeed.

Puntland oo sheegtay in ay ku hawlan tahay qabashada markab labaad oo hub sida

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa xaqiijiyay in markab kale oo wata calanka waddanka Comoros, uu haatan taagan yahay meel qiyaastii 15 mayl u jirta xeebta degmada Bareeda ee gobolka Raascasyr, oo ah isla goobtii lagu qabtay markabkii hubka siday.

Xildhibaan Cumar Qariib oo ka tirsan Golaha Deegaanka Bareeda ayaa u sheegay warbaahinta in markabkan cusub uu leeyahay astaamo la mid ah kuwii lagu arkay markabkii hore, inkasta oo aan si rasmi ah loo ogaanin waxa saaran.

“Markab kale oo laga shakiyay ayaa taagan xeebaha degmada Bareeda, waa markab xamuul ah oo ay isku nooc yihiin markabkii hore loo qabtay, waxaana uu ku gooshayaa calankii uu sitay kii hubka lagu qabtay,” ayuu yiri Xildhibaan Cumar Qariib.

Sidoo kale wuxuu sheegay in la qorsheynayo in saacadaha soo aadan halkaas loo diro ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka Puntland, si ay u gaaraan markabkaas, una sameeyaan baaritaan ku saabsan ujeeddada uu u joogo iyo waxa uu sido.

Warbixintan cusub ayaa imanaysa iyadoo wali ay socdaan baaritaanno ku aaddan markabkii hore ee Sea World, oo dhawaan lagu qabtay xeebaha gobolka Raascasyr, iyadoo laga helay hub kala duwan, gaadiid dagaal iyo agabyo kale oo ciidan.

Markabkan oo illaa iyo hadda aysan jirin cid sheegatay, ayaa waxaa la sheegay in uu ku socday magaalada Muqdisho, isla markaana uu hubka u siday Dowladda Federaalka Soomaaliya. Markabkan ayaa kasoo shiraacday xeebaha dalka Turkiga, oo la rumeysan yahay in hubka looga soo raray.

Maamulka Puntland ayaa sheegay in markabkan ay ku qabatay meel kamid ah aagga halista ah ee dagaalka lagula jiro kooxda Daacish, taasoo ay ku tilmaantay mid khatar dheeraad ah ku keenaysa nabad-gelyada iyo xasilloonida gobolka.

Sidoo kale markabka ayey sheegtay inuu si sharci-darro ah ugu sugnaa biyaha Puntland, isagoo aan wax codsi caawimaad ah soo gudbin, sida waafaqsan sharciga caalamiga ah ee xuduudaha badda.

Markabka ayuu maamulku sheegay in uusan la socon wax sharciyad ah oo oggolaanaya joogitaankiisa biyaha Puntland, taas oo ka hor imaneysa heshiisyada caalamiga ah ee ilaalinta madax-bannaanida badeed ee dalalka, gaar ahaan xeerka QM ee Badda. Puntland waxay sheegtay inay haysato awood sharci ah oo ay ku baari karto maraakiibta soo gasha biyaha ay maamusho, iyadoo cuskaneysa qodobbada 25(1) iyo 27(1) ee xeerka UNCLOS.

Maamulka ayaa sidoo kale waxa uu shacabka Puntland iyo beesha caalamka la wadaagtay in joogitaanka markabkaasi si dhuumasho ah uu khatar weyn ku yahay ammaanka Puntland, gaar ahaan maadaama uu ku sugnaa aag ay dowladda kula dagaallameyso kooxaha nabad-diidka.

Si kastaba, Puntland ayaa ku andacoonaysa inay xaq u leedahay difaaca madax-bannaanideeda, ilaalinta biyaha xuduudaheeda iyo xaqiijinta ammaanka, iyadoo caddeysay in wixii ka dhasha baaritaanka markabkan laga qaadi doono tallaabo sharci ah oo waafaqsan xeerarka caalamiga ah.

Ingiriiska oo Soomaaliya ku daray liis ay ku jiraan Ruushka, Pakistan iyo Waqooyi Kuuriya

0

London (Caasimada Online) – Dowladda Ingiriiska ayaa soo saartay digniin cusub oo ku wajahan muwaadiniinteeda, taasoo uga digeysa in ay u safraan 31 dal oo ku kala yaalla qaaradaha Yurub, Afrika, Aasiya iyo Latin America.

Dalalka digniinta laga soo saaray ayaa waxaa ka mid ah: Ruushka, Belarus, Ukraine, Afghanistan, Soomaaliya, Haiti, Yemen, Venezuela, Mali, Koonfurta Suudaan, Myanmar, Libya, Syria, Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe, Waqooyiga Kuuriya, Pakistan, Ciraaq, Nigeria iyo Iran.

Digniintan ayaa salka ku haysa xaalado amni darro iyo sababo kale oo aan la shaacin, balse u muuqda kuwa siyaasadeed.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Ingiriiska ayaa qoraal rasmi ah ku sheegtay in muwaadiniinta dalkaasi laga doonayo in ay ka fogaadaan safarada ku wajahan dalalkan, si ay u ilaaliyaan badqabkooda.

Waxaa xusid mudan in qaar ka mid ah wadamada liiska ku jira ay yihiin kuwo awood iyo saameyn leh, sida Ruushka iyo Pakistan, taasoo keentay in dad badan is-weydiiyaan sababta rasmiga ah ee loogu daray wadamadan. Si kastaba, dowladda Ingiriiska faah-faahin dheeri ah kama bixin arrintaan.

Digniintan ayaa qeyb ka ah dadaallada dowladda Ingiriiska ku doonayso inay ku ilaaliso badqabka muwaadiniinteeda meel kasta oo ay adduunka ka joogaan. Xogtan ayaa sidoo kale lala wadaagay laamaha amniga iyo shirkadaha safarka.

Marar badan ayay dowladaha reer galbeedka, gaar ahaan Ingiriiska iyo Mareykanka u diraan muwaadiniintooda digniino amni oo la xiriira safarada caalamiga ah, si looga hortago khataraha ka iman kara xasaradaha siyaasadeed, argagixisada, ama dagaallada ka aloosan dalalka ay booqanayaan.

War cusub oo kasoo kordhay ninkii xabsiga ka baxsaday ka hor maalinta toogashadiisa

0

Qardho (Caasimada Online) – Taliska ciidanka Asluunta ee maamul-goboleedka Puntland ayaa war cusub kasoo saaray baxsashada maxabuus dil ku xukunaa oo maalin kahor ka baxsaday xabsi dhexe ee magaalada Qardho, waxaana ka dhashay tuhun aad u xooggan.

Saraal sare oo u hadlay ciidanka Asluubta ayaa sheegay in ninka baxsaday uu ku xukunaa dil, isla markaana qorshuhu ahaa in toogashada la fuliyo 24 bishaan, balse uu baxsaday 20-kii bishaan, taas oo uu ku tilmaamay arrin khalad ah oo ka dhacday ciidankii haayay.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in lasoo xiray askartii ka dambeysay falkan iyo guud aan intii uu ku sugneyd xabsiga uu ka baxsaday eedeysanaha oo haatan la baadi goobayo.

