Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee kumaandooska Danab ayaa maanta qaaday tallaabo xasaasi ah, kadib markii ay u daateen gudaha degmada Sablaale, gaar ahaan goob ay ku sugnaayeen maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ay gaarsiiyeen khasaare culus.

Ciidamada oo ka duulaya amarkii uu bixiyay Madaxweyne Xasan Sheekh oo dhawaan ku dhawaaqay dagaal kama dambeys ah oo lagu qaadayo kooxaha Khawaarijta ayaa beegsaday fariisin muhiim ah oo kooxda ku leedahay halkaas, sida ay shaaca ka qaaday Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Warsaxaafadeed ay soo saartay Wasaaradda ayaa lagu sheegay in ciidamada Danab ay xalay saq-dhexe galeen degmada Sablaale ee gobolka Shabeellaha Hosoe, kadibna ay ku dileen 7 xubnood oo uu ku jiro sarkaal sare oo muhiim ah.

“Ciidanka Kumaandooska Danab ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa xalay saqdii dhexe howlgal qorsheysan ka fuliyay degmada Sablaale ee gobolka Shabeellaha Hoose, kaas oo lagu bartilmaameedsaday goobo ay ku sugnaayeen maleeshiyaadka Khawaarijta. Howlgalka ayaa lagu dilay toddobo dhagarqabe oo ka tirsanaa Khawaarijta, oo uu ku jiray horjooge kaalin ku lahaa abaabulka maleeshiyaadka kooxda,” ayaa lagu yiri warka qoraalka ah.

Sidoo kale, Ciidanka Danab ayaa cagta mariyay laba goobood oo Al-Shabaab u adeegsan jireen tababarka iyo faafinta fikradaha xagjirnimada, kuwaas oo ay dadka ku marin-habaabin jireen kuna dhiirrigelin jireen falalka argagixisanimo, sida lagu caddeeyay bayaanka.

Wasaaradda Gaashaandhigga XFS iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday inay sii wadi doonaan howlgallada lagu bartilmaameedsanayo horjoogayaasha, maleeshiyaadka iyo xarumaha Khawaarijta, ilaa laga ciribtiro khatarta ay ku hayaan shacabka Soomaaliyeed.

Howlgalkan waxaa ka horreeyay mid kale oo isna ka dhacay deegaanka Hantiwadaag ee Gobolka Shabeellaha Hoose, kaas oo lagu dilay horjooge Cabdisalaan Macallin Abuukar oo kooxda u qaabilsanaa qorista maleeshiyada cusub iyo uruurinta baadda ee ay Al-Shabaab ka qaadaan dad shacabka ah.

Horjooge Cabdisalaan Macallin oo ay ciidamadu si dhow ula socdeen dhaq-dhaqaaqiisa ayaa lagu bartilmaameedsaday howlgal gaar ah oo la fuliyay 10-kii Luulyo 2026, xilli uu ku sugnaa guri ku yaalla deegaanka Hantiwadaag oo ugu dambeyn lagu khaarijiyay.

Maalmihii u dambeeyay dowladda Soomaaliya ayaa kordhisay weerarrada ka dhanka ah argagixisada, waxaana sidoo kale socda diyaar garow ku aaddan dagaal cusub oo uu markale iclaamiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Calanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta hoos loo dhigay, kadib amar kasoo baxay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo la xiriira geerida ku timid Amiirkii hore ee dalka Qatar Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani oo shalay geeriyooday.

Madaxweynaha ayaa faray dhammaan hay’adaha dowladda in muddo saddex casho ah ay hoos u dhigaan calanka, si garab istaag loogu muujiyo dowladda iyo shacabka Qatar oo iyaguna ku dhawaaqay maalmo baroor-diiq qaran ah.

“Iyada oo la fulinayo Amarka Madaxwaynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, waxaa lafarayaa dhamaan Hay’adaha Dawladda in ay hoos loo dhigaan Calanka Jamhuuriyadda, taas oo ah Dareen Walaalnimo oo Soomaaliya ay ku garab istaagayso shacabka iyo dowladda aan walaalaha nahay ee Dalka Qatar Geerida ku timid Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed kasoo baxay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Soomaaliya ayaa ku biirtay dalalka Kuwait, Baxrayn, Imaaraadka Carabta iyo Hindiya oo iyaguna calankooda hoos u dhigay, isla markaana maalmo baroordiiq rasmi ah ku dhawaaqay si ay murugada ula qaybsadaan dawladda Qata , kadib geerida Amiirkii hore ee dalkaas  Sheekh Hamad b=bin Khalifa Al Thani.

Dhanka kale, Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa lagu wadaa inay u ambabaxaan dalka Qatar, halkaas oo ay uga qayb-galayaan aaska Amiirkii hore ee dakaasi oo ay isugu tegi doonaan madax kala duwan.

