Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa ayaa si adag uga hadlay dagaalkii galabta ka dhacay degmada Hawl-wadaag, kaas oo u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo ciidamada ilaalada u ah Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Odowaa ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh dusha u saaray mas’uuliyadda weerarkii galabta, isagoo sheegay in tallaabadan ay caddeyn u tahay sida uu damiciisa kursiga uga indho tiray xaaladda taagan.

“Weerarka galabta uu soo qaaday Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday waxa uu daliil u yahay in damaciisu indha tiray, diyaarna u yahay dadka u laayo muddo kororsiga gardarrada ah ee uu kaligiis wato,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa.

Waxa uu intaas ku sii daray: “Wixii soo gaara ugaaska beesha Murusade, madaxda halkaas joogta iyo shacabkaba waxaa mas’uuliyaddeeda qaadaya Xasan Sheekh Maxamuud.”

Odowaa iyo Madaxweyne Xasan Sheekh oo hore saaxiibo dhow u ahaa ayaa isku khilaafay hanaanka doorashooyinka dalka iyo wax ka beddelka dastuurka, kadib markii madaxweynuhu ku adkeystay in dastuurka cusub uu dhaqan-gal yahay.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa doonaya in dalka laga qabto doorasho qof iyo cod ah, taas oo hore uga dhacday gobolka Banaadir iyo dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, isla markaana uu haatan doonayo in maamullada kale lagu soo doorto hanaankaas, iyadoo muran badan uu ka taagan yahay.

Madaxweynaha oo dhowr jeer sheegay inuu diyaar u yahay inuu la fariisto mucaaradka ayaan weli wax tanaasul ah ka muujin qorshihiisa doorashooyinka, taas oo sii adkaysay xaaladda murugsan ee siyaasadeed.

Si kastaba, xiisaddan oo haatan u muuqata inay isu rogtay gacan-ka-hadal ayay si weyn uga digaysaa beesha caalamka, oo dooneysa in la gaaro xal loo dhan yahay, isla markaana marxaladda kala-guurka ah looga gudbo doorasho ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa ka hadlay iska horimaad galabta ka dhacay degmada Howlwadaag ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan agagaarka hoyga uu degmadaas ka degan yahay Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre.

Dagaalka ayaa sababay dhimasho, dhaawac iyo cabsi xooggan oo soo wajahday dadka shacabka ah ee ku nool xaafadaha ku dhow goobta uu iska horimaadku ka dhacay.

Afhayeenka Booliska Soomaaliyeed, G/le Cabdifataax Aadan Xasan, oo qabtay shir jaraa’id oo degdeg ah, ayaa sheegay in dagaalku bilowday kadib markii kooxo uu ku tilmaamay “maleeshiyaad hubeysan” ay weerar ku qaadeen bar-kantarool ay ku sugnaayeen ciidamada booliska.

“Taliska Booliska Soomaaliyeed wuxuu u caddeynayaa bulshada Soomaaliyeed in galabta 5:00 galabnimo, ciidanka booliska oo gudanaya waajibaadkiisa shaqo, kuna sugnaa bar-kantarool, ay soo weerareen koox maleeshiyaad ah oo u abaabulan qaab lid ku ah nabadgelyada ummadda Soomaaliyeed,” ayuu yiri Afhayeenka Booliska.

Wuxuu sheegay in ciidamada booliska ay ka jawaabeen weerarkaasi, isla markaana ay qaadeen tallaabo uu ku sheegay mid sharciga waafaqsan.

“Ciidanka Booliska Soomaaliyeed oo gudanaya waajibaadkiisa shaqo ayaa ka jawaabay falkii guracnaa ee maleeshiyaadkaasi kusoo weerareen. Boolisku tallaabo sharciga waafaqsan ayuu ka qaaday kooxihii weerarka kusoo qaaday goobtaas,” ayuu yiri Cabdifataax Aadan Xasan.

Afhayeenka ayaa intaas ku daray in kooxihii weerarka qaaday aysan u kala soocin ciidamada ammaanka iyo dadka shacabka ah, taas oo uu sheegay inay muujineyso in ujeedkoodu ahaa carqaladeynta amniga magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, wuxuu sheegay in wixii galabta dhacay looga gol lahaa in lagu qalqal geliyo nabadgelyada caasimadda, xilli uu sheegay in Muqdisho ay muddooyinkii dambe ka nasatay falal amni darro oo ay geysan jireen kooxaha argagixisada.

Dagaalka galabta ayaa, sida ay wararku sheegayaan, dhexmaray ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ah Xasan Cali Kheyre. Labada dhinac ayaa isu adeegsaday rasaas xooggan, taasoo cabsi gelisay dadka ku nool xaafadaha ku dhow halka uu iska horimaadku ka socday.

Xasan Cali Kheyre ayaa dhankiisa sheegay in isaga iyo Ugaaska beesha Murusade la geliyay xaalad halis ah, xilli uu kulan kula jiray odayaasha dhaqanka. Ma jiro war madax-bannaan oo si buuxda u xaqiijinaya khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay dagaalka.