“Halkan dhacdo ayaa ka dhacday waxaa ku xirnaa nin gacan u dhiigle ah oo la toogan lahaa 24-ka bishaan, wax alaala wixii shaqadaas ku jiray iyo ciddii haysay kuli gacanta ayaan ku haynaa baaritaankoodana waa socdaa” ayuu yiri saraak sare oo ka hadlay dhacdadaasi.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray in dadka lasoo xiray uu ku jiro taliy ku xigeenka qaybta ee gobolka Karkaar oo xilligaas shaqada waday, waxaana lala soo xiray dhammaan ciidamadii la shaqeynayay, kuwaas oo haatan loo soo gudbiyay magaalada Boosaaso.

“Shaqada waxaa waday taliye xigeenkii gobolka Karkaar iyo ciidankii la shaqeynayay meeshana ku wada sugnaa tallaabo ayaanu ka qaadnay meel fiican ayayna mareysaa” ayuu sii raaciyay.

Sarkaalka oo sii hadlaya ayaa farriin u diray labada beel ee ay dhibaatadu ka dhexeyso, maadaama ninka baxsaday uu yahay gacan ku dhiigle la rabay in tiirka la geeyay, isaga oo ugu baaqay inay deganaan muujiyaan oo ay is xakameeyaan, lana shaqeeyaan dowladda.

“Wax kasta waa dhacaan laakiin waxaan rabnaa in labada reer ay is dajiyaan oo si deggan u xaliyaan arrintaan, ninkaana sidii dib gacanta loogu soo celi lahaa” ayuu mar kale yiri.

Horay ayay sidaan oo kale u dhacday, waxaana maxaabiis ku xukunaa dil oo ka tirsanaa Al-Shabaab iyo Daacish ay ka baxsadeen xabsiyada Boosaaso iyo Gaalkacyo ee maamul-goboleedka Puntland, inkastoo markii dambe dib loo soo qabtay maxaabiista baxsatay.

Maxaabiistaas waxaa kamid ahaa Cabdiqani Saleeban Jaamac (Sayloor) oo maalmo kahor laga qabtay aagga deegaanka Camaara ee gobolka Mudug, wuxuuna kamid ahaa shabakad ka tirsaneyd Al-Shabaab oo u qaabilsanaa madax jabiska waqooyiga magaalada Gaalkacyo.

 

La-taliyihii amniga qaranka Xasan Sheekh oo is-casilay kadib fadeexaddii hubka

Muqdisho (Caasimada Online) – La-taliyihii amniga qaranka ee Madaxweynaha Soomaaliya, Xuseen Macallin Maamuud Sheekh Cali ayaa lagu soo warramayaa ‘inuu is-casilay’.

Ilo wareedyo xilkas ayaa innoo sheegay in Xuseen Macallin uu Madaxweynaha u gudbiyay is-casilaadiisa, oo timid xilli ay fadeexo wayn ka dhalatay markabkii hubka ee ay qabsatay Puntland, kaas oo Jimcihii lasoo dhaafay lagu qabtay xeebaha bari ee maamulkaasi.

Lama oga sababta ka dambeysa is-casilaadda ninkan oo muddo dheer la shaqeeynayay Madaxweyne Xasan, waxaase lasoo wariyay inay la xiriirto xaaladaha taagan oo ay ugu horreeyaan amniga, siyaasadaha is-diidan ee sii laba kacleynayaa iyo fashilka hubka.

Wararka la helayo ayaa intaasi kusii daraya is-casilaada la-taliyaha amniga qaranka uu ka gows-adaygayo Xasan Sheekh, mana jiro illaa iyo hadda war rasmi ah oo kasoo baxay Villa Somalia, kuna aadan is-casilaada la-taliye Xuseen Macallin Maxamuud Sheekh Cali.

Ninkan dhalinyarada ah aya sidoo kale horay la-taliye amni ugu soo noqday Madaxweyne Farmaajo, inkastoo markii dambe uu iska casilay xilkaas oo dabadeed loo magacaabay Fahad Yaasiin.

Xuseen Macallin waxa uu door wayn oo muuqdo ka qaatay howlaha qaran ee amniga, isaga oo dadaal badan galiyay qaadistii cuna-qabateynta hubka, sidoo kale wuxuu Madaxweynuhu ku garab istaagay dagaalkii cuslaa ee uu la galay Itoobiya oo gaaray heerkii ugu xumaa.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah, waxaana la’isku hayaa arrimaha doorashooyinka, sidoo kale waxaa taagan doodo amni, waxaana hadda ugu daran hubka u gacan galay Puntland iyo xiisadda goboka Gedo oo mar kale soo rogaa celisay, kadib markii ay dowladdu ciidamo gaysay gobolkaasi, ayna u magacowday Cabdirashiid Janan oo noqonayo taliyaha Nabad-sugidda ee Jubaland, si uu u fuliyo qorshaha Villa Somalia.

Isaias reveals Ethiopia and UAE plot to cripple Djibouti

0

Asmara (Caasimada Online) – Eritrean President Isaias Afwerki has accused the United Arab Emirates of orchestrating Ethiopia’s “reckless” push for sea access, revealing that he personally rejected an Ethiopian proposal he says would have devastated the economy of neighboring Djibouti.

Speaking in a state media interview, Isaias offered a sweeping new perspective on the deepening regional crisis — portraying Ethiopia’s actions not as internal policy decisions but part of a broader geopolitical “fantasy” driven by the UAE’s president.

According to Isaias, Ethiopia once floated a proposal to completely abandon the Port of Djibouti — which handles over 95% of its trade — and reroute all imports through Eritrea’s Port of Assab. He claimed the plan, had it gone ahead, would have wrecked Djibouti’s economy, which he estimated earns $4 billion annually from Ethiopian cargo.

“We told them that we would not contemplate such a scheme to harm a neighboring country,” Isaias said, casting Eritrea as a stabilizing force in a region increasingly fraught with tension.

UAE’s ‘constellation of ports’

Isaias went further, accusing the UAE of being the true driver behind Ethiopia’s port ambitions, including the controversial deal with Somaliland.

“In reality, these are not the [Prosperity Party’s] agendas,” he said, referring to Ethiopia’s ruling party, “but the fantasy of the UAE President who wants to create a constellation of ports under his control all over the region.”

The UAE has dramatically expanded its economic and military presence in the Horn of Africa. Its global logistics giant, DP World, operates and is expanding the Port of Berbera in Somaliland — the very port at the heart of Ethiopia’s recent deal.

In January 2024, Ethiopia signed a Memorandum of Understanding with the self-declared republic of Somaliland to lease 20 kilometers (12 miles) of coastline for a naval base and commercial access. The agreement, which also hinted at possible recognition for Somaliland, drew immediate condemnation from Somalia, which denounced it as an attack on its sovereignty.

Isaias, who has ruled Eritrea with an iron grip since the country gained independence from Ethiopia in 1993, connected the current pressure campaign to Eritrea’s colonial-era struggles.