Sidoo kale, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa shalay dowladda Qatar uga tacsiyeeyay geerida ku timid Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thaani, isaga oo ku amaanay kaalintii uu ka qaatay horumarka Qatar iyo xoojinta xiriirka ay la leedahay dalalka caalamka, oo ay ka mid thay Soomaaliya.

Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani ayaa Qatar hoggaaminayay intii u dhexeysay 1995 illaa 2013. Intii uu talada hayay, wuxuu hormuud ka noqday isbeddello waaweyn oo dalkaas ka hirgalay, kuwaas oo sare u qaaday doorka Qatar ee gobolka iyo caalamkaba. Sannadkii 2013 ayuu Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani si iskiis ah xilka ugu wareejiyay wiilkiisa, Amiir Tamim Bin Hamad Al Thani oo weli haya xukunka.

Si kastaba, Dowladda Qatar ayaa haatan wada qaban-qaabada aaska rasmiga ah ee loo sameynayo amiirkii hore ee dalkaasi, iyada oo sidoo kal ku dhawaaqday afar maalmood oo baroordiiq qaran ah oo ka bilaabanaysa maanta, iyadoo calanka dalkana hoos loo dhigay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo howlgal qorsheysan ka fuliyay gobolka Shabeellaha Hoose ayaa dilay horjooge ay muddo dheer ku daba jirtay Dowladda Federaalka, isla markaana halis ku ahaa shacabka Soomaaliyeed.

Wasaaradda Gaashaanshigga oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa faah-faahisay howlgalka oo ka dhaca deegaanka Hantiwadaag, kaas oo lagu dilay horjooge Cabdisalaan Macallin Abuukar, oo Khawaarijta u qaabilsanaa qorista maleeshiyaadka cusub iyo uruurinta baadda ay kooxdu xoogga kaga qaaddo shacabka Soomaaliyeed.

Warsaxaafadeedka ayaa lagu sheegay in horjoogaha oo ay ciidamadu si dhow ula socdeen dhaq-dhaqaaqiisa lagu bartilmaameedsaday howlgal gaar ah oo la fuliyay 10-kii Luulyo 2026, xilli uu ku sugnaa guri ku yaalla deegaanka Hantiwadaag, halkaas oo lagu dilay.

Sidoo kale, howlgalka waxaa dhaawac culus lagu gaarsiiyay horjooge kale oo lagu magacaabo Macallin Daa’uud, kaas oo isna Khawaarijta u qaabilsan waxa ay ugu yeeraan dabagalka iyo amniga gudaha.

Wararka ayaa intaas ku daraya Xogta in Al-Shabaab maanta gudaha deegaanka Hantiwadaag ku aaseen horjooge Cabdisalaan Macallin Abuukar kadib markii ay khaarijiyeen Ciidamada Xoogga Dalka.

Wasaaradda Gaashaanshigga ayaa sidoo kale sheegtay in labada horjooge xilliga la beegsanayay ku howlanaa maleegidda falal argagixisanimo iyo qorsheyaal lagu dhibaateynayo shacabka Soomaaliyeed.

Waxaa kale oo ay wasaaraddu sheegtay in ay sii wadi doonto howlgallada gaarka ah ee lagu bartilmaameedsanayo horjoogayaasha Khawaarijta Al-Shabaab meel kasta oo ay ku dhuumaaleysanayaan.

Si kastaba, Maalmihii u dambeeyay dowladda Soomaaliya ayaa kordhisay weerarrada ka dhanka ah argagixisada, waxaana sidoo kale socda diyaar garow ku aaddan dagaal cusub oo uu iclaamiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa lagu wadaa inay u ambabaxaan dalka Qatar, halkaas oo ay uga qayb-galayaan aaska Amiirkii hore ee dakaasi, Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani oo shalay geeriyooday.

Ilo wareedyo ku dhow Villa Soomaaliya ayaa innoo xaqiijiyay safarka Madaxweynaha ee magaalada Doha iyada oo ujeedadu tahay inuu murugada la qaybsado shacabka iyo dowladda Qatar oo ay u taallo tacsida Amiirkoodii hore.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa shalay dowladda Qatar uga tacsiyeeyay geerida ku timid Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thaani, isaga oo ku amaanay kaalintii uu ka qaatay horumarka Qatar iyo xoojinta xiriirka ay la leedahay dalalka caalamka, oo ay ka mid thay Soomaaliya.

Sidoo kale, waxaa lagu wadaa in aaska Amiirkii hore ee Qatar ay ka qayb-galaan madax kala duwan oo isaga kala imaanaya caalamka, kuwaas oo sidoo kale saxiixi doono buugga tacsida ee marxuumka oo muddo dheer soo hoggaamiyay Qatar.

Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani ayaa Qatar hoggaaminayay intii u dhexeysay 1995 illaa 2013. Intii uu talada hayay, wuxuu hormuud ka noqday isbeddello waaweyn oo dalkaas ka hirgalay, kuwaas oo sare u qaaday doorka Qatar ee gobolka iyo caalamkaba. Sannadkii 2013 ayuu si iskiis ah xilka ugu wareejiyay wiilkiisa, Amiir Tamim Bin Hamad Al Thani.

Dhanka kale, dowladda Qatar ayaa ku dhawaaqday afar maalmood oo baroordiiq qaran ah oo ka bilaabanaysa maanta, iyadoo calanka dalka hoos loo dhigay. Dowladda ayaa sidoo kale wada qaban-qaabada aaska rasmiga ah ee loo sameynayo amiirkii hore.

Waxaa la filayaa in maalmaha soo socda magaalada Doha ay gaaraan madax iyo wufuud ka kala socota dalal badan oo caalamka ah, kuwaas oo ka qayb-geli doona aaska Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani, isla markaana tacsi u gudbin doona hoggaanka iyo shacabka Qatar.

Boosaaso (Caasimada Online) — Ciidamo ka tirsan Daraawiishta Puntland ayaa gebi ahaanba xiray waddada isku xirta magaalooyinka Boosaaso iyo Garoowe, kadib markii ay ka cawdeen mushaar la’aan muddo bilooyin ah.

Boosaaso waa xarunta ugu weyn ee ganacsiga Puntland, waxaana ku taalla dekad ay ku tiirsan yihiin deegaannada Puntland iyo qaar ka mid ah gobollada dhexe ee Soomaaliya. Sidaas darteed, tallaabada ay ciidamada Daraawiishtu ku xireen waddada ayaa saameyn weyn ku yeelan karta isu-socodka dadka, badeecadaha iyo ganacsiga ka yimaada dekadda Boosaaso.

Saraakiil u hadlay ciidamada ayaa sheegay inay dhowr jeer xukuumadda Madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni ka dalbadeen in la siiyo mushaaraadkooda iyo xuquuqo kale oo ka maqan, balse aysan wax jawaab ah ka helin. Waxay sheegeen in arrintaas ay ku qasabtay inay waddada xiraan si ay cabashadooda u muujiyaan.

Dhinaca kale, waxaa in ka badan toddobaad hakad ku jira howlihii dekadda Boosaaso, kadib markii maamulka Puntland uu soo rogay khidmado iyo lacago canshuureed oo dheeraad ah.

Kulan dhex maray xubno ka tirsan maamulka Madaxweyne Saciid Deni iyo ganacsatada Boosaaso, kaas oo looga hadlay xirnaanshaha dekadda iyo khidmadaha cusub ee laga cabanayo, ayaa kusoo dhammaaday natiijo la’aan iyo is-afgaranwaa.

Mas’uuliyiinta maamulka ayaa isku dayay inay ganacsatada Boosaaso iyo kuwa badeecadaha kala soo dega dekadda ku qanciyaan khidmadaha cusub, balse ganacsatadu way ka biyo diideen. Waxay sheegeen in lacagaha lagu kordhiyay ay ku yihiin culeys dhaqaale oo weyn oo aysan qaadi karin.

Xirnaanshaha dekadda iyo hakadka ku yimid ganacsiga Boosaaso ayaa saameyn ku yeeshay shacabka ku nool deegaannada Puntland, iyadoo qiimaha qaar ka mid ah badeecadaha daruuriga ah uu kor u kacay.

Maamulka Madaxweyne Saciid Deni ayaa muddooyinkii dambe wajahayay culeysyo dhaqaale, xilli uu sii xumaanayay xiriirka kala dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya. Xaaladdan ayaa lagu xiriiriyay kordhinta canshuuraha iyo khidmadaha laga qaado ganacsatada, iyo sidoo kale dib-u-dhaca ku yimaada bixinta mushaaraadka ciidamada iyo shaqaalaha qaarkood.

Guud ahaan deegaannada Puntland ayaa xilligan laga dareemayaa dhaqaale-xumo iyo shaqo la’aan baahsan. Xaaladdaas ayaa sababtay in qaar ka mid ah dhallinyarada ay tahriibaan, halka kuwo kalena ay shaqooyin u raadsadaan magaalada Muqdisho iyo deegaanno kale oo dalka ka tirsan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya duqeyn ay iska kaashadeen Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamiga ah, taas oo ka dhacday gobolka Shabeellaha Dhexe, isla markaana lagu beesaday maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Duqeynta oo ahayd bartilmaameed ayaa si gaar ah uga dhacday deegaannada Cadow Jilib, Gayfo iyo Qordheere ee gobolka Shabeellaha Dhexe, iyada oo khasaare lagu gaarsiiyay Khawaarijta, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa lagu sheegay in weerarka lagu dilay ugu yaraan illaa 26 ka tirsanaa Al-Shabaab, sidoo kalena lagu burburiyay gaari Cabdi Bile ah iyo booyad shidaal u waday kooxda.