Afhayeenka Booliska ayaa sidoo kale digniin adag u diray dhinacyada siyaasadeed ee abaabulaya bannaanbax ay sheegeen inuu berri ka dhacayo magaalada Muqdisho, kaas oo looga soo horjeedo waxa mucaaradku ku tilmaamayaan muddo kororsi loo sameeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

“Ciidanka Booliska Soomaaliyeed umadda Soomaaliyeed uguma wakiil aha la dagaallanka cudurrada faafa, balse waxay u jiraan ilaalinta nabadgelyada iyo kala dambeynta,” ayuu yiri Afhayeenka.

Wuxuu intaas raaciyay: “Qof kasta ama koox kasta, magac kasta ha lahaadeene, haddii ay dhibaateynayaan nabadgelyada ummadda Soomaaliyeed, waxaa laga qaadayaa tallaabo sharciga waafaqsan.”

Xaaladda magaalada Muqdisho ayaa caawa gashay jawi kacsan, iyadoo ciidamo badan oo dowladda ka tirsan lagu arkayo waddooyinka muhiimka ah iyo xaafadaha ay deggan yihiin qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

Isu socodka qeybo ka mid ah magaalada ayaa xaddidan, waxaana dadka shacabka ah soo food saaray cabsi iyo welwel la xiriira xiisadda siyaasadeed iyo dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda caasimadda.

Kooxaha mucaaradka ayaa doonaya inay maalinta berri ah dhigaan dibadbax ay uga soo horjeedaan muddo kororsiga ay ku eedeynayaan dowladda federaalka. Dowladda ayaa sheegtay inay ogolaatay in dibadbaxu ka dhaco saddex goobood oo cayiman, balse mucaaradka ayaa diiday xaddidaaddaas, iyagoo ku adkeysanaya in la siiyo xorriyad buuxda oo ay ku muujiyaan aragtidooda siyaasadeed.

Xiisadda ayaa timid xilli khilaafka siyaasadeed ee ka dhashay arrimaha doorashooyinka iyo muddada xilka dowladda uu sii xoogeysanayo, waxaana dhacdadii Howlwadaag ay sare u qaaday cabsida laga qabo in muranka siyaasadeed uu isu beddelo xaalad amni oo ka ballaaran.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre oo ka hadlay dagaalkii galabta ka dhacay Muqdisho ayaa sheegay in la soo weeraray isaga iyo Ugaaska cusub ee beesha Murusade.

Kheyre ayaa sheegay in weerarkaasi uu ahaa isku-day lagu doonayay in lagu dilo isaga iyo Ugaas Cabdirisaaq oo dhawaan la caleemo saaray.

“Annaga oo shir kula jirna Ugaaska beesha Murusade iyo odayaasha dhaqanka ayaa waxaa weerar nagu soo qaaday ciidan ka amar qaata taliska uu hoggaamiyo Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday,” ayuu yiri Kheyre oo ka hadlay dagaalkii maanta.

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa sheegay in khasaare kasta oo ka dhasha falkan ay mas’uuliyaddiisa qaadi doonto dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo uu ugu yeeray “Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday.”

“Khasaare kasta oo ka dhasha falkan waxaa mas’uuliyaddiisa qaadaya Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday ee na soo weeraray annaga oo diyaargarow ugu jirna bannaanbaxa nabadeed ee berri noo muddaysan,” ayuu yiri Kheyre.

Ugu dambeyn, wuxuu Alle uga baryay inuu u naxariisto dadkii ku dhintay iska horimaadka, isla markaana uu caafimaad degdeg ah siiyo kuwii ku dhaawacmay.

Xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Muqdisho ayaa sii korortay saacadihii u dambeeyay, iyadoo mucaaradku magaalada ku soo bandhigay awood ciidan, halka dhinaca kale ay socdaan dadaallo lagu doonayo in xaaladda lagu dejiyo wada-hadal.

Siyaasiyiin iyo shaqsiyaad dhex-dhexaadinaya labada dhinac ayaa sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay diyaar u tahay wada-hadal, haddii mucaaradku ka laabto qorshaha bannaanbaxa isla markaana ay dib ugu noqdaan aagga xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Muqdisho oo ay hore uga soo guureen.

Hase yeeshee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku adkaystay inay sii wadi doonaan qorshahooda bannaanbaxa, iyagoo sheegay inay diyaar u yihiin wada-hadal, balse aysan ka tanaasuli doonin isu-soo-baxa weyn ee ay qorsheeyeen in berri lagu qabto nawaaxiga Villa Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in dagaal culus uu ka socdo afaafka hore ee hoyga Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre, iyadoo xaaladda amni ee halkaasi ay aad u kacsan tahay.

Sida ay sheegayaan ilo kala duwan, iska horimaadka ayaa u dhexeeya ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ah Xasan Cali Kheyre, waxaana si weyn looga maqlayaa aagga guriga dhawaaqa rasaasta iyo hubka culus.

Goob-joogayaal ayaa sheegay in ciidamada labada dhinac ay isku adeegsanayaan hub kala duwan, taasoo sababtay cabsi soo wajahday dadka ku nool xaafadaha ku dhow halka uu dagaalku ka socdo.

Ka hor inta uusan dagaalku qarxin, guriga Xasan Cali Kheyre waxaa ka socday kulamo ay lahaayeen mucaaradka iyo odayaasha dhaqanka, xilli mucaaradka wado qaban-qaabada banaanbax ballaaran oo ka dhan ah dowladda.

Xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Muqdisho ayaa sii korortay saacadihii u dambeeyay, iyadoo mucaaradku magaalada ku soo bandhigay awood ciidan, halka dhinaca kale ay socdaan dadaallo lagu doonayo in xaaladda lagu dejiyo wada-hadal.