He argued that the idea of granting Ethiopia “sovereign access to the sea” echoed the rationale used after World War II to deny Eritrea independence. Instead, the United Nations federated the territory with Ethiopia in 1952 — a move that eventually led to decades of war.

“We must recall that our rights to decolonization were denied in the 1940s under similar pretexts,” he said.

By publicly rejecting Ethiopia’s alleged plan for Djibouti and exposing what he claims is foreign interference, Isaias is working to reframe Eritrea’s role in the region. He’s casting his country as a principled actor resisting destabilizing schemes — a sharp contrast to his reputation abroad as a secretive and authoritarian ruler.

His claims, aired as tensions with Addis Ababa continue to rise, suggest that the brewing conflict is about far more than sea access. It’s a power struggle over influence, alliances, and the future shape of the Horn of Africa.

Xog: Turkiga oo la saftay madaxweyne Xasan, cadaadis ku billaabay mucaaradka

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa la kulmeysa dhaleeceyn uga imaneysa hoggaamiyeyaasha mucaaradka Soomaaliya, kuwaasoo ku eedeeyay Ankara inay ka tagtay dhex-dhexaadnimadeedii muddada dheer ay ku caan ahayd oo ay si buuxda ula safatay dowladda, xilli uu jiro is-mari-waa siyaasadeed oo culus oo ku saabsan nidaamka doorashooyinka mustaqbalka ee dalka.

Eedeymahan ayaa soo shaac baxay kadib markii safiirka Turkiga ee Muqdisho uu Sabtidii qabtay kulan albaabadu u xiran yihiin, kaasoo uu isugu keenay diblomaasiyiin caalami ah iyo xubno ka tirsan mucaaradka Soomaaliya. Kulankan ayaa yimid maalin keliya ka hor wareeggii saddexaad ee wadahadallada muhiimka ahaa ee u dhexeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, ee Axaddii ka dhacay Villa Somalia.

Sida ay sheegeen ilo diblomaasiyadeed iyo kuwa mucaaradka, ujeeddada ugu weyn ee danjiraha Turkiga waxay ahayd inuu ku qanciyo mucaaradka inay ka laabtaan diidmadooda ku aaddan nidaamka doorashada ee “hal qof, hal cod” ee ay soo jeedisay dowladda—hindise si weyn u kala qeybiyay siyaasiyiinta sare ee Soomaaliya.

Xubin ka tirsan mucaaradka oo kulanka ka qeybgalay ayaa sheegay in safiirka Turkiga uu si toos ah ugala hadlay mowqifkooda. “Wuu na soo eegay oo na weydiiyay, ‘Maxaad u diidan tihiin?’” ayuu sarkaalkaas u sheegay Caasimada Online—su’aal ay dad badani u fasirteen inay tahay taageero cad oo loo hayo mowqifka dowladda.

Cadaadiskaas loo arkay ayaa calaamad u ah waxa ay dadka qaar u arkaan isbeddel la taaban karo oo ku yimid doorka Turkiga ee Soomaaliya. In kasta oo Ankara ay in ka badan toban sano saaxiib weyn ka ahayd dhinacyada amniga iyo horumarka, waxay dhaqan ahaan iska ilaalin jirtay inay si toos ah ugu lug yeelato siyaasadda gudaha ee dalka ee cakiran.

Isbeddel ku yimid dhex-dhexaadnimadii Ankara?

Sannado badan, Turkiga waxaa loo arkayay saaxiib joogto ah balse aan dhinacna raacsanayn oo Soomaaliya ay leedahay. Kaalintiisu waxay ahayd mid la taaban karo: boqollaal milyan oo doollar oo lagu maalgaliyay kaabayaasha dhaqaalaha, oo ay ku jiraan dib-u-dhiska garoonka diyaaradaha ee Muqdisho iyo dekedda weyn, dhismaha isbitaallo, iyo keenista gargaar ballaaran oo bini’aadannimo. Dhinaca militariga, Turkiga wuxuu saldhig weyn oo ku yaal caasimadda ku tababaraa ciidanka kumaandooska Gorgor ee sida gaarka ah u tababaran.

Laakiin xubnaha mucaaradka ayaa hadda ka walaacsan in aragtidaas ay isbeddeleyso.

“Dhinaca Turkiga uma muuqan inay si dhab ah u fahmeen xaaladda siyaasadeed ee adag ee dalka,” ayuu yiri xubin kale oo mucaaradka ka tirsan oo kulanka joogay. “Way ka duwan yihiin saaxiibbada kale ee caalamka; Turkigu khibrad ku filan uma laha siyaasadda gudaha iyo doorashooyinka Soomaaliya.”

Kulanka laftiisa ayaa la sheegay inuu isagu iskiis u abaabulay safiirka Turkiga, inkastoo aysan Ankara ka tirsanayn kooxda udub-dhexaadka ah ee “C6+” ee saaxiibbada caalamka—oo ay ku jiraan QM, Mareykanka, UK, iyo Midowga Yurub—kuwaasoo loo xilsaaray inay kormeeraan geeddi-socodka siyaasadeed ee rasmiga ah.

Sida ay ilo-wareedyadu sheegeen, danjiraha Turkiga wuxuu kulanka ku furay isagoo ku booriyay dhammaan dhinacyada inay dejiyaan xiisadihii u dambeeyay, oo ay ku jirto tan ka dhalatay qabashada markab hub siday oo laga qabtay meel ka baxsan xeebaha maamul-goboleedka Puntland.

Xiriirka siyaasadeed oo sii xoogeysanaya

Khilaafkan diblomaasiyadeed wuxuu ku soo beegmayaa iyadoo uu jiro muran salka ku haya qaabka ay Soomaaliya u qabanayso doorashooyinkeeda soo socda. Maamulka Madaxweyne Maxamuud ayaa riixaya nidaam doorasho oo qof iyo cod ah—kii ugu horreeyay ee dalka ka dhaca tan iyo 1969-kii.

Si kastaba ha ahaatee, isbaheysiga mucaaradka, oo loo yaqaan Madasha Badbaado Qaran, ayaa walaac culus ka muujiyay. Waxay ku doodayaan in Soomaaliya aysan lahayn amniga, qaab-dhismeedka sharciyeed, iyo kaabayaasha saadka—sida tirokoob la isku halleyn karo iyo nidaam diiwaangelinta codbixiyeyaasha—ee looga baahan yahay si loo qabto doorasho qof iyo cod ah oo caddaalad ah oo daah-furan.

Dad badan ayaa ka cabsi qaba in geeddi-socodka la is-daba marin karo, taasoo dalka u horseedi karta xasilooni darro hor leh. Isku dayo hore oo lagu hirgelinayay doorashooyin toos ah ayaa meel la iska dhigay iyadoo lagu beddelay habab doorasho oo dadban, halkaasoo odayaasha dhaqanka iyo ergadu ay doortaan xildhibaannada.

