27.4 C
Mogadishu
Wednesday, June 17, 2026

Turkey to deploy private military contractors to Somalia

Ankara, Turkey – Turkey is reportedly planning to deploy a unit from the private military company SADAT to Somalia in the coming weeks, according to sources cited by the Horn Review research center.

This decision follows a formal request from Somali President Hassan Sheikh Mohamud, who was officially welcomed to Ankara last week and held a meeting with his Turkish counterpart, Recep Tayyip Erdogan.

The deployment aims to bolster the fight against the Al-Shabaab group, particularly in areas within the Middle and Lower Shabelle regions of central and southern Somalia.

According to the same sources, the Somali federal government has requested that up to three SADAT officers be assigned to lead operations against Al-Shabaab.

Their primary task will be to secure key urban and rural areas and ensure stability in the Shabelle Valley, a strategic area of significant security concern for the Somali government.

Beyond counter-terrorism operations, deploying SADAT is also expected to be part of Turkey’s strategic interests. Intelligence sources cited by Horn Review suggest that Turkey plans to establish a long-range missile testing site in the Middle Shabelle region, north of Mogadishu – a move indicative of the deepening military ties between Ankara and Mogadishu.

If this facility is confirmed, it would significantly increase Turkey’s strategic footprint in the region, solidifying its long-term presence in the Horn of Africa.

Turkey is not a new player in Somalia. Over the past decade, Ankara has become a close and crucial ally for Mogadishu, providing military training programs, infrastructure investment, and substantial financial aid.

The Turkish military base in Mogadishu remains one of the largest foreign military installations in Somalia and is a testament to Turkey’s commitment to being part of the country’s security architecture.

If the deployment of SADAT is confirmed, it will represent a significant new phase in Turkey’s defense and foreign policy in Africa.

SADAT – a private military contractor – is increasingly being compared to Russia’s Wagner Group, now known as “Africa Corps,” due to its clandestine operations and service to Ankara’s strategic interests.

SADAT specializes in military training, military consulting services, and participation in direct combat in areas where Turkey has interests. Its involvement in Somalia will further solidify Turkey’s role in African security.

The Horn Review report notes that this plan raises essential questions about the region’s evolving security landscape. While the Somali government has welcomed Ankara’s support, other influential regional and global powers may contend with this move.

Using private military companies in foreign policy also risks triggering competition among foreign powers vying for influence in the Horn of Africa.

Turkey’s growing influence within Somalia could potentially draw a reaction from regional states such as the United Arab Emirates, which is also actively involved in Somalia’s security affairs.

Similarly, Western nations closely monitoring the security situation in the Horn of Africa may scrutinize SADAT’s activities, given concerns about the transparency of private military companies and their alignment with the political interests of the states they represent.

As Turkey expands its security role in Somalia, Horn Review states that the coming months will be crucial in observing how SADAT’s presence will impact the fight against Al-Shabaab.

Whether this move will bring more excellent stability or complicate foreign military intervention in Somalia is a closely watched issue of significant regional strategic importance.

Somalia: Political quagmire fuels humanitarian abyss

The arid plains of Somalia, once a landscape of nomadic resilience, now bear witness to a harrowing spectacle: a nation where natural disasters and political malfeasance converge, creating a humanitarian abyss. In April 2025, the specter of starvation looms over 5.98 million people, including a staggering 1.6 million children teetering on the precipice of acute malnutrition. This catastrophe, as highlighted by recent reports from AP News, The Guardian, and Reuters, is not merely a consequence of relentless climate shocks, but a direct and damning indictment of entrenched political dysfunction. The very architecture of Somalia’s political landscape, riddled with clan rivalries, central-state tensions, and systemic corruption, has transformed a vulnerable population into a casualty of power.

The Political Architecture of Collapse

At the heart of Somalia’s instability lies its clan-based political system, a legacy that continues to fracture the nation. Patronage networks, deeply rooted in lineage, prioritize loyalty over competence, diverting crucial aid and coveted government positions to favored groups. This insidious practice leaves marginalized communities, often the most vulnerable, excluded from essential humanitarian relief, deepening the chasm of inequality. The federal model, intended to decentralize power, has instead devolved into a battleground of competing interests. Federal Member States (FMS) allegedly accuse Mogadishu of monopolizing aid and resources, effectively stalling service delivery. Overlapping authorities and a lack of clear demarcation have created a gridlock, exploited by regional leaders who seize power vacuums for personal gain. This political paralysis is further exacerbated by rampant corruption. International watchdogs estimate that up to 30% of aid funds are lost to embezzlement, a staggering figure that underscores the systemic rot. The recent U.S. aid freeze, justified as a measure against corruption, has inadvertently crippled the already fragile food and medical supply chains, leaving millions without vital assistance. Adding to the volatile mix is Ethiopia’s controversial Memorandum of Understanding (MoU) with Somaliland, a move that has escalated regional tensions and diverted critical attention from the burgeoning humanitarian crisis. Al-Shabaab, ever opportunistic, exploits this rift, portraying the Federal Government of Somalia (FGS) as weak and ineffective, and recruiting disillusioned nationals into its ranks.

The Human Cost

The human cost of this political quagmire is devastating. Internally Displaced Persons (IDPs), numbering 3.8 million, endure unimaginable suffering in overcrowded camps plagued by rampant sexual violence and a severe lack of clean water. The recent aid cuts have left these camps devoid of food, a stark reality underscored by the fact that only 12.4% of the 2025 Humanitarian Needs and Response Plan (HNRP)’s $1.42 billion appeal has been funded. Pastoralist communities, the backbone of Somalia’s rural economy, have been decimated by prolonged drought and escalating land conflicts. Livestock, their primary source of livelihood, has perished, pushing them into abject poverty. The early cessation of the 2024 Deyr rains has further exacerbated water scarcity, igniting violent grazing disputes. Children, the most vulnerable, are bearing the brunt of this crisis. An estimated 1.6 million children face acute malnutrition by mid-2025, a grim statistic that reflects the collapse of the healthcare system. Desperate families are resorting to child labor and early marriage as desperate measures for survival, sacrificing the future of their children for the sake of immediate sustenance.

International Failures

The international community, burdened by competing crises, has demonstrated a troubling degree of donor fatigue. The conflicts in Ukraine and Gaza have diverted crucial funding, leaving Somalia’s aid appeal critically underfunded. Geopolitical maneuvering by Gulf States and Turkey, prioritizing military investments over humanitarian aid, has further compounded the problem. The U.S. aid freeze, while intended to combat corruption, has inadvertently accelerated starvation rates, highlighting the complex and often unintended consequences of international interventions.

Al-Shabaab’s Exploitation

Al-Shabaab, a ruthless and opportunistic extremist group, thrives in the governance voids created by political dysfunction. They offer basic services and security in areas neglected by the FGS, gaining the trust and loyalty of vulnerable populations. They extort NGOs and siphon resources, diverting aid intended for the starving. They capitalize on clan divisions and exploit the nationalist anger over the Ethiopia-Somaliland deal, recruiting disenfranchised youth into their ranks. The group’s ability to exploit the political and humanitarian crisis underscores the urgent need for a comprehensive and multifaceted approach to addressing Somalia’s challenges.

A Path Forward

Breaking the cycle of despair requires a concerted and sustained effort. Governance reforms, including robust anti-corruption measures and equitable aid distribution, are paramount. A genuine national dialogue, aimed at reconciling the deep-seated disputes between the FGS and FMS, as well as the enduring clan rivalries, is essential for lasting peace. Restoring funding, coupled with stringent oversight mechanisms to prevent leakage, is crucial for addressing the immediate humanitarian needs. Long-term climate adaptation strategies, supporting pastoralist communities with drought-resistant initiatives, are vital for building resilience against future shocks.

Conclusion

Somalia’s crisis is not an inevitable tragedy; it is a man-made disaster. Without urgent political accountability, millions will remain trapped in a cycle of despair, their lives sacrificed on the altar of political expediency. The international community must prioritize human lives over geopolitical maneuvering, transcending short-sighted interests to avert a generational catastrophe. The time for decisive action is now, lest the cries of the starving and the suffering become a permanent lament in the heart of the Horn of Africa.

About the Author

Prof. Abdinasir Ali Osman is a highly respected senior researcher, consultant, and trainer with over 35 years of experience in the humanitarian, development, and institutional capacity-building sectors. His career spans across the private, public, and non-profit sectors, where he has played a critical role in shaping policies, building institutions, and implementing large-scale programs in Somalia and beyond.

As a leading expert in humanitarian, governance, peacebuilding, and development, Prof. Osman has dedicated his life to advancing local capacity, institutional resilience, and sustainable development. His work has influenced policy decisions, empowered young professionals, and strengthened governance frameworks in fragile and conflict-affected environments.

You can reach him through email: [email protected]

Dowladda oo shaacisay in baaritaanka shidaalka la…

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Batroolka iyo Macdanta, ayaa maanta shirkii Khamiis-laha ahaa ee golaha wasiirrada ku soo bandhigtay warbixin ku saabsan halka ay marayaan howlaha shidaal baarista ee socda iyo caqabadaha jira.

