Boosaaso (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya weerar culus oo ka dhacay gobolka Bari, kaas oo ka dhan ahaa kooxda Daacish ee ku sugan buuraleyda Calmiska ee gobolkaasi.

Weerarkan ayaa isugu jiray duqeyn xagga cirka ah iyo mid dhanka dhulka ah, waxaana iska kaashanayay ciidamada maamulka Puntland iyo saaxiibada caalamka.

Howl-galkaan oo ahaa mid qorsheysan ayaa lagu qaaday deegaanka Deylaamo iyo toga Ceelka-ileed, iyadoo lagu bartilmaameedsaday fariisimo ay leeyihiin kooxda Daacish iyo goobo ay u yaalleen saadka.

Duqeymaha dhanka cirka ah oo ay barbar socdeen weeraro dhanka dhulka ah oo ay fuliyeen cidanka Puntland ayaa lagu waramay in waxyeello ba’an la gaarsiiyay argagixisada, islamarkaana la burburiyay hub iyo qalab kale oo ah walxaha qarxa.

Afhayeenka ciidanka Puntland ayaa sheegay in ay soo bandhigi doonaan khasaaraha dhimashada iyo qalabka kale ee ay ka qabsadeen kooxdaasi, oo muddooyinkii dambe culeys amni ku haysay maamulka.

Sidoo kale wuxuu ugu baaqay shacabka in ay gacan ka geystaan soo afjarida kooxda Daacish.

Dhowaan ayeey aheyd markii kooxdaasi oo soo weerartay fariisin looga dilay tiro badan oo maleeshiyo ah oo ay ku jireen 8 kamid ah ajnabiga ka tirsan kooxda, sida uu shaaciyay maamulka Puntland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa u dabaal degtay guusha taariikhiga ee shalay la gaaray, kadib markii ay si rasmi ah ugu fariisatay kursiga Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay

Xarunta dhexe ee wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ee jamhuuriyadda federaalka Soomaaliya ayaa martigelisay munaasabad ballaaran oo lagu maamuusayay fadhiga rasmiga ah ee Soomaaliya ku yeelatay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.

Munaasabaddan ayaa waxaa ka qaybgalay Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibadda, Danjire Axmed Macallin Fiqi, Xoghayaha Joogtada ah, Agaasimayaasha Waaxyaha, iyo hawlwadeennada wasaaradda.

Guushan ayey wasaaradda ku tilmaamtay mid calaamad u ah bilowga shaqada Soomaaliya ee golahaas, sidoo kalena muujineysa kalsoonida caalamka ee dowladnimadeena.

Wasiirka, oo munaasabadda khudbad ka jeediyay ayaa si qoto dheer uga hadlay muhiimadda ay leedahay ka mid noqoshada Soomaaliya ee Golaha Ammaanka, dadaalladii xoogga lahaa ee arrintan lagu gaadhay iyo ajendayaasha ay Soomaaliya mudnaanta siin doonto intay golahaasi ku jirto.

Wuxuu sidoo kale uga mahad-celiyay madaxda qaranka ee uu ugu horreeyo madaxweynaha jamhuuriyadda federaalka Soomaaliya, ergada Soomaaliya ee xarunta Midowga Afrika ee Addis Ababa, ergada Qaramada Midoobay ee New York, iyo dhammaan diblomaasiyiinta iyo hawlwadeennada wasaaradda kaalinta weyn ee ay ku lahaayeen guushan muhiimka ah.

Soomaaliya ayaa 54 sano kadib maalintii shalay aheyd si rasmi ah ugu biirtay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya Axmed Macalin Fiqi ayaa sheegay in la xaliyey khilaafkii Soomaaliya iyo Itoobiya, isagoo ka hadlayey guusha Soomaaliya ee kursiga golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobey.

Wasiir Fiqi ayaa sheegay in xalinta khilaafkaas uu ku soo aadey xilli munaasab ah oo Soomaaliya ay xubin ka noqotay golaha guud ee lagu gaaro go’aanada caalamiga ah.

“Khilaafkaas waa la xaliyey, waxaana lagu xaliyey dulqaadka Soomaaliya, lama xanaaqsanaa karo abid, bud la iskama qada karo, diblomaasiyadana inyow kuma jirto, hadii Itoobiya aanaan la fariisa laheyn guushaan Soomaaliya uma soo hoyateen,” ayuu yiri Wasiir Fiqi.

