26.1 C
Mogadishu
Thursday, June 18, 2026

UK oo si rasmi ah ugu biirtay dagaalka IRAN, soona riday…

London (Caasimada Online) – Dowladda Boqortooyada Ingiriiska ayaa si rasmi ah ugu biirtay xiisadda sii cakiran ee u dhexeysa Iiraan iyo Mareykanka iyo Israa’iil, ayada oo dagaalka uu galay maalintii labaad.

Wasaaradda Difaaca Ingiriiska ayaa sheegtay in diyaaradaha dagaalka ee dalkaas ay hawada ku soo rideen diyaarad aan duuliye lahayn oo ay leedahay Iiraan, taas oo ku wajahneyd dhulka Qatar.

“Diyaarad dagaal oo nooca Typhoon ah oo ka tirsan Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Midowday (RAF), kana hawlgashay dalka Qatar, iyada oo qayb ka ah guutada wadajirka ah ee UK–Qatar Typhoon Squadron, ayaa si guul leh u soo ridday diyaarad aan duuliye lahayn oo ay leedahay Iiraan, taas oo ku sii jeedday dhulka Qatar,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Wasaaradda Difaaca UK.

Howlgalkaas ayaa ka dhacay hawada dalka Qatar, waxaana Ingiriisku sheegay inuu qayb ka ahaa iskaashi milatari oo u dhexeeya UK iyo Qatar.

Wasaaradda Difaaca ayaa caddeysay in diyaaradda Typhoon-ka ay si guul leh u bartilmaameedsatay una soo ridday diyaaradda aan duuliyaha lahayn ee Iiraan, taas oo ku sii jeedday dhulka Qatar. Howlgalkan ayaa lagu tilmaamay mid ka mid ah tallaabooyinka lagu sugayo amniga hawada gobolka, sida lagu sheegay bayaanka.

“Diyaaradda Typhoon-ka ah ayaa ku jirtay kormeer difaac oo cirka ah, waxayna adeegsatay gantaal cirka-ilaa-cir ah si ay u soo riddo diyaaraddaas, iyada oo xaqiijisay amniga hawada Qatar iyo danaha Ingiriiska ee gobolka.”

Iskaashigan milatari ayaa muujinaya doorka ay ciidamada UK ka ciyaarayaan ilaalinta amniga xulafadooda iyo danahooda istaraatiijiyadeed ee Bariga Dhexe.

Tallaabadan ayaa sii kordhinaysa xiisadda ka taagan gobolka, gaar ahaan khilaafka u dhexeeya Iiraan iyo dhinaca kale ee Mareykanka iyo Israa’iil. Wararka kasoo baxaya dhinacyada is haya ayaa tilmaamaya inay jiraan weerarro iyo jawaabo milatari oo isdaba joog ah, iyadoo weli ay socoto qiimeynta khasaaraha ka dhashay.

Saameynta colaaddan ayaa sidoo kale gaartay ganacsiga iyo isu socodka gobolka Khaliijka, waxaana la soo werinayaa inay carqalado ku yimaadeen duulimaadyada, dekedaha iyo dhaqdhaqaaqa maraakiibta shidaalka, xilli walaac laga muujinayo amniga marinka Hormuz.

Xiisadda iyo howlgalada la xiriira ayaa weli socda, waxaana la filayaa in saacadaha iyo maalmaha soo socda ay soo baxaan faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan khasaaraha ka dhashay iyo xaaladda guud ee amniga gobolka.

DF oo ku dhawaaqday howlgal cusub oo saddex jiho iska kaashanayaan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqday bilaabashada hawlgal cusub oo loogu magac daray “Hawlgalka Hillaac”.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa shaacisay in hawl-galkan yu maanta si rasmi ah u daahfuray Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, iyadoo lagu tilmaamay mid ka mid ah qorshayaasha ugu waaweyn ee lagu sugayo amniga dalka.

Wasaaraddu waxay sheegtay in hawlgalka si wadajir ah u fulinayaan Ciidanka Xoogga Dalka, ciidamada howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM gaar ahaan kuwa Uganda, iyo saaxiibbada caalamka ee taageera Soomaaliya.

Ciidamadan iskaashanaya ayaa bilaabay hawl-gallo qorsheysan oo lagu burburinayo saldhigyada muhiimka ah ee ay ku dhuumaaleysanayaan Al-Shabaab, laguna beegsanayo xarumaha ay ka abaabulaan weerarrada iyo falalka amni-darrada ah.

Sidoo kale, hawlgalka ayaa lagu jarayaa marinnada iyo isku-socodka ay kooxda u adeegsato dhaq-dhaqaaqyadeeda, si loo wiiqo awooddeeda militari loona sifeeyo haraadiga maleeshiyaadka ku harsan deegaannada ay weli ku sugan yihiin.

Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa tilmaantay in ujeedka ugu weyn uu yahay xaqiijinta nabadda shacabka iyo sugidda amniga goobaha wax-soo-saarka iyo kaabeyaasha dhaqaalaha ee muhiimka u ah dalka.

Wasaaraddu waxay sidoo kale bogaadisay geesinimada iyo naf-hurka Ciidanka Qaranka, kuwaas oo iyagoo gudanaya waajibaadkooda xilli lagu jiro bisha soonka, sii wada dadaallada lagu xoraynayo dalka.

Ugu dambeyntiina, Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa caddeysay in “Hawlgalka Hillaac” uu sii socon doono ilaa si buuxda looga ciribtiro waxa ay ku tilmaantay Khawaarijta caqabadda ku ah nabadda, horumarka iyo dowladnimada Soomaaliya.

Puntland oo tallaabo adag ka qaaday diyaaraddii celisay xildhibaannada

0

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa si weyn uga carooday tallaabadii maanta ay Dowladda Federaalka Soomaaliya dib ugu celisay diyaarad siday xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo deegaan-doorashadoodu tahay Puntland.

Puntland ayaa deegaannadeeda ka mamnuucday diyaaradda Daallo oo maanta siday xildhibaannada ka baxay magaalada Muqdisho, balse amar ka soo baxay Dowladda Federaalka ayaa dib looga soo celiyay Garoowe.

Wasaaradda Duulista Hawada iyo Garoomada ee Puntland ayaa sheegtay in go’aankan uu isla maanta oo taariikhdu tahay 1-da Maarso 2026 uu dhaqan-galayo.

Wasaaradda ayaa diyaaradda Daallo Airlines ku eedeysay in muddo laba jeer ah ay khatar gelisay nolosha mas’uuliyiin iyo muwaadiniin reer Puntland.

“Waxaa lagu wargelinayaa Shirkadda Diyaaradaha Daallo in laga bilaabo maanta oo taariikhdu tahay 1-da Maarso 2026 lagala noqday ruqsaddii duulimaadyada Diyaaradaha Daallo ee dhammaan garoomada diyaaradaha Puntland, maadaama ay muddo laba jeer ah khatar gelisay nolosha mas’uuliyiin iyo muwaadiniin reer Puntland,” ayaa lagu yiri amarka ka soo baxay Wasaaradda Duulista Hawada iyo Garoomada Puntland.

Wasiirka Wasaaradda Duulista Hawada iyo Garoomada Puntland, Cabdullaahi Bile Nuur ayaa sidoo kale faray dhammaan maareeyeyaasha garoomada diyaaradaha Puntland inay si degdeg ah u fuliyaan wareegtadan.

Xildhibaannada laga celiyay magaalada Garoowe ayaa wada-tashi ugu yeeray Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, oo shalay dib ugu laabtay Puntland, kadib markii ay burbureen wada-hadalladii uu Dowladda Federaalka kula qaatay magaalada Muqdisho.

Si kastaba, xildhibaannadan ayaa markii hore ka baxay magaalada Muqdisho, hase yeeshee daqiiqado yar kadib ayaa diyaaraddii sidday dib loogu soo celiyay garoonka Aadan Cadde. Mana cadda illaa iyo hadda sababta rasmiga ah ee ka dambeysa arrintan.

Tirada askarta Mareykanka looga dilay dagaalka IRAN illaa hadda oo la shaaciyay

Washington (Caasimada Online) – Saddex askari oo Mareykan ah ayaa ku dhintay dagaalka Iran, halka shan kale ay soo gaareen dhaawacyo culus, sida lagu sheegay bayaan Axaddii kasoo baxay Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM).

CENTCOM ayaa sheegay in ilaa 9:30 subaxnimo waqtiga Bariga Mareykanka (ET), saddexda askari ay ku dhinteen dagaalka intii ay socotay howl-galka uu talisku ugu yeeray “Operation Epic Fury,” iyadoo howl-gallada waaweyn ay weli socdaan.

Taliska ayaa sidoo kale sheegay in askar kale ay qabaan dhaawacyo fudud, oo ay ku jiraan dhaawacyo ka dhashay firirka walxaha qarxa iyo miyir-beel, kuwaas oo la filayo in dib loogu celiyo shaqada marka xaaladdooda la qiimeeyo.

CENTCOM waxay caddeysay in magacyada askarta geeriyootay aan la shaacin doonin illaa ugu yaraan 24 saacadood, si marka hore qoysaskooda si rasmi ah loogu wargeliyo, sida uu dhigayo nidaamka milatariga Mareykanka.