Wasaaradda ayaa warbixinteeda ku caddeysay in ka hor dhammaadka sanadkan 2025 la soo gabagabeyn doono shaqada baarista ee loo yaqaan (3D Seismic Survey).

Sidoo kale, wasaaradda ayaa warbixinteeda ku sheegtay in sanadkaan inta uusan dhamaan la qorsheynayo in la cayimo ‘goobaha shidaalku ceegaago, looguna gudbo heerka xiga ee qodaalka ceelasha shidaalka.’

Maraakiibta Turkiga ayaa weli ku jira badda Soomaaliya, kuwaas oo shidaal ka baaraya goobo ku aadan degmooyinka Hobyo iyo Ceeldheer ee gobollada Mudug iyo Galgaduud ee Galmudug.

Wasiirka Batroolka iyo Macdanta Dowladda Soomaaliya, Daahir Shire Maxamed, oo 10-kii bishii hore wareysi siiyey idaacadii la xiray ee VOA ayaa sheegay in 70% la dhameeyay sahminta shidaalka Soomaaliya, taas oo ka dhigan in badankeedu soo idlaatay shaqadii ka socotay badda Soomaaliya dhowrkii bilood ee lasoo dhaafay.

Wasiir Daahir Shire ayaa sheegay in Soomaaliya ay noqon karto mustaqbalka dhow dal helay shidaal aad u badan, isagoo rajo wanaagsan ka muujiyay sahminta socota inay wada guuleysan doonto, isagoo soo xiganaya injineerrada ku jira shaqada.

Dowladda Soomaaliya oo heshiis shidaal baaris kula jirta dowladda Turkiga ayaa sidoo kale albaabada u furtay dowlado kale oo Azerbaijan ay ku jirto, sidoo kale waxay xayeysiin u sameysay xirmooyin hor leh oo shidaal baaris ah, kuwaas oo u tartamayaan shirkado waaweyn oo caalami ah.

Kadib sahminta shidaalka maxaa xiga?

Marka ay soo dhammaato howsha sahminta, waxaa lagu dhaqaaqi doonaa qodista shidaalka, sida ay qorsheyneyso Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Badda Soomaaliya waxaa ku yaalla in ka badan 200 xirmo oo la rumeysan yahay inuu shidaal ka buuxo, kuwaas oo aan badankood sahmin lagu sameyn sababo la xiriira walaaca dhanka amniga iyo khilaafaadka ka jira dalka.

Horraantii sanadkii tegay ee 2024 ayay ahayd markii Soomaaliya iyo Turkiga gaareen heshiis lagu sahminayo shidaalka iyo macdanta kale ee badda ku jirta.

Dabayaaqadii isla sanadkaas, markabka baaritaanka ee Turkiga, Oruç Reis, ayaa soo gaaray dekedda Muqdisho, wuxuuna ruqaansaday goobaha loo arko inay ku habboon yihiin baarista, si loo sumadeeyo meelaha lagu arko kheyraadka la qorsheynayo in la soo saaro.

Marka la helo natiijo la isku halleyn karo, kadib ayaa la guda geli doonaa soo saarista shidaalka, sida uu dhigayo heshiiska Soomaaliya iyo Turkiga.

DF oo dalka ka cayrisay qunsulkii Sweden + Sababta

Stockholm (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa la sheegay inay dalka eriday Anna Saleem Högberg, oo aheyd qunsul iyo la-taliye sare oo u qaabilsan dowladda Sweden arrimaha iskaashiga horumarineed ee Soomaaliya, sida lagu sheegay warbixin uu daabacay wargeyska Global Bar Magazine oo soo xiganaya saraakiil Soomaali ah oo aan magacooda la shaacin.

Tallaabadan la tuhunsan yahay – oo aan weli aysan si rasmi ah u xaqiijin, dowladda Soomaaliya iyo tan Sweden toona – ayaa loo arkaa inay muujinayso khilaaf soo baxay oo dhaawici kara xiriirka guud ahaan wanaagsan ee labada dal ka dhexeeya.

Wargeyska fadhigiisu yahay magaalada Stockholm ayaa sheegay in go’aanka looga dhigay Ms. Högberg persona non grata – taas oo macnaheedu yahay qof aan laga rabin dalka – la gaaray bishii Maarso ee sanadkan.

Ilo xog-ogaal ah oo la hadlay wargeyska ayaa cayrinta ku sababeyey “xiriir aan wanaagsanayn” oo u dhexeeyey Högberg iyo xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamse Cabdi Barre. Warbixinta sidoo kale waxay sheegtay in Högberg lagu eedeeyey “inay sumcad-dil ku samaysay dowladda Soomaaliya.”

Weli wax war ah kama soo bixin xafiisyada rasmiga ah ee Muqdisho iyo Stockholm midna. Markii warbaahinta TT ee Sweden la xiriirtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Sweden iyo Hay’adda Iskaashiga Horumarinta Caalamiga ah ee “Sida” – oo ay Högberg madax ka tahay barnaamijyo muhiim ah – labaduba way ka gaabsadeen in ay arrintaas faallo ka bixiyaan.

Warbixintan la sheegay ayaa imanaysa xilli labada dal ay dhowaan ku tilmaameen xiriirkooda mid taariikhi ah oo dhow, iyadoo uu sii xoojiyey taageero horumarineed oo ballaaran oo Sweden siiso Soomaaliya, iyo jaaliyad Soomaaliyeed oo weyn oo ku nool gudaha Sweden. Sweden waxay ka mid tahay saaxiibada ugu muhiimsan ee caalamiga ah ee Soomaaliya, iyada oo ay deeqaha ay bixiso ay maraan hay’adda Sida.

Sanadka 2024, wadarta guud ee deeqda ay Sweden siisay Soomaaliya waxay gaartay ku dhowaad 664 milyan oo koron oo Iswidish ah (qiyaastii $63 milyan oo doolar), iyadoo diiradda la saarayo nabad-dhisid, dimuqraadiyad, xuquuqda aadanaha, caafimaadka, u adkaysiga isbeddelka cimilada, iyo xoojinta hay’adaha dowladda. Kulammo heer sare ah oo dhacay bishii Decembar 2023 ayaa mar kale xaqiijiyey ballanqaadka labada dhinac ee ku aaddan iskaashi istiraatiiji ah.

Ms. Högberg, oo ah La-taliye Sare iyo Madaxa Qaybta Iskaashiga Horumarinta Soomaaliya ee safaaradda Sweden – inkasta oo safaaraddu ay ku taallo magaalada Nairobi, haddana ay Soomaaliya ka howl-gasho – ayaa tan iyo 2022 hoggaaminaysay barnaamij ballaaran oo ay Sida ka fuliso gudaha Soomaaliya.

Waxay horey u soo qabatay xil la mid ah oo la xiriira deeqaha Sweden ee dalka Suudaan. Istaraatiijiyadda hadda ee Sida ee Soomaaliya waxay diiradda saaraysaa horumar waqti dheer ah iyo taageero bani’aadamnimo, iyadoo loo marayo hay’ado ay ka mid yihiin Qaramada Midoobay, ururrada samafalka, iyo iskaashi lala leeyahay hay’adaha dowladda Soomaaliya.

Iyadoo weli ay jirto aamusnaan rasmi ah, tallaabada lagu masaafuriyey diblumaasi sare – gaar ahaan mid gacanta ku haysa deeqaha horumarineed ee miisaanka leh – ayaa laga yaabaa inay dhibaato ku keento xiriirka diblomaasiyadeed, isla markaana ay abuuro walaac ku saabsan mustaqbalka barnaamijyada horumarineed ee socda.

Dowladda Soomaaliya waxay horey u masaafurisay diblumaasiyiin shisheeye, waxaana tusaale u ah ergay sare oo Qaramada Midoobay u joogay Soomaaliya oo la masaafuriyey sanadkii 2019, kadib markii lagu eedeeyey inuu faragelin ku sameeyey arrimo gudaha ah.

Loollan salka ku haya qabiil oo ka dhex qarxay hoggaanka sare ee kooxda Al-Shabaab

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Loollan awoodeed oo salka ku haya qabiil ayaa laga yaabaa inuu kala furo hoggaanka al-Shabaab, sida ay ilo-wareedyo amni oo xog-ogaal ah u sheegeen Caasimada Online.

Bartamaha khilaafkaas waxaa sal u ah kala qeybsanaan daran oo u dhaxeysa hogaamiyaasha ka kala tirsan beelaha Dir iyo Hawiye ee kooxda.

In kasta oo kooxda muddo dheer ay si dadban u maamulayeen hogaamiyaal beesha Dir kasoo jeeda, gaar ahaan kuwa ka yimid gobolka Somaliland—kuwaas oo uu ugu caansan yahay hoggaamiyaha hadda talada haya Axmed Diiriye, loona yaqaan Abu Cubeyda, beddelkii hoggaamiyihii hore Axmed Godane “Abu Zubeyr”—wajiga dadweyne ee kooxda waxaa inta badan matalayey shaqsiyaad caan ah oo ka soo jeeda beesha Hawiye: Cali Dheere, Mahad Karate, iyo Yuusuf Kabakudukade.