Calaamadaha muujinaya isku soo dhowaansho siyaasadeed oo sii kordhaya oo u dhexeeya Ankara iyo Villa Soomaaliya ayaa noqonaya kuwo aad u muuqda. Guddiga doorashooyinka Soomaaliya ayaa dhowaan u safray Ankara si ay “khibrad is-dhaafsadaan” mas’uuliyiinta doorashooyinka Turkiga.

Intaa waxaa dheer, saraakiil sare oo ka tirsan Xisbiga Caddaaladda iyo Midnimada ee Madaxweyne Maxamuud ayaa la kulmay dhiggooda oo ka tirsan xisbiga talada haya ee Turkiga ee Caddaaladda iyo Horumarka (AKP) ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan. Goobjoogayaashu waxay xuseen isku ekaanshaha afkaarta iyo xitaa magacyada ee labada xisbi.

In kasta oo tallaabadan diblomaasiyadeed ee ugu dambeysay ee Turkigu ay walaac ku abuurtay safafka mucaaradka, haddana beesha caalamka intiisa kale waxay weli u aragtaa wadahadallada socda ee u dhexeeya Villa Soomaaliya iyo mucaaradkeeda inay yihiin rajada ugu wanaagsan ee lagu gaari karo heshiis is-afgarad ah oo lagu xaqiijin karo xasiloonida jilicsan ee dalka.

Xukun lagu riday haween u basaasayay Al-Shabaab

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Jubbaland ayaa xukuntay afar haween ah oo loo haystay inay xog sirdoon u gudbin jireen kooxaha argagixisada ee dagaalka kula jirto dowladda.

Haweenka la xukumay oo kala ah; Nasro Nuur Cusmaan, Xaawo Ibraahim Maxamed, Iqro Faarax Cabdinuur iyo Maryan Maxamed Aadan ayaa lagu helay dambiyo la xiriira la shaqeynta kooxda Al-Shabaab.

Haweenkan ayey maxkamaddu sheegtay in ay si gaar ah u gudbin jireen xogaha ku saabsan ciidamada iyo shacabka ku nool deegaanka Buuloxaaji.

Fadhiga maxkamadda oo ay goobjoog ka ahaayeen Guddoomiyaha Maxkamadda Ciidamada ee Jubbaland Gaashaanle Sare Cabdullaahi Maxmuud Ibraahim, ku-xigeennadiisa, Xeer-ilaaliyaha ciidamada, baarayaal, iyo qareennadii u doodayay eedeysanayaasha ayaa lagu dhageystay doodo muddo socday.

Maxkamaddu waxay xustay in qiimeyn dheer kadib ay soo baxday in qaar ka mid ah gabdhaha aysan qaan gaarin, taasoo saameyn ku yeelatay go’aanka kama dambaysta ah. Sidaas darteed, halkii laga qaadi lahaa xukun ciqaabeed culus, waxaa lagu amray in afarta haween ah loo gudbiyo barnaamij dhaqan-celin ah oo ay si dhow ula soconayaan hay’adaha amniga.

Xukunka maxkamadda ayaa lagu sheegay mid ka tarjumaya dadaallada Jubbaland ee ka dhanka ah xagjirnimada, iyadoo la tixgelinayo xaaladaha gaarka ah ee eedeysanayaasha iyo doorka ay haweenku ku leeyihiin bulshada dhexdeeda.

Si kastaba, xukunka maxkamadda ayaa muujinaya baahida loo qabo wacyi-gelin xooggan oo lagu beego dhalinyarada iyo haweenka, si looga hortago marin-habaabinta ay kooxaha xagjirka ahi adeegsadaan si ay ugu adeegsadaan dano argagixisanimo.

Askar ka tirsanaa ciidamada Itoobiya oo qarax lagu dilay

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax khasaare kala duwan geystay oo maanta ciidamo ka tirsan kuwa Itoobiya lagula beegsaday qaybo ka mid ah magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Qaraxa oo ahaa miino ayaa ka dhacay waddada aada garoonka diyaaradaha, waxaana lala eegtay kolonyo ay wateen ciidamada Itoobiya ee qaybta ka ah howlgalka Soomaaliya.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa uu haleelay mid kamid ah kolonyada ciidamada Itoobiya oo xilligaas kusii jeeday dhanka garoonka oo ay dagan yihiin waxaana soo gaaray khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac, iyada oo gebi ahaan uu burburay baabuurka la qarxiyay.

Ugu yaraan 3 askari oo ka trsanaa ciidamada Itoobiya ayaa ku dhintay weerarkan qaraxa ah, halka ay ku dhaawacmeen laba kale, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Qaraxa kadib ciidamada ayaa furay rasaas kooban, waxayna sidoo kale xayireen dhaq-dhaqaaqa waddada, inkastoo saacado kadib ay isaga tageen goobta lagu weeraray.

Ma jiro illaa iyo hadda wax war ah oo kasoo baxay taliska ciidamada Itoobiya iyo maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya oo ku aadan qaraxa loo dhigay kolonyada ciidamada Itoobiya, waxaana mas’uuliyadiisa sheegatay kooxda Al-Shabaab, sida ay ku baahiyeen barahooda.

Qaraxan ayaa kusoo aadaya, iyada oo muddooyinkii u dambeeyay weeraro isugu jiro, qaraxyo, kuwa toos ah iyo madaafiic ay Al-Shabaab ku qaadayeen fariisimaha ciidamada Itoobiya ay ku leeyihiin deegaannada ay ka joogaan gobollada Baay iyo Bakool.

Inta badan kooxda Al-Shabaab ayaa si gaar ah weeraro gaadmo ah ku qaada qaybaha kala duwan ee ciidamada ku sugan deegaannada Koonfur Galbeed, halkaas oo ay ku xoogan yihiin maleeshiyaadkooda, waxayna sidoo kale go’doon ku hayaan degmooyinka waawayn.

Sawirro: Muungaab oo tegay suuqa Bakaaraha oo ay ka taagan tahay arrin laga…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa maanta kormeer ku tagay suuqa ugu weyn Soomaaliya ee Bakaaraha.

Kormeerka Muungaab ayaa ujeedadiisu tahay sidii looga jawaabi lahaa cabasho maalmahaan kasoo yeereysay ganacsatada suuqa, taasoo ku aaddan shaqsiyaad dhul-boob ka waday qaybo kamid ah suuqa.

Guddoomiyaha oo dhegaystay cabashada shacabka ayaa xaqiijiyay in aysan jirin cid barakicin karta ganacsatada, sidoo kalena uusan jirin amar kasoo baxay Maamulka Gobolka Banaadir.

Muungaab ayaa sheegay in Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, uu kula socdo arrintaan, isagoo tilmaamay in madaxda qaranka aysan haatan usoo socon dhulka suuqa Bakaaraha oo ay leedahay Dowladda Hoose ee Xamar.

“Waxaan kusoo baxay qeylo-dhaantiinna, waxaana isoo diray Madaxweynaha dalka Dr. Xasan Sheekh Maxamuud; ma jiro qof sharciyad u haysta dhulkan, mana jiro qof ama dad idin barakicin kara ee nabad ku shaqaysta. Qofkii idin soo aado annaga ayaa idinka qaban doonno, dadka damaca uga jiro dhulkan waxaan leeyahay: Iimaanka Alle ha idin geliyo,” ayuu yiri Guddoomiye Muungaab.