Siyaasiyiin iyo shaqsiyaad dhex-dhexaadinaya labada dhinac ayaa sheegay in Dowladda Federaalka ay diyaar u tahay wada-hadal, haddii mucaaradku ka laabto qorshaha banaanbaxa isla markaana ay dib ugu noqdaan aagga xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Muqdisho oo ay hore uga soo guureen.

Hase yeeshee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku adkaystay inay sii wadi doonaan qorshahooda banaanbaxa, iyagoo sheegay inay diyaar u yihiin wada-hadal balse aysan ka tanaasuli doonin isu-soo-baxa weyn ee ay qorsheeyeen in berri lagu qabto nawaaxiga Villa Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka Gobolka Banaadir oo awaamiir culus kasoo saaray banaanbaxyada mucaaradka ee lagu wado inay berri ka dhacaan magaalada Muqdisho ayaa u asteeyay saddex goobood oo ku yaalla caasimada.

Kulan deg-deg ah oo uu guddoomiyay duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa go’aankan lagu gaaray, iyada oo amniga dibadbaxayaash ay sugayaan ciidamada dowladda.

Goobaha banaanbaxyada loo asteeyay waxay kala yihiin garoonka kubadda cagta ee Injineer Yariisow ee degmada Cabdicasiis, garoonka kubadda cagta Stadium Muqdisho ee degmada Warta Nabadda iyo garoonka kubadda cagta Jaamacaha ee degmada Hodan.

Afhayeenka Gobolka oo faah-faahiyay go’aannada soo baxay ayaa shaaca ka qaaday in aan dibadbaxayaasha loo ogoleyn hub, balse ay si nabad ah ku dibadbixi karaan.

“Waxaa waajib ah in banaanbaxyada ay noqdaan kuwa nabadeed oo suurtageliya in dadku ay si xor ah oo xasilooni ah ay aragtidooda usoo gudbiyaan,” ayuu yiri Afhayeenka Maamulka Gobolka Banaadir.

Sidoo kale wuxuu ku daray “Waxaa reeban in la isticmaalo hub iyo agab kale oo qatar ku ah amniga iyo xasiloonida caasimada ee dadaalka badan la geliyay”.

Go’aannada kasoo baxay maamulka gobolka ayaa kusoo aadayo, iyada oo saaka mucaaradka ay sheegeen in aysan ogolaan doonin in loo xadido goobaha ay ku qabsanayaan mudaharaadyada, sida uu shaaciyay Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Mucaaradka oo hadda wadda abaabulkii ugu dambeeyay ayaa ku andacoonaya in dareenkooda ah si nabad ah ku muujinayaan, waxayna diidan yihiin muddo kororsiga halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo barakicinta shacabka magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergo uu soo diray Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa goordhow gaaray guriga uu Sheekh Shariif Sheekh Axmed ka dagay agagaarka xeebta Liido ee magaalada Muqdisho, halkaas oo uu ka socdo abaabulka dibadbaxa mucaaradka.

Ergada ayaa waxaa hoggaaminayo Ugaas Maxamuud Cali Ugaas, waxaana sidoo kale qayb ka ah xubno ay kamid yihiin Senator Cabdi Axmed Dhuxuloow (Dhagdheer), Xildhibaan Yuusuf Geelle Ugaas iyo mas’uuliyiin kale.

Sanator Dhagdheer oo dhex-dhexaadintan uu wax ka waydiiyay Telefishinka Universal ayaa si kooban uga warbixiyay ujeedkooda, xili uu sii galayay hoyga uu dagay Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

“Haa ergo ayaan u nimid,” ayaa ku jawaabay Senator Cabdi Axmed Dhuxuloow (Dhagdheer) oo kamid ah xubnaha ka socda Xasan ee u tegay Sheekh Shariif.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in haatan ay labada dhinac u socdaan wad-hadallo ku aadan sidii loo dajin lahaa xaaladda, maadaama dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo laga dareemayo gudaha magaalada Muqdisho.

Mucaaradka ayaa weli ku adkeysanaya in dibadbaxooda ay qabsadaan berri oo Khamiis ah, halka dowladdana ay rabto in lagu qabto meelo gaar oo loo cayimay.

“Meel naloo xadidaayo oo aan ogolnahay ma jirto annaga wax colaad ah oo aan hurineyno malaha mudaharaadka berri waayay, wuxuuna noogu dhacayaa si nabad ah. Wax wada-hadal ah marnaba kama galeyno sida aan u mudaharaadeyno iyo sida aan xuquuqdeenna u muujineyno,,” ayuu goor sii horeysay yiri Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Xaaladdan soo korortay ayaa keentay in caasimada si weyn looga dareemo dhaq-dhaqaaq ciidan oo cabsi ku beeray dadka deegaanka, iyada oo sii kordhayaan digniinaha laga bixinayo in dagaal uu ka dhex qarxo labada dhinac.

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiga Cali Cabdullaahi Cosoble ayaa qoraal kulul oo uu soo dhigay bartiisa Facebook ku weeraray dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee ay hoggaamiyayaasha mucaaradka ka wadaan magaalada Muqdisho, isaga oo ku eedeeyay inay wadaan abaabul horseedi kara qalalaase iyo dagaal ka dhaca caasimadda.

