Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo ku aadan xiisadda ka taagan maamulkaasi, kadib go’aankii baaramaanka ee lagu ansixiyay wax ka beddalka dastuurka.

Saciid Deni ayaa saxiixay xeerka wax ka beddalka qodobada qaar ee dastuurka Puntland, kaas oo ay dhowaan u codeeyeen xildhibaanada Golaha Wakiilada Puntand.

Madaxweynaha ayaa soo saaray Sharci Lr. 02 ee 27-ka Luulyo 2023, kuna saabsan Sharciga Wax-ka-badalka 1-aad Dastuurka Puntland, sida lagu sheegay wareegto kasoo baxday xafiiska Saciiid Deni.

Sidoo kale waxaa lagu sheegay digreetadan in Nuqulada asalka ah ee sharcigan la geyn doono xafiiska madaxweynaha, midka guddoomiyaha baarlamaanka iyo garyaqaanka.

“Nuqulada asalka ah (Original) waxaa lagu kala kaydinayaa Xafiiska Madaxweynaha, Xafiiska Xoghayaha Guud ee Baarlamaanka iyo Xafiiska Garyaqaanka Guud ee Puntland”

Waxaa kale oo wareegtada lagu yiri “Dhaqangal Sharcigani wuxuu noqonayaa markuu Madaxweynuhu saxiixo laguna soo saaro faafinta rasmiga ah ee Dowladda Puntland, Wuuna saxiixay Madaxweynuhu, sidoo kale waxaa lagu soo saaray faafinta rasmiga ah”.

Tallaabada uu maanta qaaday Deni ayaa ku soo aadeysa, xilli ay weli mucaaradka diidan yihiin ansixinta wax ka beddalka dastuurka oo ay isku raaceen baarlamaanka iyo Deni.

Si lastaba, lama oga sida ay noqon doonto xaaladda iyo halka ay arrintu ku dambeyn doonto, ayadoo xubnaha mucaaradka ay ku goodiyeen inay qabsan doonaan doorasho kale.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, waxaa maanta soo saaray sarkaal sare oo ka tirsan dowladda Mareykanka, kaas oo lagu soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde.

Sarkaalka kasoo dagay caasimada Muqdisho ayaa ah kaaliyaha Xoghayaha Maaliyadda ee Mareykanka u qaabilsan arrimaha argagixisada iyo sirdoonka, Brian Nelson.

Ninkan ayaa inta uu joogo magaalada Muqdisho wuxuu ka bilaabi doonaa kulamo uu la qaadan doono madaxda sare ee dalka, inkastoo ay hadda maqan yihiin madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha oo safaro kala duwan ku kala jooga waddamada Talyaaniga iyo Tanzania.

Brian Nelson, ayaa madaxda dowladda federaalka kala hadli doono sidii loo xoojin lahaa iskaashiga iyo xiriirka haatan ka dhexeeya dowladaha Soomaaliya iyo Mareykanka.

Sidoo kale arrimaha kale oo uu kala hadli doono madaxda sare ee dalka waxaa kamid ah sida ka bixitaan Moscow ee heshiiska badarka badda madow uu dhaawaci doono Afrika.

Mareykanka iyo Ruushka ayaa xilligan aad isku haya, waxayna xiisaddooda uga sii daray dagaalka Ukraine, balse arrintan ayaa imaaneyso ayada oo madaxweyne Vladimir Putin uu isku diyaarinayo inuu madaxda Afrika ku martigeliyo St. Petersburg Khamiista maanta iyo Jimcaha berri, isagoo u ballan qaaday inay xor u yihiin hadhuudhka Ruushiya, si ay ugu beddeshaan hadhuudhka Ukraine.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa xiriir xoogan la leh Mareykanka oo ka taageera dhinacyada milatariga iyo dhaqaalaha, halka ay haatan dooneyso inay macaamiil iyo xiriir toos ah la yeelato Moscow, si dib loogu soo celiyo xiriirkii hore ee u dhexeeyay labada dowladood.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar loo adeegsaday bam-gacmeed oo lagu qaaday ciidamo ka tirsan kuwa dharcadda NISA oo ku sugnaa agagaarka isgoyska Bakaaraha ee magaalada Muqdisho.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in rag hubeysan ay weerar gaadmo ah kusoo qaadeen ciidamadaasi, xilli ay gaadiidka soo aado dhanka Dabka ay ku baarayeen halkaasi.