Duqa Muqdisho ayaa adkeeyay in ay mas’uuliyad ka saaran tahay ilaalinta shacabka iyo hantidooda, isagoo caddeeyay in aysan jirin cid ku xad-gudbi karto suuqyada ganacsi ee Muqdisho, sida Bakaaraha, Suuq Bacaad, Suuqa Xamarweyne iyo dhammaan suuqyada kale. Wuxuu digniin u diray dadka soo samaystay dokumentiyo been-abuur ah oo raba in ay ku qaataan dhulka dowladda.

Kormeerka maanta ee Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa waxaa ku wehliyay Guddoomiye Ku-xigeenka Amniga iyo Siyaasadda, Agaasimaha Waaxda iyo Guddoomiyaha Degmada Hawlwadaag.

NISA oo burburisay guri ay Al-Shabaab ku diyaariyeen qaraxyo waaweyn

0

Dhanaane (Caasimada Online) – Ciidanka Gaashaan ee Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ee NISA, ayaa howlgal qorsheysan oo ay xalay ka fuliyeen deegaanka Dhanaane ee gobolka Shabeellaha Hoose ku burburiyay guri ay Khawaarijtu u isticmaali jireen kaydinta waxyaabaha qarxa.

Gurigaas ayaa la beegsaday ka dib markii la dhammeystiray xog muujinaysay in Khawaarijtu halkaas dhagar uga soo maleegayeen shacabka Soomaaliyeed.

Saddexdii bishii hore ee Juun, howlgal la mid ah oo ay Ciidanka Gaashaan ka fuliyeen isla deegaanka Dhanaane ayaa lagu dilay horjoogihii Khawaarijta u qaabilsanaa deegaannada Dhanaane, Jilib Marka, iyo Gandarshe ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Al-Shabaab ayaa guriga la burburiyey ku diyaarisay qaraxyo waayeen oo loo soo waday magaalada Muqdisho, balse waxaa la helay xogta, kadibna waxaa beegsaday ciidamada howlgallada u tababaran ee Gaashaan.

Goobjoogayaal ayaa Caasimada Online u sheegay in xalay guriga la qarxiyey uu sameeyey qarax labaad, maadaama ay ku jireen waxyaabaha qarxa oo Al-Shabaab ay ku diyaarsadeen, iyagoo doonayey in gaari ay ku raraan, kadibna la soo aadaan bartilmaameedyadooda Muqdisho.

Sidoo kale, Ciidanka Gaashaan ee howlgalkaan fuliyey waxaa la sheegay in xalay ay deegaankaas ka soo wateen dhowr qof oo looga shakisan yahay in qaraxyada gurigaas lagu diyaariyey ay ku lug lahaayeen iyo in wadashaqeyn ay kala dhaxeyso kooxda Al-Shabaab.

Dhanaane waa deegaan muhiim ah oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose, isla markaana u dhow xeebta, halkaas oo dagaalyahanada kooxda Al-Shabaab ay tagaan, kana laabtaan.

Sidoo kale, Ciidamada dowladda ayaa halkaas ka ugaarsada kooxda Al-Shabaab, bishii hore waxay ku dileen ninkii ugu halista barnaa ee kooxda u qaabilsanaa Dhanaane, Gandarshe, ilaa Jilib Marka, sidoo kale dhowr mar ayaa kooxda lagu duqeeyey aaggaas.

Al-Shabaab ayaa khasaare kasta oo lagu garsiiyo ku mintida deegaanadaas dhaca xeebta, maadaama ay dhaqaale ka qaataan gaadiidka safarka ah ee mara Xeebta, kuwaas oo aada magaalooyinka koonfurta Soomaaliya ee Marka, Baraawe, ilaa Jilib.

Waa ayo Druze? – Dariiqada ka dagaalameysa Suuriya ee Israa’iil ay taageereyso?

Suwayda (Caasimada Online) – Qabaa’ilka Badawiyiinta hubeysan ee Suuriya ayaa maalintii Axadda ku dhawaaqay inay ka baxeen magaalada Suwayda oo ay u badan yihiin dadka dariiqada Druze-ka haysta ama Al-Muwaxidiinta, ee Israa’iil ay sheegtay in ay taageereyso si ay u bad-baadiso.

Ka bixitaankan ayaa yimid kaddib iska hor-imaadyo socday muddo toddobaad ah iyo xabbad-joojin uu Mareykanku garwadeen ka ahaa, xilli ay gawaarida gargaarka bini’aadannimo billaabeen inay galaan magaaladaas ku taal koonfurta ee ay colaaddu burburisay.

Iska hor-imaadyadii u dhexeeyay maleeshiyooyinka dariiqada diimeed ee laga tirada badan yahay ee Druze-ka iyo qabaa’ilka Muslimiinta Sunniga ah ayaa waxaa ku dhintay boqollaal qof, waxayna halis geliyeen inay carqaladeeyaan marxaladda kala-guurka ee Suuriya ee xilliga dagaalka kaddib oo markii horeba jilicsanayd.

Sidoo kale, Israel waxay tobanaan duqeyn oo dhinaca cirka ah ka fulisay gobolka Suwayda oo ay u badan yihiin Druze-ku, iyadoo beegsanaysay ciidamada dowladda oo lagu eedeeyey in ay la safan yihiin reer baadiyaha ama Badawiyiinta.

Madaxweynaha ku-meel-gaarka ah, Axmad al-Sharca, oo loo arkayay inuu u janjeero dhanka reer baadiyaha, ayaa isku dayay inuu qanciyo bulshada Druze-ka, isagoo isla markaasna dhaleeceynayay maleeshiyooyinka. Wuxuu markii dambe ku boorriyay reer baadiyaha inay ka baxaan magaalada, isagoo sheegay “inaysan beddeli karin doorka dawladda ee ku aaddan maaraynta arrimaha dalka iyo soo celinta amniga.”

“Waxaan uga mahadcelineynaa Badawiyiinta mowqifyadooda geesinimada leh, laakiin waxaan ka dalbanaynaa inay si buuxda ugu hoggaansamaan xabbad-joojinta ayna u hoggaansamaan amarrada dawladda,” ayuu yiri khudbad laga sii daayay maalintii Sabtida.

Waa ayo Druze?

Dariiqada diimeed ee Druze ayaa unkatay qiyaastii 1,000 sano ka hor, iyagoo ka farcamay Ismaaciiliya, oo ah laan ka tirsan mad-habta Shiicada ee Islaamka.

Inta badan cibaadooyinka diimeed ee Druze waa kuwo qarsoon, iyadoo dadka aan ka tirsanayn aan loo oggolayn inay diintooda soo galaan, sidoo kalena si adag ayaa looga digaa guurka ay la yeeshaan dadka aan iyaga ahayn.