Hoggaanka al-Shabaab oo dhiirrigelin ka helay soo laabashadii Taliban ee Afghanistan iyo isbeddelkii siyaasadeed ee ururka Hayaat Tahrir al-Shaam ee Suuriya, ayaa bilaabay inuu sahmiyo dariiq u beddelan argagixisanimada oo ku wajahan maamul iyo xukun.

Hase yeeshee, halkii ay ka mideyn lahaayeen hadafkooda, kooxda waxa ay dhexda kaga dhacday khilaaf gudaha ah—arrin muujinaysa nooc ka mid ah cawaaqibta fikradaha xagjirka ah ee ay sanado badan ku cabburiyeen shacabka Soomaaliyeed.

Hammigooda siyaasadeed wuxuu si cad u muujiyay khilaafaadka hoose ee kooxda ka dhex jiray, isagoo iftiimiyay dillaacyo qoto dheer oo ku lammaan kala duwanaanshahooda ideolojiyadeed iyo qabiileed.

Hoostana waxaa laga dareemayaa caqabado istiraatiijiyadeed oo sii kordhaya: haddii wada-hadallo nabadeed oo ay garwadeen ka yihiin dalal ay ka mid yihiin Norway, Qatar, Turkiga iyo Mareykanka ay miro dhal noqdaan, su’aasha ah ciddii mateli lahayd kooxda lama hareeri karo.

Garabka Hawiye oo si weyn bulshada ugu muuqda ayaa u muuqda inuu si habboon ugu qalmo hoggaaminta wadahadalladaas, halka hoggaamiyeyaasha Dir ee ku sugan qaybaha hoose ay halis ugu jiraan in laga weeciyo go’aannada muhiimka ah.

Hoggaamiyaha sare ee al-Shabaab wuxuu dareemay in awooddiisa lagu wiiqayo muuqla’aantiisa, wuxuuna bilaabay inuu kor u qaado shaqsiyaad beesha uu kasoo jeedo ka tirsan si ay u noqdaan wejiga cusub ee kooxda.

Isbeddelkan ku yimid wajiga dadweyne ee kooxda al-Shabaab waxa uu keensaday tiro shaqsiyaad caan ah oo ka yimid gobollada Somaliland. Waxaa ka mid ah Abwaan Nageeye Cali Khalif, Abdiwahid Gama’did, iyo Sheekh Adan Sune, wadaad xagjir ah.

Shaqsiyaadkan ayaa si dhakhso leh uga dhex muuqday qeybta warbaahinta ee kooxda, iyagoo ka soo muuqday muuqaalada fiidiyowga, xeryaha tababarka, iyo khudbadaha—una adeegaya sidii wejiyada cusub ee matalaya hoggaanka kooxda.

Cabsi sii xoogeysaneysa ayaa ku qasabtay hogaamiyaasha Hawiye ee kooxda inay dib u qiimeeyaan xiriirkooda hoggaanka sare iyo awooddooda gudaha. Tusaalooyin hore oo la xiriira sifeyn gudaha ah—sida dilkii Axmed Godane uu 2013 u geystay Ibraahim Afghaani iyo Macallin Burhaan, oo ka mid ahaa aasaasayaashii kooxda, taasoo sidoo kale ku qasabtay wadaadka xagjirka ah Sheekh Xasan Daahir Aweys inuu ka baxsado kooxda kuna wareejiyo naftiisa dowladda—ayaa u ahaa xasuusin suurtagal ah.

Soo muuqashada shaqsiyaadka sida Nageeye, Gama’did, iyo Aadan Sune waxay fariin xambaarsaneyd digniin u ahayd Cali Dheere, Mahad Karate, iyo Yuusuf Kabakudukade. Waxay u arkayeen arrintaas xeelad siyaasadeed oo lagu doonayo in si tartiib ah looga saaro awoodda.

Si aysan u marin dariiqii ay mareen hoggaamiyaashii hore ee la takooray, waxay hirgeliyeen istiraatiijiyad laba-geesood ah: inay dagaalyahanno ka qortaan beelahooda hoose si ay u xoojiyaan daacadnimada gudaha, iyo inay dib u xaqiijiyaan muhiimadooda gudaha kooxda iyo tan ay la leeyihiin dowladda Soomaaliya iyo beesha caalamka.

Habka cusub ee qorista ayaa jabiyay istiraatiijiyaddii hore ee al-Shabaab, taasoo ahayd in laga fogaado qorista dagaalyahanno ka soo jeeda beelaha awoodda leh. Kooxdu waxay caadi ahaan askarteeda kasoo xulan jirtay beelaha tiro ahaan badan balse siyaasiyan laga tirada badan yahay, sida Jareerweyne iyo Raxanweyn, halka hoggaanka sare lagu koobi jiray shaqsiyaad ka soo jeeda beelaha Dir, Hawiye, iyo Daarood.

DF oo qaaday tallaabo ay uga hortageyso in Mareykanka aqoonsado Somaliland

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa xoojisay dadaallada ay ku dooneyso inay ka hortagto in Somaliland hesho aqoonsi caalami ah, gaar ahaan dhinaca Mareykanka.

Warbixinno ay baahiyeen warbaahinta caalamiga ah ayaa tilmaamaya in Muqdisho ay la xiriirtay shaqsiyaad iyo ururro saameyn leh, si ay u horjoogsato qorshayaal ay wadaan siyaasiyiin Mareykan ah oo taageersan aqoonsiga Somaliland.

Dowladda Soomaaliya ayaa la sheegay inay adeegsaneyso xeelado kala duwan, oo ay ka mid yihiin la-tashiyo ay la yeelatay shakhsiyaad saameyn ku leh siyaasadda Mareykanka, si ay u xaqiijiso in Washington aysan Somaliland u aqoonsan dal madax-bannaan.

Xukuumadda Soomaaliya ayaa sidoo kale isku dayday inay gaarto dad muhiim ah oo saameyn ku leh go’aannada siyaasadeed ee Mareykanka, iyadoo u jeedadeedu tahay in la xoojiyo mowqifka Muqdisho ee ka dhanka ah aqoonsiga Somaliland.

Warbixin ay baahisay jariidadda The Africa Report ayaa lagu sheegay in Muqdisho ay xiriir la sameysay maalqabeenka sida weyn ugu dhow madaxweyne Trump, Elon Musk, xilli uu Donald Trump ku foogan yahay dib u eegista siyaasadda Mareykanka ee Geeska Afrika.

“Waxay isku dayeysaa inay la xiriirto Trump, kaasi oo aanu xiriir fiican kala dhaxeyn, iyada oo kireysatay kooxo ka caawinaya arrintan, isla markaana la tashanaysa shakhsiyaad ku dhow mashruuca ‘Ka Dhigista Mareykanka Mid Xooggan Mar Kale’ (MAGA),” ayaa lagu yiri warbixinta.

Dhawaan, Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa waraaq uu u diray Donald Trump ugu soo bandhigay la wareegidda maamulka dekedaha iyo madaarrada Berbera iyo Boosaaso, si uu uga hortago in Washington ay Somaliland aqoonsato.

Dhanka kale, hoggaanka Somaliland ayaa dadaal xooggan ugu jira sidii ay u heli lahayd aqoonsi caalami ah, waxaana arrintan hormuud ka ah xubno ka tirsan xisbiga Jamhuuriga ee Mareykanka, kuwaas oo u arka Somaliland dal dimuqraadi ah oo xasilloon, isla markaana leh muhiimad istiraatiiji ah.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Somaliland ayaa maalmo ka hor booqasho ku tagay Mareykanka si uu kor ugu qaado dadaallada lagu raadinayo aqoonsiga rasmiga ah ee Somaliland, iyadoo maamulka Hargeysa uu rajo wanaagsan ka muujiyay aqoonsi uu ka helo Washington.

Si kastaba ha ahaatee, Dowladda Soomaaliya ayaa horey u sheegtay in aysan walaac badan ka qabin in Washington aqoonsato Somaliland, oo haatan caalamku ula macaamilo sidii maamul-goboleed ka tirsan Soomaaliya.

Somalia declares Swedish counselor persona non grata

STOCKHOLM, Sweden – The Somali government has reportedly expelled Anna Saleem Högberg, the Swedish counselor heading development cooperation efforts in the country, according to a Global Bar Magazine report citing anonymous Somali officials.

The alleged move, which has not been officially confirmed by either government, potentially signals significant friction in the generally positive relationship between the two nations.

The Stockholm-based publication stated that the decision to declare Ms. Högberg persona non grata—an unwelcome person—was purportedly made in March.

Sources cited by the magazine attributed the expulsion to a “contentious relationship” between Högberg and the office of Somali Prime Minister Hamza Abdi Barre and included allegations that Högberg had “smeared the Somali government.”

As of Thursday afternoon, official channels in Mogadishu and Stockholm remained silent. When Sweden’s TT news agency contacted earlier regarding the initial report, the Swedish Foreign Ministry and the Swedish International Development Cooperation Agency (Sida), for which Högberg manages programs, declined to comment.

The reported move comes despite what both countries have recently described as close and historic ties, bolstered by significant Swedish development aid and a large Somali diaspora residing in Sweden. Sweden is one of Somalia’s major international partners, providing substantial support through Sida.