Cosoble ayaa qoraalkiisa si gaar ah ugu hadlay doorka Senator Cabdiraxmaan Faroole ee olalaha ka socda Muqdisho iyo sida Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame u fulinayaan qorshihiisa, sida uu hadalka u dhigay.

“Sen C/raxmaan Faroole gacan baan kuu taagay. Waxaan ogaaday inaad Hawiye iiga aqoon badan tahay oo ay suurtagal tahay inuu mashruucaadii ka hirgalo Xamar,” ayuu Cosoble ku yiri qoraalkiisa.

Hadalkan ayaa yimid xilli ay magaalada Muqdisho ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo ay wadaan hoggaamiyayaasha mucaaradka, kuwaas oo ka soo horjeeda qorshaha dowladda ee doorashooyinka iyo arrimaha dastuurka, islamarkaana isku dayaya in rabshado ay ka dhacaan caasimadda, si ay ugu qasbaan madaxweynaha in uu ka laabto muddo kororsiga.

Cabsi laga qabo qalalaase

Cali Cosoble ayaa qoraalkiisa ku sheegay in uu dareemay in hadallo hore oo laga sheegayay awoodda mucaaradka Muqdisho ay hadda u muuqdaan kuwo dhaqan galaya.

“Wuxuu dareen i galay markii ka dhiidhin kari waayeen warkaagii ahaa ‘Shariifka iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur beynu heysanaa oo ka adeegsan doonaa Xamar’,” ayuu yiri, isaga oo tixraacaya Faroole.

Inkasta oo Cosoble uusan soo bandhigin caddeyn rasmi ah oo muujineysa in mucaaradku qorsheynayo dagaal, haddana qoraalkiisa ayaa muujinaya walaaca sii kordhaya ee laga qabo in khilaafka siyaasadeed ee Muqdisho uu ka gudbo hadal iyo bannaanbax, una wareego xaalad amni.

Mucaaradka ayaa dhowaan kordhiyay cadaadiska ay saarayaan dowladda federaalka, iyagoo ku eedeynaya inay ku fashilantay heshiis siyaasadeed oo laga gaaro doorashooyinka, dastuurka iyo hannaanka awood-qeybsiga.

Dowladda iyo taageerayaasheeda ayaa dhankooda ku eedeynaya qaar ka mid ah hoggaamiyayaasha mucaaradka inay adeegsanayaan kicin siyaasadeed iyo abaabul beeleed si ay cadaadis uga abuuraan Muqdisho.

Qoraalka Cali Cosoble ayaa dood weyn ka dhaliyay baraha bulshada, maadaama uu si toos ah u taabtay xiriirka ka dhexeeya hoggaamiyayaasha mucaaradka, siyaasiyiinta Puntland iyo saamaynta ay kooxahaas ku yeelan karaan xaaladda Muqdisho.

Cosoble ayaa sidoo kale qoraalkiisa ku sheegay in kalsoonida siyaasadeed ee noocan ah ay inta badan “qabato” marka la dareemo in awoodaha dibadda iyo siyaasiyiin gudaha ah ay isku dayaan inay magaalada u adeegsadaan dano gaar ah.

Muqdisho ayaa horey u soo martay xaalado siyaasadeed oo si degdeg ah ugu beddelay gacan ka hadal, gaar ahaan 2021, markii madaxweyne Farmaajo uu sameystay muddo kororsi laba sano ah, waxaana hadda indhaha lagu hayaa tallaabada xigta ee ay qaadi doonaan dowladda federaalka iyo hoggaamiyayaasha mucaaradka.

Farriinta Cosoble ayaa ku dhammaatay digniin siyaasadeed oo uu ku muujiyay in Muqdisho aysan noqon karin meel lagu tijaabiyo mashruuc siyaasadeed oo cid gaar ah wadato, isagoo yiri: “Cid kastoy ogow Xamar rag iyo Rabbiba iney leedahay.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha mucaaradka ayaa jawaab kulul ka bixiyay hadalka kasoo yeeray dowladda ee ku aadan in dibadbaxooda loo qorsheeyay saddex meelood, balse aan la shaacin magacyadooda, sida uu goor sii horreysay sheegay guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda Maamulka Gobolka Banaadir, Mudane Maxmed Axmed Diiriye (Yabooh).

Guddoomiye Yabooh ayaa shaaca ka qaaday in dowladdu ogoshahay mudarahaadka, balse waxa uu tilmaamay in mucaaradka ay dadka usoo baxaya ay kula  hadli karaan goobaha ay dowladda u qorsheysay dibadbaxa.

“Dowladda banaanbaxa ma diidin waana ogoshahay waa la cayimay goobaha ay isugu tegi karaan waa saddex meelood haddaba meelahaas lagu banaanbaxaayo ayaa la rabaa in nimanka mucaaradka ay tagaan oo bulshada usoo baxdana ay kula hadlaan,” ayuu yiri Guddoomiye Yabooh.

“Banaanbax hub laga daba sito oo qoryo lagu waardiyeynaayo ma banaanbaxaa? waa fowdo sideedaba hana ogolaanina,” ayuu sii raaciyay.

Intaas kadib waxaa soo jawaabay Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya, kana mid ah mucaaradka, gaar ahaan Xisbiga Himilo Qaran ee Sheekh Shariif, isaga oo sheegay in aysan ogolaan doonin in banaabaxooda loo xadido goobo gaar ah, wuxuuna ku adkeystay in berri oo Khamiis ah uu dhacayo mudaharaadka oo ka dhan ah dowladda dhexe.