In ka badan kala bar tirada dadka Druze-ka ah ee adduunka oo lagu qiyaaso hal milyan ayaa ku nool dalka Suuriya. Inta soo hartay ee Druze-ka ah waxay u badan yihiin dalalka Lubnaan iyo Israel, oo ay ku jiraan deegaannada Buuraha Golan, oo ay Israel ka qabsatay Suuriya Dagaalkii Bariga Dhexe ee 1967, kuna darsatay dhulkeeda sanadkii 1981-kii.

Waa kuwan qaar ka mid ah xaqiiqooyinka ku saabsan dariiqada Druze:

Mabaadi’da Druze-ka

“Mabda’a asaasiga ah ee bulshada Druze-ku waa inay is-difaacaan, taasoo la micno ah inay midba midka kale difaaco,” ayuu yiri Makram Rabah, oo ah borofesar ku-xigeen ka dhiga taariikhda Jaamacadda Mareykanka ee Beirut (American University of Beirut).

“Haddii qof Druze ah oo jooga meel kasta oo adduunka ka mid ah uu u baahdo caawimaadda qof kale oo Druze ah, si toos ah ayuu u helayaa,” ayuu yiri Rabah. “Waxaad qayb ka tahay bulsho weyn.” Wuxuu carrabka ku adkeeyay sida dhaqamada bulsho iyo kuwa hidde ay bulshada isugu hayaan. “Waa qabiil weyn,” ayuu yiri.

Guurka lala yeesho dadka aan ka tirsanayn dariiqada lama dhiirrigeliyo. Rabah wuxuu sheegay in Druze-ka caadiga ah ay go’doominayaan dadka guursada qof aan iyaga ka mid ahayn. “Waxaad halis ugu jirtaa in lagugu takooro xagga bulshada iyo is-dhexgalka,” ayuu yiri.

Xiriirka dowladda Suuriya

Druze-ka Suuriya waxay leeyihiin taariikh dheer oo ay ku sameysanayeen waddo u gaar ah si ay ugu dhex noolaadaan awoodaha dalka. Waxay si weyn ugu lug lahaayeen kacdoonnadii ka dhanka ahaa Cusmaaniyiinta iyo gumeystihii Faransiiska si loo dhiso dawladda casriga ah ee Suuriya.

Inta badan Druze-ku waxay u dabaaldegeen ridistii kaligii-taliyihii Suuriya, Bashar Assad, bishii Diseembar, laakiin way ku kala qaybsanaayeen xukunka madaxweynaha ku-meel-gaarka ah, Axmad al-Sharca.

Rabshadihii ugu dambeeyay waxay bulshada ka dhigeen kuwo aad uga shakisan hoggaanka cusub ee Suuriya, kana walaacsan suurta-galnimada wada-noolaansho nabadeed.

Gudaha Israel, xubno ka tirsan bulshada Druze-ka ayaa ku baaqay in lasoo farageliyo si loo ilaaliyo Druze-ka Suuriya. Laakiin meelaha kale ee gobolka, hoggaamiyeyaasha Druze-ka ayaa diiday faragelinta Israel.

Maleeshiyooyinka Druze-ka

Maleeshiyooyin dhowr ah oo Druze-ku hubeeyaan ayaa jiray sanado badan, kuwaasoo markii hore loo aasaasay si ay bulshadooda uga difaacaan dagaalyahannada kooxda Dowladda Islaamiga ah (Daacish) iyo kuwa daroogada ka soo tahriibiya saxaraha bari.

Assad, isagoo caga-jiidaya, wuxuu Druze-ka siiyay heer ismaamul ah, maadaama ay doonayeen inay ka fogaadaan ka qaybgalka jiidda hore ee dagaalka. Druze-ka waxaa laga dhaafay qoritaanka qasabka ah ee ciidanka Suuriya, taas beddelkeedana, waxay aasaaseen kooxo hubeysan oo deegaanka ah, kana kooban shaqaale iyo beeraley, si ay u ilaaliyaan deegaannadooda.

Tan iyo markii xilka laga tuuray Assad, Druze-ku way ka caga jiideen inay hubka dhigaan. Natiijadu waa kalsooni darro is-jiitamaysa, halkaasoo taageerayaasha dowladda ay kooxaha Druze-ka ku tilmaamayaan gooni-u-goosato suurtagal ah ama qalab ay adeegsato Israel, halka cadaawadda dowladda ay sii qoto dheeraynayso walaaca Druze-ka.

Faah-faahinta dil naxtin leh oo xalay ka dhacay Hargeysa

Hageysa (Caasimada Online) – Faah-faahin dheeri ah ayaa waxaa laga helayaa dil naxtin leh oo xalay ka dhacay magaalada Hargeysa, kadib markii nin ku hubeysnaa bistoolad uu toogasho ka gaystay bartamaha magaaladaasi oo xarun u ah Maamulka Somaliland.

Dilka ayaa si gaar ah uga dhacay boosteejo laga raaco basaska u kala goosha xaafadaha Haregysa, wuxuuna falka dhacay fiidkii hore, sida ay sheegeen dad goobjoogayaal ah.

Wararka ayaa sheegaya in ninka hubeysan uu beegsaday dadkii ka shaqeynayay basaska ee ku sugnaa goobta, waxaana halkaasi ka dhashay dhimasho iyo dhaawac.

Khadra Cabdi Jaamac oo kamid ah dadkii goobjoogga ahaa ayaa la hadashay warbaahinta, waxayna ka sheekeysay sida ay wax u dhaceen, iyada oo tilmaamtay in ninka bistoolada watay uu goobta yimid, kadibna uu fuliyay toogashada, waxaana ku dhintay hal wiil, iyadoo mid kale uu dhaawacmay, kuwaas loola cararay isbitaalka guud ee magaalada Hargeysa.

“Goorto waxay ahayd habeen abaare saaladdii Cishaha haadkaa koonfur xiga ayuu marayay ninka wuu cararaayay bistooladna wuu laaladsanayay dadka ay waxyeelladu soo gaartay waa laba inan mid wuu dhintay, midna waa dhaawac” ayay tiri Khadra Cabdi.

Sidoo kale waxa ay intaasi kusii dartay in ninka weerarka gaystay uu goobta isaga baxsaday, kahor, inta aysan soo gaarin ciidamada ammaanka ee Somaliland.

“Qofka dilka gaystay lama qaban dariiqa ayuu maray, waana baxsaday, ninkuna wuxuu ahaa nin jab yar oo dhuuban oo aad u cararaya” ayuu mar kale tiri Khadra.

Dhanka kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Booliska Somaliland oo ku aadan dhacdadan, waxaase haatan soconayo baaritaanno dheeraad ah oo ku aadan falkaasi.

Si kastaba, Lama oga sababta ka dambeysa dilka, wuxuuna argagax wayn ku reebtay dadka deegaanka, gaar ahaan reer Hargeysa oo haatan dalbanaya in dambiilaha lasoo qabto

Sawirro: Wafdi culus oo ka socda DF oo gaaray K/Galbeed

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Wafdi uu hoggaaminayo Wasiirka Amniga Gudaha ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Cabdullaahi Fartaag ayaa maanta gaaray magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Wafdiga Wasiirka waxaa si rasmi ah u soo dhaweeyay wasiirka amniga dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, Xasan Cabduqaadir Maxamed oo ay wehliyaan saraakiil sare oo ka tirsan hay’adaha amniga, iyo sidoo kale guddoomiyaha degmada Baydhaba.