Jugta qaraxa ayaa si xoogan looga maqlay xaafado ka tirsan degmooyinka Hodan iyo Howlwadaag, waxaana sidoo kale muddo kooban hakad galay dhaq-dhaqaaqa waddada.

Weerarkan ayaa sidoo kale sababay khasaare u badan, waxaana waxyeelo ay soo gaartay illaa 5 askari oo ka tirsanaa ciidamada dharcadda ee Hay’adda Nabad-Sugidda Qaranka.

Sidoo kale waxaa goobta mar dambe gaaray saraakiil ka tirsan NISA oo uu hoggaaminayay taliyaha Nabad-Sugidda ee degmada Howlwadaag Gaashaanle Maxamnd Cabduqaadir Shakiib, kuwaas oo howlgallo ka bilaabay xaafadaha u dhow meesha la weeraray.

Wararka ayaa intaasi ku daray in howlgalka la sameeyay lagu soo qab-qabgtay nin looga shakisan yahay inuu fuliyay weerarkaasi.

Ma’aha weerarkii ugu horreeyay ee lagu qaado ciidamada Nabad-Sugidda ee haatan lagu soo daadiyay xaafadaha Muqdisho, ayada oo dhowr jeer sidaan oo kale loo beegsaday.

Si kastaba, Muqdisho ayaa haatan wajaheyso xaalado amni dari, kadib markii ay kordheen weerarada Al-Shabaab, waxaana ugu dambeeyay qaraxii gudaha xerada Kuliyadda Jaalle Siyaad oo lagu laayey ciidamo badan oo ka tirsanaa kuwa Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha Golaha Wasiirada Soomaaliya oo maanta shirkooda todobaadlaha ah ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa uga hadlay weerarkii Kulliyadda Jaalle Siyaad, howlgallada ka socda dalka iyo qodobo kale oo muhiim ah.

Shirkan ayaa waxaa maanta guddoomiyay Wasiirka Caddaaladda iyo Dastuurka, Mudane Xasan Macallim Maxamuud Sheekh Cali, maadaama ay dalka ka maqan yihiin ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre iyo sidoo kale ku xigeenkiisa, Mudane Saalax Axmed Jaamac.

Golaha ayaa shirkooda kusoo qaaday qarixii is-miidaaminta ahaa ee ay Isniintii lasoo dhaafay Al-Shabaab ku beegsatay ciidamo ku sugnaa Kulliyadda Jaalle Siyaad ee Muqdisho.

Ugu horreyn golaha ayaa cambaareeyay weerarkaas oo ay ku tilmaameen inuu ahaa mid fuleynimo ah oo ay ka dambeysay kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale golaha wasiirada ayaa tacsi u diray ehellada askarta lagu laayay weerarkaasi, ayaga oo ku dhaawaca ahna u rajeeyay caafimaad deg-deg ah.

“Waxaa uu goluhu tacsi u diray Ummadda Soomaaliyeed, qoysaskii iyo eheladii ay ka shahiideen geesiyaasha Ciidanka Xoogga Dalka ee ku shahiiday weerarkaasi, iyagoo isla markaana Allah uga baryey inta dhaawacantey inuu Ilaahay deg-deg u caafiyo” ayaa lagu yiri war laga soo saaray kulanka.

Dhanka kale, golaha ayaa dhegeystay warbixino ku saabsan guulaha haatan laga gaaray howlgalladii ugu dambeeyay ee lagu beegsaday Al-Shabaab ee ka socda dalka, kuwaas oo ay soo gudbiyeen wasaaradaha Gaashaandhigga iyo Amniga Guda ee Soomaaliya.

Inta uu kulanka socday waxaa sidoo kale lagu ansixiyay illaa shan hindise sharciyeed oo muhiim ah, kuwaas oo la horgeeyay xubnaha golaha wasiirada.