Wararkani waxay ka dhigan yihiin khasaaraha ugu horreeya ee rasmi ah ee ciidamada Mareykanka tan iyo markii duqeymaha tooska ah ee Mareykanka iyo Israa’iil ay billowdeen Sabtidii.

Sida ay sheegtay CENTCOM, howl-galkan militari ayaa la bilaabay 28-ka Febraayo 2026, iyadoo duqeymaha ugu horreeya ay bilowdeen 1:15 subaxnimo waqtiga ET ee Mareykanka.

 Talisku wuxuu sheegay in bartilmaameedyada la weeraray ay ka mid ahaayeen xarumaha taliska iyo kantaroolka ee Ilaalada Kacaanka Iran (IRGC), difaacyada cirka, goobaha gantaallada iyo drones-ka laga rido, iyo saldhigyada ciidamada cirka.

Markii uu ku dhawaaqayay howl-galka, Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa hore uga digay in dagaalku sababi karo dhimasho iyo dhaawac soo gaara ciidamada Mareykanka, isagoo sheegay in khasaaro uu ka mid yahay waxyaabaha laga filan karo dagaal kasta.

Dhanka kale, xiisadda gobolka ayaa sii xoogeysaneysa. Wararka kasoo baxaya dhinacyada is haya ayaa muujinaya in ay jiraan weerarro iyo weerar-celin isdaba joog ah, iyadoo weli ay socoto qiimeynta khasaaraha dagaalka.

Saameynta colaaddan ayaa sidoo kale gaartay ganacsiga iyo isu socodka gobolka Khaliijka, waxaana jira warar sheegaya carqalado ku yimid duulimaadyo, dekedo iyo dhaqdhaqaaqyada maraakiibta shidaalka, xilli walaac laga muujinayo amniga marinka Hormuz.

Howl-galka ayaa weli socda, waxaana la filayaa in saacadaha iyo maalmaha soo socda ay soo baxaan faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan halka khasaarahan ka dhacay iyo nooca weerarka sababay dhimashada askarta Mareykanka.

UAE shifts public leadership to ease Saudi, regional friction

Abu Dhabi, UAE – The United Arab Emirates is quietly reshaping its public leadership profile, moving its vice president into the spotlight to deflect growing regional anger over Abu Dhabi’s assertive foreign policy, analysts say.

President Sheikh Mohammed bin Zayed, the long-time architect of the Gulf state’s muscular overseas interventions, has notably stepped back from public view in recent months.

In his place, Vice President Sheikh Mansour bin Zayed has appeared with unusual frequency across state media, projecting a composed, domestically focused persona.

The planned shift comes as the UAE faces growing tension with its powerful neighbor, Saudi Arabia, over shared interests in Yemen, Sudan, and the strategic Red Sea corridor.

“This contrast is being engineered to gradually recalibrate perceptions both internally and externally,” according to an assessment by the Dark Box intelligence and analytical group.

The strategy aims to absorb growing Saudi anger and wider international dissatisfaction without fundamentally changing the UAE’s core regional policies, the group said.

A calculated withdrawal

For more than a decade, Sheikh Mohammed has been the undisputed face of Emirati power.

Serving as de facto ruler since 2014 before formally assuming the presidency in 2022, he spearheaded a proactive foreign policy that saw the UAE intervene in conflicts from Libya to Yemen, often putting Abu Dhabi at odds with regional rivals.

However, his reduced visibility in recent months marks a significant departure from established patterns, coming at a time when Abu Dhabi is facing mounting strategic setbacks.

Relations between the UAE and Saudi Arabia have cooled considerably.

Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman is aggressively pursuing regional stability to secure domestic economic mega-projects, a vision that increasingly clashes with the UAE’s backing of armed proxy forces.

In Sudan, the UAE has faced intense international and regional scrutiny over its alleged military support for the Rapid Support Forces (RSF) in a devastating civil war, putting it at odds with Riyadh’s diplomatic efforts.

Similarly, in Yemen, the two Gulf powerhouses back rival factions, with the UAE-supported Southern Transitional Council frequently undermining the Saudi-backed internationally recognised government.

The ‘buffer’ figure

To manage the fallout, Emirati state media has flooded digital platforms with curated images of Sheikh Mansour.

The vice president – widely known internationally as the owner of Manchester City football club, but historically a quieter force in domestic politics – was appointed to his current role in 2023.

Recent broadcasts show him handling routine state affairs, attending Federal National Council sessions, and hosting community gatherings.

Dark Box described the vice president as a “buffer figure” meant to absorb diplomatic pressure and project stability.

Presenting a more conciliatory and accessible face is an attempt by Abu Dhabi to ease tensions with Riyadh, well-informed sources told the analytical group.

The repositioning is not a formal transfer of power. The UAE’s highly centralised decision-making structure remains firmly intact behind the scenes, with Sheikh Mohammed retaining ultimate authority.

Policy vs perception

Experts warn that relying on political theatre and narrative management carries significant risks if the underlying policy disputes remain unresolved.

Regional actors, particularly the leadership in Riyadh, are likely to judge the UAE by its actions on the ground rather than by the faces presented in official media.

If the policies driving the current disputes in the Horn of Africa and the Arabian Peninsula remain unchanged, a shift in public representation may not be enough to restore trust, analysts said.

Furthermore, elevating one figure’s visibility while another recedes can create domestic ambiguity around authority and institutional coherence.

Whether the soft-power recalibration can successfully steer the UAE through its current geopolitical storm remains an open question.

However, the strategy underscores how deeply image and perception have become central tools in contemporary Gulf statecraft.

Djibouti’s Guelleh blasts Israel’s recognition of Somaliland, UAE role

Djibouti City – Djiboutian President Ismail Omar Guelleh has strongly condemned Israel’s recognition of Somaliland, warning that the move could destabilise the Horn of Africa and intensify regional rivalries.

In an interview with Jeune Afrique magazine for its March issue, Guelleh said he was deeply alarmed by Israel’s late December decision to formally recognise the breakaway region as an independent state.

He accused the government of Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu of pursuing objectives “that are in no way peaceful” in the volatile Red Sea corridor.

The Djiboutian leader also delivered unusually blunt criticism of the United Arab Emirates, describing the Gulf state as Israel’s main “gateway” and “spearhead” in the region.

Guelleh said the UAE helped drive the diplomatic breakthrough between Israel and the authorities in Hargeisa and alleged that Abu Dhabi initiated the Somaliland recognition move, with Israel then moving quickly to capitalize on the opening.

He also accused the UAE of pushing strategic shifts across the Horn of Africa and the Red Sea that deepen existing conflicts and divisions. Guelleh further alleged Emirati involvement in destabilising dynamics in Yemen, Sudan, Somalia, Chad, and Libya.

Netanyahu, Israeli Foreign Minister Gideon Saar, and Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi jointly signed Israel’s recognition of Somaliland.

Netanyahu said Israel would seek immediate cooperation with Somaliland in agriculture, health, technology, and the economy, describing the pact as being “in the spirit of the Abraham Accords.”

Sovereignty dispute

Somalia immediately condemned the Israeli declaration as an “unlawful step” and a “deliberate attack” on its territorial sovereignty.

Somaliland unilaterally declared independence from Somalia in 1991 after a brutal civil war. It has maintained its own institutions, currency, and elections for decades, but it lacked formal international recognition until Israel’s intervention.

In his remarks, Guelleh warned about the serious strategic implications for Berbera, Somaliland’s deep-water port city on the Gulf of Aden.

He said he fears that Israel could establish a military base there to secure a foothold near the vital Bab el-Mandeb strait.

Guelleh also said he worries Somaliland authorities may agree to sweeping geopolitical concessions in exchange for recognition, warning that they could grant Netanyahu “whatever he asks for” in return.

Berbera sits at the center of overlapping disputes over sovereignty, security, and foreign military access.

In March 2025, Somali authorities reportedly offered the United States exclusive control of strategic air bases and ports, including Berbera. Somaliland officials firmly rejected the proposal, insisting foreign powers must negotiate directly with Hargeisa.

Regional pushback

The African Union has strongly backed Mogadishu. On January 6, the AU’s Political Affairs, Peace and Security Council condemned the unilateral recognition and demanded its “immediate revocation.”

The European Union has also urged respect for Somalia’s unity and called for urgent dialogue.

The diplomatic crisis deepened when Israeli Foreign Minister Saar made an official visit to Somaliland in early January, a trip that Mogadishu heavily denounced.

Regional powers have also mobilised. Egypt, which is embroiled in its own disputes with Ethiopia, confirmed that its foreign minister held urgent talks in December with counterparts in Somalia, Turkey, and Djibouti about the crisis.

The ministers warned that recognising breakaway regions poses a serious threat to international peace and security.

Guelleh also drew a sharp line between Djibouti and Abu Dhabi’s regional posture, saying Djibouti has remained closely aligned with Saudi Arabia.

He said Djibouti continues to provide military base access to Saudi Arabia, underscoring his country’s role in securing the strategic waterway.

Economic stakes

For Djibouti, the Israeli move adds to existing economic and geopolitical concerns.