In 2024, total Swedish aid disbursement to Somalia amounted to approximately 664 million SEK (around USD 63 million), focusing on peacebuilding, democracy, human rights, health, climate resilience, and strengthening state institutions. High-level meetings as recently as December 2023 reaffirmed mutual commitments to strategic cooperation.

Ms. Högberg, listed as Counsellor and Head of Section for Somalia Development Cooperation at Sweden’s embassy (primarily based in Nairobi but covering Somalia), has been overseeing Sida’s extensive portfolio since 2022.

She previously held a similar position for Swedish aid in Sudan. Sida’s current strategy for Somalia focuses on long-term development and humanitarian support, working through various partners, including UN agencies, NGOs, and collaborations with Somali authorities.

While official silence persists, the expulsion of a senior diplomat, particularly one managing significant aid flows, could strain diplomatic relations and raise questions about the implementation of ongoing development projects.

In 2019, the Somali government expelled foreign diplomats, notably a senior UN envoy, over alleged interference in internal affairs.

R/W Xamza oo magacaabay guddi ka kooban 7 xubnood + Shaqada ay qabanayaan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta magacaabay Guddiga Qaran ee Taakuleynta Dagaalka lagula jira kooxaha Khawaarijta ah ee Shabaab iyo Daacish.

Guddigan ayaa ka kooban 7 xubnood, waxaana hoggaaminaya oo guddoomiye looga dhigay ra’iisul wasaare ku-xigeenka labaad ee XFS Cabdisalaan Cabdi Cali.

Guddigan ayaa loo igmaday inay ka shaqeeyaan taakulada dagaalka lagula jiro kooxaha argagixisada ee Al-Shabaab iyo Daacish, oo ciidamada xoogga dalka iyo kuwa Puntland ay kula jiraan dagaal adag.

Magacaabista guddigan ayaa timid kadib kulankii toddobaadlaha ee Golaha Wasiirrada Soomaaliya oo uu maanta shir-guddoomiyey Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Intii uu socday kulanka, Ra’iisul Wasaaraha ayaa golaha uga warbixiyay booqashadii uu ku tagey furimaha dagaalka ee gobolka Shabeellaha Hoose maalintii ciidda, halkaasi oo farxadda ciidda kula soo qaatay geesiyaasha ciidanka xoogga dalka iyo kuwa deegaanka.

Sidoo kale, Ra’iisul Wasaaraha ayaa golaha faray in la joogteeyo taakuleynta iyo garab-istaagga ciidanka qaranka, si looga adkaado cadowga kusoo duulay dalkeenna.

Si kastaba, Xukuumadda Soomaaliya ayaa xoojisay muhiimadda in xubnaha golaha ay joogteeyaan booqashada furimaha dagaalka, si loo dhiirageliyo geesiyaasha qaranka u halgamaya.

Khasaaraha DAGAALKA ka socda MUDUG oo sii kordhay

0

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Waxaa weli sii kordhaya khasaaraha ka dhashay dagaal beeleed xoogan oo Talaadadii dib uga qarxay qaybo kamid ah galbeedka gobolka Mudug, kaas oo u dhexeeyay laba maleeshiyo beeleed oo kasoo kala jeeda maamullada Galmudug iyo Puntland.

Dagaalka oo ka dhacay inta u dhexeysa deegaannada Jiicboor iyo Saax Quran ayaa waxaa ku dhintay dad kor u dhaafaya illaa 10 qof, halka ay ku dhaawacmeen tiro intaasi ka badan oo isugu jiro dhinacyada dagaalamay iyo dad kale oo rayid ah.

Dhaawacyada oo qaarkood ay ku jiraan kuwa halis ah ayaa loo kala qaaday Galmudug iyo Puntland, sida ay innoo sheegeen ilo dadka deegaanka ah oo lagu kalsoonaan karo

Sidoo kale, xaaladda goobihii lagu dagaalamay ayaa weli kacsan, waxaana isku horfadhiyo maleeshiyaaadka labada beelood oo isku hayo cidda maamuleysa dhul ku yaallla halkaasi.

Waxaa sidoo kale soconayo dadaallo nabadeed oo ay wadaan mas’uuliyiinta labada maamul ee dariska ah iyo waxgaradka deegaanka, si loo qaboojiyo xiisaddaasi.

Ilaa iyo yadda ma jiro wax war ah oo3 Galmudug iyo Puntland ay kasoo saareen daaalka ka socda galbeedka gobolka Mudug oo ay isku hayaan maleeshiyaad kasoo kala jeeda labada maamul.

Xiisadda haatan soo cusboonaatay ayaa kusoo aadeyso, ayada oo maalmihii lasoo dhaafay ay Mudug ka dhacayeen dagaal beeleedyo wajiyo kala duwan leh, oo saameyn ku yesehay dadka deegaanka.

Dagaal beeleedyada ayaa ku soo laab laabtay gobollada Dhexe gaar ahaan Galgaduud iyo Mudug, waxaana jira heshiisyo horay loo gaaray oo mar dambe fashilmay.

Si kastaba, Dagaalladan ayaa loo arkaa kuwo saameyn kara gulufka ka dhanka ah Al-Shabaab ee haatan ka socda deegaannada maamul goboleedka Galmudug.

Xog: Jubbaland iyo Puntland oo isku khilaafay gogosha uu fidiyey Xasan Sheekh

Garoowe (Caasimada Online) – Maamul goboleedyada Jubbaland iyo Puntland oo siyaabo kala duwan uga hadlay tallaabadii uu qaaday Madaxweynaha Soomaaliya ayaa isku khilaafay ka qayb-galka gogosha uu dhigay Xasan Sheekh ee ku aadan ka tashiga xaaadda dalka.

Jubbaland ayaa soo dhaweysay go’aanka Madaxweynaha, waxaana Axmed Axmed Madoobe oo salaaddii ciidda kadib hadlay uu sheegay inuu ku farxay baaqa nabadeed ee ka soo yeeray Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo boggaadiyay gogosha uu dhigay.

Axmed Madoobe waxaa kale oo uu xusay in wada-hadalku yahay fursad dahabi ah oo lagu gorfeeyo xallinta caqabadaha hortaagan horumarka dalka, si looga gudbo kala aragti duwanaanta ka dhex jirta ummadda Soomaaliyeed.

Dhinaca kale, Puntland ayaa soo saartay war ka duwan midka Jubbaland, waxaana Wasiirka Warfaafinta maamulkaasi uu sheegay in aysan diyaar u ahayn ka qeyb galka gogosha uu fidiyay Madaxweyne Xasan, isaga oo ku sababeeyey in ay ku jiraan dagaal.

“Xasan waxaa dadka isku keen ku tiri Beesha Caalamka, Deni waqti ma hayo uu Xasan ku hor fariisto, rasaas iyo tuute ayuu qaybinayaa, waa abaanduule dagaalka Daacish hoggaaminaya,” ayuu yir Wasiirka Warfaafinta Puntland.

Ma cadda sida ay wax noqon doonaan, waxaana weli Villa Soomaaliya laga sugayaa inay shaaciso goorta uu dhacao shirka, halka uu ka dhacayo iyo cidda ka qaybgaleyso intaba.

Arrinta ayaa timid, kadib markii Madaxweynaha Soomaaliya uu ciidii jeediyay khudbad uu ku shaaciyey inuu gogol u fidinayo siyaasiyiinta iyo hoggaamiyaasha bulshada, si talooyinkooda ay ugu biiriyaan dagaalka Khawaarijta iyo dhismaha dowladnimo casri ah oo ku dhisan dimoqraadiyad iyo nidaam federaal ah, kuna shaqeysa dastuurka iyo sharciyada noo degsan.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale khudbaddiisa ku bogaadiyey garashada wanaagsan ee hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ee ku aaddan inaan “Khawaarijta aannan isku heysan, balse aan isku heysanno hanaanka loo dhisi karo dowlad dimoqraadi ah oo dalkeenna ka hirgasha.”

Waxa uu sidoo kale yiri, “Waxaan gogol u fidinayaa siyaasiyiinta, si aragtiyahooda ay ugu biiriyaan dagaalka Khawaarijta,” isagoo u mahadceliyey ciidamada qaranka Soomaaliyeed ee ku jira dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Ugu dambeyntii, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa si weyn ugu mahadceliyey beesha caalamka, isagoo qiray in “muddo dheer oo adag aad Soomaaliya lasoo garab istaagteen. Waxaad baga taageerteen dib-u-dhiska dowlad casri ah oo dimoqraadi ah. Waad ku mahadsan tihiin, waxaa dalkeenna soo gaarsiiseen meel aysan suurtagal ahayn maanta inuu dib ugu noqdo,” ayuu yiri Madaxweynaha Soomaaliya.

Soo dhaweynta gogoshan wadatashiga ah ee ka timid siyaasiyiintan caanka ah ayaa ku soo beegantay xilli dalku uu wajahayo caqabado dhanka amniga ah iyo isbeddello siyaasadeed oo xasaasi ah. Waxaa la filayaa in faahfaahinta gogoshan ay soo baxdo maalmaha soo socda.