Hindise sharciyeedyada la meel-mariyey ayaa kala ah:-

1. Hindise Sharciyeedka Xuquuqda Naafada Soomaaliyeed.
2. Hindise Sharciyeedka Hay’adda Adeegga Baaritaanka iyo Sharciyeeynta Beeraha Soomaaliyeed.
3. Hindise Sharciyeedka Xakameynta Kiimikooyinka Beeraha Soomaaliyeed.
4. Hindise Sharciyeedka Abuurka iyo Noocyada Dhir-beereedka.
5. Hindise Sharciyeedka Badbaadada Dhir-beereedka iyo Takoorka

Iyo Xeer Nidaamiyaha Cunaqabateynta Maaliyadeed ee Cayiman.

Saint Petersburg (Caasimada Online) – Dowladda Ruushka oo qaaday tallaabo la xiriirta deyn cafinta Soomaaliya ayaa ku dhowaaqday in dowladda federaalka ay ka cafisay lacag dhan 684 million oo dollar, taas oo sii xoojineyso isku soo dhowaanshaha labada waddan.

Munaasabad kooban oo ka dhacday magaalada Saint Petersburg ee dalkaas ayaa waxaa ka qayb-galay mas’uuliyiin ka kala tirsan labada dowladood, waxaana Soomaaliya metalayay ra’iisul wasaare ku xigeenka, Saalax Axmed Jaamac iyo wasiirka maaliyadda Biixi Imaan Cige, halka Ruushka uu u joogay wasiir ku xigeenka maaliyadda Timur Igorevich Maksimov.

Wasiirada labada dowladood ayaa si wadajir ah u saxiixay heshiiskan oo uu Ruushku kaga dhaafay Soomaaliya lacagtaas oo gaareyso illaa $684 million.

Sida ay shaacisay xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya heshiiskan ayaa lafdhabar u ah dhammaystirka geediga deyn cafiska dalka.

Wasiir Biixi Imaan Cige oo heshiiska ka hadlay ayaa yiri “”Farxad ayay ii ahayd inaan Wasiir ku-xigeenka Maaliyadda Dalka Ruushka la saxeexdo heshiis ay dowladda Ruushku dalkeenna kaga dhaaftay lacag ka badan $684 Milyan”.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay is afgarad ka gaareen lacag dhan 7.5 million oo ay dowwladda Ruushka ku lahayd Soomaaliya.

Arrintaan ayaa kusoo aadeyso, ayada oo haatan ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka iyo wafdi uu hoggaaminayo ay ka qayb-galayaan shir madaxeedka Ruushka iyo Afrika, kaas oo looga hadlayo iskaashiga labada dhinac iyo sidii sare loogu sii qaadi lahaa.

Maalmihii u dambeeyay ayaa waxaa jiray dhaq-dhaqaaq diblumaasiyadeed oo ay waday dowladda Soomaaliya oo si ficil ah u billowday soo celinta xiriirka kala dhexeeya Ruushka.

Labadaan dal oo ay u dhaxeeyaan dhacdooyin taban iyo kuwa togan intaba, ayaa muddo laheyn cilaaqaad micno leh.

Wasiirka Arrimaha Dibedda ee Soomaaliya Abshir Huruuse ayaa tegay Ruushka bishii May ee sanadkaan, haddana waxaa socda qorshe lagu xoojinayo xiriirka labada dal.

Si kastaba, dad badan oo Soomaali ah ayaa iyaguna su’aallo ka keenay waxa waqtigaan muhiim ka dhigaya xiriirka dalalka Soomaaliya iyo Ruushka.

Dar Es Salaam (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa casuumad rasmi ah u diray madaxweynaha dalka Tanzania, Samia Suluhu Hassan, taas oo ku aadan inay booqasho ku imaado magaalada caasimada ah ee Muqdisho.

Warqadda casuumadda ah ayaa waxaa maxadaweynuhu ugu dhiibay ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre oo hadda ku sugan dalkaasi, kaas oo gaarsiiyay Samia Suluhu.