In early 2024, landlocked Ethiopia signed a controversial memorandum of understanding with Somaliland, seeking naval access to Berbera in exchange for possible recognition.

That agreement sharply strained ties between Addis Ababa and Mogadishu. It also raised pressure on Djibouti, which currently handles more than 90 percent of Ethiopia’s maritime trade.

Djibouti shares deep historical, linguistic, and security ties with Somalia. While it maintains trade ties with Somaliland, Guelleh’s administration refuses to establish formal diplomatic relations with Hargeisa.

Guelleh described relations with Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi “Irro” as “cold,” saying he personally refused to receive him.

He added that while the land border remains open, air links between Djibouti and Somaliland have been suspended.

For 34 years, Guelleh argued, Somaliland’s leaders have pursued recognition “at any cost,” a path he says now endangers Somali unity and violates the principles of the African Union and international law.

He sharply criticized that approach, saying Somaliland’s leaders appear willing to accept “any outstretched hand, even if it is the devil’s,” and stressed that this is not Djibouti’s position.

Guelleh also signaled that his dispute with the UAE extends beyond Somaliland, insisting that Doraleh Container Terminal would “never” be handed over to Abu Dhabi.

By intervening forcefully in the dispute, Guelleh has placed Djibouti firmly against any unilateral change to internationally recognised borders.

Observers say the stance also casts Guelleh as an implicit defender of a unified Somalia and signals his intent to shape diplomacy across the Horn as foreign rivalries increasingly entangle the region.

National Human Rights Commission rejects claim of director general

Mogadishu, Somalia – The National Independent Human Rights Commission (NIHRC) of Somalia has formally rejected a claim by Mr. Mustafa Mahamoud to the position of Director General, declaring that the claim has no legal basis and carries no legal effect on the Commission’s official work.

In a statement dated 1 March 2026, members of the Commission said Mr. Mustafa Mahamoud was not appointed through an open, transparent, and legally compliant recruitment process, as required under the procedures governing independent institutions in Somalia.

The Commission stated that there is currently no lawfully appointed Director General, and stressed that any appointment to such a post must be made only through a process that is open, merit-based, and in line with national law.

According to the statement, any action taken to appoint a Director General outside the legal powers and mandates of the Commission is inconsistent with the laws of the country.

The Commission specifically cited Law No. 16 of 27 June 2016, which established the National Independent Human Rights Commission, and Article 117 of the Provisional Federal Constitution, saying both provisions guarantee the Commission’s independence, administrative procedures, and accountability.

It further informed Somali citizens, government institutions, stakeholders, and the international community that Mr. Mustafa Mahamoud’s claim to the Director General post is unlawful and should not be recognized as valid in relation to the Commission’s functions or decisions.

The statement also reaffirmed the Commission’s commitment to protecting the institution’s independence, upholding the rule of law, and ensuring transparency and accountability in its operations.

The press release included a photo and profile material referencing Mr. Mustafa Mahamoud, as the Commission sought to clearly identify the individual whose claim it was rejecting.

If you want, I can also turn this into a full newsroom-style article (Somalia Today / AFP-style tone) with a stronger lead, background context on the Commission, and quote formatting.

Dowladda Federaalka iyo Somaliland oo isku mowqif ka noqday…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Somaliland ayaa markii u horreysay mowqif isku mid ah ka qaatay xaaladda ka soo korortay Iiraan iyo dagaalka ku sii fidaya Bariga Dhexe.

Labada dhinac oo soo saaray war-saxaafadeedyo ay ku caddeynayaan mowqifkooda ku aaddan xaaladdan, ayaa si adag u cambaareeyay weerarrada ay Iiraan ku qaaday dalalka Khaliijka Carabta, kuwaas oo ay ku tilmaameen kuwo sharci-darro ah oo aan la aqbali karin.

War-saxaafadeed ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa lagu sheegay in weerarradan oo geystay burbur iyo khasaare bani’aadamnimo ay yihiin kuwo si cad ugu xadgudbay madax-bannaanida iyo xurmada dalalkaasi.

Wasaaradda ayaa caddeysay in Soomaaliya ay si buuxda u taageereyso dalalka Khaliijka ee la weeraray, iyadoo ku dhiirrigelisay inay qaadaan tallaabo kasta oo ay u arkaan mid sharciga waafaqsan oo lagu difaacayo amniga, laguna ilaalinayo dadkooda iyo dhulkooda.

“Soomaaliya waxay caddeyneysaa sida ay uga xun tahay dhibaatada ka taagan gobolka, waxayna garab taagan tahay waddamada ay saameeyeen falalkaas hubeysan, iyadoo ugu horreyn xustay taageerada buuxda ee ay siinayso Sucuudi Carabiya, Kuweyt, Urdun, Qadar iyo Saldanadda Cumaan,” ayaa lagu yiri qoraalka Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale, qoraal ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maamulka Somaliland ayaa lagu yiri: “Xukuumadda Somaliland waxay si adag u cambaaraynaysaa duqaymaha ay dawladda Iiraan ku bartilmaameedsatay Imaaraadka Carabta, Dawladda Qadar, Dawladda Kuweyt, Boqortooyada Baxrayn, Boqortooyada Sacuudiga iyo Boqortooyada Haashim ee Urdun.”

Somaliland ayaa si buuxda u garab istaagtay dalalka Khaliijka Carabta, iyadoo si adag u diiday wax ay ugu yeertay “gardaradan khatarta ku ah nabadda iyo xasilloonida gobolka,” sida lagu yiri bayaanka.

Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Somaliland oo muddo badan ay iska hor iman jireen aragtiyadahooda arrimaha dibadda ayaa haatan u muuqda in arrinta Iiraan ay isku dhinac ka istaageen, xilli maamulka Hargeysa uu dhawaan xiriir la bilaabay Israa’iil, oo iyaduna door weyn ku leh dagaalka Iiraan.

Si kastaba, Iiraan ayaa hadda wajaheysa xaalad adag, iyadoo la dilay hoggaamiyihii ruuxiga ahaa ee Ayatullaahi Cali Khamenei, oo ku dhintay howlgal ay si wadajir ah u fuliyeen Mareykanka iyo Israa’iil.

Turkiga oo wacad ku maray in uusan Israa’iil u ogolaan doonin in ay Soomaaliya…

0

Ankara (Caasimada Online) — Madaxa Agaasinka Isgaarsiinta Madaxtooyada Turkiga, Burhanettin Duran ayaa shaaca ka qaaday in xukuumadda Ankara aysan marnaba oggolaan doonin in gardarrada iyo is-ballaarinta Israa’iil ay ku fido gobolka Geeska Afrika, gaar ahaan Soomaaliya.

Isagoo ka hadlayay madal falanqeyn ah oo lagu qabtay caasimadda Ankara, taas oo cinwaankeedu ahaa “Xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya ee ku dhex jira Isbeddelka Caalamiga ah,” ayuu Duran xusay in isku day kasta oo lagu carqaladeynayo madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya uu yahay mid aan la aqbali karin.

Wuxuu carrabka ku adkeeyay in Turkigu uu maanta garab taagan yahay Soomaaliya si la mid ah sidii uu taariikhda u garab istaagi jiray.

Turkiga ayaa ah saaxiib dhow oo ay Soomaaliya leedahay, iyadoo xiriirkooda diblomaasiyadeed uu soo bilowday 60 sano ka hor, balse labaatankii sano ee u dambeeyay ay Ankara si weyn u ballaarisay saameynteeda Geeska Afrika.

Aqoonsiga ay Israa’iil dhowaan siisay maamulka gooni u goosadka ah ee Somaliland ayaa si weyn uga careysiiyay Turkiga, kaas oo si adag uga soo horjeeda damaca is-ballaarinta goboleed ee Israa’iil iyo xasuuqa ay ka waddo marinka Qasa.

Agaasime Duran ayaa caddeeyay in masiirka Geeska Afrika ay tahay in lagu saleeyo xasilooni iyo nabad, balse aan lagu hagi karin isquujin iyo qasab.

Wuxuu tilmaamay in Turkiga uu leeyahay hal mabda’ oo aasaasi ah, kaas oo ah in aysan marnaba oggolaan doonin isku dayada la doonayo in lagu kala qaybiyo Soomaaliya, isagoo si furan u sheegay inay kasoo horjeedaan aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland.

Bishii Diseembar ee sanadkii tegay, Israa’iil ayaa noqotay dalkii ugu horreeyay caalamka ee aqoonsada madax-bannaanida uu sheegto maamulka Somaliland, oo ah yool ay xukuumadda Hargeysa baadi-goobaysay tan iyo sanadkii 1991-kii markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya.

Si kastaba ha ahaatee, Dowladda Federaalka ah ee Muqdisho iyo hay’adaha caalamiga ah sida Qaramada Midoobay ayaa wali Somaliland u arka qayb ma guurto ah oo ka tirsan dhulka Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Waxyar kadib markii ay Israa’iil ku dhawaaqday aqoonsigaas, baraha bulshada ayaa waxaa qabsaday sawirada rag iyo dumar reer Somaliland ah oo lulaya calanka Israa’iil, iyadoo xitaa la arkayay haweeney calankaas u xiratay qaab xijaab ahaan ah.

