Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Cutubyo ka tirsan ciidamada Xoogga dalka oo ku sugan bariga gobolka Galgaduud ayaa xalay weerar gaadmo ah ku qaaday xubno ka tirsan maleeshiyaadka Al-Shabaab oo ku sugnaa tuulada Xuseen Cagey oo hoostagta magaalada Masagawaa.

Ciidamada oo ka war helay dhaq-dhaqaaq ay maleeshiyaadka Al-Shabaab ka wadeen halkaas ayaa weerar kala hortegay, waxaana kadib halkaas ka dhacay dagaal culus.

Saraakiil ka tirsan milatariga Soomaaliya ayaa warbaahinta u sheegay inay waddada u galeen xubnaha Al-Shabaab, xilli ay qorsheynayeen inay weerar soo qaadaan, kadibna ay halkaas ku gaarsiiyeen khasaare lixaad leh oo isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Sidoo kale saraakiisha ayaa xusay in dhankooda aanu soo gaarin wax khasaare ah, isla markaana ay is xirfadeysan u fuliyeen howlgalka lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in dagaalka dhex-maray labada dhinac uu ahaa mid xoogan, waxaana looga adkaaday Al-Shabaabka ku socdaalayay waddada, kuwaas oo kasoo baxay dhinaca deegaanka Xuseen Cagey oo dhaca bariga gobolka Galgaduud.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Al-Shabaab oo ku aadan weerarkaas ee ay guulaha ka sheegteen ciidamada dowladda.

Galgaduud ayaa waxaa haatan isku haya labada dhinac, waxaana ahayd todobaadkii hore markii ay Al-Shabaab weerareen degmada Ceeldheer, balse laga hortegay.

Weerarkaas oo saacado badan qaatay ayaa waxaa ka dhashay khasaare xoogleh oo soo kala gaaray labada dhinac, waxaana mid kastaa uu soo bandhigay khasaaraha uu gaarsiiyay kan kale.

Gobollada dhexe ayaa waxaa weli ka socda guluf dagaal oo ka dhan ah maleeshiyaadka Al-Shabaab oo weli deegaano iyo degmooyin ka jooga gobolladaas oo hoostaga Galmudug.

Baydhaba (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa billowday howlgallo ballaaran oo la’isugu furayo waddooyinka go’doonsan ee isku xira deegaanada maamullada Koonfur Galbeed iyo Jubbaland.

Howlgal gaar ah oo ay fulisay guutada 8-aad ee qeybta 60-aad Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa maanta howgal sifeyn ah waxay ka sameeyeen wadooyinka xiriiriya gobollada Baay, Bakool iyo Gedo, halkaas oo ay ku sugan yihiin xubnaha kooxda Al-Shabaab.

Saraakiisha hoggaamineysay howlgalka ayaa sheegay in inta uu socday howlgalka lagu burburiyey goobo gabaad u ahaa Al-Shabaab, laguna dhibaateyn jiray dadka rayidka ah.

Sidoo kale waxa ay intaasi kusii dareen inay si wadi doonaan gulufkooda, isla markaana ujeedka uu yahay in la’isku furo saddexda gobol ee Baay, Bakool iyo Gedo ee koonfurta Soomaaliya.

Xaaladda deegaanada laga sameeyay howlgalka ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana laga dareemayaa dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo oo ay wadaan labada dhinac.

Koonfur Galbeed iyo Jubbaland ayaa kamid ah meelaha ay ku xoogan yihiin maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab, waxaana la filayaa inuu dhowaan gaaro wajiga labaad ee dagaalka ay waddo dowladda federaalka Soomaaliya.

Wajiga koowaad ee dagaalka Al-Shabaab waxaa lagu xoreeyay deegaano badan oo ku yaalla HirShabelle iyo Galmudug, waxaana khasaare badan lagu gaarsiiyay Al-Shabaab.

Luzern (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dalka Switzerland uga qeyb galay shirka nabadda iyo ganacsiga oo muhiim ah Soomaaliya.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa guddoomiyey kulan muhiim ah oo ku saabsan arrimaha nabadda, amniga caalamiga ah iyo ganacsiga.

Kulankan ayaa waxaa ka qayb galay khubaro ka socotay Dowladda Federaalka Soomaaliya, Hay’adda Nabadda Adduunka Interpeace iyo Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO).