Hadalka Wasiirka ayaa waxweyn ka bedelaya aragtidii dadka Soomaaliyeed ay ka heysteen Itoobiya oo muddooyinkaan aheyd cadowga koowaad ee umadda Soomaaliyeed, waxaana muuqata in wixii ka dambeeyey wadahadaladii Ankara ay is fahmeen labada dal.

Waaiiru dowlaha arrimaha dibadda Cali Balcad ayaa isna sheegay in Soomaaliya ay diyaar u tahay inay dib u eegto go’aankii ay ciidamada loo ogolaaday howlgalka cuaub ay uga reebtay ciidamada Itoobiya, maadaama wixii ka dambeeyey kulamadii Ankara ay heshiiyeen labada dal.

Madaxweynaha Soomaaliya oo ka hadlay guusha Soomaaliya ee kursiga Qaramada Midoobey ayaa soo bandhigay balan-qaadyada shaqada ay adduunka ka qaban doonto Soomaaliya, inta ay heysato muddo xileedka kursiga Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobey.

“Codka Soomaaliya wuxuu noqon doonaa mid u taagan nabadda, horumarka iyo soo dhicinta xaqa kuwa adduunka lagu dulmiyey, ra’yiga saxda ah lama gamba doono, qadiyadaha caalamiga ah ayaan ra’yi cad ka qaadan doonaa,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Hoos ka daawo Fiqi

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna duqa magaalada Muqdisho Maxamed Axmed Amiir ayaa guddoomiyay kulan loogu hadlaayay dar-dargelinta howlaha shaqo ee ciidanka ilaalinta deegaanka Xamar.

Kulanka ayaa sidoo kale waxaa diirada lagu saaray sidii ay ciidamada ilaalinta deegaanka ay ugu qeyb qaadan lahaayeen qorshaha bilicda magaalada Muqdisho, oo ah qorshe muhiim u ah caasimadda.

Taliyaha ciidanka ilaalinta deegaanka Xamar Jeneraal Maxamed Carabow Cali ayaa ka warbixiyay shaqooyinka ciidanka Ilaalinta deegaanka, isbadalka dhinaca tayada ee lagu sameeyay iyo caqabadaha jira.

Sidoo kale wuxuu taliyuhu xusay xusay in ay diyaar u yihiin gudashada waajibaadka loo igmaday.

Guddoomiye Amiir ayaa intii uu socday kulanka xaqiijiyay ka go’naashiyahiisa ku aadan tayeynta iyo dhismaha ciidanka ilaalinta deegaanka Xamar.

Waxa uuna faray saraakiisha ciidanka in ay dardargaliyaan ilaalinta nadaafada iyo bilicda caasimadda, kor u qaadista dakhliga iyo in loo turo oo si dabacsan loola dhaqmo bulshada gobolka Banaadir.

Guddoomiyaha cusub ee maamulka gobolka Banaadir oo dhawaan la wareegay xilka ayaa dardar-gelinaya howlaha shaqo ee loo igmaday, xilli dadka reer Muqdisho ay muujinayaan inay weli maqan tahay kaalintii gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo yeeshay kulankoodii caadiga ahaa ayaa ansixiyey magacaabista guddoomiyaha hay’adda qaxootiga iyo barakacayaasha Soomaaliyeed, kaas noqon doona Axmed Xuseen Cilmi.

Magacaabista guddoomiyaha hay’adda qaxootiga iyo barakacayaasha ayaa ku timid soo jeedinta wasaaradda arrimaha gudaha, federaalka iyo dib-u-heshiisiinta, taas oo ugu dambeyn lagu meel-mariyay kulankii maanta ee golaha wasiirada Soomaaliya.

Sidoo kale, golaha wasiirrada ayaa ansixiyay soo jeedinta wasaaradda maaliyadda ee ah in Marwo Xaniifa Maxamed Ibraahim ay xubin ka noqoto Guddiga Sare ee Bangiga dhexe ee Soomaaliya.

Shirka golaha oo uu guddoominayey ra’iisul wasaaraha dalka Xamza Cabdi Barre ayaa lagu soo bandhigay warbixinno kala duwan oo kamid yihiin;

1. Qiimeynta wax-qabadka wasaaradaha dowladda.

2. Sharciga nidaamka xukuumadda.

3. Abaabulka iyo wacyigelinta bulshada ee ku aaddan doorashooyinka qof iyo codka ah ee la doonayo in dalkeenna laga hirgaliyo.