Dhanka kale, Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa tallaabadan ku sifeeyay xadgudubkii ugu weynaa ee loo geysto madax-bannaanida Soomaaliya iyo halis weyn oo ku wajahan amniga iyo xasiloonida dunida iyo gobolka intaba.

Midowga Afrika iyo inta badan waddamada Carabta ayaa iyaguna garab istaag u muujiyay dowladda Soomaaliya, iyagoo si wadajir ah u cambaareeyay go’aanka Israa’iil.

Dhanka dowladda Mareykanka, inkastoo Washington ay difaacday wax ay ugu yeertay xaqqa ay Israa’iil u leedahay inay aqoonsato Somaliland, haddana Madaxweyne Donald Trump ayaa sheegay in uusan u badnayn inuu raaco wadadaas, in kasta oo uu cadaadis xooggan kala kulmayo xubno ka tirsan xisbigiisa Jamhuuriga.

Iskaashiga Soomaaliya iyo Turkiga

Shirkan ka dhacay Ankara ayaa waxaa sidoo kale hadalo miisaan leh ka jeediyay mas’uuliyiin sar-sare oo ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa dib u xusuusiyay madasha in Turkiga uu ahaa mid ka mid ah waddamadii ugu horreeyay ee aqoonsaday xorriyadda Soomaaliya sanadkii 1960-kii. Wuxuu xusay in Soomaalidu ay waligood Turkiga u arkayeen saaxiibo dhab ah oo garab taagan xilliyada adag.

Wasiirka ayaa tusaale u soo qaatay in safarkii Madaxweyne Erdoğan uu ku yimid Muqdisho sanadkii 2011 uu beddelay diiwaanka taariikhda, maadaama uu yimid xilli dunida inteeda kale ay dhabarka u jeedisay Soomaaliya, uuna rajo geliyay dal la aaminsanaa in uusan dib u soo kaban karin.

Sidoo kale, Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya, Daa’uud Aweys Jaamac, ayaa isna sheegay in iskaashiga labada dal uu yahay mid istaraatiijiyadeed oo xididdo dheer leh. Wuxuu carrabka ku dhuftay wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, ganacsiga badda iyo tamarta.

Wasiir Daa’uud ayaa iftiimiyay in Soomaaliya ay leedahay xeebta ugu dheer qaaradda Afrika, ayna Turkiga kala shaqeynayaan sidii xeebtaas looga beddeli lahaa goob jilicsan oo halis badan loogana dhigi lahaa il kheyraad oo dhaqaale abuura.

Wuxuu hadalkiisa kusoo gabagabeeyay in la diyaariyay iskaashi ballaaran oo ku aaddan soo saarista kheyraadka berriga iyo badda, isagoo xusay mashaariicda sahanka biyaha moolka dheer ee qorshaysan in la fuliyo sanadkan gudihiisa.

Diyaarad siday xildhibaano ka tirsan BF Soomaaliya oo laga soo celiyay Garoowe

Muqdisho (Caasimada Online) – Diyaarad sidday xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya, kana soo jeedo Puntland ayaa goordhow dib looga soo celiyay magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal, halkaas oo uu ugu yeeray madaxweyne Saciid Cabdullahi Deni.

Xildhibaannadan ayaa markii hore ka baxay Muqdisho, hase yeeshee daqiiqado uun kadib ayaa diyaaraddii sidday dib loogu soo celiyay garoonka Aadan Cadde, mana cadda illaa iyo hadda sababta rasmiga ah ee ka dambeysa.

Arrintan ayaa kusoo aadayso, iyada oo shalay uun Muqdisho ka tegay madaxweyne Saciid Deni, kadib markii ay fashilmeen wada-hadalladii ka socday Villa Somalia, wuxuuna kadib u yeeray xildhibaannada BFS Soomaaliya ku metala Puntland, si uu ula sameeyo wada-tashi guud.

Sidoo kale, Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubaland, Mudane Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa isaguna maanta u yeeray xildhibaannada labada Gole ee Baarlamaanka Soomaaliya ku metalaya maamulkaasi, isaga oo labada bishan ku casuumay shir ka dhacaya magaalo xeebeedka Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose.

Warqad kasoo baxday xafiiska madaxweyne Axmed Madoobe ayaa lagu sheegay in xildhibaannada lala sameyn doono wada-tashi ku aadan xaaladda cakiran ee dalka, maadaama ay fashilmeen wada-hadalladii Villa Soomaaliya.

Ilaa iyo hadda ma jirto cid faah-faahin rasmi ah ka bixisay soo ceinta xildhibaannadan oo ah kuwa mucaaradka ee diidan qorshaha Villa Somalia.

Horay dowladda Soomaaliya ayaa u qaaday tallaabooyin lagu celiyay diyaarado siday siyaasiyiin ka aragti duwan, waxaana ugu dambeeyay wafdigii hordhaca u ahaa Saciid Deni & Axmed Madoobe ee dhawaan dib looga celiyay Muqdisho, balse markii dambe arrinta xal laga gaaray, loona ogolaaday iyaga iyo ciidamadooda.

Hoggaamiye cusub oo loo magacaabay Iiraan kadib dilkii Aayatullaahi Cali Khamenei

Tehraan (Caasimada Online) – Kadib dilka hoggaamiyihii sare ee Iiraan Aayatullaahi Cali Khamenei ayaa waxaa maanta si kumeel gaar ah xilkaas loogu magacaabay Aayatullaahi Alireza ⁠Arafi, si xilligan adag usii hoggaamiyo dalka.

Ninkan ayaa kamid ahaa madaxda ugu awoodda badan Iiraan, wuxuuna sidoo kale aad ugu dhowaa hoggaamiyihii ruuxiga ahaa ee shalay duqeynta lagu dilay, kadib weerar culus oo ay Mareykanka iyo Israa’iil la beegsadeen.

Aayatullaahi Alireza ⁠Arafi ayaa hoggaamin doonaa golaha sare ee ku-meel-gaarka ah ee maamula Iiraan, kaas oo ka kooban madaxweynaha iyo madaxda garsoorka.

Sidoo kale, golahani wuxuu hoggaamin doonaa Iiraan ilaa inta laga soo magacaabayo hoggaamiye sare oo si rasmi ah u beddela Cali Khamenei, sida ay werisay Wakaaladda Wararka Iiraan ee Tasnim.

Magacaabistan ayaa kusoo aaday, iyada oo waaberigii hore ee saaka oo Axad ah ay si rasmi ah Iiraan u xaqiijisay geerida hoggaamiyihii ugu sarreeyay dalkaas, Aayatullaahi Cali Khamenei, kadib weerar baaxad weyn oo ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamada Mareykanka iyo kuwa Israa’iil.

Geerida Khamenei ayaa shaki weyn gelineysa mustaqbalka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, waxayna gobolka u horseedaysaa halis cusub oo xasillooni-darro ah.

Si kastaba, weerarkan ayaa daaha ka rogaya weji cusub oo layaab leh oo ku saabsan faragelinta tooska ah ee Mareykanka ee Iiraan, wuxuuna xambaarsan yahay khatar aargoosi iyo inuu qarxo dagaal baahsan.

Tallaabadan ayaa sidoo kale muujinaysa muruq-tuur militari oo aan horay loo arag oo ka yimid madaxweyne ku ololeeyay hal-ku-dhegga “Mareykanka ayaa mudnaanta koowaad leh” isla markaana wacad ku maray inuu dalkiisa ka saarayo dagaallada aan dhammaadka lahayn.

ITOOBIYA oo fara-gelin ku billowday arrimaha siyaasada gudaha ee Soomaaliya

Muqdisho (Caasimada Online) — Xubno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya oo deegaan doorashadoodu tahay degmada Buurhakaba ayaa eedeymo culus u jeediyay ciidamada milateriga Itoobiya ee qaybta ka ah hawlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika, iyagoo ku eedeeyay inay faragelin qaawan ku hayaan arrimaha siyaasadda gudaha ee maamulka Koonfur Galbeed.

Qoraal rasmi ah oo taariikhdiisu ku beegan tahay 27-kii Febraayo 2026, loona diray Guddoomiyaha Midowga Afrika, ayay saddexda xildhibaan ee kala ah Saadaad Maxamed Nuur Caliyoow, Fowsiyo Maxamed Sheekh, iyo Maxamed Cali Xasan, ku caddeeyeen in ciidamada Itoobiya ee ka hawlgala aagga loo yaqaan Qaybta 3-aad (Sector 3) ay cadaadis xooggan saarayaan maamulka degmada Buurhakaba.

Mudanayaasha ayaa sheegay in ciidamadu ay dayaceen waajibaadkoodii aasaasiga ahaa ee sugidda amniga, beddelkeedana ay dhex-quuseen oo ay faragelinayaan arrimo siyaasadeed oo heer degmo ah.

Xildhibaanada ayaa uga digay taliska Midowga Afrika in ficilada noocan ah ay si weyn u dhaawici karaan kalsoonida ay shacabku ku qabaan hawlgalka nabad-ilaalinta, isla markaana ay kasii dari karaan xaaladda amni iyo midda siyaasadeed oo markii horeba ahayd mid aad u jilicsan.