“Duqeymaha ayaa lagu dilay 26 dhagarqabe oo ka tirsanaa Khawaarijta Al-Shabaab. Sidoo kale, waxaa lagu burburiyay gaari Cabdibile ah iyo booyad shidaal oo ay Khawaarijtu u adeegsanayeen dhaqdhaqaaqyadooda iyo fulinta falalka argagixisanimo,” ayaa lagu yiri qoraalka Wasaaradda Gaashaandhigga.

Sidoo kale, Wasaaradda ayaa si weyn ugu mahadcelisay saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya kala shaqeeya la-dagaallanka iyo ciribtirka argagixisada, maadaama ay ciidamada dowladda ka gacan siiyeen weerarkaasi.

Howlgalladan ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee Ciidanka Xoogga Dalka ay ku baacsanayaan horjoogayaasha iyo maleeshiyaadka Al-Shabaab, laguna wiiqayo awooddooda abaabul iyo fulinta weerarrada argagixisanimo.

Dhanka kale, Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa sheegay in ay sii wadi doonaan howlgallada lagu bartilmaameedsanayo horjoogayaasha iyo maleeshiyaadka Khawaarijta Al-Shabaab, ilaa laga ciribtiro khatarta ay ku hayaan shacabka Soomaaliyeed.

Maalmihii u dambeeyay dowladda Soomaaliya ayaa kordhisay weerarrada ka dhanka ah argagixisada, waxaana sidoo kale socda diyaar garow ku aaddan dagaal cusub oo uu iclaamiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa markii ugu horreysay ka hadashay rag watay dareeska Ciidamada Qalabka Sida Soomaaliya, kuwaas oo la arkay iyaga oo ku xadgudbaya calanka Mareykanka.

Bayaan kasoo baxay safaaradda Mareykanka ee magaalada Muqdisho ayaa waxaa lagu bogaadiyay tallaabada deg-degga ah ee ay qaaday dowladda Soomaaliya oo durbaba lagu soo xiray eedeysanayaal loo haysto falkaasi.

“Shakhsiyaadka falalkaas ku lugta leh ee isku dayaya inay dhaawacaan xiriirka Soomaaliya iyo Mareykanka waxay dhibaato u geysanayaan shacabka Soomaaliyeed, waana in lala xisaabtamaa,” ayaa lagu yiri qoraalka Mareykanka.

Warsaxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu xusay in Mareykanka uu dhaqaale badan ku bixiyay dib u dhiska Soomaaliya, gaar ahaan sidii Ciidamada Xoogga Dalka usoo kaban lahaayeen.

Hadalka kasoo yeeray Mareykanka ayaa kusoo aadaya, iyada oo maanta  Dowladda Federaalka ay soo bandhigtay afar eedeysane oo loo haysto inay ku xadgudbeen calanka Mareykanka, iyaga oo xiran dareeska Ciidamada Xoogga.

Raggaas ayaa muuqaal ku baahiyay baraha bulshada, iyaga oo ku istaagayo calanka Mareykanka, taas oo ay ka dhalatay falcelin aan caadi aheyn.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa waxaa lagu sheegay in eedeysanayaasha ay gacanta ku jiraan, isla markaana laga qaadi doono tallaabo adag oo sharciga waafaqsan, waxayna kala yihiin;-

1-Cabdikhadar Mahad Cumar oo 22 sano jir ah, 2-Maxamed Raage Xuseen oo 16 sano jir ah, 3-Muudey Faysal Muudey oo 17 sano jir ah iyo 4-Maxamed Amiin Qaasim Muuse oo 15 sano jir ah.

“Dhammaan shakhsiyaadkii ku lugta lahaa falkii lagu xadgudbay dareyska Ciidanka Qaranka iyo calanka Mareykanka ayaa gacanta lagu soo dhigay. Wasaaradda Gaashaandhigga waxay ka digaysaa in aan loo dulqaadan doonin fal kasta oo lagu dhaawacayo sharafta iyo sumcadda Ciidanka Qaranka,” ayaa lagu yiri bayaanka ay soo saartay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Ugu dambeyn, Wasaaradda ayaa shaacisay in aan loo dulqaadan doonin fal kasta oo lagu dhaawacayo sharafta iyo sumcadda Ciidamada, isla markaana lala xisaabtami doono cid kasta oo sameysa xadgudub noocaan oo kale ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa maanta xafiiska ku qaabilay Duqa Magaalada St. Louis Park, Gobolka Minnesota ee dalka Maraykanka, Marwo Nadia Mohamed oo haatan booqasho ku joogta dalka.