Madaxweynaha ayaa iftiimiyay dadaallada socda ee dhismaha nabadda Soomaaliya,  taas oo ku salaysan aragtidiisa “Soomaaliya Heshiis ah, dunidana heshiis la ah” waxa uuna xusay caqabadaha gudaha iyo dibedda ee weli saameynta taban ku leh dadaalladaas.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa adkeeyay sida ay uga go’an tahay Dowladda in ay xoojiso dib u heshiisiinta iyo dadaallada lagu xasilinayo deegaanada laga xoreeyey argagixisada, kuwaas oo baahi weyn u qaba adeegyada aas-aasiga iyo isdhexgalka bulsho.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa uga mahadceliyey hay’adaha iyo ururrada ka soo qayb galay kulankan, doorka ay ka qaadanayaan nabadda Soomaaliya iyo guud ahaan gobolka.

Sidoo kale Madaxweynahaa ayaa la wadaagay sida Dowladda Federaalka Soomaaliya ay uga go’an tahay xoojinta nabadda, daris-wanaagga iyo horumarka gobolka.

Nairobi (Caasimada Online) – Maxkamad ku taalla dalka Kenya ayaa dib u furtay dhegeysiga kiiska Axmed Rashiid oo ahaa sarkaal ka tirsan booliska Kenya, ninkaan ayaa loo heystaa in 7 sano kahor uu maalin cad dilay labo wiil oo yaryar oo aan hubeysneyn.

Axmed Rashiid ayaa muuqaal laga duubay isagoo tooganaya labada wiil, iyagoo dhulka jiifa, goobta ay toogashadaaai ka dhacday ayaa aheyd waddo mashquul badan oo ku taalla caasimadda Nairobi, March 31, 2017 ayuu dhacay dilkaas.

Dilka uu dhalinyaradaas u geystay Axmed Rashiid waxaa ka dhashay dibadbaxyo ka dhacay gudaha dalka Kenya, waxaana booliska Kenya lagu eedeeyey dilal aan sharci ahayn.

Shacabka Kenya ayaa dalbanayey in maxkamad lasoo taago Axmed Rashiid iyo Booliska kale ee dilalka bareerka ah geysanaya, intaas kadib dowladda ayaa tallaabo qaaday waxaana bilaabatay maxkamadeynta Axmed Rashiid.

Axmed Rashiid ayaa hadda mar kale kasoo muuqday maxkamadda, iyadoo fadhiga lagu dhageysanayey kiiskaan ay soo buux dhaafiyeen dad badan, iyadoo sidoo kale la hor keenay maxakamadda qof marqaati ah.

Maxkamadda ayaa sheegtay in weli ay socoto dhegeysiga kiiska. Ugu yaraan toddobo kale oo marqaati ah ayaa la filayaa inay maalmaha soo socda ka soo muuqdaan maxakamadda.

Qaraabada ugu yaraan 41 qof oo la rumeysan yahay inay dhibbane u yihiin eedeymaha loo heysto Axmed Rashiid ayaa joogay maxkamadda oo ku taalla deegaanka isku raranka Kibera ee magaalada Nairobi.

Kooxaha u dooda xuquuqda aadanaha ayaa booliska Kenya ku eedeeya inay awood adeegsadaan, dilal sharci darro ahna u geystaan shacabka, dilalka lagu eedeeyo booliska ayaa intooda badan ka dhaca deegaannada ay dadka saboolka ah deggan yihiin.

Waxaa sidoo kale lagu eedeyn jiray inay beegsadaan dadka xuquuqda aadanaha ka shaqeeya iyo qareennada baaraya tacaddiyada la sheegay inay booliska geystaan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed S/Guuto Sulub Axmed Firin ayaa dalka Rwanda uga qeybgalay Xaflad ay ku qalinjabinayeen Saraakiil ka tirsan booliska Soomaaliyed.

Saraakiishaan ayaa bartay hoggaaminta ciidanka, maamulka iyo maaraynta, nabadda iyo xal u helidda Xasaradaha, waxana ay qateen shahaadada heerka 2-aad ee Jaamacadda dalka Rwanda.

Tirada saraakiisha qalinjabisay ayaa dhan 34 sarkaal, waxana qeyb ka ahaa saraakiil ka kala socotay qaar kamid ah dalalka Afrika.

Tirada Saraakiisha qalin jibisay oo ahayd 34 Sarkaal ayaa  ka kala socday wadamada kala ah:- Somalia, Botswana, Kenya, Lesotho, Malawi, Rwanda, Namibia, South Sudan iyo Tanzania.

Ciidanka Booliska Soomaaliyeed waxaa ku socda dhisme xoog leh, waxayna tababarro ku qaataan dalal ay ugu horeyso Jabuuti, sidoo kale Rwanda ayaa hadda tababar loogu soo xiray saraakiil Soomaaliyeed.