Ra’iisul wasaaraha oo la kulmay madaxweynaha Tanzania ayaa shaaca ka qaaday inay aqbashaday casuumadda madaxweyne Xasan Sheekh, ayna imaan doonto Muqdisho.

Ujeedka ayaa ah in labada dhinac ay xoojiyaan xiriirka ka dhexeeya, sidoo kalena ay is dhaafsadaan booqashooyin ay sameynayaan madaxda labada dal.

Sidoo kale Xamza ayaa madaxweynaha dowladda Tanzania uga mahadceliyay dhul ay dowladda federaalka siisay, kaas oo lagu dhisi doono  safaaradda Somalia ee dalkaasi

“Mudane Xamza ayaa madaxweyne Samia uga mahadceliyay inay dowladda Soomaaliya ay siisay dhul loogu talagalay safaaradda Soomaaliya, waxaana uu gaarsiiyay casuumaad uu ka waday madaxweynaha jamhuuriyadda taas oo ku saabsan inay soo booqato magaalada Muqdisho, oo ay aqbashay, taasi oo billow u ah isdhaafsiga booqashooyin lagu xoojinayo xiriirka oo ay is dhaafsan doonaan madaxda labada dal” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay xafiiska ra’iisul wasaaraha xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya.

Waxaa kale oo uu ra’iisul wasaaruhu ka codsaday dowladda Tanzania in ay codkeeda ku taageerto Soomaaliya oo u tartameysa ka mid noqoshada Xubnaha aan Joogtada ahayn ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay 2025–2026.

Ra’iisul wasaare Xamza ayaa sidoo kale kala hadlay Samia Suluhu xaaladda dhallinyarada Soomaaliyeed oo weli ku xiran xabsiyada Tanzania si loogu wareejiyo dowladda , isla-markaana inta uga harsan xukunnadooda ay ugu dhameystaan gudaha dalka Soomaaliya.

“Mabdi’iyan arrintaas way aqbashay, ayada oo farsamo ahaan si wadajir ah looga shaqeyn doono” ayaa mar kale lagu yiro warsaxaafadeedka.

Ugu dambeyn ra’iisul wasaaraha ayaa ku ammaanay madaxweynaha waddanka Tanzania, Samia Suluhu marti-gelinta Shir Madaxeedka Afrika ee Horumarinta Awoodda Aadanaha, kaas oo ahmiyad gaar ah u leh dhammaan bulshooyinka ku dhaqan Qaaradda Afrika.

Dar Es Salaam (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa maanta hadal ka jeediyay shir-madaxeedka Afrika ee horumarinta awoodda aadanaha ee ka furmay magaalada ee dalka Tanzania.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in dowladda federaalka Soomaaliya ay ahmiyad gaar ah siisay arrinta mowduuca shirka, oo ay si xooggan u maalgelisay waxbarashada dalka.

Sidoo kale waxa uu sheegay in iyada oo ay jiraan caqabado dhawr ah oo ku hor-gudban waxbarashada Soomaaliya, haddana ay xukuumaddu ku guuleysatay inay qorto 3000 oo macallin cusub ah, islamarkaana ay kor u qaadday tayada waxbarashada dalka.

Xubnaha wafdiga ra’iisul wasaaraha ee ku wehliya shirkaan ayaa waxaa kamid ah wasiirka waxbrashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare, wasiirka caafimaadka iyo daryeelka bulshada, wasiirka shaqada iyo arrimaha bulshada iyo masuuuliyiin kale.

Arrinta macallimiinta ee ra’iisul wasaaraha kaga faanay shirka ayaa waxaa dul hoganeysa fadeexad xooggan, kadib markii maamulka HirShabeelle uu musuq-maasuqay macallimiinta maamulkaasi la siiyay, ayna leexsatay Madaxtooyada HirShabeelle.

Inkasta oo Wasaaradda Waxbarashada Soomaaliya ay beenisay fadeexaddaasi haddana sida ay horay usoo dusiyeen saraakiil HirShabeelle ah, kala bar mushaarkii loo qoray 100-ka macalin waxaa leexsatay Madaxtooyada HirShabeelle.