Labada mas’uul ayaa kulankooda diiradda ku saaray xoojinta xiriirka iskaashi ee u dhexeeya Muqdisho iyo St. Louis Park, is-weydaarsiga khibradaha maamulka dowladaha hoose, horumarinta adeegyada bulshada, iyo kobcinta wada-shaqeynta.

Guddoomiye Muungaab oo si diirran u soo dhaweeyay Nadia Mohamed, ayaa ku bogaadiyay guusha taariikhiga ah ee ay gaartay, taas oo ka dhigtay haweeneydii ugu horreysay ee Soomaaliyeed, Muslimad iyo Madow ah ee loo doorto xilka Duqa Magaalada St. Louis Park.

Sidoo kale Guddoomiyuhu wuxuu sheegay in guushaasi ay tahay mid dhiirrigelin u ah dhammaan bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan dhalinyarada iyo haweenka, isla markaana ay muujinayso kartida iyo kaalinta sii kordheysa ee ay Soomaalidu ku leeyihiin hoggaaminta iyo adeegga bulshada.

Dhankeeda, Marwo Nadia ayaa uga mahadcelisay Duqa Magaalada Muqdisho soo dhaweynta iyo martigelinta uu u sameeyay, iyadoo bogaadisay dadaallada ay Dowladda Hoose ee Muqdisho ku horumarinayso adeegyada bulshada, bilicda magaalada iyo dib-u-dhiska Caasimadda.

Waxaa kale oo ay muujisay sida ay uga go’an tahay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhexeeya labada magaalo.

Nadia Mohamed ayaa horay ula kulantay madaxda sare, gaar ahaan Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ay u sheegtay inay ka go’an tahay xoojinta xiriirka, dhiirrigelinta iskaashiga iyo taageeridda dadaallada lagu horumarinayo Soomaaliya, iyada oo tilmaantay in ay lama filaan ku noqotay amniga iyo horumarka ka socda caasimadda dalka ee magaalada Muqdisho.

Si kastaba, Nadia ayaa sidoo kale kulamo dadweyne ka wadda caasimada, iyadoo la kulmeyso qaybaha kala bulshada, sida ardeyda jaamacadaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta soo bandhigtay afar eedeysane oo loo haysto inay ku xadgudbeen calanka Mareykanka, iyaga oo xiran dareeska Ciidamada Xoogga Dalka.

Raggan ayaa muuqaal ku baahiyay baraha bulshada, iyaga oo ku istaagayo calanka Mareykanka, taas oo ay ka dhalatay falcelin aan caadi aheyn.

Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in falkaas uu ka hor imaanayo anshaxa iyo xifradda ciidamada, sidoo kalena uusan ka tarjumeyn aragtideeda, maadaama haatan ay xiriir wanaagsan la leedahay dowladda Mareykanka.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa waxaa lagu sheegay in eedeysanayaasha ay gacanta ku jiraan, isla markaana laga qaadi doono tallaabo adag oo sharciga waafaqsan, waxayna kala yihiin;-

1-Cabdikhadar Mahad Cumar oo 22 sano jir ah, 2-Maxamed Raage Xuseen oo 16 sano jir ah, 3-Muudey Faysal Muudey oo 17 sano jir ah iyo 4-Maxamed Amiin Qaasim Muuse oo 15 sano jir ah.

Sidoo kale, Wasaaradda ayaa shaaca ka qaaday in aan loo dulqaadan doonin fal kasta oo lagu dhaawacayo sharafta iyo sumcadda Ciidamada Qalabka Sida.

“Dhammaan shakhsiyaadkii ku lugta lahaa falkii lagu xadgudbay dareyska Ciidanka Qaranka iyo calanka Mareykanka ayaa gacanta lagu soo dhigay. Wasaaradda Gaashaandhigga waxay ka digaysaa in aan loo dulqaadan doonin fal kasta oo lagu dhaawacayo sharafta iyo sumcadda Ciidanka Qaranka,” ayaa lagu yiri bayaanka ay soo saartay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Bayaankan waxaa ka horreeyay mid kale oo ay Sabtidii dowladda Soomaaliya ku sheegtay inay aad uga xun tahay dhacdada, iyada oo tilmaantay in ay si weyn u qadarinayso iskaashiga muddada dheer kala dhexeeya Maraykanka, ayna ilaalineyso xiriirka ka dhexeeya xukuumadaha Muqdisho iyo Washington.

Mareykanka ayaa kamid ah dalalka waa wayn ee taageerada siiya Soomaaliya, iyada oo bayaanka lagu xusay doorkiisa ku aadan la dagaallanka Al-Shabaab.