Mareykanka oo looga digay halis ka soo socota taageero Al-Shabaab ay ka heshay…

Washington (Caasimada Online) – Ururka argagixisada ugu khatarta badan Afrika ee Al-Shabaab ayaa lagu cabsi qabaa inuu awooddiisa ku xoojiyo taageero dibadeed, arrintaas oo sare u qaadi karta halista amni ee ka jirta marin-biyoodka ganacsiga caalamiga ah ee Bariga Dhexe, sida lagu sheegay warbixin cusub.

Kooxda mintidiinta ah ee al-Shabaab ayaa la rumeysan yahay inay ka faa’iideysaneyso xiriirka sii kobcaya ee ay la leedahay kooxda Ansar Allah ee Yemen, oo ku caan ah magaca Xuutiyiinta. Iskaashigan cusub ayaa u suurtagelin kara al-Shabaab inay weerarto maraakiibta iyadoo adeegsanaysa diyaarado aan duuliye lahayn ama xitaa gantaallo, sida lagu sheegay qiimeyn cusub oo ay sameysay Xarunta Daraasaadka Istiraatiijiyadda iyo Caalamiga ah (CSIS). 

Warbixinta oo la daabacay Jimcihii ayaa al-Shabaab ku tilmaantay “dawlad aan rasmi ahayn” iyo halis toos ah oo ku wajahan danaha Mareykanka, iyadoo la saadaaliyay in awoodda kooxdaasi ay korodho sanadka 2025.

Warbixintu waxay soo xigatay la-taliye sare oo ka tirsan Isbahaysiga Difaaca Qaranka ee kasoo horjeeda Xuutiyiinta, kaas oo sheegay in Xuutiyiintu qorsheynayaan inay siiyaan al-Shabaab hub casri ah si ay u weerari karto maraakiibta maraysa Gacanka Cadmeed.

“Xuutiyiintu waxay siin karaan, ama durba siiyeen, al-Shabaab faa’iidooyinka dawlad taageerta urur argagixiso,” ayaa lagu yiri warbixinta, iyadoo si gaar ah loo xusay tababarro milatari iyo teknoolojiyadda diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Muddo ka badan hal sano, maraakiib dagaal oo Mareykan ah ayaa dagaal kula jiray Xuutiyiinta ay Iiraan taageerto, si ay u joojiyaan weerarrada lagu hayo maraakiibta ganacsiga.

Xuutiyiinta Yemen ayaa bilaabay weerarradooda Badda Cas kadib weerarkii Xamaas ku qaaday Israa’iil bishii Oktoobar 2023, taasoo dhalisay dagaalka Gaza. Waxay sheegeen in ay bartilmaameedsanayaan maraakiib la xiriirta Israa’iil ama xulafadeeda, gaar ahaan Mareykanka. Si kastaba ha ahaatee, maraakiib badan oo la beegsaday wax xiriir la taaban karo kuma lahayn khilaafkaas.

Haddii al-Shabaab ay qayb ka noqoto weerarrada, waxay si weyn u adkeyn kartaa dadaallada lagu furayo waddooyinka maraakiibta ee u kala gudba Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas.

Astaamo muujinaya xiriirka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya al-Shabaab iyo Xuutiyiinta ayaa laga yaabaa inay soo ifbaxaan Khamiista, marka Taliyaha Taliska AFRICOM ee Mareykanka, Jenaraal Michael Langley, uu hortago Guddiga Adeegga Ciidamada ee Aqalka Senate-ka ee Washington.

Dadaallada AFRICOM ee lagula dagaalamayo al-Shabaab ayaa muddo dheer ahaa kuwa ugu muhiimsan ee milatariga Mareykanka ee qaaradda Afrika. Kooxdan ku xiran al-Qaacida ayaa in ka badan labaatan sano dagaal ugu jirtay la wareegidda Soomaaliya. Inkasta oo ay jiraan ololeyaal gudaha ah oo lagula tacaalayo, al-Shabaab ayaa weli muujisay adkaysi iyo sii jiritaan.

AFRICOM ayaa fulisay duqeymo badan oo cirka ah oo ka dhan ah al-Shabaab, waxayna ciidamo khaas ah u dirtay si ay u taageeraan una tababaraan ciidamada Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, warbixinta CSIS waxay sheegtay in dadaalladaasi wax isbeddel muuqda ah aysan ku keenin awoodda kooxda. Al-Shabaab ayaa la rumeysan yahay inay leedahay 7,000 ilaa 12,000 oo dagaalyahan, waxayna gacanta ku haysaa dhul ballaaran oo ka tirsan koonfurta Soomaaliya.

Kooxdu sidoo kale waxay sanad walba kasbataa in ka badan $100 milyan oo lacag ah, iyadoo dhaqaalahaasi ka soo xarooto ilo kala duwan, oo ay ka mid yihiin canshuur uruurin. Warbixintu waxay intaas ku dartay in kooxdaasi ay dhaqaale siiso kooxo kale oo xiriir la leh al-Qaacida, taasoo muujinaysa awood dhaqaale oo xooggan.

Si kastaba ha ahaatee, warbixintu waxay uga digeen in kordhinta weerarada cirka ee Mareykanku ay keeni karto natiijooyin lid ku ah ujeedada, iyagoo tusaale u soo qaatay weerarradii hore ee kooxda. Sanadkii 2020, al-Shabaab ayaa weerar ku qaaday saldhig milatari oo ku yaalla Kenya, halkaas oo ay ku dileen hal askari Mareykan ah iyo laba qandaraasle, xilli weerarada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay gaarayeen heerkii ugu sarreeyay.

“Colaaddu waxay u badan tahay inay sii kororto haddii Madaxweyne (Donald) Trump uu dib u bilaabo xeeladdiisii weerarada culus,” ayaa lagu yiri warbixinta.

Warbixintu si cad ugama talo-bixin wax ka qabashada amniga Soomaaliya ama wiiqidda awoodda al-Shabaab. Waxay keliya tilmaantay baahida loo qabo isugeyn dadaallo ay ka mid yihiin taageero milatari, garab diblomaasiyadeed iyo mid dhaqaale oo la siiyo dowladda Soomaaliya ee daciifka ah. Si kastaba, warbixintu waxay ku soo gabagabeysay in al-Shabaab “ay sii ahaan doonto halis muddo fog ah.”

FAHAD oo madaxweyne XASAN SHEEKH uga digay qorshe ay wadato Jabuuti

0

Jabuuti (Caasimadda Online) – Agaasimihii hore ee NISA, Fahad Yaasiin, ayaa soo saaray qoraal ku socda kulanka Xasan Sheekh iyo Ismaaciil Cumar Geelle oo Jabuuti ku kulmay, wuxuuna qoraalkiisa ciwaan uga dhigay “FADLAN EEDDA IGA DULQAAD.”

Fahad ayaa qoraalkan ku soo bandhigay shaki uu ka qabo in kulanka labada Madaxweyne looga hadlayo arrin halis ah oo uusan shaacin waxa ay tahay.

“Dowladaha xorta ah ee madaxa bannaan, marnaba ma aqbalaan in dalkooda loo adeegsado hardan dagaal oo aysan qayb ka ahayn.”

Agaasimihii hore ee NISA ayaa digniin u diray madaxda qaranka, isagoo ka codsaday in Jabuuti aysan ka aqbalin waxa ay waddo.

“Madaxda qaranka waxaan uga digaynaa iney ogolaadaan codsiga Dowladda Jabuuti ee ku dhisan culayska iga dulqaad, oo adiga eedda qaado,” ayuu yiri.

Qoraalka Fahad ayaa intaas ku sii daray, “Fariintan waxaa fahmaya Madaxda Qaranka, haddiise la fuliyo codsigaas (Alle kama dhigee) ummadda Soomaaliyeed kolkaas bey wada fahmi doonaan waxaan ka hadlayo, mana doonayo inaan kasii hordhaco, anigoo rajo ka qaba inuu caqligu shaqeeyo.”

Fahad Yaasiin ma shaacin waxa ay tahay khatarta uu ka muujiyey codsi uu sheegay in Jabuuti ay waddo oo loo soo bandhigayo Xasan Sheekh, madaxweynaha ayaa safar aan horay loo sii shaacin ku tegay Jabuuti, halkaas oo dhiggiisa Ismaaciil Cumar Geelle uu kula kulmay.

Sawirro: Cali Guudlaawe oo farriin ku socota madaxda ka soo diray Masjid Cali Gaduud

0

Masjid Cali Gaduud (Caasimada Online) – Madaxweynaha Hirshabeelle Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) ayaa maanta kormeeray difaacyada ciidamada qaranka iyo kuwa deegaanka ee ku sugan degmada Masjid Cali Gaduud ee Gobalka Shabeellada Dhexe.

Kooxda Al-Shabaab ayaa maalmo ka hor la wareegtay gacan ku heynta degmadaas, in kastoo dib looga xoreeyey maalmo kadi boo ciidamadu ay dib ugu laabteen.

Dib ugu laabashadii ciidamada ayaa si nabad ah kula wareegay degmadaas, kadib markii ay isaga baxday kooxda Al-Shabaab oo markii hore dagaal ku qabsatay.