Sidoo kale ciidamada kale ee qaranka Soomaaliya ayuu ku socdaa dhisme xoog leh, gaar ahaan militeriga oo tababarro ku qaata dalal kala duwan.

Wadamada Turkiga, Eritrea, Uganda iyo Mareykanka ayuu ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed ku qaataa tababarro is dabajoog ah, waxaana weli socda dhismaha ciidanka.

Dowladda Soomaaliya oo ka soo kabaneysa burburkii dalka ku dhacay ayaa taakuleyn dhanka tababarrada ciidamada ah ka heshay dalalka ugu muhiimsan caalamka, sidoo kale waxaa jira dalal dhanka dhaqaalaha ka taageera ciidamada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka oo bilihii dambe laga dareemayay dhaqaale xumo baahsan ayaa xilligaan waxay mareysaa meeshii ugu darneyd.

Caaqilka Mudulood oo ka hadlay arrintaan ayaa sheegay in maanta Muqdisho ay mareyso in xitaa marka shaaha la cabo boonada laga kala dhuunto, taasi oo muujineysa in meeshii u darneyd uu mareyso dhaqaalihii caasimadda.

“Maanta magaalada Muqdisho waxay mareysaa shaaha marka la cabo hoteelada in boonada laga kala dhuunto, oo qofku dhaho musqushaa aadaa oo horey u baxo. Dadka gobolkaan ku nool dulmi uma yara oo wax kasta waxaa looga qaatay canshuur,” ayuu yiri Caaqilka oo la hadlay Shabelle Tv.

Sidoo kale wuxuu wax laga xumaado ku tilmaamay in maanta ay dowladda ula timaado dadka sidaas u dhibaateysan haddana la yiraahdo lafihii faaga, “arrintaas arrin fool xun waaye oo aan qaban bulshada gobolka Banaadir.”

“Iyada oo dhaqaalihii gobolka Banaadir uu 0000 maraayo, looma baahno in culeys lasii saaro bulshada, waxaan leenahay madaxweynaha bulshadaan culeyska ka dulqaada.”

Caaqilka ayaa waxa kale oo uu tilmaamay in dhaqaale xumada ka jirta magaalada Muqdisho ay qeyb ka tahay dowladda oo dad gooni ah u xirtay wixii yimaadda, islamarkaana looga baahan yahay inay wax ka qabato.

“Canshuurta waa xad dhaaftay, ganacsiyada qaar waa xirmeen, madaxweynoow adiga shalay bulshadaan lagu doortay oo Kutub Qur’aan ah gacanta u saaray ee madaxweynoow hoos u fiiri dadkaan goonida ee dowladnimada loogu xiraayo qeyb qeyb.”

Hoos ka daawo

Jowhar (Caasimada Online) – Waxaa heer gaba-gabo ah maraya qorshaha bixitaanka ATMIS ee maamulka HirShabelle, sida lagu shaaciyay bayaan kasoo baxay kulan dhacay Madaxtooyadda maamulka.

Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa xafiiskiisa wuxuu kulan kula qaatay madaxa howl-galka ku-meel-gaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS), Danjire Mohamed El-Amine Souef, kaas uu kuurgalayo ciidamada ATMIS ee ka howl-galo deegaanada dowlad-goboleedka HirShabelle.

Danjire Mohamed El-Amine oo ay ku wehlinayeen kulankaas saaraakiil ATMIS ayaa xaqiiyey inay meel wanaagsan mareyso dhammeystirka ka bixitaanka ATMIS ee Hirshabelle.

Madax howl-galka Midowga Afrika ee ATMIS ayaa sidoo kale waxa uu tilmaamay inay soo dhawaatay waqtiga ay ciidamada wareejin lahaayeen goobaha ay ku sugan yihiin.

Cali Guudlaawe ayaa dhankiisa sheegay in maamulkiisa uu si dhow ula socda qorshaha ka bixitaanka ciidamada ATMIS, isaggoo xaqiijiyay inay diyaar u yihiin ammaanka goobaha ay ka baxaan ciidanka Midowga Afrika.”

“Dowlad-goboleedka Hirshabelle waxa ay si dhow ula socotaa arrimaha ka bixitaanka ciidamada ATMIS. Waxaan diyaar u nahay xaqiijinta ammaanka goobaha ay faarujin doonnaan. Aad ayaan ugu mahad-celinayaa kaalintooda shaqo,” ayuu yiri madaxweyne Cali Guudlaawe.

Ugu dambeyntii madaxweynaha dowlad-goboleedka HirShabelle ayaa danjiraha kaga mahad-celiyay soo gaaritaankiisa magaalada Jowhar iyo magaallooyinka kale ee HirShabelle.