Cabsida laga qabo in dagaal uu qarxo

Inkastoo dowladda Soomaaliya ay sheegtay inay diidan tahay banaabax lagu ilaalinayo hub ayaa haddane Xildhibaan Jeesow wuxuu hoos u dhigay walaaca laga qabo dhaq-dhaqaaqyada iska soo horjeedo ee haatan socda inay isku beddelaan gacan ka hadal, wuxuuna sheegay in dhankooda aysan wadin wax colaad ah, isla markaana ay si nabad ah u baxanaanbixi doonaan.

“Meel naloo xadidaayo oo aan ogolnahay ma jirto annaga wax colaad ah oo aan hurineyno malaha mudaharaadka berri waayay, wuxuuna noogu dhacayaa si nabad ah,” ayuu yiri Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray in aysan wax gorgortan ah ka geli doonin goobaha uu ka dhacayo dibadbaxa, sidii horay u dhacday oo kale.

“Wax wada-hadal ah marnaba kama galeyno sida aan u mudaharaadeyno iyo sida aan xuquuqdeenna u muujineyno,” ayuu mar kale yiri Xildhibaanka.

Si kastaba, Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan mucaaradka ay dhaq-dhaqaaqyo ka wadaan Muqdisho, iyaga oo isku kala qaybiyay qaar kamid ah degmooyinka Gobolka Banaadir oo ay ka bilaabeen abaabulka dibadbaxooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda ee Gobolka Banaadir, Maxamed Axmed Diiriye (Yabooh) oo la hadlay warbaahinta ayaa caddeeyay mowqifka dowladda ee ku aadan dibadbaxa la filayo in berri mucaaradka ay ku qabtaan magaalada Muqdisho.

Yabooh ayaa shaaca ka qaaday in dowladdu ogoshahay mudarahaadka, balse loo qorsheeyay saddex goobood oo aan la shaacin magacyadooda, kuwaas oo uu tilmaamay in mucaaradka ay kula hadli karaan taageerayaashooda.

Guddoomiye ku xigeenka ayaa sidoo kale xusay in aan hub la ogoleyn, isla markaana dowladda ay iyadu xaqiijineyso amniga madaxdii hore iyo shacabka soo banaanbaxayo, sida uu hadalka u dhigay.

“Dowladda banaanbaxa ma diidin waana ogoshahay waa la cayimay goobaha ay isugu tegi karaan waa saddex meelood haddaba meelahaas lagu banaanbaxaayo ayaa la rabaa in nimanka mucaaradka ay tagaan oo bulshada usoo baxdana ay kula hadlaan,” ayuu yiri Guddoomiye Yabooh.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Banaanbax hub laga daba sito oo qoryo lagu waardiyeynaayo ma banaanbaxaa? waa fowdo sideedaba hana ogolaanina”.

Dhanka kale, wuxuu soo hadal qaaday arrimaha doorashooyinka dalka oo uu tilmaamay in sidii loogu talagalay ay u socdaan, isaga oo tusaale usoo qaatay doorashada Koonfur Galbeed ee loo ballansan yahay 10-ka bishan Juun.

“Dalkan waa socday doorasho ayuu u dhaqaaqay qof iyo cod ah waa aragteen bisha 10-keeda ayaa Baydhaba lagu ballansan yahay magaalooyinka kalena waa la socdaa,” ayuu mar kale yiri guddoomiye ku xigeenka amniga iyo siyaasadda Gobolka Banaadir.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan mucaaradka ay dhaq-dhaqaaqyo ka wadaan Muqdisho, iyaga oo isku kala qaybiyay qaar kamid ah degmooyinka Gobolka Banaadir oo ay ka bilaabeen abaabulka dibadbaxooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa xalay ciidamo badan oo wata gaadiidka dagaalka soo dhoobtay waddooyinka waa wayn ee magaalada Muqdisho iyo xaafadaha ay dagan yihiin xubnaha mucaaradka ee iyaguna dhaq-dhaqaaqyada ka wada caasimada.

Meelaha ciidamada la geeyay waxaa kamid ah degmada Cabdicasiis oo uu shalay u guuray Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo dagay guriga Cali Mahdi ee ku yaalla aagga xeebta Liido, halkaas oo sidoo kale lagu arkay ciidamo ilaalo ah oo iyaguna isku geedaamay halkaasi.

Sidoo kale, Raiisul wasaarihii hore ee dalka Mudane Xasan Cali khayre ayaa isuguna dagay degmada Howlwadaag, halkaas oo uu isna ka wado abaabul xooggan, sida ay muujinayaan muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ee Internet-ka.

Dowladda ayaa dooneyso inay ka hortegto dibaxbaxa mucaaradka ee berri loo ballansan yahay, halka Madasha Samatabixibta ay ku adkesaneyso inay qabato mudaharaadka, si ay uu muujiyaan diidmadooda ku aadan muddo kororsi ha halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo barakicinta shacabka Muqdisho.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa durbo abuuray walaac xooggan, iyada oo laga digayo in labada dhinac ay is fara saaraan, isla markaana xaaladdu ay faraha ka baxdo.