Xogtaas oo ay heshay Caasimada Online ayaa tibaaxeysa in boosaskaas lagu qoray shaqaale ka tirsan madaxtooyada, askar, shaqaalaha Nadaafada Madaxtooyada HirShabeelle iyo dhalinyaro Muqdisho Jaamacado ka dhigta.

Dad badan ayaa arrintaas ku tilmaamay nasiib darro weyn iyo maareyn la’aan maamul oo ka jirta HirShabeelle, gaar ahaan Jowhar, taasi oo ka dhigan in eedda dhan ay dusha ka fuuleyso Madaxweynaha maamulkaas Cali Guudlaawe.

Hase yeeshe waxaa la dafiri karin in dowladda madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo xukuumadda Xamza ay dadaal badan galiynayso tayeynta waxbarashada dalka, inkasta oo ay weli u dhiman tahay shaqo badan oo ay tahay in si deg deg ah wax looga qabto.

Dar es Salaam (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre oo weli ku sugan dalka Tanzaniga ayaa kulamo gaar gaar ah ka wada magaalada Dar es Salaam oo uu u tegay ka qayb-galay Shir Madaxeedka Afrika ee Horumarinta Awoodda Aadanaha.

Xamza ayaa la kumay madaxweynaha dalka Kenya, William Ruto oo ka mid ah madaxda kala duwan ee ka qayb-galeysa shirweynahaasi, isaga oo kala hadlay arrimo dhowr ah.

Ra’iisul wasaaraha ayaa William Ruto kala hadlay arrimo ay ka mid yihiin xoojinta xiriirka iyo iskaashiga dhinacyada amniga, ganacsiga iyo isu socodka labada dal.

Sidoo kale labada mas’uul ayaa isla soo hadal qaaday dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda dalka, kaas oo ay qayb ka tahay dowladda Kenya, waxayna isla garteen in meel looga soo wada jeesto kooxda, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska Xamza.

“Ra’iisul Wasaaraha iyo Madaxweynaha ayaa isla gartay ahmiyadda uu leeyahay dagaalka lagu ciribtirayo kooxaha Khawaariijta, oo khatar ku ah guud ahaan amniga gobolka iyo dib u furista xuduudaha oo muhiim u ah isku socodka iyo ganacsiga labada dal” ayaa lagu yiri.

Waxaa kale oo uu ra’iisul wasaaruhu kala hadlay madaxweynaha Kenya fududeynta Dal-ku galka (Visa) arrintaasi oo looga ballamay in lagu dhameystiro kulamo loo ballansan yahay.

Inta uu socday kulankan waxaa sidoo kale looga hadlay horumarinta waxbarashada iyo awood siinta dhalinyarada, sida lagu shaaciyay bayaanka xafiiska ra’iisul wasaaraha

“Iyadoo laga duulaayo tayeynta iyo awood siinta da’yarta iyo kor u qaadida waxbarashada, ayaa Madaxweyne Ruto waxa uu ka aqbalay Ra’iisul Wasaaraha in dowladda Kenya ay noo tababarto 1000 macallin oo wax ka dhigi doona heerarka kala duwan ee waxbarashada Soomaaliya” ayaa mar kale lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay xukuumadda Somalia.

Kenya ayaa kamid ah waddamada dariska ee xiriirka la leh Soomaaliya, isla-markaana qayb ka ah dagaalka adag ee lagula jiro kooxda Al-Shabaab oo weeraro ka fulisa dalkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ahna Ku-simaha Madaxweynaha dalka Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa xafiiskiisa ku qaabilay Ergeyga howlgalka Midowga Afrika u qaabilsan Soomaaliya Amb. Souef Mohammed El-Amnie.

Danjiraha oo marka hore ka tacsiyeeyay askartii ku shahiiday weerarkii is-miidaaminta ahaa ee Shabaab shalay ka geystay kuliyaddda tababarrada ciidamada ee Jaalle Siyaad.

Danjire Souef Mohammed El-Amnie ayaa Guddoomiyaha warbixin ka siiyay shaqada ATMIS, halka ay mareyso iyo dagaalka lagula jiro kooxaha Khawaariijta ah.