Wasiirka iyo mas’uuliyiinta kale ee dowladda federaalka maanta gaaray Baydhabo ayaa halkaas u tagay howlo shaqo iyo kormeer amni, xilli ay maamulkaasi ka bilaabatay is-diiwaangelinta codbixiyeyaasha doorashada qof iyo cod.

Wafdiga Wasiirka Amniga Gudaha ayaa waxaa sidoo kale ka mid ah: Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee XFS, Isaaq Maxamuud Mursal iyo Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Qorsheynta XFS, Maxamed Aadan Maxamed.

Diiwaan-gelinta codbixiyeyaasha ayaa magaalada Baydhaba ka bilaabatay horraantii bishan, iyadoo sidoo kale ay dowladda dhexe qorshahan ka bilowday maamullada Galmudug, HirShabelle iyo SSC-Khaatumo oo heshiis la ah dowladda.

Tallaabooyinka ayaa kusoo aadayo, iyada oo weli Jubaand, Puntland iyo mucaaradka ay tabasho ka qabaan hanaanka ay wax u waddo Villa Somalia ee la xiriira doorashooyinka.

Si kastaba, hanaankan doorasho ee dardar-gelinayso dowladda federaalka ayaa waxaa si adag uga soo horjeeda siyaasiyiinta mucaaradka, oo iyagu maalmihii dambe magaalada Muqdisho kula shirsanaa Madaxweyne Xasan Sheekh. Labada dhinac ayaa wajahaya cadaadis caalami ah, si aysan xiisadda gacanta uga sii bixin.

Madaxweyne Afwerki oo si cajiib ah uga hadlay dagaalka Itoobiya ay isku diyaarineyso

Asmara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Eritrea, Isaias Afwerki, ayaa ku eedeeyay dalka ay jaarka yihiin ee Itoobiya inuu si firfircoon ugu jiro diyaar garow dagaal, isla markaana uu eedeymaha diblomaasiyadeed u adeegsanayo daah uu ku qarinayo ujeeddooyinkiisa, tallaabi si weyn sare ugu qaadaysa xiisadda, islamarkaana halis gelinaysaa inay iska hor imaad ku dhowaadaan labadan dal ee Geeska Afrika ku xifaaltama.

Wareysi uu dhawaan siiyay warbaahinta gudaha, ayuu hoggaamiyahan ruug-caddaaga ah ku gacan sayray warqad ay Addis Ababa u dirtay Qaramada Midoobay, taasoo Eritrea ku eedeynaysay gardarro, wuxuuna ku tilmaamay mid “layaab leh oo carruurnimo iyo been abuur ah.”

“Xaqiiqdii, tani waxay ahayd been rakhiis ah oo uu Xisbiga Barwaaqo (Prosperity Party) ku doonayay inuu ku daboolo diyaar garowgiisa dagaal,” ayuu yiri Isaias, isagoo ula jeeday xisbiga talada haya ee uu hoggaamiyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed.

Eedeyntan cad ayaa imaanaysa bilooyin kadib markii uu sii xumaanayay xiriirka labada dal, kaasoo bilaabay inuu muroogoodo dabayaaqadii 2023-kii, markaasoo uu Abiy ku adkeystay “xaqa dabiiciga ah” ee Itoobiya u leedahay inay hesho marin badeed. Waa hadal daandaansi ah oo ka dhex dhacay gobol ay arrimaha madax-bannaanida iyo helitaanka badda ay yihiin kuwo aad xasaasi u ah.

Itoobiya waxay ahayd waddan aan bad lahayn tan iyo sanadkii 1993-kii, markaasoo ay Eritrea xorriyaddeeda ka qaadatay kaddib dagaal qaraar oo socday 30 sano, iyadoo la wareegtay dhammaan xeebtii dalkaas ee Badda Cas.

Labada dal ayaa markii dambe galay dagaal kale oo xuduudeed oo ba’an intii u dhaxaysay 1998 iyo 2000, kaasoo galaaftay nolosha tobanaan kun oo qof. Heshiis nabadeed oo taariikhi ah oo la gaaray 2018-kii ayaa si ku-meel-gaar ah u soo yareeyay xiisaddii, xitaa wuxuu horseeday iskaashi xilligii uu socday dagaalkii Tigray. Laakiin is-afgaradkaas jilicsanaa ayaa tan iyo markaas bur-buray.

Xiisadaha gudaha oo la weecinayo

Madaxweyne Isaias wuxuu meesha soo dhigay in hoggaamiyeyaasha Itoobiya ay hurinayaan colaad dibadeed si ay dareenka dadweynaha uga weeciyaan dhibaatooyinka baahsan ee dalkooda ka jira.

“Qalalaasaha aan maanta ka aragno Itoobiya runtii waa mid aan horay loo arag,” ayuu yiri, isagoo farta ku fiiqay waxa uu ku tilmaamay guul-darrada dowladda ee ku aaddan fulinta buuxda ee Heshiiskii Nabadda ee Pretoria (Pretoria Peace Agreement) oo la saxiixay bishii Nofeembar 2022, kaasoo si rasmi ah u soo afjaray dagaalkii Tigray. Eritrea, inkastoo ay garab siisay ciidamada Itoobiya, haddana kama aysan mid ahayn dhinacyadii heshiiskaas saxiixay, waxaana tan iyo xilligaas Mareykanka iyo hay’adaha u dooda xuquuqda aadanaha ay ku eedeeyeen inay carqaladeynayso dhaqan-gelintiisa.

Sidoo kale, Isaias wuxuu shaki geliyay go’aanka ay dowladda Itoobiya “dagaal aan laga fiirsan kula gashay FANO,” oo ah maleeshiyo awood badan oo ka dhisantay gobolka Amxaarada. Iska horimaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo maleeshiyadan oo horey xulafo u ahaa ayaa si xowli ah u socday tan iyo bartamihii 2023-kii, taasoo sii kordhisay xasilooni-darrada dalka.

Madaxweynaha Eritrea ayaa hadalkiisa sii wata, wuxuuna ku eedeeyay Itoobiya inay ka hormarisay xiisad abuur milatari wadahadalladii diblomaasiyadeed.

Wuxuu sheegay in Addis Ababa ay ku mashquulsan tahay “hanjabaado iyo gooddin maalinle ah,” ayna ku faanayso inay heshay “diyaarado aan duuliye lahayn (drones) iyo gantaallo ridada dheer, taankiyo iyo wixii la mid ah,” iyadoo ujeeddadu tahay “inay ku beegsato Eritrea.”

Inkastoo aan si madax-bannaan loo xaqiijin karin sheegashooyinkan gaarka ah ee ku saabsan iibsiga hubka, haddana Itoobiya waxay si fagaare ah u ballan-qaadday inay casriyeynayso ciidankeeda qalabka sida.