Horay mucaaradka ayaa sidaan oo kale usoo qaban qaabiyay mudaharaadyo, balse fashilmay, kadib xeelad ay adeegsatay Villa Soomaalya.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso xiisadda labada dhinac oo salka ku haysa muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Dowladda Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo qoraal soo saaray ayaa ka hadlay dhaq-dhaqaaqa ay mucaaradka ka bilaabeen aagga xeebta Liido, gaar ahaan Mirinaayo oo uu maanta dagay Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Sheekh Axmed oo halkaas loogu geeyay Geel, kadib booqasho ay ugu tageen qaar kamid ah odayaasha dhaqanka beesha uu kasoo jeedo ee Agoonyar Gaabane.

Jaamac ayaa ku eedeeyay xubnaha mucaaradka inay doonayaan carqaladeynta amniga caasimada, gaar ahaan meelaha loo Dalxiis tago oo ay ku jiro xeeta Liido ee degmada Cabdicasiis

Sidoo kale, wuxuu ku eedeeyay inay ku xiran yihiin dalal shisheeye, ayna doonayaan inay lacago uga qaataan fawdo la geliyo dalka, sida uu hadalka u dhigay.

“Qoladii Beerka iyo kelida ariga Ajaanibtii xariga u heysey waxay ku xujeeyeen iyagoon Xamar xabad ka ridin in qarashka harsan loo soo fasaxeynin. Markaasaa waxay qoryo la soo aadeen magaalada meelihii loo soo damaashaad tageeyey oo ay ugu horeyso xeebta Liido,” ayuu yiri Jaamac.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray “Bal shacabkeygiyoow nimankaas maxaan ku tilmaanaa! Alla nimanku cadowsanaa oo horumarka Shacabka Muqdisho nebcaa!,”

Jawaabta dowladda ayaa kusoo aadeyso, iyada oo haatan mucaaradka ay wadaan abaabulkii ugu dambeeyay ee dibadbaxa ay iclaamiyeen 4-ta June, kaas oo ay sheegeen inay ku diidan yihiin muddo kororsiga halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo shacabka la barakicyay.

Arrintan ayaa uga sii dareysa xiisadda labada dhinac ee ka dhalatay is faham-waaga ka taagan hannaanka loo wajahayo doorashooyinka guud ee dalka.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso xiisadda labada dhinac oo salka ku haysa muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warsaxaafadeed kasoo baxay Hay’adda NISA ayaa waxaa lagu faah-faahiyay laba howlgal oo saacadihii u dambeeyay laga fuliyay deegaanno ka tirsan maamulka HirShabelle, kuwaas oo lagu beegsaday horjooge iyo maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Weerarrrada oo sidoo kale ay ka qayb-qaateen saaxibada caalamiga ah, isla markaana ka kala dhacay deegaannada Buq Aqbale iyo Masaajid Cali Gaduud ayaa lagu dilay horjoogihii qaraxyada Al-Shabaab ee Hiiraan iyo 28 kale.

Howlgalka koowaad oo ka dhacay aagga Masaajid Cali Gaduud ee gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa lagu beegsaday goob lagu aruuriyay illaa 70 xubnood oo loo diyaarinayay weerarro qorsheysan, iyada oo laga dilay ugu yaraan 23 xubnood, kadib xog ay NISA ka heshay goobta la’isugu geeyay ragggaasi.

Sidoo kale, howlgalka labaad oo ka dhacay deegaanka Buq Aqable ayaa lagu dilay 5 dhagarqabe iyo horjoogihii qaraxyada Al-Shabaab ee gobolka Hiiraan, kaas oo magaciisa lagu sheegay Cabdiraxmaan oo magaciisa afgarashada uu yahay (Cabdi Mudalib).

Horjoogahan ayaa si gaar ah loogu eedeeyay inuu ku lug lahaa abaabulka iyo maleegidda falal argagixiso oo ka dhacay degmooyinka Buuloburde iyo Jalalaqsi.

Hay’adda NISA ayaa shaaca ka qaaday in ay sii wadi doonto beegsiga kooxda, isla markaana ay ka hortageyso isku day kasto oo ay kooxda ku dooneyso inay kusoo abaabusho weerarro ay ku carqaladeyneyso amniga iyo xasiloonida dalka.

“Howlgalladan qorsheysan ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee lagu ciribtarayo Khawaarijta, si loo xaqiijiyo amniga iyo xasiloonida shacabka Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri warka qoraalka ah ee kasoo baxay NISA.

Maalmihii u dambeeyay ciidamada dowladda Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah ayaa kordhiyay howlgallada iyo duqeymaha lagu beegsanayo maleeshiyada Al-Shabaab ee weli ku sugan qaybo badan oo kamid ah dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Odayaasha Dhaqanka ee Beesha Agoonyar Gaabane ee uu kasoo jeedo Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa maanta Geelkii ugu horreeyay u geeyay mucaaradka, kuwaas oo bilaabay dhaq-dhaqaaqyo culus iyo abaabul ku aadan dibadbaxa ay iclaamiyeen 4 June.

Odayaasha oo tegay guriga uu maanta Sheekh Shariif ka dagay Mirinaayo ayaa ku wareejiyay neef Geel ah oo hordhac u ah xoolo nool oo illaa caawa loo gayn doono mucaaradka, sida ay innoo sheegeen ilo wareedyo xilkas ah.