“Wadashaqeyntaas ayaa door muhiim ah ka qaadatay la dagaallanka Al-Shabaab iyo Daacish (ISIS), iyo xoojinta hay’adaha amniga Soomaaliya. Wasaaradda Gaashaandhiggu waxay mar kale caddeynaysaa ixtiraamka ay u hayso shacabka iyo calanka Maraykanka, iyo sidoo kale iskaashiga waara ee ka dhexeeya labada dal” ayaa lagu yiri qoraal ay shalay soo saartay dowladda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kooxda Al-Shabaab ee ka dagaalanta gudaha Soomaaliya ayaa waxaa haatan soo wajahday cabsi xooggan, kadib amarkii kasoo baxay Madaxweyne Xasan Sheekh oo maalmo kahor ku dhawaaqay in Ciidamada Qalabka Sida ay qaadayaan dagaal kama dambeys ah oo dalka looga ciribtirayo cadowga Khawaarijta ah.

Maleeshiyaada kooxda oo culays badan wajahaya ayaa haatan bilaabay inay isku soo dhiibaan Ciidamada Xoogga Dalka ee ku sugan furimaha dagaalka.

Maalmihii lasoo dhaafay dhowr Horjooge oo ka tirsanaa Khawaarijta ayaa isku soo dhiibay dowladda, iyagoo sheegay inay soo wajahday cabsi badan, sida ay shaacisay warbaahinta ku hadasha afka dowladda.

Sidoo kale, waxay xubnaha soo goostay sheegeen in markii horaba ay la kulmi jiray weerarrada iyo duqeymaha Ciidamada Qaranka iyo saaxibada caalamiga ah oo ay u dheeraayeen duruufaha adag ee duurka ku heysta Khawaarijta.

Meelaha ay iska soo dhiibeen xubnaha soo gacan galay ayaa waxaa kamid ah deegaanada Mubaarak, Buulomareer iyo Jilib-marka ee gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ay sidoo kale gaabiga ku hayaan ciidamada dowladda.

Arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo Madaxweynaha Soomaaliya uu Toddobaadkii Xoriyadda markale cafis u fidiyey qofkii kasoo hara fikirka guracan ee argagixisada ee isku soo dhiiba dowladda, dibna ugu soo laabta dadkiisa, isaga oo mar kale iclaamiyay dagaal kama dambeys ah.

“Dowladda Soomaaliya waxay qaadi doontaa guluf dagaal oo kama dambeys ah, kaas oo dalka looga saarayo Khawaarijta, dadka Soomaaliyeedna dhawaan ayaan la wadaagi doonnaa qorshahaas,” ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud.

Tan iyo markii uu soo baxay amarka Madaxweynaha waxaa sidoo kale dhaq-dhaqaaq cidian iyo isku dabarid bilaabay Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska Ciidamada Xoogga Dalka oo tegay furimaha hore ee dagaalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ka tacsiyeysay geerida amiirkii hore ee dowladda Qatar, Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani oo maanta geeriyooday. Dhambaalka tacsida ayaa si gaar ah loogu diray Amiirka Qatar, Sheekh Tamim Bin Hamad Al Thani oo uu ahaa aabbihii.

War-saxaafadeed kasoo baxay Villa Soomaaliya ayaa lagu ammaanay kaalintii uu Sheekh Hamad ka qaatay horumarinta Qatar iyo taageerada uu u fidiyay dalal badan oo caalamka ah. Sidoo kale, Dowladda Federaalka ayaa tacsi iyo samir u rajeysay qoyska, shacabka iyo dowladda Qatar.

Geerida Sheekh Hamad kadib, waxaa isa soo tarayay dhambaallada tacsida ee ka imanayay madaxda caalamka, iyadoo hoggaamiyeyaal badan ay farriimo tacsi ah u direen dowladda Qatar.

Waxa kale oo la filayaa in madax kala duwan ay u safraan magaalada Dooxa si ay uga qayb-galaan aaska iyo saxiixa buugga tacsida ee loo furayo marxuumka.

Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani ayaa Qatar hoggaaminayay intii u dhexeysay 1995 illaa 2013. Intii uu talada hayay, wuxuu hormuud ka noqday isbeddello waaweyn oo dalkaas ka hirgalay, kuwaas oo sare u qaaday doorka Qatar ee gobolka iyo caalamkaba. Sannadkii 2013 ayuu si iskiis ah xilka ugu wareejiyay wiilkiisa, Amiir Tamim Bin Hamad Al Thani.

Dhanka kale, dowladda Qatar ayaa ku dhawaaqday afar maalmood oo baroordiiq qaran ah oo ka bilaabanaysa maanta, iyadoo calanka dalka hoos loo dhigay. Dowladda ayaa sidoo kale wada qaban-qaabada aaska rasmiga ah ee loo sameynayo amiirkii hore.