Xukuumadda federaalka Soomaaliya ayaa dadaal badan ku bixineysa hirgelinta nidaamka doorasho qof iyo cod, taas oo si weyn ugu dhagan yahay madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Nidaamkan doorasho ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, waxaana ka horyimid madaxdii hore iyo siyaasiyiinta mucaaradka oo iyagu u arka qorshe muddo kororsi oo xukunka ku dheereysanayo madaxweynaha.

Boosaaso (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee Puntland ayaa jawaab culus oo deg-deg ah ka bixiyay weerar maalin kahor kooxda Daacish kusoo qaaday, kaas oo ka dhacay deegaanka Dharjaale oo uu ka socdo abaabulKA howlgal ka dhan ah argagixisada.

Warar soo baxaya ayaa sheegaya in maanta ciidamada Puntland ay duqeeyeen goobo ay ku dhuumaaleysanayeen xubnaha Daacish oo ku yaalla Togga Gaalakeen iyo deegaanka Hoobato ee buuraleeyda gobolka Bari.

Saraakiil ka tirsan ciidanka difaaca Puntland ayaa sheegay in duqaynta lagu dilay malayshiyaadkii ku dhuumaalaysanayey goobahaasi, ayna sii wadi doonaan howgalladaan inta kooxahaan laga sifayn doono buuraleeyda Cal-madaw iyo Cal-miskaad.

Duqeyntan ayaa jawaab u ahayd, weerarkii ay soo qaaday Daacish oo lagu dilay askar ka tirsanaa ciidanka Puntland, kadib dagaal toos ah iyo qaraxyo la beegsatay xeradooda.

Kooxda oo bayaan soo saartay ayaa ku sheegtay in weerarka ay fuliyeen illaa 12 nin oo hubeysan iyo labo baabuur oo walxaha qarxa laga soo buuxiyay, iyagoo intaa ku dartay inay dileen ku dhawaad 22 askari oo ka tirsan ciidamada Puntland, tiro kalena ay ku dhaawaceen.

Xaaladda gobolka Bari ayaa ah mid aad u kacsan, waxaana dhulka buuraleyda ah laga dareemayaa dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo.

Puntland ayaa dooneyso inay dhulkaasi ka sifeyso kooxda, waxayna ku dhowaaqday howlgal xoreyn ah oo ay ugu magac dartay ‘Hilaac’ kaas oo ay lagu doonayo inay ciidamada buuraha uga saareen maleeshiyaadka kooxaha Al-Shabaab iyo Daacish.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa maanta soo gaaray wafdi culus oo ay soo dirtay dowladda Itoobiya, kuwaas oo wada-hadallo xasaasi ah la yeelan doono madaxda sare ee dowladda federaalka Soomaaliya.

Wafdiga ka socda Itoobiya oo lagu soo dhaweeyay garoonka Aadan Cadde ayaa waxaa hoggaaminayo Wasiiru dowlaha Arrimaha dibadda Mesganu Arga iyo Wasiirka Gaashaandhigga Aisha Mohammed Musse, kuwaas oo wada-hadal ka bilaabaya Muqdisho.

Warar soo baxaya ayaa sheegaya in Itoobiya ay dowladda federaalka kala hadleyso arrimo ku aadan joogitaanka ciidamada Itoobiya ee kamid noqonaya howlgalka cusub ee AUSSOM iyo dhammeystirka heshiiska ay dhowaan labada dal ku gaareen magaalada Ankara.

Itoobiya ayaa raadinayso marin badeed ay si sharci ah ku hesho, waxayna haatan kala macaamileysa dowladda Soomaaliya  oo horey u diiday heshiiskii  ay la gashay Somaliland.

Horay dowladda Soomaaliya ayaa u sheegtay in ciidanka Itoobiya ay ka baxayaan dalka waxaana loo qabtay 31-kii bishii dhammaatay, balse weli ma bixin, waxaana qorshaha Itoobiya uu yahay inay sii joogto, qaybka kasii ahaato howlgalka ka socda dalka.

Dowladda Itoobiya ayaa isku dayeysa inay ku qanciso madaxda Soomaaliyeed inay ciidankeeda kasii mid ahaadaan howlgalka Midowga Afrika, waxaana horay labada dal ay heshiis uga gaareen murankii ka dhashay badda, kadib wada-hadallo ka dhacay gudaha magaalada Anakara.

Waxaa kale oo jirta in Masar ay qayb ka tahay howlgalka cusub, iyada oo maalmaha soo socdo soo diri doonto ciidamadeeda, waana dal ay is hayaan Itoobiya.