Jigjiga (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad deegaanka Soomaalida Itoobiya ayaa lagu eedeeyay inuu gabood-falo u geystay dad rayid ah oo aan dembi lahayn, kana soo jeeda Harawo iyo Awdal.

Xildhibaan Ayuub Ismaaciil Yuusuf oo ka tirsan Golaha Shacabka ayaa eedeyntan u jeediyay madaxweynaha dowlad deegaanka Soomaalida, isagoo cambaareeyay dilka ay ciidamada deegaanka Soomaalida ee ka amar qaata Mustafe Cagjar ay shalay magaalada Lafaciise ugu geysteen dad rayid ah oo deegaanka ah.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dilka dadka rayidka ah ay wada fuliyeen ciidamada Liyuu Booliska iyo kuwa militeriga Itoobiya, islamarkaana lagu beegsaday dadka laba gobol oo si adag uga horyimid damaca guracan ee Itoobiya.

“Waa gabood-fal kutalo-gal ah oo lagu bartilmaameedsanayo dadka ka soo jeeda Harawo iyo Awdal, waxaana ay u muuqataa in bulshadaas lagu ciqaabayo sida ay uga soo horjeensadeen damaca dhul-boobka Itoobiya ee ku wajahan xeebaha waqooyiga Soomaaliya,” ayuu yiri Xildhibaan Ayuub.

Sidoo kale wuxuu wax laga xumaado ku tilmaamay in madaxweyne Cagjar uu hormuud u noqdo xad-gudubka Itoobiya ka dhanka ah ee dadka Soomaaliyeed iyo dhulkooda.

“Waa wax laga xumaado in Mustafe Cagjar oo horay uga caban jiray in nidaamkii hore ee dawlad deegaanka Soomaalida iyo ciidamada Itoobiya ay gaboodfallo u geysteen xubno ka mid ah qoyskiisa, uu isaguna maanta tii oo kale ku samaynayo dad rayid ah oo aan dembi lahayn.”

Hoos ka aqriso qoraalka Ayuub

Waxaan cambaaraynayaa dilka ay ciidamada deegaanka Soomaalida ee ka amar qaata Mustafe Cagjar ay shalay magaalada Lafaciise ugu geysteen dad rayid ah oo deegaanka ah. Dilka dadka rayidka ah waxaa wada fuliyey ciidamada Liyuu Booliska iyo kuwa militeriga Itoobiya.

Waa gaboodfal kutalogal ah oo lagu bartilmaameedsanayo dadka ka soo jeeda Harawo iyo Awdal, waxaana ay u muuqataa in bulshadaas lagu ciqaabayo sida ay uga soo horjeensadeen damaca dhul-boobka Itoobiya ee ku wajahan xeebaha waqooyiga Soomaaliya.

Waa wax laga xumaado in Mustafe Cagjar oo horay uga caban jiray in nidaamkii hore ee dawlad deegaanka Soomaalida iyo ciidamada Itoobiya ay gaboodfallo u geysteen xubno ka mid ah qoyskiisa, uu isaguna maanta tii oo kale ku samaynayo dad rayid ah oo aan dembi lahayn.

Sidoo kale, Mustafe waa ku ceeb in uu hormuud u noqdo xadgudubka Itoobiya ee ka dhanka ah dadka Soomaaliyeed iyo dhulkooda. Haddii uu dareemayo waxa ugu yar oo masuuliyad ah ama damiir uu ku hadhay, waa in uu joojiyo gaboodfalka, isla markaana wax ka qabto dilalkii hore ee gardarrada ahaa.

Dadka reer Awdal waxaa la gudboon in ay dilkan u arkaan mid hordhac u ah waxa lala damacsan yahay oo ay xilli hore baraarugaan. Waa in ay ka diyaargaroobaan dhagarta loo maleegayo ee ku soo wajahan

Havana (Caasimada Online) – Havana ayaa Khamiistii diiday, oo sheegtay in aysan ku filneyn, hadal dhawaan ka soo baxay Mareykanka oo ku saabsanaa masiirka labo dhaqtar oo Cuba u dhashay oo shan sano ka hor ay kooxda Al-Shabaab ka soo afduubteen Kenya.

Kooxda Al-Shabaab ayaa bishii February sheegtay in dhakhaatiirta kala ah; Assel Herrera iyo Landy Rodriguez lagu dilay isla bishaas duqeyn uu Mareykanku ka geystay magaalada Jilib.