Waxaa la filayaa in maalmaha soo socda magaalada Doha ay gaaraan madax iyo wufuud ka kala socota dalal badan oo caalamka ah, kuwaas oo ka qayb-geli doona aaska Sheekh Hamad Bin Khalifa Al Thani, isla markaana tacsi u gudbin doona hoggaanka iyo shacabka Qatar.

Hargeysa (Caasimada Online) – Mudaneyaasha Golaha Guurtida Somaliland oo maanta xarunta golaha ee magaalada Hargeysa ku yeeshay kalfadhi aan caadi ahayn ayaa doortay guddoomiyaha cusub ee golaha kadib markii uu saaka xilkii iska casilay Saleebaan Maxamuud Aadan oo muddo 22 sano ah soo hoggaaminayay golaha

Kadib markii golaha uu ansixiyey is-casilaadda guddoomiyihii hore waxa si rasmi ah loogu dhawaaqay musharraxiinta u taagan xilka Guddoomiyaha Golaha Guurtida Somaliland, kuwaas oo kala ahaa:

1. Xildhibaan Muuse Xaaji Cabdi Ducaale
2. Xildhibaan Sahal Iidle Dirir
3. Suldaan Ismaaciil Suldaan Cabdiraxmaan

Markii musharraxiinta la siiyey fursad ay golaha uga jeediyaan hadalladooda, Xildhibaan Sahal Iidle Dirir ayaa ku dhawaaqay inuu si rasmi ah uga tanaasulay musharraxnimadiisii.

Sidoo kale, Suldaan Ismaaciil Suldaan Cabdiraxmaan, markii la siiyey fursad uu hadal u jeediyo golaha, waxa uu soo jeediyey in doorashada guddoomiyaha golaha dib loo dhigo si loo sii wado wada-tashiyada. Intaas kadib, Ismaaciil ayaa isaguna si rasmi ah uga tanaasulay musharraxnimadiisii.

Sidaas darteed, Xildhibaan Muuse Xaaji Cabdi Ducaale ayaa noqday musharraxa keliya ee u taagnaa xilka guddoomiyaha Golaha Guurtida, kaas oo sida muuqata loo waday kursiga.

Mudaneyaasha Golaha Guurtida ayaa si wadajir ah ugu codeeyay in loo doorto Guddoomiyaha Golaha Guurtida, iyadoo aan wax diidmo ah laga muujin.

Sidaas darteed Xildhibaan Muuse Xaaji Cabdi Ducaale ayaa si rasmi ah loogu doortay Guddoomiyaha Golaha Guurtida Somaliland, isaga oo helay kalsoonida iyo taageerada dhammaan Mudaneyaasha golaha ee fadhiga joogay.

Hargeysa (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Guurtida Somaliland, Saleebaan Maxamuud Aadan ayaa saaka ku dhawaaqay inuu iska casilay xilka guddoomiyenimada Golaha Guurtida, taas oo uu ku shaaciyay fadhi aan caadi ahayn oo goluhu yeeshay.

Go’aanka Saleebaan ayaa imanaya kadib in ka badan 22 sano oo uu hoggaaminayay Golaha Guurtida Somaliland, iyadoo is-casilaaddiisa uu ku sababeeyay duruufo shaqsiyeed, oo ay ugu horreyso da’da.

“Waan daalay, da’ ayaa gaaray. Haddii maskaxdu joogtana muruqii ayaa maqan oo tallaabadeydu way gaabinaysa. Marka inta xasuustu tagin, waxaa isleeyahay ha ka gaadhsiisid. Odeyaal, waxaan idinka codsanayaa in wanaaggii hore iigu dartaan oo maanta i fasaxdaan. Is-casilaaddiina waan saxiixayaa,” ayuu yiri Saleebaan Maxamuud Aadan.

Saleebaan Maxamuud Aadan oo 92 jir ah ayaa xilka guddoomiyaha Golaha Guurtida hayay tan iyo sannadkii 2004, waxaana lagu tiriyaa siyaasiyiinta ugu muddada dheer ee xil sare ka soo qabtay Somaliland.

Sababta ugu weyn ee xilka uu uga degayo ayaa ah da’diisa oo sii korortay iyo rabitaankiisa ah inuu ka nasto mas’uuliyadda culus ee uu muddada dheer soo hayay.

Muddadii uu hoggaaminayay Golaha Guurtida, Saleebaan wuxuu door muuqda ka qaatay xallinta khilaafaadka siyaasadeed iyo fududeynta wada-hadallada u dhexeeya dhinacyada siyaasadda Somaliland. Taageerayaashiisu waxay ku ammaanaan kaalintii uu ka qaatay ilaalinta xasilloonida iyo dejinta xiisadaha siyaasadeed ee soo noq-noqday.