“Ciidamada amniga ee loo igmaday inay difaacaan dadka rayidka ah, dalkana xasilshaan, ma ahan inay qayb ka noqdaan qaabeynta jiheynta siyaasadda,” ayay mudanayaashu si adag ugu xuseen warqaddooda.

Sidoo kale, xubnahan baarlamaanka ayaa carrabka ku adkeeyay in mowqifka siyaasadeed ee ka taagan Buurhakaba uusan ahayn mid ku kooban maamulka degmada oo qura, balse uu yahay mid ay wadaagaan wakiilada la doortay, odayaasha dhaqanka, jilayaasha bulshada rayidka ah, siyaasiyiinta, iyo laamaha amniga ee deegaanka.

Warqadda ayaa dib u milicsatay dhacdooyinkii doorashadii maamulka Koonfur Galbeed ee sanadkii 2018-kii, xilligaas oo ciidamada Itoobiya lagu eedeeyay inay si toos ah lug ugu lahaayeen xariggii Mukhtaar Roobow oo ahaa musharrax madaxweyne. Xildhibaanada ayaa tilmaamay in dhacdadaas ay wali bulshada dhexdeeda ku abuureyso kalsooni darro iyo shaki qoto dheer.

Dhanka kale, mudanayaasha ayaa walaac xooggan ka muujiyay xaaladda bani’aadannimo ee kasii dareysa gudaha Buurhakaba. Waxay iftiimiyeen go’doominta saaran degmada, carqaladeynta lagu hayo duulimaadyada rayidka iyo kuwa sida gargaarka bini’aadantinimo, iyo saameynta abaar ba’an oo deegaanka ku dhufatay taas oo keentay biyo-yari baahsan oo saameysay nolosha dadka.

Ilaa iyo hadda, ma jiro wax war ah ama jawaab rasmi ah oo kasoo baxay xukuumadda Itoobiya ama taliska hawlgalka Midowga Afrika oo ku aaddan eedeymahan culus ee loo jeediyay ciidamadooda.

Xasan oo qaaday tallaabo uga sii dareysa xiisadda + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa haatan sii wato howlihiisa shaqo, gaar ahaan dadaalka uu ugu jiro hirgelinta doorashooyin qof iyo cod ah oo ka dhaca dalka..

Xasan Sheekh ayaa xalay kulan gaar ah la yeeshay qaar ka mid ah madaxda Ururrada siyaasadda dalka ee is-diiwaangeliyay, isaga kala hadlay xaaladda guud ee siyaasadda dalka iyo xoojinta hannaanka curdunka ah ee dimuqraadiyadda.

Sidoo kale, madaxweynaha ayaa mas’uuliyiinta ka dhageystay talooyin iyo aragtiyo ku saabsan horumarinta nidaamka doorashooyinka iyo sidii loo xaqiijin lahaa ka qaybgal siyaasadeed oo loo dhan yahay, arrintan oo timid, kadib markii ay fashilmeen wada-hadalladii uu kula jiray Golaha Mustaqbalka.

Waxaa kale oo uu ururrada uu la kulmay ku booriyay in ay sii xoojiyaan wada shaqaynta, isla markaana ay si firfircoon uga qayb qaataan doorashooyinka qof iyo cod ee la qorsheynayo in laga qabto gobollada dalka.

Dhankooda, Madaxda Ururrada siyaasadda ayaa adkeeyey muhiimadda ay leedahay midnimada, wadatashiga iyo ilaalinta xasilloonida siyaasadeed, si loo xaqiijiyo dowladnimo dhameystiran iyo hannaan dimuqraadi ah oo ku dhisan rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.

Kulankan oo kusoo dhammaaday jawi deggan ayaa waxaa madaxweynaha ku wehlinayay, ra’iisul wasaare ku xigeenka dalka, Mudane Saalax Axmed Jaamac, wasiirka arrimaha gudaha Mudane Cali Xoosh, wasiirka cadaaladda iyo dastuurka Mudane Xasan Macalin iyo agaasimaha guud ee Madaxtooyada Qaranka Mudane Cabdixakiim Maxamed Yuusuf.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa u muuqdo in ku adkeysanayo go’aankiisa qabashada doorasho qof iyo cod ah iyo wax ka beddalka Dastuurka oo ay iska diideen Jubbaland, Puntland iyo xubnaha mucaaradka oo ay is mari waayeen Villa Somalia,

Si kastaba, dhaq-dhaqaaqyadan ayaa kusoo aadaya, xilli si weyn isha loogu hayo xaaladda dalka, waxaana ay dadka ay is weydiinayaan halka ay ku dambeyn doonto xiisadda, maadaama waqtigii uu gabagabo yahay, hadane heshiis laga gaari waayay, sida loo wajahayo waqtiga kala guurka. 

 

Axmed Madobe oo u yeeray xildhibaanada maamulkiisa ku metala BF Soomaaliya

0

Kismaayo (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubaland, Mudane Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) oo maanta soo saaray bayaan ayaa u yeeray xildhibaannada labada Gole ee Baarlamaanka Soomaaliya ku metalaya maamulkaasi, isaga oo labada bishan ku casuumay shir ka dhacay magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose.

Warqad kasoo baxday xafiiska madaxweyne Axmed Madoobe ayaa lagu sheegay in xildhibaannada lala sameyn doono wada-tashi ku aadan xaaladda cakiran ee dalka, maadaama ay fashilmeen wada-hadalladii Villa Soomaaliya.

Xildhibaannada iyo Senatorrada laga soo doorto deegaannada Jubbaland ayaa durbo aqbalay martiqaadka Axmed Madoobe, waxaana qaarkood ay maanta u baxeen magaalada Kismaayo oo uu ka dhici doono shirka loogu yeeray.

“Waxaan soo dhaweynayaa go’aanka Madaxweynaha Dowladda Jubaland H.E Ahmed Mohamed Islaam, ee ku aaddan qabashada kulan wadatashi ah oo uu la yeelanayo Xildhibaannada Labada Aqal ee ku matala Jubaland Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya” ayay Senator Maryan Kaahin oo soo dhaweysay casuumadda uu u fidiyay madaxweyne Axmed Madoobe.

Sidoo kale, waxa ay sii raacisay “Tallaabadan ayaa waxaa waxay muujinaysaa muhiimadda wada tashiga, isku-duubnida iyo xoojinta wada shaqeynta si loo ilaaliyo loona hormariyo danaha shacabka Jubaland iyo kuwa qarankaba”.

Dhinaca kale, waxaa iyana maanta magaalada Muqdisho ka baxay qaar kamid ah xildhibaannada laga soo doorto Puntland gaar ahaan kuwan aan ku jirin golaha Xukuumadda, waxayna iska xaadiriin magaalada Garoowe, halkaas oo ay kula kulmi doonaan madaxweyne Saciid Cabdullahi Deni.

Axmed Madoobe iyo Saciid Deni ayaa magaalada Muqdisho isaga tegay, kadib maaalmo wada-hadal ah oo ay kula jireen madaxweyne Xasan Sheekh, waxaana ugu dambeyn fashil kusoo dhamaaday wada-hadaladii labada dhinac.

DF oo beenisay arrin laga faafiyay oo la xiriirta Iiraan

0

Muqdisho (Caasimada Online) –  Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay si faah-faahsan uga hadashay xaaladda kasoo korortay Iiraan iyo dagaalka kusii fidaya Bariga Dhexe, iyadoo caddeysay mowqifkeeda.

Ugu horreyn dowladda Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa si rasmi ah u beenisay in ay taageero u muujisay Iiraan, iyadoo waxba kama jiraan ku tilmaamtay warqad si weyn laga faafiyay wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ee Soomaaliya.

Bayaan luqadda Carabiga ku qoran oo ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda, isla markaana ay aragtay Caasimada Online ayaa waxaa lagu sheegay in warqadda cinwaankeedu yahay: “Soomaaliya oo dib u xaqiijisay taageeradeeda Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran” ay tahay mid been abuur ah, isla markaana aanay wasaaraddu soo saarin.

Sidoo kale, wasaaradda ayaa caddeysay mowqifka rasmiga ah ee Soomaaliya, waxyana si adag u cambaareysay weerarrada ay Iiraan ku qaaday dalalka Khaliijka, kuwaas oo ay ku tilmaamtay kuwo sharci-darro ah oo aan la aqbali karin.

Iiraan ayaa duqeymo ku garaacday dhammaan waddamada Khaliijka, iyadoo beegsatay saldhiyada Mareykanka ee ku yaalla dalalkaasi, waxaase ka dhashay khasaare gaaray shacab iyo burbur hantiyeed oo xooggan.

Xaaladda ayaa weli qasan, waxaana qaraxyo kale oo waa wayn maanta laga maqlay waqooyiga gobolka, gaar ahaan waddamada Imaaraadka Carabta iyo Sacuudiga oo ay ku dhaceen gantaallo ay ridday xukuumadda Tehraan.