Sidoo kale, odayaasha Aqoonyar Gaabane ayaa kulan gaar ah la yeeshay Sheekh Shariif, wuxuuna ujeedka uu ahaa salaan iyo kala qarqaadasho.

Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Sheekh ayaa goor sii horreysay oo maanta degay guriga Madaxweynihii hore ee Cali Mahdi oo ku yaalla aagga xeebta Liido, halkaas oo uu sidoo kale xisbigiisu ka furan doono xarun cusub, si uu isugu ballaariyo dhanka waqooyi ee Muqdisho.

Sawirro laga soo qaaday dhismahan oo kamid ah kuwa ugu dhaadheer ee caasimada ayaa muujinayo in durbo lagu xardhay boorka Xisbiga Himilo Qaran, waxaana sidoo kale la filayaa in la qabto munaasabadda daah-furka.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in xubnaha kale ee mucaaradka ay iyaguna isku kala qaybin doonaan xaafadaha magaalada Muqdisho, sida Seybiyaano iyo meelo kale oo kamid ah bartamaha caasimada, iyada oo ujeedka uu yahay isku diyaarinta dibadbaxa ay mucaaradka iclaamiyeen 4-ta bishan, kaas oo lagu diidan yahay muddo kororsiga halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo barakicinta qaar kamid ah shacabka magaalada Muqdisho.

Arrintan ayaa muuqata mid ay mucaaradka ku aas-aasayaan Badabaado cusub si lamid ah Badbaadadii Qaran ee lagu wajahay Madaxweynihii hore ee Maxamed Cabdullahi Farmaajo, taas oo Geel badan lagu wareejiya xilligaas, maadaama ciidamo badan ay ka dhex abaabuleen magaalada Muqdisho.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso xiisadda labada dhinac oo salka ku haysa muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka dalka.

Gaarisa (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Gobolka Waqooyi Bari ayaa sheegaya in maanta maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab ay weerarro ku qaadeen xeryo ay ciidanka Kenya ku leeyihiin aagga magaalada Gaariga, halkaas oo ay sidoo kale ku dagaalameen labada dhinac.

Weerarrada oo is xigay ayaa waxaa lagu beegsaday laba xero oo ciidanka ay ku lahaayeen deegaanka Boodaaye oo hoostaga Gaarisa, iyada oo kadib dagaal toos ah uu dhex-maray Al-Shabaabka weerarka soo qaaday iyo Kenya.

Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in dagaal xooggan uu meesha ka dhacay, isla markaana labada dhinac ay isku adeegsadeen hubka noocyadiisa kala duwan, balse aysan xaqiijin karin inta uu gaarsiisan yahay khasaaraha rasmiga ah.

Al-Shabaab oo bayaan soo saartay ayaa guullo waa wayn ka sheegatay dagaalka, waxayna shaacisay in weerarrada ay u dhaceen sidii loo qorsheeyay, isla markaana ay muddo kooban dagaalyahannooda ay la wareegeen xeryahaas, sida ay hadalka u dhigeen.

Dhanka kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaca milatariga Kenya oo ku aadan dagaalka ka dhacay deegaanka Boodaaye ee ay guusha ka sheegatay kooxda Al-Shabaab, waxaana weli xaaladdu ay tahay mid kacsan.

Kooxda ayaa muddooyinkan kordhisay weerarrada ay ka fulineyso gudaha dalka Kenya, waxaana ay ahayd todobaadkii hore markii ay qarax miino oo ka dhacay duleedka Dhadhaab ay ku dishay 4 askari oo uu ku jiro sarkaal sare, halka ay ku dhaawacmeen 11 kale oo saarnaa gaari ku socdaalayay halkaasi.

Weerarradan ayaa ku soo aadaya, xilli dhankooda ciidamada Kenya ay kordhiyeen roondooyinka amni ee ka dhanka ah Al-Shabaab, si ay uga hortegaan suurtagalnimada qaraxyo iyo weerarro ka dhaca xadka labada dal.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa mar kale u guuray xaafadda Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis, halkaas oo uu si rasmi ah u dagi doono, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareeyo xilkas ah.

Shariif ayaa si gaar ah u dagay guriga Madaxweynihii hore ee Cali Mahdi oo ku yaalla aagga xeebta Liido, halkaas oo uu sidoo kale xisbigiisu ka furan doono xarun cusub, si uu isugu ballaariyo dhanka waqooyi ee magaalada Muqdisho.

Sawirro laga soo qaaday dhismahan oo kamid ah kuwa ugu dhaadheer ee caasimada ayaa muujinayo in durbo lagu xardhay boorka Xisbiga Himilo Qaran, waxaana sidoo kale la filayaa in la qabto munaasabadda daah-furka.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in xubnaha kale ee mucaaradka ay iyaguna isku kala qaybin doonaan xaafadaha magaalada Muqdisho, sida Seybiyaano iyo meelo kale oo kamid ah bartamaha caasimada.

Ujeedka ugu wayn ayaa ah u dyaar garowga dibadbaxa ay mucaaradka iclaamiyeen 4-ta bishan, kaas oo lagu diidan yahay muddo kororsiga halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh iyo barakicinta shacabka Muqdisho.

Dhaq-dhaqaaqan cusub ayaa muujinayo in mar kale ay fooda is dari doonaan mucaaradka iyo dowladda, taas oo uga sii dari karto xiisadda haatan taagan.