Si kastaba arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dhowaan Soomaaliya ay wafdi culus u dirtay Addis Ababa, kaas oo wada-hadallo la yeeshay madaxda sare ee dalkaasi.

New York (Caasimada Online ) — Soomaaliya ayaa ugu dambeyn si rasmi ah Arbacadii shalay dib ugu biiray xubinnimada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, 54 sannadood kaddib.

Soomaaliya ayaa ka mid noqotay 15-ka xubnood ee uu ka kooban yahay Golaha Ammaanka, gaar ahaan 10-ka xubnood ee aanan joogtada aheyn.

Waxay kursigan ku matali doontaa Bariga Africa muddo laba sannadood ah oo ka billaabatay 1-di bishan January ee sannadkana 2025-ka oo shalay ku beegneyd ilaa sannadka 2026-ka.

Danjiraha Soomaaliya ee QM Abuukar Daahir Cismaan (Abuukar Baalle) oo ka hadlay guushaan wayn ayaa sheegay in kursigaan muhiimad gaar ah u leeyahay Soomaaliya, isla markaana ay uga shaqeyn doonaan danaha caalamka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Soomaaliya ay u istaagi doonto ilaalinta nabadda iyo amniga caalamiga ah, iyada oo la dhowrayo axdiga u yaalla Qaramada Midoobay.

“Waxaa naga go’an inaan ilaalino Axdiga Qaramada Midoobay, waxaana u heellannahay ilaalinta nabadda iyo amniga caalamiga ah.” ayuu yiri Danjire Baalle.

Dhanka kale, si lamid ah Soomaaliya waxaa sannadkan Golaha Ammaanka shirarkiisa ku biiray dowladaha Denmark, Giriiga, Pakistan iyo Panama.

Si kastaba, dowladda federaalka ayaa helitaanka kursigan ku bixisay dadaallo dheeraad ah, iyada oo ugu dambeyn hanatay, waana guul kale oo usoo hoyatay Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka Soomaaliya, Mudane Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe) ayaa saaka safar dhulka ah ku gaaray magaalada Beledweyne, isaga oo kasoo baxay degmada Maxaaas.

Taliyaha ayaa maalmahan gobolka Hiiraan u joogay arrimo ku aadan xal u helista xiisadda ka dhalatay askartii dhowaan lagu laayay deegaanka Ceel Baraf ee gobolka Shabeelaha Dhexe.

Sanbaloolshe ayaa lagu soo warramayaa in haatan kulan uu la leeyahay Ugaaska Beesha Xawaade Ugaas Yuusf Ugaas Xasan iyo odayaal ka baxay Muqdisho oo uu hoggaaminayo Imaamka Mudulood Imaam Daahir Imaam Maxamuud Imaar Cumar, waxayna ka wada-hadlayaan dhacdadii Ceel Baraf.

Wararka ayaa sheegaya in labada dhinac ay go’aan ku gaareen in marka hor la aaso maydadka askarta oo weli yaalla, kadibna la guda galo howlaha kale.

“Kulankii Beledweyne ka dhacay waxaa la isku fahmay in horta meydka askarta la aaso kadibna laga wada-hadlo wixii gef ahaa ee dhacay” ayuu yiri Nabaddoon Muxudiin Xasan Afrax oo kamid ah odayaasha ka baxay magaalada Muqdisho ee ku sugan Beledweyne.

Sidoo kale wada-hadallada oo sii socda ayaa lasoo warinayaa in lagu ballamay in laga war suga dadaallada ay waddo dowladda dhexe, maadaama askarta la dilay ay ka tirsanaayeen ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Kiiska askarta la dilay ayaa dhaliyay xasaasiyad wayn, waxaana ka carooday beesha Xawaadle, iyada oo sidoo kale keentay in qaar kamid ah ciidamada dowladda oo gadood sameeyay ay kasoo baxaan furimaha dagaalka, walow mar dambe dib loogu celiyay.

Askarta la dilay waxay gaareysaa 7 askari oo ka tirsanaa ciidanka xoogga dalka, kuwaas oo ka fasax qaatay saldhigii ay ka tirsanaayeen ee deegaanka Xawaadley, maleeshiyaad hubeysan oo jidka u galay ayaa ciidankaas ku laayey deegaanka Ceelbaraf ee gobolka Sh/Dhexe.

Boosaaso (Caasimada Online) – Kooxda Daacish ayaa Arbacadii sheegatay mas’uuliyadda weerar maalin ka hor lagu qaaday saldhig ciidan oo ku yaalla gobolka Bari ee Puntland, sida ay kooxdu ku baahisay barteeda Telegram-ka. 