Si kastaba, Iiraan ayaa hadda wajaheyso xaalad adag, iyadoo jahwareer uu ka dhashay dilka hoggaamiyihii sare ee dalkaasi Aayatullaahi Cali Khamenei oo ku baxay gacanta Mareykanka iyo Israa’iil oo wadajir ah u qaaday howlgalka lagu dilay.

Geerida Khamenei ayaa shaki weyn gelineysa mustaqbalka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, waxayna gobolka u horseedaysaa halis cusub oo xasillooni-darro ah.

Geelle oo weerar ku qaaday Somaliland iyo Imaaraadka, kana diiday Cirro inuu qaabilo

Jabuuti (Caasimada Online) — Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle, ayaa si adag u cambaareeyay go’aankii ay dowladda Israa’iil dhowaan ugu aqoonsatay Somaliland qaran madax-bannaan, isagoo ka digay in tallaabadani ay wiiqayso xasiloonida Geeska Afrika, isla markaana ay sii hurinayso loolanka awoodeed ee gobolka.

Wareysi xasaasi ah oo uu siiyay joornaalka Jeune Afrique cadkiisa bisha Maarso, ayuu Geelle ku muujiyay sida uu uga naxay go’aankii ay dhamaadkii bishii Diseembar xukuumadda Tel Aviv ku aqoonsatay maamulka gooni-isu-taagga ah. Madaxweyne Geelle ayaa ku eedeeyay xukuumadda Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu inay marinka xasaasiga ah ee Badda Cas ka leedahay ujeeddooyin aan marnaba kuwa nabadeed ahayn.

Hoggaamiyaha Jabuuti ayaa sidoo kale dhaliil culus dusha uga tuuray dowladda Isutagga Imaaraadka Carabta, isagoo dalkaas Khaliijka ku tilmaamay “marinka” iyo “hormuudka” ugu weyn ee Israa’iil ay ku timaado gobolka.

Wuxuu xusay in Imaaraadku uu gacan weyn ka geystay in la gaaro heshiiskan diblomaasiyadeed, isagoo ku andacooday in Abu Dhabi ay ahayd ciddii bilowday qorshaha aqoonsiga Somaliland, kadibna ay Israa’iil si degdeg ah uga faa’iideysatay fursaddaas.

Geelle ayaa Imaaraadka ku eedeeyay inuu gobolka Geeska Afrika iyo Badda Cas ka wado isbeddello istaraatiijiyadeed oo sii qoto-dheereynaya khilaafaadka jira, isagoo intaas ku daray in Abu Dhabi ay faragelin qalalaase xambaarsan ku hayso dalalka Yemen, Suudaan, Soomaaliya, Chad, iyo Liibiya.

Heshiiska aqoonsiga Somaliland ayaa waxaa si wadajir ah u saxiixay Netanyahu, Wasiirkiisa Arrimaha Dibadda Gideon Saar, iyo Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro). Netanyahu ayaa xilligaas sheegay in Israa’iil ay iskaashi degdeg ah la yeelan doonto Somaliland dhinacyada beeraha, caafimaadka, teknoolajiyadda, iyo dhaqaalaha, isagoo heshiiskan ku sifeeyay mid ku qotoma ruuxda “Heshiisyadii Abraham”.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa markiiba si kulul u cambaareysay ku dhawaaqista Israa’iil, iyadoo ku tilmaantay tallaabo sharci-darro ah iyo weerar bareer ah oo lagu oo qaaday madax-bannaanideeda dhuleed.

Dhanka kale, Madaxweyne Geelle ayaa ka digay cawaaqibka istaraatiijiyadeed ee ka dhalan kara arrinta magaalada xudunta u ah is-qabqabsiga ee Berbera, taas oo leh deked biyo qoto-dheer oo ku taalla Gacanka Cadmeed.

Wuxuu muujiyay cabsida uu ka qabo in Israa’iil ay halkaas ka sameysato saldhig milateri si ay awood ugu yeelato agagaarka marinka muhiimka ah ee Baab al-Mandab. Sidoo kale, wuxuu ka digay in madaxda Somaliland ay xukuumadda Netanyahu dartiis u sameyn karaan tanaasulaad siyaasadeed oo xad-dhaaf ah, isagoo xusay inay suurtagal tahay inay siiyaan wax kasta oo uu dalbado si ay aqoonsi u helaan.

Geelle ayaa xiriirka kala dhexeeya Madaxweynaha cusub ee Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi “Cirro”, ku tilmaamay mid qabow, isagoo xaqiijiyay inuu shakhsiyan diiday inuu qaabilo. Wuxuu intaas ku daray in inkastoo xuduudda dhulku ay furan tahay, haddana si buuxda loo joojiyay isku-socodkii duulimaadyada hawada ee u dhexeeyay Jabuuti iyo Somaliland.

Ugu dambeyn, Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ayaa ku dooday in muddo 34 sano ah ay madaxda Somaliland raadinayeen aqoonsi qiimo kasta ha ku kacee, taas oo uu xusay inay hadda khatar ku tahay midnimada Soomaaliya, isla markaana ay jabinayso mabaadi’da Midowga Afrika iyo shuruucda caalamiga ah.

Wuxuu si adag u naqdiyay qaab-dhaqankaas, isagoo sheegay in hoggaamiyeyaasha Somaliland ay u muuqdaan kuwo diyaar u ah inay aqbalaan gacan kasta oo loo soo taago, xitaa haddii ay tahay gacanta sheydaanka, wuxuuna hoosta ka xarriiqay in taasi aysan marnaba ahayn mowqifka dowladda Jabuuti.

Iiraan oo ku dhowaaqday in la dilay Ayatollah Ali Khamenei

Tehran (Caasimada Online) — Warbaahinta rasmiga ah ee dowladda Iiraan ayaa waaberigii hore ee saaka oo Axad ah si rasmi ah u xaqiijisay geerida Hoggaamiyihii ugu sarreeyay dalkaas, Aayatulaahi Cali Khamenei, kadib weerar baaxad weyn oo ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamada Mareykanka iyo kuwa Israa’iil.

Geerida Khamenei ayaa shaki weyn gelineysa mustaqbalka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, waxayna gobolka u horseedaysaa halis cusub oo xasillooni-darro ah.

Saacado ka hor xaqiijinta Tehran, Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku dhawaaqay khaarajinta hoggaamiyaha, isagoo tallaabadan ku tilmaamay “fursaddii ugu weyneyd” ee ay shacabka Iiraan dib ugu soo ceshan karaan dalkooda.

Qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ayuu Trump ku yiri, “Khamenei, oo ka mid ahaa dadkii ugu sharta badnaa taariikhda, waa dhintay.”

Wuxuu sidoo kale bixiyay digniin culus oo ku aaddan in duqeymo joogto ah oo bartilmaameed sax ah leh ay sii socon doonaan inta lagu jiro toddobaadkan iyo wixii ka dambeeyaba, ololehan oo uu Mareykanku ugu qiil-dayay inuu lagama maarmaan u yahay curyaaminta awoodda nukliyeerka ee Tehran.

Telefishinka dowladda Iiraan iyo wakaaladda wararka ee IRNA ayaan si madax-bannaan u faahfaahin sababta dhimashada wadaadkan 86-jirka ahaa, balse waxay xuseen inuu ku sugnaa xaruntiisa weyn ee bartamaha caasimadda Tehran markii uu duulaanku bilaabanayay.

Sawirro dayax-gacmeed oo ay baahisay shirkadda Airbus ayaa muujinaya burbur ba’an oo gaaray dhismahaas.

Telefishinka dowladda ayaa baahiyay in geerida Khamenei ee xafiiskiisa ay muujineyso inuu mar walba garab taagnaa shacabkiisa, uuna safka hore kaga jiray waajibaadka la-dagaalanka wax ay ugu yeereen “is-kibrinta caalamiga ah.”

Firaaq hoggaamineed  

Weerarkan ayaa daaha ka rogaya weji cusub oo layaab leh oo ku saabsan faragelinta tooska ah ee Mareykanka ee Iiraan, wuxuuna xambaarsan yahay khatar aargoosi iyo inuu qarxo dagaal baahsan.

Tallaabadan ayaa sidoo kale muujinaysa muruq-tuur militari oo aan horay loo arag oo ka yimid madaxweyne ku ololeeyay hal-ku-dhegga “Mareykanka ayaa mudnaanta koowaad leh” isla markaana wacad ku maray inuu dalkiisa ka saarayo dagaallada aan dhammaadka lahayn.

Khaarajinta Khamenei, oo ah weerarkii labaad ee maamulka Trump uu ku qaado Iiraan muddo siddeed bilood gudahood ah, ayaa si lama huraan ah u abuuri doonta firaaq hoggaamineed oo qoto dheer.

Tani waxay salka ku haysaa iyadoo uusan jirin beddel si cad loo yaqaan oo xilka la wareegaya, iyo iyadoo hoggaamiyaha dhintay uu ahaa shakhsiga iska leh awoodda go’aaminta kama dambeysta ah ee dhammaan siyaasadaha masiiriga ah muddo tobanaan sano ah, isagoo maamulayay hay’adaha wadaaddada iyo Ciidamada Ilaalada Kacaanka ee udub-dhexaadka u ah nidaamka dalkaas.