Saleebaan iyo Golaha Guurtida ayaa sannado badan wajahayay dhaliilo uga imanayay xisbiyada mucaaradka, ururrada bulshada rayidka ah iyo falanqeeyayaasha siyaasadda, kuwaas inta badan la xiriiray muddo-kordhinno loo sameeyay hay’adaha dowladda iyo eedeymo ku saabsan in goluhu uusan si buuxda u gudan waajibaadkiisa dastuuriga ah.

Si kastaba, is-casilaadda Saleebaan ayaa si rasmi ah u soo afjareysa sooyaalka mid ka mid ah hoggaamiyeyaashii ugu muddada dheeraa ee hay’adaha Somaliland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Booliiska Jamhuuriyadda Jabuuti Col. Cabdiraxmaan Cali Kaahin iyo wafdi hoggaaminayo ayaa maanta soo gaaray magaalada Muqdisho, kaddib casuumaad rasmi ah oo uu ka helay dhiggiisa Taliyaha Booliska Soomaaliya Sarreeye Guuto Asad Cusmaan Cabdullaah (Diyaano) oo kusoo dhaweeyay garoonka magaalada Muqdisho.

Soo dhaweynta ayaa waxaa si wayn uga qayb-qaatay saraakiisha kala duwan ee Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka iyo safiirka Jabuuti u fadhiya magaalada Muqdisho.

Taliyaha Ciidanka Booliska Jabuuti oo la hadlay warbaahinta ayaa ka mahad-celiyay soo dhaweynta loo sameeyay, wuxuuna kadib faah-faahiyay ujeedkiisa safarkiisa ee Soomaaliya.

Sidoo kale, wuxuu sheegay in dhowr cisho uu joogi doono gudaha dalka, isla markaana uu usii gudbi doono gobollada, si uu usoo qiimeeyo xaaladda.

“Dhowr cisho ayaan joogayaa waxaan ku tala jiraa inaan gobollada wada maro oo indha-indheeyo, Soomaaliya wax badan oo been ah ayaa laga sheegaa,” ayuu yiri Taliye Cabdiraxmaan Cali Kaahin.

Dhanka kale, waxa uu ka hadlay arrimo ku aadan taariikhda labada dal ee walaalaha ah iyo halganka adag ee ay usoo mareen xoreynta labada waddan.

“Soomaaliya waa waddankaygii labaad Soomaaliya waxa ay Jabuuti u qabatay waan garaneynaa dadaalkii ay dowladda Soomaaliya u gashay waa la wada garanayaa. Soomaaliya haddii aynan jirin Jabuuti xor ma noqoteen,” ayuu mar kale yiri Taliyaha Guud ee Ciidanka Booliska ee Dalka Jamhuuriyadda Jabuuti.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Sidaas daraadeed maanta oo ay Soomaaliya ka yara liicday Jabuuti kaalintii berigii ay Soomaaliya joogtay maanta u joogsato weeyaan, wayna u joogsatay”.

Jabuuti ayaa kamid ah dowladaha dariska ah ee saaxibtinnimada wayn ay kala dhexeyso Soomaaliya, waxaana lagu soo xasuustaa doorkeeda ku aadan dhismaha dowlad dhiska Soomaaliya, iyadoo sidoo kale ciidamo ay ka joogaan dalka, kuwaas oo ka qayb ka ah ciidanka nabad ilaalinta ee Midowga Afrika.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka (NISA) ayaa caawa howlgal qorsheysan ka fuliyey xaafadda Galmudug ee degmada Garasbaaley, kaas oo lagu beegsaday laba xubnood oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab.

Howl-galka ayaa lagu guuleystay in lagu dilo mid ka mid ah maleeshiyaadkii la bartilmaameedsaday, halka kii kalena la dhaawacay, sida ay xaqiijiyeen saraakiishii hoggaaminaysay ciidamada fuliyey howl-galka.

Saraakiisha ayaa sidoo kale sheegay in howl-galka uu u dhacay sidii loo qorsheeyey, isla markaana ciidamada ay si buuxda u gaareen ujeeddooyinkii laga lahaa.

Ciidamada amniga oo ka feejigan dhagarta iyo shirqoolada kooxda ayaa sidan oo kale xalay fashiliyey qorshe weerar oo xubno ka tirsan Al-Shabaab damacsanaayeen inay ka geystaan xaafadda Xaawo-Taako ee magaalada Beledweyne.

Ciidamada ayaa si degdeg ah uga hortagay falkaas, iyagoo toogtay mid ka mid ah xubnihii kooxda, halka xubin kalena la qabtay isagoo nool.

Si kastaba, ciidamada dowladda ayaa sii wada howl-gallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, si looga hortago weerarro iyo falal amni-darro oo ay qorsheynayaan.

Howl-galladan ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee ay hay’adaha ammaanka Soomaaliya ku xoojinayaan sugidda amniga iyo ciribtirka kooxda Al-Shabaab ee ka dagaallanta dalka.