Si kastaba ha ahaatee, Isaias wuxuu adeegsaday hadal adag oo iska caabbin ah, isagoo ka digay in la dhayalsado adkaysiga Eritrea, kaasoo ay soo shiileen tobanaan sano oo colaadeed.

“Anagu ma jecelin dagaal. Laakiin waxaan galnay dagaallo nalagu soo qasbay,” ayuu yiri. “Sida taariikhdu marqaati ka tahay, si fiican ayaan u naqaannaa sida aan dalkeenna u difaacno mar haddii nalagu soo duulo.”

Wuxuu hadalkiisa kusoo xiray baaq toos ah oo uu ku doonayo in looga fogaado waxa ay falanqeeyayaashu ka cabsi qabaan inuu isu beddelo colaad goboleed oo baahda.

“Shacabka Itoobiya ha ku ridina dagaal aan waxba tarayn; diiradda saara xalinta dhibaatooyinkiina dhabta ah,” ayuu ku boorriyay Isaias, isagoo isla markaasna caddeeyay in Eritrea ay si feejigan ula socoto xaaladda. “Waa inaan qaadannaa taxaddarrada lagama maarmaanka ah, maxaa yeelay gebi ahaanba meesha lagama saari karo in la qaado tallaabooyin nacasnimo ah.”

Puntland: Seized Turkish ship posed serious security threat

Bosaso (Caasimada Online) – Somalia’s semi-autonomous state of Puntland has formally accused the crew of a seized Turkish-flagged vessel of violating international law and posing a direct threat to regional stability by illegally entering its waters with a sophisticated arms shipment and anchoring in a known ISIS conflict zone.

Following the interception of the MV Sea World, Puntland’s government intensified its rhetoric, detailing a list of grievances that frame the vessel’s presence as a deliberate and dangerous provocation. The federal government in Mogadishu, the alleged recipient of the cargo and a close ally of Turkey, remains silent.

“This ship lacked any legal permission for its presence in Puntland waters, which contravenes international agreements on protecting maritime sovereignty, specifically the UN Convention on the Law of the Sea,” Puntland’s Ministry of Information declared in a forceful statement.

Authorities claim the ship’s clandestine presence near the coastal town of Bareeda is especially alarming. “Its clandestine presence poses a great danger to the security of Puntland, especially as it was in an area where the government is fighting terrorist groups, the ministry said.

‘A very serious matter’

Puntland’s primary accusation centers on the vessel’s location and behavior. Officials allege the MV Sea World was anchored for two days in “an area of the war against the Daesh (ISIS) group, a move they said brings “additional danger to the peace and stability of the region.”

The government further accused the vessel of flouting maritime protocols. “This ship violated the international rules which state that a foreign ship cannot illegally enter the territorial sea of another state, especially when it carries visible weapons that can create a security risk, the statement added.

The cargo, allegedly destined for Somali federal forces in Mogadishu, is said to include heavy weaponry with Turkish markings. An independent source cited by local media claimed the shipment contains armored combat vehicles and advanced anti-aircraft systems not previously seen in the region.

Before the Puntland Maritime Police Force secured complete control of the ship, local sources reported that some lighter weapons—such as rifles and pistols—were looted by armed civilians in the Caluula district, where the vessel had initially anchored. According to Caasimada Online sources, the ship had suffered a mechanical failure and drifted toward Puntland’s coast, where it was later escorted to the port of Bosaso.

Puntland has asserted its right to act under international law and has launched a formal inquiry into the incident, which risks escalating political friction within Somalia and beyond.

“The government is now conducting a formal investigation to determine the ownership of this vessel, its true purpose, and what it is carrying, the information ministry announced, adding a stern warning. “Puntland will hold accountable anyone involved in the violation of maritime law and the security risk posed by this ship.”

The seizure was carried out by the Puntland Maritime Police Force (PMPF), a robust local security force that is largely equipped and trained by the United Arab Emirates. This backing places the incident at the crossroads of a wider geopolitical rivalry between the UAE and Turkey, which holds significant influence in Mogadishu.

Turkey is a key security partner for Somalia’s central government, having signed a broad defense pact to build and equip the Somali navy. It also runs a major military base in Mogadishu. This close relationship contrasts with the UAE’s long-standing support for semi-autonomous states, such as Puntland, creating a complex web of alliances.

Isaias accuses Ethiopia of war buildup in escalating rift

Asmara (Caasimada Online) – Eritrean President Isaias Afwerki has accused neighboring Ethiopia of actively preparing for war and using diplomatic accusations as a smokescreen — a sharp escalation in tensions that risks pushing the Horn of Africa rivals closer to confrontation.

In a recent interview with local media, the veteran leader dismissed a letter from Addis Ababa to the United Nations — which accused Eritrea of aggression — as an “astounding and infantile” fabrication.

“This was indeed a cheap lie by the Prosperity Party to cover-up its war preparations,” Isaias said, referring to the ruling party of Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed.

The blunt accusation comes after months of worsening relations, which began to fray in late 2023 when Abiy asserted Ethiopia’s “natural right” to a port — a provocative stance in a region where sovereignty and sea access remain deeply sensitive issues.

Ethiopia has been landlocked since 1993, when Eritrea gained independence after a brutal 30-year war, taking with it the country’s entire Red Sea coastline.

The two nations later fought another devastating border war between 1998 and 2000, costing tens of thousands of lives. A historic peace agreement in 2018 briefly thawed relations, even leading to cooperation during the Tigray conflict. But that fragile détente has since unraveled.

Internal turmoil as pretext

President Isaias suggested that Ethiopia’s leaders are stoking external conflict to deflect attention from deepening crises at home.

“The turmoil that we see in Ethiopia today is really unprecedented,” he said, pointing to what he called the government’s failure to fully implement the Pretoria Peace Agreement signed in November 2022, which formally ended the Tigray war. Eritrea, although it fought alongside Ethiopian forces, was not a party to the deal — and has since been accused by the U.S. and human rights groups of undermining its implementation.

Isaias also questioned the Ethiopian government’s decision to “unleash a reckless war against FANO,” a powerful militia in the Amhara region. The federal government’s conflict with its former allies has been raging since mid-2023, further destabilizing the country.

The Eritrean president went on to accuse Ethiopia of prioritizing military escalation over diplomacy.

He charged that Addis Ababa was engaged in “daily saber-rattling,” boasting about its acquisition of “drones and long-range missiles, tanks etc.” with the intent to “unleash [them] against Eritrea.”

While these specific military procurement claims could not be independently confirmed, Ethiopia has publicly committed to modernizing its armed forces.

Still, Isaias struck a defiant note — warning against underestimating Eritrea’s resolve, hardened by decades of conflict.

“We have no appetite for war. But we have fought imposed wars,” he said. “As history attests, we know how to defend our country when and if attacked.”

He closed with a direct plea aimed at avoiding what analysts fear could spiral into a wider regional conflict.

“Do not plunge the people of Ethiopia into a futile war; focus on solving your real problems,” Isaias urged, while making clear that Eritrea was watching closely. “We must take the necessary precautions, as one cannot totally rule out acts of folly.”