Sidoo kale, ciidamada dowladda ayaa dhankooda wada dhaq-dhaqaaqyo, si ay uga hortagaan rabshado iyo falal amni darro oo ka dhaca gudaha magaalada Muqdisho oo haatan amnigeedu wanaagsan yahay.

Horay mucaaradka ayaa sidaan oo kale usoo qaban qaabiyay mudaharaadyo, balse fashilmay, kadib xeelad ay adeegtay Villa Soomaalya.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso xiisadda labada dhinac oo salka ku haysa muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimaha Guud ee Xarunta Qaran ee TUBSAN, Cali Yaasin Gurbe, ayaa loo doortay xubinnimada guddiga sare ee GCERF (Global Community Engagement and Resilience Fund), oo ah hay’ad caalami ah oo taageerta dadaallada lagu xoojinayo adkeysiga bulshada iyo ka hortagga xagjirnimada rabshadaha leh, waxaana kursigan muhiimka ah ay Dowladda Federaalka kala wareegtay Kenya oo horay u metaleysay Soomaaliya, taas oo ka dhigan inay soo ceshatay xubinnimadeeda GCERF.

Doorashadan ayaa ka dambeysay shir heer sare ah oo ay GCERF ku qabatay magaalada Geneva ee dalka Switzerland, kaas oo ay ka qeybgaleen madax iyo wakiillo ka socday dalal ku yaalla Afrika, Yurub, Aasiya iyo Bariga Dhexe.

Cali Yaasin Gurbe, Agaasimaha Guud ee TUBSAN ayaa xafiiska kala wareegay dhiggiisa Kenya, Kibiego Rotich, oo isku hayay metelaadda dalalka Soomaaliya, Kenya iyo Mozambique ee guddiga sare ee hay’adda GCERF.

Tallaabadan ayaa ka dhigeysa in Xarunta Qaran ee Tubsan ay door hoggaamineed ku yeelato madal caalami ah oo ka shaqeysa xoojinta adkeysiga bulshada iyo ka-hortagga xagjirnimada rabshadaha leh, iyadoo ay tahay markii ugu horreysay oo ay Soomaaliya ka mid noqotay hoggaanka hay’adda GCERF.

GCERF waa hay’ad caalami ah oo taageerta barnaamijyada lagu xoojinayo ka-qaybgalka bulshooyinka, adkeysiga iyo dadaallada lagu yaraynayo khatarta xagjirnimada rabshadaha leh, gaar ahaan waddamada ay saameeyeen colaadaha iyo caqabadaha dhanka dowladnimada.

Ku-biiritaanka Soomaaliya ee guddiga sare ee hay’adda ayaa loo arkaa mid muujinaysa kororka doorka dalka ee fagaarayaasha caalamiga ah ee la xiriira nabadda, amniga iyo xasilloonida bulshada, iyadoo Xarunta Qaran ee Tubsan ay hormuud ka tahay dadaalladaas.

Shirka xiga ee guddiga sare ee GCERF ayaa lagu wadaa in lagu qabto magaalada Tokyo ee dalka Japan.

Baydhaba (Caasimada Online) – Waxaa maanta si rasmi ah u bilaabanaya qabashada araajida musharrixiinta u tartamaysa xilalka guddoomiyaha Golaha Wakiillada maamulka Koonfur Galbeed iyo ku-xigeennadiisa, iyadoo doorashada guddoonka la qorsheeyay inay qabsoonto 4-ta bishan Juun, oo ku beegan maalinta Khamiista, sida uu hore u shaaciyay guddiga doorashooyinka.

Sidoo kale, maanta ayaa la filayaa in guddigu soo bandhigo liiska musharrixiinta buuxisay shuruudaha tartanka, taas oo caddeyn doonta tirada iyo magacyada xubnaha ku loollamaya xilalka guddoomiyaha Golaha Wakiillada iyo ku-xigeennadiisa.

Doorashada guddoonka baarlamaanka ayaa ah tallaabo muhiim u ah geeddi-socodka doorashooyinka Koonfur Galbeed, maadaama xubnaha la doorto ay hoggaamin doonaan fadhiyada lagu dooranayo madaxweynaha maamulkaas.

Jadwalka guddiga ayaa muujinaya in doorashada Madaxweynaha dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed la qabto 10-ka bishan Juun. Hase yeeshee, lama oga in jadwalkan uu isbeddel ku imaan karo, inkastoo guddiga doorashooyinka uu weli ku adkeysanayo waqtigii uu hore u shaaciyay.

5-ta iyo 6-da Juun ayaa loo qorsheeyay qabashada araajida musharrixiinta u tartamaya xilka Madaxweynaha Dowlad-Goboleedka Koonfur Galbeed, taas oo socon doonta muddo laba maalmood ah.

7-da Juun ayaa la shaacin doonaa liiska kama dambaysta ah ee musharrixiinta u tartamaya hoggaanka maamulka, halka 8-da Juun ay musharrixiintu jeedin doonaan khudbadahooda ololaha doorashada.

Dhinaca kale, Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa maanta magaalada Baydhaba tababar uga furay xildhibaannada cusub ee Golaha Wakiillada Dowlad-Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Tababarkan oo ku saabsan habraacyada doorashooyinka iyo sharciyada baarlamaanka ayaa waxaa furay Guddoomiye Ku-xigeenka Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha, Saadiq Abshir Garaad.