Sidoo kale kulanka waxaa danjiraha ku wehlinayay taliyaha cusub ee Ciidamada Howlgalka nabad Ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya Gen. Sam.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka, haatana ku simaha madaxweynaha Soomaaliya, Sheekh Aadan Madoobe oo shalay war ka soo saaray weerarkaas ayaa si adag u cambaareeyay, isagaoo ku tilmaamay inuu ahaa mid fuleynimo ah oo lagu soo qaaday ciidamada Xoogga dalka.

“Waxaan cambaareyneynaa falkii fuleynimada lahaa, naxariis darrada ahaa ee shalay dhibaatadaas lagu gaarsiiyay ciidamada qalabka sida ee Ummadda Soomaaliyeed u shaqeynaayay, waana ka xunahay,” ayuu yiri Aadan Madoobe shalay.

“Meesha shalay raggaasi lagu baabi’iyay meel la’iska imaan karo ma’aha, meel caadi ah ma’aha, meeshaas waxaa ka muuqata mas’uuliyad xumo ayaa ka muuqato, laakiin qaa’imiin inay arrintaas fududeeyeen shaki weyn ayaa igaaga muuqda arrintaas aniga, wax loo dulqaadan karana ma’aha,” ayuu yiri Aadan Madoobe oo xanaaqsan.

Ugu yaraan 25 askari ayaa lagu dilay qaraxaas halka 70 kale ay ku dhaawacmeen, ciidankaas waxaa la sheegay in ku dhawaad 20 askari ay dhaawac halis ah yihiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Isniintii ayaa waxaa weerar is miidaamin ah uu ka dhacay gudaha xero ku taalla kuliyadda Jaale Siyaad ee magaalada Muqdisho. Weerarkan ayaa waxaa ku dhintay in ka badan 20 askari, qaar kalena way ku dhaawacmeen.

Hadal-heyn badan iyo falcelinno kala duwan ayaa ka dhashay weerarkan, iyadoo su’aalo badanna la iska weydiinayay.

Haddaba waxaan halkan idinkugu soo gudbinaynaa afar waxyaabood oo aanan laga ogeyn qaraxaasi.

Qaabka uu dhacay weerarka

Ilo wareedyo ka tirsan milatariga Soomaaliya ayaa sheegay in weerarka uu fuliyay nin isku soo xiray walxaha qarxa uuna isku qarxiyay ciidanka oo saf ku jira. Ilo wareedyada ayaa sidoo kale sheegay in weerarka ay ku dhinteen in ka badan 25 askari.

Dhowr iyo afartan kale ayaa la sheegay inay dhaawacmeen kuwaas oo loo kala qaaday isbitaallo ku yaala Muqdisho.

Hase yeeshee war saxaafadeed ka soo baxay kooxda al-Shabaab ayaa lagu sheegay in ninka is qarxiyay uu dilay 73 askari, isla markaana uu dhaawacay 124 kale, in kastoo cid madaxbannaan oo xaqiijisay sheegashadaasi aanay jirin.

Sida uu ninka is qarxiyay ku galay gudaha xerada

Ninka is qarxiyay ayaa xirnaa dareeska ciidanka, isagoo gudaha xerada ku galay aqoonsi been abuur ah, sida uu sheegay ilo-wareed ka tirsan miltariga oo aan doonayn in magaciisa la sheego.

Balse illaa hadda ma jiro war rasmi ah oo ka soo baxay milatariga Soomaaliya oo ka hadlaya sida xerada Kulliyadda Jaalle Siyaad ay wax uga dhaceen iyo tirada khasaaraha ciidanka ka soo gaaray qaraxa lala beegsaday iyo sidoo kale sida ay ninka is qarxiyay ugu suurogashay inuu gudaha u galo.

Laakiin waxay dowladda sheegtay inay samaynayso baaritaan ku saabsan falkaas uu askarta ku laayey qof is miidaamiyey.

Guddoomiyaha baarlamaanka federaalka Soomaaliya Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Sheekh Aadan Madoobe) ayaa sheegay inay meesha dadkaas lagu baabi’iyey aysan ahayn meel la iska imaan karo.