Iyadoo wararka geeridu ay si tartiib tartiib ah u soo baxayaan, goobjoogayaal ku sugan Tehran ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee AP in qaar ka mid ah shacabka ay waddooyinka isugu soo baxeen iyagoo muujinaya farxad, halka kuwa Kalena ay murugo dareemayaan.

Dhanka kale, mas’uuliyiinta sarsare ee Iiraan ayaa wacad ku maray jawaab adag. Xoghayaha Golaha Amniga Qaranka ee Iiraan, Cali Larijani, ayaa Sabtidii sheegay in Israa’iil iyo Mareykanku ay ka shallayn doonaan falkooda.

Qoraal uu soo dhigay bartiisa X ayuu Larijani ku yiri, “Askarteenna geesiyaasha ah iyo ummadda weyn ee Iiraan waxay cashar lama-ilaawaan ah u dhigi doonaan daalimiinta caalamiga ah ee cadaabta mudan.”

Kumuu ahaa Khamenei?

Cali Khamenei oo 86-jir ah, ayaa awoodda ugu sarreysa ee dalkaas la wareegay sanadkii 1989-kii kadib geeridii aasaasihii Jamhuuriyadda Islaamiga ah, Aayatulaahi Ruuxulaahi Khumeyni.

Wuxuu ahaa awoodda kaliya ee go’aamisa jiheynta hay’adaha siyaasadeed, milateri, iyo kuwa diimeed ee dalka, isagoo si buuxda u qaabeeya siyaasadda arrimaha gudaha iyo xiriirka arrimaha dibadda.

Wuxuu sii waday nidaamkii adkaa ee ka horreeyay, isagoo meesha ka saaray madaxweyneyaal la doortay oo isku dayay inay dalka u horseedan is-furfurnaan, wuxuuna si gacan-bidaar leh u cabburiyay dibadbaxyo is-daba-joog ah iyo dhaqdhaqaaqyadii wax-ka-beddel-doonka ahaa ee diidanaa isku-dhaca reer Galbeedka.

Xiisadda labada dal ayaa gaartay heerkii ugu halista badnaa bishii Juun ee sanadkii 2025, markaas oo uu dhexmaray dagaal xagga cirka ah oo qaatay 12 maalmood. Dagaalkaas, Wasiirka Gaashaandhigga Israa’iil, Israel Katz, ayaa ku hanjabay in la khaarajin doono Khamenei, isagoo xusay in hoggaamiyaha “uusan sii jiri karin.”

Dagaalkaas 2025-kii dhacay, Israa’iil waxay weeraro lama filaan ah ku bur-burisay xarumaha Nukliyeerka Iiraan ee dhulka hoostiisa ah, halkaas oo lagu dilay saynisyahano iyo saraakiil sarsare oo milateri. Geerida Khamenei, haddii ay dhab noqoto, waxay dharbaaxo weyn ku tahay dal markii horeba la daalaa-dhacayay culeysyo dhaqaale iyo saameynta dagaallada.

Intii uu xilka hayay, Iiraan waxay isku beddeshay awood goboleed si weyn uga soo horjeedda Mareykanka, iyadoo saameynteeda ku fidisay Bariga Dhexe oo dhan.

Wuxuu taageeray heshiiskii Nukliyeerka ee sanadkii 2015 lala galay quwadaha caalamka xilligii Madaxweyne Xasan Ruuxaani, kaas oo muddo kooban khafiifiyay go’doonkii Iiraan. Balse xiisadda ayaa mar kale cirka isku shareertay markii Madaxweyne Donald Trump uu ka baxay heshiiskaas sanadkii 2018-kii, dibna u soo rogay cunaqabateyno adag.

Laga soo bilaabo weerarkii Xamaas ay ku qaadday Israa’iil 7-dii Oktoobar 2023, xulafada Iiraan ee gobolka ayaa wajabayay dhabar-jab is-xigxiga. Xamaas iyo Xisbullah ayaa la kulmay duqeymo ba’an oo wiiqay awooddooda, halka Madaxweynihii Suuriya Bashaar Al-Asad, oo Tehran ay muddo dheer garab taagnayd, xukunka laga riday bishii Diseembar ee sanadkii 2024.

Xilka Hoggaamiyaha Sare oo la abuuray wixii ka dambeeyay kacaankii 1979-kii ayaa dastuuri ahaan awood sharciyeed oo buuxda siinaya wadaadka ugu sarreeya, isagoo ka awood badan madaxweynaha iyo baarlamaankaba.

Sida uu qabo nidaamka Iiraan, Golaha Khubarada oo ka kooban 88 wadaad oo ay soo xuleen guddiyo adag oo daacad u ah Khamenei ayaa leh awoodda rasmiga ah ee lagu doorto hoggaamiyaha beddelaya marka uu bannaanaado xilka ugu sarreeya dalka.

Donald Trump oo hanjabad culus u diray Iiraan haddii…

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa maanta soo saaray digniin cusub oo uu diray Iiraan, waa haddii ay isku deydo in ay weerar ku qaaddo Mareykanka iyo Israa’iil oo Sabtidii duqeeyay caasimadda Tehraan, kadibna dilay hoggaamiyihii ruuxiga ahaa ee Aayatulaahi Cali Khamenei.

Trump ayaa qoraal uu ku daanacay madal uu ku leeyahay Truth Social, ku yiri “Iiraan waxa ay sheegtay in ay maanta si aad ah u weerari doonto, si ka sii adag intii ay hore u garaacday.

“Waxaa u roon inaysan saas sameyn, si kastaba ha ahaatee, haddii ay sameeyaan waxaan ku dhufan doonaa awood aan hore loo arag” ayuu ku hanjabay madaxweynaha Mareykanka.

Bayaankan ayaa yimid ka dib markii Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) ay uga digeen inay weerari doonaan fadhiisimada Maraykanka iyo Israa’iil iyagoo ka aargudanaya dhimashada Khamenei.

“Hawlgalkii ugu khasaaraha badnaa ee soo mara taariikhda ciidamada qalabka sida ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran waxa uu daqiiqado gudaheed ku bilaaban doonaa dhanka dhulka la haysto iyo saldhigyada argagixisada Mareykanka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Saacado ka hor xaqiijinta Tehran ee dilka Cali Khamenei , madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa khaarajinta hoggaamiyaha ku tilmaamay “fursaddii ugu weyneyd” oo ay shacabka Iiraan dib ugu soo ceshan karaan dalkooda.

Qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ayuu Trump ku yiri, “Khamenei, oo ka mid ahaa dadkii ugu sharta badnaa taariikhda, waa dhintay.”

Wuxuu sidoo kale bixiyay digniin culus oo ku aaddan in duqeymo joogto ah oo bartilmaameed sax ah leh ay sii socon doonaan inta lagu jiro toddobaadkan iyo wixii ka dambeeyaba, ololehan oo uu Mareykanku ugu qiil-dayay inuu lagama maarmaan u yahay curyaaminta awoodda nukliyeerka ee Tehran.

Khaarajinta Khamenei waa weerarkii labaad ee maamulka Trump uu ku qaado Iiraan muddo siddeed bilood gudahood ah, isaga oo si lama huraan ah u abuuri doono firaaq hoggaamineed oo qoto dheer

Si kastaba, Weerarkan ayaa daaha ka rogaya weji cusub oo layaab leh oo ku saabsan faragelinta tooska ah ee Mareykanka ee Iiraan, wuxuuna xambaarsan yahay khatar aargoosi iyo inuu qarxo dagaal baahsan.

Tallaabadan ayaa sidoo kale muujinaysa muruq-tuur militari oo aan horay loo arag oo ka yimid madaxweyne ku ololeeyay hal-ku-dhegga “Mareykanka ayaa mudnaanta koowaad leh” isla markaana wacad ku maray inuu dalkiisa ka saarayo dagaallada aan dhammaadka lahayn.

Dowladda oo ka hortegtay qorshe ay Al-Shabaab ay ka damacsanaayeen laba gobol

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgallo is-daba joog ah oo Sabtidii ka dhacay gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, kaas oo lagu beegsaday maleeshiyo ka tirsan Al-Shabaab.

Howlgalkan oo ay iska kaashadeen ciidamada NISA iyo saaxibada caalamiga ah aya jab culus lagu gaarsiiyay Khawaarijta, iyada oo laga dilay in ka badan 40 dhagarqabe, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay taliska.

“Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), oo kaashanaya saaxiibada caalamka, ayaa fuliyay howlgallo qorsheysan, kuwaas oo jab xooggan lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka Khawaarijta oo abaabul iyo dhaq-dhaqaaqyo dagaal ka waday Gobollada Hiiraan iyo Shabeellada Hoose, waxaana la dilay in ka badan 40 dhagarqabe” ayaa lagu yiri qoraalka NISA.