Hase yeeshee Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa warbixin uu dhawaan soo saaray ku sheegay in dib u eegis lagu sameeyay xogta la hayo ay muujisay in “Weerarkii cirka ee Mareykanka uu fuliyay Feberaayo 15, 2024 aysan ka dhalan wax khasaare ah oo soo gaaray dadka rayidka ah”.

Wargeyska Granma, oo ku hadla afka dowladda Cuba, ayaa maqaal uu daabacay Khamiistii ku sheegay in qoraalka AFRICOM “aanu si cad u xusin dhakhaatiirta Cuba.”

Sidoo kalena, wasiirka arrimaha dibadda Bruno Rodriguez ayaa sheegay Arbacadii in warbixinta Maraykanku “aysan soo kordhinayn wax cusub,” isaga oo intaa ku daray in Havana ay sugaysay tan iyo bishii April “jawaabta codsi ay Cuba si rasmi ah u ugu dirtay AFRICOM oo ku saabsan weerarada meelo ka mid ah Soomaaliya.”

Sheegashada kooxda Al-Shabaab ee ah in dhaqaatiirta Cuba lagu dilay weerar ay fuliyeen Mareykanka ayaan si madax-banaan loo xaqiijin karin.

Dhakhaatiirtan ayaa qayb ka ahaa guuto caafimaad oo Cuban ah oo ka kooban 100 xubnood oo uga shaqaynayey Kenya heshiis laba geesood ah, markii la afduubtay bishii April 2019.

Cuba waxay leedahay guutooyin caafimaad oo ku sugan in ka badan 50 waddan, taasi oo oo qayb ka ah waxa loogu yeero “diblomaasiyadda jaakadda cad.”

Makkah (Caasimada Online) – Ugu yaraan 14 qof oo u dhashay waddamada Hindiya, Masar, Pakistan iyo Indonesia ayaa lagu xiray boqortooyada Sacuudiga.

Raggan ayaa lagu eedeeyay inay xayaysiinayeen kaararka aqoonsiga Xajka oo been abuur ah, sida ay shaacisay shabakadda wararka Xaramka ee Inside Haram.

Ciidamada ilaalada goobaha barakeysan ayaa soo xiray shakhsiyaadkan lagu eedeeyay iibinta kaaararka been abuurka ah, iyada oo la sheegay inay Sacuudiga ku joogeen dal-ku-gal booqasho.

Dowladda Sacuudiga ayaa horey digniino adag uga soo saartay dadka ka been abuuraya adeegyada Xajka, si ay dhaqaale uga sameeyaan.

Shakhsiyaadka lagu qabto musuq-maasuqa Xajka ayaa muteysan doona xarig, musaafurin, ganaax lacageed, maxkamadeyn iyo la wareegid hantidooda, sida ay horey u sheegtay dowladda Sacuudiga.

Ilaalada Xujeyda ayaa sidoo kale ka digtay in xujeydu ay ka socdaan iyada oo aan wadan aqoosigooda.

Illaa hadda, in ka badan 1.3 milyan oo Xujey ah ayaa gaaray Boqortooyada Sacuudiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dikreeto ka soo baxday xafiiska Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu magacaabay hoggaano iyo talisyo cusub oo ku soo biiray taliska guud ee ciidanka xoogga dalka.

Qorshaha lagu magacaabay talisyadaan ayaa ku yimid dib u habeyn iyo dardargalin lagu sameynayo awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Sidoo kale qorshahaan waxaa soo jeediyey Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, waxaana lagu soo saaray Xeer Madaxweyne.

Talisyada cusub ee lagu soo biiriyey Ciidanka Xoogga Dalka ayaa kala ah, 1-Taliska Ciidanka Gaarka ah ee CXDS, 2-Taliska Tababarada CXDS, 3-Taliska Sahanka & Wardoonka CXDS, 4-iyo Taliska Taakulada Guud ee CXD.

Talisyadan ayaa waxaa loo kala magacaabay S/Guuto Axmed Cadullaahi Sheikh (Taliyaha Taliska Ciidanka Gaarka ah)

G/Sare Axmed Ciise Axmed (Taliyaha Taliska Tababaradda),

G/Dhexe  Axmed Cabdulaahi Nuur Beeryare (Taliyaha Taliska Sahanka & Wardoonka),

G/Dhexe Ibraahim Maxamed Maxamuud (Taliska Taakulada Guud ee CXDS).

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kula dardaarmay in ay halkaas ka sii amba-qaadaan dagaalka dalka lagaga xoreynayo argagixisada.

Madaxweynaha ayaa xusay in muwaadin kasta oo Soomaaliyeed, shacab iyo ciidanba ay maanta hortaallo masuuliyad adag oo ku saabsan xoreynta dalka.