“Raggan inay naftooda u huraan dalkooda diyaar ayey u ahaayeen, hadday dagaal ku dhiman lahaayeen wax niyad xummo ah kama qabi lahayn, laakin ayagoo xeradoodii jooga in fulay uu soo dhex galo oo la halaago wax loo adkaysan karo ma aha, waxaana meeshaas ka muuqda mas’uuliyad xummo,” ayuu yiri Guddoomiye Sheeklh Aadan Madoobe.

Su’aalo badan ayaa ku gadaaman, sida ismiidaamiyuhu ay ugu suurogashay inuu gudaha u galo xeradaasi, maaddaama ay ka mid tahay goobaha sida weyn amnigooda loo ilaaliyo ee ku yaalla Magaalada Muqdisho.

Ilo-wareedyo hoose oo militariga ka tirsan ayaa sheegay in ilaa saddex qof loo xiray weerarka.

Maxay yihin ciidamada lagu qarxiyay xerada, maxayse qaban rabeen?

Ciidankan ayaa la sheegay inay ka tirsan yihiin guutada 14-ka Oktoobar oo ah guuto la aasaasay wixii ka dambeeyey qaraxii ay dadka badan ku dhinteen ee maalintaas ka dhacay isgoyska Zoobbe.

Guutadaas ayaa fadhigoodu ahaa gobolka Shabeellaha hoose, gaar ahaan magaalada Marka, wararkana waxay intaa ku darayaan in ciidankaas Muqdisho loo keenay in dib u habayn xagga qaabdhismeeka ah lagu sameeyo.

Ciidankaas oo u badnaa dhallinyaro ayaa la sheegay inay ka jawaabayeen baaqii madaxweynihii xilligaas ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ee ahaa in loo baahan yahay dhalinyaro aqoonyahanno ah oo dalkooda difaaca.

Sanadkii 2019 ayey dawladda Soomaaliya sheegtay in ciidankaas loo dhamaystiray qalabkooda si ay uga qayb qaataan dagaalka al-Shabaab.

Waxaa la sheegay inay markii la qarxinayay ciidamada ay safaf dhaadheer ay ku jireen oo tirakoob lagu sameynayay oo loo diyaarinayay wejiga labaad ee hawlgalka ka dhanka ah al-Shabaab.

Yaa ilaaliyo amniga xerada?

Xerada ayaa la dhisay 1975, waxaana dhismaheeda lahaa madaxweynihii dawladdii kacaanka ee Soomaaliya Jaalle Maxamed Siyaad barre oo sidoo kalena kulliyadda loogu magac daray.

Xeradan ayaa waxay muddo xarun u ahayd ciidanka Burundi ee qaybta ka ah howl-galka Nabad ilaalinta ATMIS ee Soomaaliya oo markaas la oran jiray AMMISOM balse sannadkii 2019 ayaa lagu wareejiyay ciidamada Soomaalida tan iyo markaasina waxaa amnigeeda sugayay askar ka tirsan ciidanka Soomaaliya.

Isha: BBC

Abu Dhabi (Caasimada Online) – Dowladda Imaaraadka Carabta ayaa si kulul u cambaareysay weerarkii argagixiso ee lagu bartilmaameedsaday dugsiga tababarrada ciidamada ee magaalada Muqdisho.

Wasiiru dowlaha wasaaradda arrimaha dibadda ee dowladda Imaaraadka Sheikh Shakhboot bin Nahyan Al Nahyan ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in Imaaraadku ay si weyn u cambaareynayaan falkii lagu beegsaday ciidanka.

Sidoo kale bayaankaan waxaa lagu sheegay in dowladda Imaaraadka ay ka xuntahay rabshadaha joogtada ah ee argagixiso ee Soomaaliya ka dhacay.

“Waxaa cad in rabshadahaan lagu carqaladeynayo amniga iyo xasilloonida oo ka soo horjeeda qiyamka aadanaha iyo mabaadi’da caalamka,” ayaa lagu bayaankaan ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda Imaaraadka Carabta.