Howlgalka koowaad ayaa si gaar ah uga dhacay aagga deegaannada Waab-weyn iyo isgoyska madaxyo-weyn ee hoostaga degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, iyada oo lagu beegsaday xubno loo diyaarinayay in ay weerarro ka fuliyaan deegaannada ku dhow Maxaas. Howlgalkaas ayaa lagu dilay ilaa 17 dhagarqabe, waxaaana sidoo kale lagu burburiyay goobo ay gabbaad ka dhiganayeen Khawaarijta, sid lagu sheegay warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, weerar kale oo guul kuoo dhammaaday ayaa ciidanka NISA iyo saaxiibada caalamiga ah ay ka fuliyeen howdka deegaanka Buulo-naagey ee gobolka Shabeellada Hoose, waxaana lagu soo afjaray 23 Shabaab ah oo lagu soo daabulay halkaas si ay u carqaladeeyaan  isu-socodka amniga ee gobolka.

Waxaa kale oo warsaxaafadeedka lasii raaciyay “Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) waxa ay kor u qaadday dadaalka joogtada ah ee lagu ciribtirayo Argagixisada, isla markaana lagu xaqiijinayo amniga iyo xasilloonida dalka. Fadlan muwaadin, wixii khatar amni ah ama macluumaad la xiriira Al-Shabaab/Daacish la wadaag NISA”.

Maalmihii u dambeeyay ayaa dowladda Soomaaliya & saaxibada caalamiga ah waxa ay kordhiyeen beegsiga ay ku hayaan maleeshiyada Khawaarijta, iyada oo jab lagu gaarsiiyay howlgallo ka kala dhacay koonfurta iyo bartama dalka.

Dhawaan ayey aheyd markii howl-gal si gaar ah loo qorsheeyay uu ka dhacay  degmada Saakow ee gobolka Jubbada Dhexe, kaas oo lagu dilay hoggaamiye sare oo ka tirsanaa maleeshiyaadka Al-Shabaab, kaas oo magaciisa lagu sheegay Maxamed Sahal Iidle  (Abuu Usaama), wuxuuna aad ugu dhawaa hoggaamiyaha guud ee kooxda Axmed Diiriye.

Ayatollah Ali Khamenei oo la shaaciyey in la dilay

Tehran (Caasimada Online) — Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa Sabtida ku dhawaaqay in la khaarajiyay Hoggaamiyihii ugu sarreeyay dalka Iiraan Aayatulaahi Cali Khamenei, isagoo tallaabadan taariikhiga ah ku tilmaamay “fursaddii ugu weyneyd” ee ay shacabka Iiraan u heleen inay dib ugu hantaan talada dalkooda.

Hase yeeshee, dhacdadan ayaa mugdi weyn gelisay mustaqbalka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, waxayna sare u qaadday halista ah in gobolka Bariga Dhexe uu galo xasillooni-darro baahsan.

Qoraal uu Madaxweyne Trump soo dhigay bartiisa xiriirka bulshada ayuu ku xaqiijiyay warkaas, isagoo yiri, “Khamenei, oo ka mid ahaa dadkii ugu sharta badnaa taariikhda, waa dhintay.”

Trump ayaa sidoo kale soo saaray digniin adag oo dhanka milateriga ah, isagoo ku goodiyay in ay dalkaas ka sii socon doonaan duqeymo culus oo bartilmaameed sax ah leh, kuwaas oo aan istaagi doonin inta lagu guda jiro toddobaadkan iyo wixii ka dambeeyaba.

Xukuumadda Washington ayaa ololehan milateri ee dhimashada badan dhaliyay ku qiil-daysay inuu yahay mid lagama maarmaan u ah in gabi ahaanba lagu curyaamiyo awoodda iyo barnaamijka nukliyeerka ee xukuumadda Tehran.

Sidoo kale, ilo-wareedyo ka tirsan dowladda Israa’iil ayaa xaqiijiyay inay hayaan xog iyo caddeyn muujinaysa in Khamenei, lagu dilay duqeymo culus oo wadajir ah oo ay maanta fuliyeen ciidamada Mareykanka iyo kuwa Israa’iil.

Sida ay tebisay wakaaladda wararka ee Reuters oo soo xiganaysa sarkaal Israa’iili ah, waxaa la rumeysan yahay in la helay meydka Khamenei, warkan oo laga soo xigtay sirdoonka Israa’iil ee Mossad.

Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, ayaa fariin maqal iyo muuqaal ah oo uu goor dambe oo Sabti ah baahiyay ku sheegay in ay jiraan calaamado badan oo iftiiminaya in Khamenei “uusan mar dambe jirin.”

Dhanka kale, sarkaal sare oo ka tirsan dowladda Israa’iil ayaa Sabtidii xaqiijiyay in hoggaamiyaha la khaarajiyay, meydkiisana la arkay kadib duqeymaha wadajirka ah ee Washington iyo Tel Aviv.

Dhanka kale, xukuumadda Iiraan ayaan weli si degdeg ah u xaqiijin warka ku saabsan geerida hoggaamiyahooda, xilli ay caasimadda dalkaas iyo guud ahaan gobolkaba ka taagan tahay xaalad kacsanaan iyo hubanti la’aan ah.

Duqeymahan oo ahaa kuwo si weyn loo qorsheeyay ayaa bartilmaameedsaday madaxda ugu sarreysa xukuumadda Tehran, arrintaas oo gobolka Bariga Dhexe gelisay weji cusub oo dagaal. Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa isna sheegay in weeraradani ay soo afjarayaan khatartii amni ee ku wajahnayd dalkiisa, ayna fursad dahabi ah u siinayaan shacabka Iiraan inay ridaan maamulka talada haya.

Cali Khamenei oo 86-jir ah, ayaa awoodda ugu sarreysa ee dalkaas la wareegay sanadkii 1989-kii kadib geeridii aasaasihii Jamhuuriyadda Islaamiga ah, Aayatulaahi Ruuxulaahi Khumeyni.

Wuxuu ahaa awoodda kaliya ee go’aamisa jiheynta hay’adaha siyaasadeed, milateri, iyo kuwa diimeed ee dalka, isagoo si buuxda u qaabeeya siyaasadda arrimaha gudaha iyo xiriirka arrimaha dibadda.

Wuxuu sii waday nidaamkii adkaa ee ka horreeyay, isagoo meesha ka saaray madaxweyneyaal la doortay oo isku dayay inay dalka u horseedan is-furfurnaan, wuxuuna si gacan-bidaar leh u cabburiyay dibadbaxyo is-daba-joog ah iyo dhaqdhaqaaqyadii wax-ka-beddel-doonka ahaa ee diidanaa isku-dhaca reer Galbeedka.

Xiisadda labada dal ayaa gaartay heerkii ugu halista badnaa bishii Juun ee sanadkii 2025, markaas oo uu dhexmaray dagaal xagga cirka ah oo qaatay 12 maalmood. Dagaalkaas, Wasiirka Gaashaandhigga Israa’iil, Israel Katz, ayaa ku hanjabay in la khaarajin doono Khamenei, isagoo xusay in hoggaamiyaha “uusan sii jiri karin.”

Dagaalkaas 2025-kii dhacay, Israa’iil waxay weeraro lama filaan ah ku bur-burisay xarumaha Nukliyeerka Iiraan ee dhulka hoostiisa ah, halkaas oo lagu dilay saynisyahano iyo saraakiil sarsare oo milateri. Geerida Khamenei, haddii ay dhab noqoto, waxay dharbaaxo weyn ku tahay dal markii horeba la daalaa-dhacayay culeysyo dhaqaale iyo saameynta dagaallada.

Intii uu xilka hayay, Iiraan waxay isku beddeshay awood goboleed si weyn uga soo horjeedda Mareykanka, iyadoo saameynteeda ku fidisay Bariga Dhexe oo dhan. Wuxuu taageeray heshiiskii Nukliyeerka ee sanadkii 2015 lala galay quwadaha caalamka xilligii Madaxweyne Xasan Ruuxaani, kaas oo muddo kooban khafiifiyay go’doonkii Iiraan. Balse xiisadda ayaa mar kale cirka isku shareertay markii Madaxweyne Donald Trump uu ka baxay heshiiskaas sanadkii 2018-kii, dibna u soo rogay cunaqabateyno adag.

Laga soo bilaabo weerarkii Xamaas ay ku qaadday Israa’iil 7-dii Oktoobar 2023, xulafada Iiraan ee gobolka ayaa wajabayay dhabar-jab is-xigxiga. Xamaas iyo Xisbullah ayaa la kulmay duqeymo ba’an oo wiiqay awooddooda, halka Madaxweynihii Suuriya Bashaar Al-Asad, oo Tehran ay muddo dheer garab taagnayd, xukunka laga riday bishii Diseembar ee sanadkii 2024.

Xilka Hoggaamiyaha Sare oo la abuuray wixii ka dambeeyay kacaankii 1979-kii ayaa dastuuri ahaan awood sharciyeed oo buuxda siinaya wadaadka ugu sarreeya, isagoo ka awood badan madaxweynaha iyo baarlamaankaba.

Sida uu qabo nidaamka Iiraan, Golaha Khubarada oo ka kooban 88 wadaad oo ay soo xuleen guddiyo adag oo daacad u ah Khamenei ayaa leh awoodda rasmiga ah ee lagu doorto hoggaamiyaha beddelaya marka uu bannaanaado xilka ugu sarreeya dalka.