Saraakiisha ciidamada ayaa maanta wafdiga Cali Guudlaawe uga warbixiyay dagaalka Khawaarijta ee ka socda aagga, wafdiga maanta tegay waa kii ugu horeeyey tan iyo markii dib looga xoreeyey degmadaas kooxdii qabsatay ee Al-Shabaab.

Madaxweynaha Hirshabeelle ayaa ciidamada ku dhiirigeliyey inay ka hortagaan khatar kasta oo Khawaarijtu damacsan tahay, maadaama laga soo sheegayo  dhulka howdka ah ee degmada Masjid Cali Gaduud.

“Halgan naf-hurnimo oo aan ku badbaadineyno dhiigga iyo karamada shacabka Soomaaliyeed ayaan ku jirnaa, waana ka guulleysaneynaa burcad-diimeedka soo xad-gudbay,” ayuu yiri Cali Guudlaawe.

Madaxweynaha Maamulka HirShabelle oo ay safarkaan ku wehliyeen wasiirro ka tirsan xukuumadiisa, saraakiil ciidan iyo agaasimihii hore ee canshuuraha berriga ee wasaaradda maaliyadda Muxudiin Saabey ayaa ugu baaqay shacab iyo madax in furimaha dagaalka la yimaado, si wadajir ahna looga adkaado Khawaarijta.

Xog: DF oo billowday dadaal ay ku soo saareyso Uranium-ka laga sameeyo Nukliyeerka

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa billowday dadaallo ay ku hormariso soo saarista macdanta uranium-ka. Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dabayaaqadii sannadkii hore heshiis hordhac ah la saxiixatay shirkadda Almond Energy, kaasoo lagu hormarinayo sahaminta macdanta dalka.

Heshiiskaas ayaa baarlamaanku ansixiyay toddobaadyo kadib, inkasta oo aysan soo hadal qaadin baarlamaanka iyo warbaahintuba.

Shirkadda Almond Energy waxay si joogto ah u heshaa heshiisyada sahayda Qaramada Midoobay. Shirkaddan oo xarunteedu tahay Muqdisho ayaa la aasaasay sannadkii 2019, waana qeyb ka mid ah shirkadda weyn ee Almond Group Holdings.

Shirkadda guud waxay leedahay 400 shaqaale oo ka shaqeeya waaxaha kala duwan, oo ay ku jiraan shirkadda diyaaradaha Almond Air and Logistics oo si joogto ah u ula shaqeysa hay’adaha Qaramada Midoobay iyo ciidamada Soomaaliya, iyo sidoo kale silsiladda hoteellada Almond Resort. Shirkaddu waxay sidoo kale xafiis ku leedahay magaalada Nairobi ee dalka Kenya, iyadoo diyaaradeheedu ka hawlgalaan Koonfurta Suudaan.

Heshiiska cusub ee ay dowladda la gashay Almond Energy wuxuu shirkadda ka dhigayaa saaxiibka istiraatiijiga ah ee Wasaaradda Batroolka iyo Macdanta ee uu hoggaamiyo Wasiir Daahir Shire Maxamed, taasoo shirkadda siineysa awood aan hore loo arag oo ku saabsan arrimaha macdanta dalka.

Muqdisho waxay ballan-qaadday inay meelmariso xeer cusub oo macdanta ah oo ku salaysan mabaadi’da lagu qeexay dokumenti istiraatiiji ah oo ay diyaarisay shirkadda Almond Energy, taas oo dowladda u aragto inay leedahay khibrad sare oo arrimahan ah.

Xeerka hadda jira ayaa soo jiray tan iyo sannadkii 1984, waxaana wali lagu guulaysan hirgelinta ballanqaadkii 2021 ee ahaa in la soo saaro xeer cusub.

Soomaaliya oo ku biirtay IAEA

Iskaashiga lala galay Almond Energy, kaas oo wada-hadalladiisu socdeen xitaa kahor intii aanu Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud xilka la wareegin 2022, ayaa sidoo kale dhigaya in Soomaaliya ay noqoto xubin ka tirsan Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Atomiga (IAEA).

Soomaaliya ayaa xubinnimadaas heshay September sannadkii hore, toddobaadyo ka hor inta aan la saxiixin heshiiska hordhaca ah, iyadoo taageero farsamo ka heleysa Almond Energy iyo khubaro ka socda Kenya, oo iyadu xubin ka ahayd IAEA tan iyo 1965. Habka xubinnimadu wuxuu u baahnaa soo jeedin ka timid guddiga fulinta hay’adda, kaas oo codsiyada u gudbiya shirka guud ee sanadlaha ah bisha September.

Fursaddan awgeed, wafdi Soomaali ah oo uu hoggaaminayey Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Batroolka, Arabey Cabdi Xaashi, ayaa sanadkii hore booqday xarunta IAEA ee magaalada Vienna. Wafdiga waxaa ku wehliyey Cabdifataax Maxamed oo ah Agaasimaha Fulinta ee Almond Energy iyo Willy Murithi oo ah la-taliye ka socday Kenya, sida lagu sheegay diiwaanka IAEA.

Kulamo dheeraad ah ayaa lagu wadaa inay dhex maraan dowladda Soomaaliya iyo hay’adda IAEA bishan. Xubinnimada Soomaaliya waxay siinaysaa fursad ay ku hesho khibrad farsamo iyo maalgelin dheeraad ah, iyadoo aqbashay inay hoos timaado kormeerada loo baahan yahay ee hay’adda.

Keydka Uranium-ka ee Soomaaliya 

Fursadaha Macdanta Shirkadda Almond Energy waxay howsheeda ku salaynaysaa warbixin uu soo saaray IAEA sanadkii 1985 oo muujinaysa in Soomaaliya laga heli karo uranium gaaraya ilaa 150,000 tan, iyadoo si gaar ah loo tilmaamay gobolka Mudug ee waqooyiga Muqdisho.

Warbixintaas oo lagu soo daabacay bogga shirkadda Almond Energy, waxay soo qaadatay cilmi baaris hordhac ah oo la sameeyay dabayaaqadii 1960-meeyadii.

Cilmi baaristan ayaa waxaa fuliyay shirkadaha White Star Mining oo ka tirsan shirkadda Mareykanka ee Western Nuclear Inc, shirkadda Talyaaniga ah ee Somirem, iyo shirkadaha Jarmalka ee Uranerzbergbau iyo Urangesellschaft mbH.

Hawlihii sahaminta ayaa istaagay sannadihii 1990-meeyadii dagaalka sokeeye awgii, waxaana wali adag xaaladda sahaminta, iyadoo gobollada qaar ee ugu muhiimsan ay hadda gacanta ku hayaan kooxda Al-Shabaab.

Dowladda Soomaaliya iyo shirkadda Almond Energy ayaa qorsheynaya inay sameeyaan shirkad wadajir ah oo bilowga ay shirkaddu lahayd inta badan, iyadoo dowladda loo qoondeyn doono ku dhawaad saddex meelood meel saamiyada shirkadda. Deegaannada la sahaminayo waa la aqoonsaday, waxaana shirkaddu noqotay saaxiibka ugu muhiimsan dowladda ee dhinaca sahaminta macdanta.

Ganacsato xiriir dhow la leh Madaxweynaha Kenya William Ruto ayaa sidoo kale muujiyey xiisaha ay u qabaan mashruucyada macdanta ee Almond Energy, inkastoo aysan weli qaadan ballanqaad rasmi ah. Nairobi waxay qorshaynaysaa inay ka dhisto xarun tamarta nukliyeerka magaalada xeebta ah ee Uyombo, taas oo laga yaabo inay isticmaasho uranium-ka Soomaaliya.

Si kastaba ha ahaatee, qorshaha lagu kala dirayo Hay’adda Tamarta Nukliyeerka Kenya iyo hay’ado kale oo badan ayaa rajadan shaki gelinaysa. Soomaaliya waxay sidoo kale rajeynaysaa inay xiisaha Turkiga, oo dalka saameyn weyn ku leh isla markaana leh awood dhanka tamarta nukliyeerka ah, soo jiidato.

Warbixin: Cudur halis ah oo ku sii kordhaya dalal Carab ah

Qaahira (Caasimada Online) – Warbixin cusub ayaa ka digtay in xanuunka HIV uu si isa soo taraysa ugu fidayo dalalka Carabta ee Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika, iyadoo kiisaska cusub ay si weyn u kordheen xilli ay socdaan dagaallo hubeysan, barakac xoog ah iyo dhibaatooyin bini’aadannimo oo sii adkeeyay xasiloonida gobolka.

Ururka caalamiga ah ee Frontline AIDS ayaa qiimeyn ku sameeyay istaraatijiyadaha la xiriira ka-hortagga iyo wax-ka-qabashada HIV-ga ee gobolka, sida ku xusan Warbixintiisa “Ka-hortagga iyo Isla Xisaabtanka” ee Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika.

Warbixintu waxay muujisay in waddamada Masar, Urdun, Lubnaan, Morocco iyo Tunisia kiisaska cudurka ay kor u kaceen 116 boqolkiiba tan iyo 2010, halka heerka caalamiga ah uu muujinayo hoos u dhac dhan 39 boqolkiiba muddadaas la midka ah.