Bayaanka ay soo saartay Dowladda Islaamiga ayaa lagu sheegay in weerarka ay fuliyeen 12 nin oo hubeysan iyo labo baabuur oo walxaha qarxa laga soo buuxiyay, iyagoo intaa ku daray inay dileen ku dhawaad 22 askari oo ka tirsan ciidamada Puntland, tiro kalena ay ku dhaawaceen.

Maamulka Puntland ayaan si degdeg ah jawaab uga bixin sheegada ka timid kooxda.

Laamaha ammaanka ee Soomaaliya ayaa sheegay Talaadadii in ay iska caabiyeen weerar Ismiidaamin ah oo kooxda Daacish ay ku qaadeen saldhig ciidan oo ku yaalla Puntland. 

Kabtan Yuusuf Maxamed oo ah sarkaal ka tirsan ciidamada Puntland ee la-dagaalanka argagaxisada ayaa u sheegay wakaalada wararka ee Reuters Talaadadii in sagaal qof oo ismiidaamiyey ay ku dhinteen, tiro askar ahna ay ku dhaawacmeen, kuwaasi oo ku sugnaa meel u dhow magaalada Darjaale ee gobolka Bari 

Kooxdan ayaa sanadkii 2017 si rasmi ah loogu aqoonsaday inay yihiin laanta Daacish ee Soomaaliya, waxaana ay saldhigyo ku leeyihiin dhulka buuraleyda ah ee Puntland. 

Sanado badan, halista Daacish ee dhanka ammaanka ee Soomaaliya ayaa yareyd marka loo eego Al-Shabaab oo ka talisa dhul ballaaran oo koonfurta Soomaaliya ah.

Laakin sanadihii ugu dambeeyay dhaq-dhaqaaqa Soomaalida ayaa isu bedelayay qeyb muhiim ah oo ka mid ah shabakadda caalamiga ah ee Jihaad doonka ah, iyadoo hoggaamiyahooda Cabdulqaadir Muumin ay warbaahinta qaarkeed ku sheegeen amiirka guud ee Daacish ee caalamka.

Dadka falanqeeya arrimaha ammaanka ayaa sheegay in Daacish-ta Soomaaliya ay aad u sii xoogeysatay kadib markii ay ku soo qulquleen dagaalyahanno ajaanib ah, isla markaana ay wanaajiyeen dakhligii ay ka qaadan jireen shirkadaha maxaliga ah, iyagoo noqday “xarunta neerfaha” Daacish ee Afrika.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Itoobiya ayaa go’aamisay in wafdi culus oo heer sare ah usoo dirtay gudaha Soomaaliya, gaar ahaan magaalada Muqdisho, si ay wadahadal toos ah ula galaan madaxda sare ee dowladda Soomaaliya.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, wafdigan waxaan qayb ka noqon doono mas’uuliyiin ka tirsan wasaaradda arrimaha dibadda Itoobiya iyo taliyaha ciidanka Itoobiya Jeneraal Burhan Julla, waxayna kusoo wajahan yihiin magaalada Muqdisho.

Qorshaha wafdiga ayaa ah inay dowladda federaalka kala hadlaan dhammeystirka joogitaanka ciidamada Itoobiya ee kamid noqonaya howlgalka cusub ee AUSSOM iyo arrimo ku aadan sii dhaqaajinta heshiiska ay dhowaan labada dal ku gaareen magaalada Ankara.

Horay dowladda Soomaaliya ayaa u sheegtay in ciidanka Itoobiya ay ka baxayaan dalka waxaana loo qabtay 31-kii bishii dhammaatay, balse weli ma bixin, waxaana qorshaha Itoobiya uu yahay inay sii joogto, qaybka kasii ahaato howlgalka ka socda dalka.

Itoobiya ayaa isku dayeysa inay ku qanciso madaxda Soomaaliyeed inay ciidankeeda kasii mid ahaadaan howlgalka Midowga Afrika, waxaana horay labada dal ay heshiis uga gaareen murankii ka dhashay badda, kadib wada-hadallo ka dhacay gudaha magaalada Anakara.

Waxaa kale oo jirta in Masar ay qayb ka tahay howlgalka cusub, iyada oo maalmaha soo socdo soo diri doonto ciidamadeeda, waana dal ay is hayaan Itoobiya.

Si kastaba arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dhowaan Soomaaliya ay wafdi culus u dirtay Addis Ababa, kaas oo wada-hadallo la yeeshay madaxda sare ee dalkaasi.