Sheikh Shakhboot ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed, iyo qoysaskii ay ka geeriyoodeen askartii ku geeriyootay qaraxaas.

Sidoo kale wasiiru dowlaha wasaaradda arrimaha dibadda ee dowladda Imaaraadka caafimaad deg deg ah dhammaan ciidanka ku dhaawacmay qaraxaas oo ahaa mid aad looga argagaxay.

Waxaa la xaqiijiyey in ninka is qarxiyey uusan ka tirsaneyn ciidanka oo banaanka laga keenay, isla markaana xerada lasoo geliyey daqiiqado kooban ka hor, inta uusan ku qarxin ciidanka oo saf-dheer ku jira.

Durbadiiba waxaa la is-weydiiyey sida ay ninkaas ugu suurta gashay inuu soo galo xerada, waxaana la qabtay ilaa seddax sarkaal oo mid aad loogu tuhmayo inuu xerada gaari ku soo geliyey ninka is-miidaamiyey.

Saraakiil kuwa amniga ah ayaa soo dusiyey xogta ragga la hayo, kuwaas oo gaaraya seddax sarkaal oo G/Sare uu ugu sareeyo, baaritaano hordhac ah oo durbadiiba la sameeyey ayaa lagu soo qabtay ragaas, waxaana ku socda baaritaan adag.

Sarkaalka ugu darajada sareeya oo heysta G/Sare ayaa la aaminsan yahay in ninka is qarxiyey uu keenay xerada, isla markaana uu ka tegay, ninka naftiisa haligay waxaa u suurta gashay inuu gaaro goobtii ugu dambeysay ee ciidanka lagu feyliyey.

Waajid (Caasimada Online) – Duqeymo culus ayaa maanta gobolka Bay loogu geystay kooxda Al-Shabaab, waxaana la sheegay in lagu dilay ku dhawaad 50 maleeshiyaad iyo saraakiil isugu jira.

Duqeymahaasi waxay maanta ka dhaceen deegaan lagu magacaabo Ceel-dhuun Adeegow oo dhaca inta u dhaxeysa magaalooyinka Baydhaba iyo Waajid ee gobolka Bay.

Si gaar ah deegaankaasi wuxuu u dhow yahay Goofgaduud-Buurey oo shalay ay dib ula wareegeen ciidanka xoogga dalka, kadib markii ay Shabaab dagaal ku qabsadeen 23-kii bishaan.

Deegaanka maanta lagu duqeeyey kooxda waxay shalay ka soo abaabuleen weerar culus oo ka dhacay duleedka degmada Waajid, halkaas oo dagaal maleeshiyaad badan looga dilay ay kula galeen ciidanka xoogga dalka iyo kuwa Itoobiya.

Wasaaradda amniga K/Galbeed, taliska qeybta 60-aad ee ciidanka xoogga dalka iyo wasaaradda gaashaandhigga XFS ayaa xaqiijiyey in duqeymihii maanta Al-Shabaab looga dilay uga yaraan 45 xubnood oo saraakiil iyo dagaalyahano isugu jira.

Sidoo kale masuuliyiin ka tirsan Koonfur Galbeed waxay sheegeen in dagaalyahanada maanta laga dilay Al-Shabaab ay ku jiraan xubno badan oo ajaanib ah, inkastoo aan la shaacin tiradooda rasmiga ah.

Dhulka ay duqeymahaasi ka dhaceen waa howd ay aad u deegaameysteen Al-Shabaab, sida uu VOA u sheegay taliyaha qeybta 60-aad ee ciidanka xoogga dalka.

Diyaaradaha geystay duqeymahaas waxaa laga leeyahay dalka Mareykanka, wuxuuna deegaanka la duqeeyey u dhowyahay Goofgaduud oo shalay ay qabsadeen ciidanka xoogga dalka.

Kooxda maanta lagu duqeeyey deegaanka Ceeldhuun Adeegow ayaa shalay weerar ku soo qaaday garoonka diyaarada ee degmada Waajid, halkaas oo looga dilay ugu yaraan 25 xubnood, oo 5 ka mid ajaanib ahaayeen.