Kaliya dalka Masar, warbixintu waxay caddeysay in kiisaska HIV ay kordheen 609 boqolkiiba tan iyo 2010.

Kororkaasi wuxuu dhacay iyadoo gobolka ay ka taagan yihiin xaalado amni iyo nololeed oo aad u adag, oo ay sababaan dagaallo socda, barakac baahsan iyo xaalado bini’aadantinimo oo curyaamiyay hay’adihii dawladeed, burburiyay adeegyada dadweynaha, islamarkaana carqaladeeyay howlaha caafimaadka.

Kooxo bulshada laga tirada badan yahay ah—sida dadka isku jinsi u galmooda, kuwa bedela jinsigooda, dhillayda, dadka isku duraya mukhaadaraadka, iyo maxaabiista—ayaa si gaar ah ugu nugul cudurka HIV. Waxay sidoo kale la kulmaan takoor bulsho iyo xeerar adag oo hor istaaga inay helaan adeegyada ka-hortagga iyo daaweynta.

Sida laga soo xigtay hay’adda UNICEF, sanadkii 2022, kaliya 67 boqolkiiba dadka da’doodu tahay 15 sano iyo ka badan ee qaba HIV ayaa ogaa in ay cudurka qabaan. Halka 50 boqolkiiba ay heleen daaweyn, iyo 45 boqolkiiba oo xakameeyay heerka fayraska si aanu u halis gelin caafimaadkooda.

Dhalinyarada da’doodu u dhaxeyso 15 ilaa 24 sano jir ayaa ka ah ku dhawaad 20 boqolkiiba kiisaska cusub.

Warbixintu waxay sidoo kale tilmaantay in kororka cudurka ay sii xumeysay maalgelin la’aanta, iyadoo gobolka Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika uu helay kaliya 1 boqolkiiba maalgelinta caalamiga ah ee HIV sanadkii 2023. Waxaa intaa dheer in gobolka uu ku shaqeynayo 15 boqolkiiba kaliya taageeradii looga baahnaa si wax ku ool ah loola tacaalo xanuunka.

Faraq dhaqaale oo gaaraya 85 boqolkiiba, oo ay wehliyaan xasillooni darro dhaqaale iyo sicir barar sare, ayaa si weyn u wiiqay dadaalladii lagu xakameyn lahaa cudurka HIV.

Warbixintu waxay muujisay muhiimadda ay bulshada rayidka ahi ku leedahay dagaalka lagula jiro HIV, balse waxay xustay in meesha sii yaraaneysa ee ururrada bulshada rayidka, sharciyada xaddidan iyo kheyraadka kooban ay caqabad weyn ku yihiin waxqabadkooda.

Golda Eid, madaxa barnaamijyada ee Frontline AIDS, ayaa sheegtay in gobolka “lagu sii harayo” haddii aan si degdeg ah wax looga qaban. Waxay ka digtay in haddii la waayo tallaabo degdeg ah iyo maalgelin ku filan, uu cudurku ku fidi karo si aan hore loo arag.

“Gobolka oo dhan, ururro badan ayaa durba bilaabay isbeddel, inkastoo ay haystaan kheyraad xadidan. Haddii la helo hoggaan siyaasadeed oo xooggan, maalgelin sare, iyo ballanqaad dhab ah oo lagula dagaallamo takoorka iyo faquuqa, waxaa la beddeli karaa jihada. Fursad baa wali jirta si loo badbaadiyo nolosho oo loo dhiso mustaqbal ka xor ah AIDS, balse waqtigu waa hadda,” ayay tiri Eid.

Mohammed El Khammas, madaxa howlaha caalamiga ah ee Frontline, ayaa sheegay in tirada lagu sheegay warbixinta ay u badan tahay in ay ka hooseyso xaqiiqda dhabta ah.

“Kororka 116 boqolkiiba wuxuu la xiriiraa baahinta baaritaannada oo aad u hooseeya. Weli lama hayo xog sugan oo muujinaysa tirada dhabta ah ee dadka sida gaarka ah u saameysan. Arrintaasi waxay si weyn u xadideysaa adeegyada la gaarsiiyo. Intaa waxaa dheer, kooxahani waxay la kulmaan takoorka iyo faquuqa. Waxaan hubaa in boqolkiibadani ay noqon doonto mid aad uga sii sareysa sanadaha soo socda haddii tirada baaritaannada HIV la kordhiyo,” ayuu yiri.

Warbixintu waxay ugu dambeyntii ugu baaqday dowladaha gobolka iyo deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah in ay si degdeg ah u kordhiyaan maalgelinta ka-hortagga HIV, ayna hirgeliyaan istaraatijiyado qaran iyo tallaabooyin wax looga qabanayo takoorka iyo faquuqa.

 

Daawo: Dardaaranka Shuute oo waqti badan ku maqan furimaha dagaalka

0

Aadan-yabaal (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maxkamada Ciidamada darajada koowaad ee ciidamada qalabka sida G/Sare Xasan Cali Nuur (Shuute) ayaa furimaha dagaalka ku maqan tan iyo maalinkii ay kooxda Al-Shabaab weerarka rogaal celiska ah ku soo qaaday gobolka Shabellaha Dhexe.

Shuute oo duruufta furimaha dagaalka ay ka muuqato ayaa gobolka Shabeellaha Dhexe wada abaabul iyo dagaal gelin ciidan, “Maadaama uusan muuqeenu raageyn waxaan rabnaa in magaceenu raago.”

“Shabeellaha Dhexe dagaal aad u adag ayaa ka socda, waa lagu soo duulay dadkaan, geesinimo ayaa loo baahan yahay, Khawaarij madaxooda war ma galo ee mudac ayaa gala, dagaalka aan ku jirno waa mid jihaad ah ee qof kasta kaalin haka geysto, dadkiina deegaanka dowalddu waxay u balan qaadeysaa garab istaag ee ha iska difaaceen cadowga,” ayuu yiri Shuute.

Guddoomiyaha oo maanta meel duur ah oo baadiyaha degmada Aadan-yabaal ah ugu khudbeynayey ciidamo macawiisley ah oo aad loo diyaariyey ayaa sheegay in labo bilood uusan Muqdisho ku laaban.

“Waan idinla joogayaa, dagaalka ayaan wada geleynaa, labo bilood waxaan ku jiray duurkaan, waxaa naga go’an in dalkeena aan Khawaarijta ka difaacano,” ayuu yiri Shuute.

Duruuf lamid ah tii lagu arkay Madaxweyne Xasan Sheekh markii uu Galmudug ka hoggaaminaayey dagaalka Al-Shabaab ayaa maanta ka muuqata guddoomiye Shuute oo door cajiib ah ka qaatay in degmada Aadan-yabaal laga difaaco kooxda Al-Shabaab.

Deegaano badan oo dhinac kasta ka xiga degmada Aadan-yabaal ayaa gacanta u galay Al-Shabaab, kadib markii ay soo qaadeen weerarro culus oo weli lala tacaalayo sidii loo xakameyn lahaa.

“Khawaarijtu waxay khatar ku yihiin, nafteena, maalkeena, sharafkeena iyo wax kasta oo diintu ilaalisay, waxaana loo baahan yahay inaan loo kala harin sidii aan isaga sifeyn lahayn,” ayuu yiri guddoomiye Shuute oo maanta u qudbeynayey ciidamada xaq u dirirka ah ee dadka deegaanka.

Agaasimaha Guud ee wasaaradda caafimaadka Soomaaliya, Taliyaha Booliska HirShabeelle oo toddobaadyo ka hor ku dhaawacmay dagaalka ka socda Sh/Dhexe iyo Ganacsade Liibaan Shuluq ayaa taagnaa garbaha guddoomiye Shuute oo aad ula dardaarmay ciidamada deegaanka ee Macawiisley.

Hoos ka daawo

Xamza oo golaha wasiirrada faray arrin muhiim ah oo la xiriirta dagaalka socda

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo maanta yeeshay kulankoodii caadiga ahaa, ayaa looga hadlay dagaalka kooxda Al-Shabaab ee ka socda qeybo ka mid ah gobollada dalka.

Kulanka ayaa lagu soo bandhigay warbixin faah-faahsan oo ku aaddan dagaallada socda ee lagu ciribtirayo argagixisada, iyada oo goluhu bogaadiyey geesinimada iyo naf-huridda ciidanka qaranka iyo kuwa deegaannada ee dagaalka kula jira Shabaab.

Waxa uuna caddeeyey muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo booqashada furimaha dagaalka, si loo dhiirageliyo geesiyaasha qaranka u halgamaya.

Sidoo kale, Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre oo kulanka guddoominayey, ayaa golaha warbixin ka siiyey booqashadii uu ku tagey furimaha dagaalka ee gobolka Shabeellaha Hoose maalintii ciidda.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa wuxuu golaha faray in la joogteeyo taakuleynta iyo garab-istaagga ciidanka qaranka, si looga adkaado cadowga kusoo duulay dalkeenna.

Dhinaca kale, Wasaaradda batroolka iyo macdanta ayaa kulanka golaha wasiirrada ku soo bandhigtay halka ay marayaan howlaha shidaal baarista ee socda iyo caqabadaha jira.

Wasaaradda ayaa caddeysay in ka hor dhammaadka sanadkan la soo gabagabeyn doono shaqada baarista ee loo yaqaan (3D Seismic Survey), si loo cayimo goobaha shidaalku ceegaago, looguna gudbo heerka xiga ee qodaalka ceelasha shidaalka.

Shirka golaha ayaa ugu dambeyntiina lagu ansixiyey soo jeedinta wasaaradda qorshaynta, maalgashiga iyo horumarinta dhaqaalaha ee ku aaddan Agaasime ku-xigeenka hay’adda istaatistikada qaranka, Cabdiraxmaan Cumar Daahir oo loo cusbooneysiiyay muddo xilleedka.

Ciidamada JUBALAND oo u dhaqaaqay waqooyiga Jubbada Hoose + Qorshaha

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Ciidamada Daraawisihta Jubbaland oo wata gaadiidka dagaalka ayaa maanta u dhaqaaqay deegaanno ka tirsan gobolka Jubbada Hoose oo ay haatan gacanta ku hayaan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Ciidamada oo aad u qalabeysan ayaa u raqaansaday deegaanno dhaca waqooyiga gobolka Jubbada Hoose, halkaas oo ay ka bilaabeen howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab.

Muuqaal uu baahiyay Telefishinka Jubbaland ayaa muujinayo ciidamada oo kusii socda jiidda hore ee dagaalka, isla markaana loo dhameystiray agabkooda.

Ujeedka ugu wayn ayaa ah in ciidamadaasi ay Al-Shabaab ka xoreeyaan deegaannada dhaca waqooyiga ee gobolka Jubbada Hoose, sida ay sheegtay Jubbaland.

“Ciidamada Geesiyaasha Jubbaland ayaa howlgal ka dhan ah Argagixisada ka wada deegaanada waqooyi ee gobolka Jubada hoose” ayaa lagu yiri baahinta Jubbaland Tv.

Xaaladda ayaa haatan ah mid kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo ciidan laga dareemayaa deegaanno ka fog Kismaayo, halkaas oo ay isku fidinayaan Daraawiishta Jubbaland.

Waxaa sidoo kale howlgallo kuwaan lamid ah ay ka socdaan gobolka Jubbada Dhexe oo ay si buuxda u haysato argagixisada, waxaana lagu qaadaa duqeymo joogto ah.

Duqeyntii u dambeysay oo bartilmaameed ahayd ayaa ka dhacday gudaha xarunta degmada Jilib oo talis wayn u ah maleeshiyaadka iyo hoggaamiyeyaasha Khawaarijta.

Weerarkaasi dhanka cirka ahaa ayaa si gaar ah loola beegsaday xarunta degmada, xarunta waxa ay ugu yeeraan jabhadaha, labo xarun oo ay ku samayn jireen tababarada iyo qaraxyada iyo labo guri oo ay daganaayeen Horjooge Xasan Yacquub iyo Horjooge Amiin, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay wasaaradda warfaafinta.

Maalmihii u dambeeyay ciidamada huwanta oo kaashanayaa saaxibada caalamiga ah ayaa sare u qaaday howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee koonfurta iyo bartamaha dalka.

Si kastaba, howlgallada xoogoodu haatan waxaa ka socdaan gobollada Shabeellooyinka, waxaana iska kaashanaya ciidamada dowladda iyo kuwa dadka deegaanka.

Cudur halis ah oo ku dhacay Jeneraal Sheegow oo u xiran dowladda (Wareysi)

Muqdisho (Caasimada Online) – Jeneraal Sheegow oo u xiran dowladda federaalka Soomaaliya ayaa waxaa ku dhacay xanuunka Kansarka Beerka, sida uu sheegay wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta HirShabeelle Cabdishakuur Shaashaa oo wareysi xasaasi ah siiyey SYL Somali TV.

Shaashaa ayaa si cad u sheegay in dowladda federaalka ay daryeel caafimaad u diiday Jeneraal Sheegow, isla markaana hadii uu dhinto ay u heystaan xubno uu sheegay inuu si gaar ah ugu xiran yahay.

“Dowladdu waxay wadaa mujaamalo iyo iska dabawareejin, hal maalin iskama xil saarin in Sheegow uu daryeel caafimaad helo, mar kasta ayaan kala hadalnaa xaaladiisa,” ayuu yiri

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay, in Sheegow markii hore laga helay xanuunka Cagaarshow-ga, balse markii uu waayey daryeel caafimaad uu isku bedelay Kansar.

“Ninkaas waa maxbuus dowladda u xiran, wuxuuna xaq u leeyahay inuu helo daryeel caafimaad, hadda waxaa naloo sheegay in dalka aan wax looga qaban karin, marka waxaan ka rabnaa dowladda inay masuuliyadeeda badbaadinta salkaalkaas gudato, waa nin dalka wax badan u soo qabtay,” ayuu yiri.

Wasiir Shaashaa ayaa wareysigaan ku sheegay in xaaladda caafimaad ee Jeneraal Sheegow aan dalka waxba looga qaban karin, sida ay dhakhaatiiru u cadeeyeen.

“Hadii xaaladiisa ay dowladdu sidaan ku sii fiirsato waxaaan u arkeynaa inay tahay wax ay ku tala gashay, kharash kasta oo daaweyntiisa ku baxaya waxaan uga baahanay dowladda, sidoo kale waxaan rajeyneynaa in cafis loo fidiyo, si xaaladiisa loola tacaalo, nin  xaalkiisy heerkaan gaaray, inuu xabsi ugu jiro ma garan karno faa’iidada ugu jirta dowladda,” ayuu yiri Wasiir Shaashaa.

Caasimada Online waxay ogaatay in dhowr toddobaad ka hor Jeneraal Sheegow la geeyey mid kamid ah isbitaallada Muqdisho, dabiib caafimaad kadibna waxaa lagu celiyey xabsiga.

“Hadii Jeneraal Sheegow uu sidaan ku dhinto dowladda ayaan kula xisaabtameynaa maalintii aan awoodno, adduunka maanta iyo beri maaha, waxaa imaa doonta maalin aan la xisaabtami doono shakhsiyaadka uu u xiran yahay Sheegow,” ayuu hadalkiisa ku soo gabagabeeyey Wasiir Cabdishakuur Shaashaa oo HirShabeelle ka tirsan.

Hoos ka dhageyso wareysiga

Trump oo qaaday tallaabo culus oo saameyneysa caalamka

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, ayaa bilaabay dagaal ganacsi oo ka dhan ah adduunka, ka dib in ka badan laba bilood oo ay socotay qabanqaabada xafladda ku dhawaaqista canshuurahan.

Khudbad uu ka jeediyay Rose Garden ee Aqalka Cad, ayuu ku sheegay ,in taariikhda lagu xasuusan doono maalinta xorriyadda marka barwaaqadu ay dib ugu soo noqoto Ameerika.

Madaxweyne Trump waxaa uu sheegay inuu canshuuro cusub ku soo rogayo badeecooyinka Mareykanka ka soo gala dalalka kale ee caalamka.

Dhaqaalayahanada ayaa ka digay in arrintan ay saameyn ku yeelan karto guud ahaan hanaanka ganacsiga ee caalamka, kadib tallaabada cusub ee uu qaaday Mareykanka.

Khubarada dhaqaalaha ayaa ka digaya in noloshu ay hadda ku adkaan doonto qof walba, oo ay ku jiraan dadka Mareykanka ku nool, kuwaas oo bixin doona canshuuraha alaabaha dibedda laga soo dhoofiyo ee uu soo rogay Trump.

Donald Trump wuxuu aaminsan yahay in xannibaadaha ganacsigu ay ku qasbi doonaan saaxiibbadiisa iyo cadawgaba in aanay le gelin heshiisyo, marka loo eego heshiisyo dhaqaale iyo kuwo dhulba.

Waddamada lagu soo rogayo canshuuraha sare ayaa waxaa kamid ah xulafada dhow ee Mareykanka iyo sidoo kale kuwa ka soo horjeeda intaba,.

Dhinaca kale, cashuurta uu Madaxweyne Trump soo rogay ayaa keentay jawaab celin degdeg ah, iyada oo dowladda Shiinaha ay ka soo horjeesatay cashuurta uu Mareykanka soo saaray, iyada oo sheegtay in ay qaadi doonaan tallaabooyin ka dhan ah Mareykanka, si loo ilaaliyo danaha Shiinaha.

Sidoo kale, madaxweynaha golaha Midowga Yurub, Ursula von der Leyen, ayaa sheegtay in Canshuuraha uu Mareykanka soo saaray ay dhabar jab xooggan ku yihiin dhaqaalaha adduunka ayna saameyn taban ku leh malaayiin adduunka ku nool.

Si kastaba, Canshuurahaan ayaa dalalka ugu badan ee ay saameyn doonto waxa ay u badan yihiin waddamada dhaca waqooyiga Ameerika iyo Aasiya.