Muqdisho (Caasimada Online) –  Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si kulul u cambaareysay qarax argagixiso oo ka dhacay gudaha dalka Suuriya, kaas oo lala beegsaday maqaaxi ku taalla magaalada caasimadda ah ee Dimishiq oo ay ku sugnaayeen dad badan oo shacab ah.

Qaraxa oo ka dhashay bambo la dhigay gudaha maqaayadda ayaa waxaa la xaqiijiyay inay ku dhinteen ugu yaraan 4 qof, ayna ku dhaawacmeen 11 kale, sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka Dowladda Suuriya ee SNA.

Bayaan kasoo baxay xafiiska Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali (Dhaay) ayaa lagu sheegay in dowladdu ay ka xun tahay weerarkaas oo ay ku dhinteen dad rayid ah, kuna dhaawacmeen kuwa kale oo aan waxba galabsan.

Soomaaliya ayaa tacsi tiraanyo leh u dirtay dowladda Suuriya iyo shacabkeeda, gaar ahaan qoysaska ay dadkoodii ku dhinteen qaraxa, iyada oo kuwa dhaawaca ah u rajeysay caafimaad deg-deg ah.

“Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si kulul u cambaareyneysaa qaraxii argagixisanimo ee lala beegsaday maqaaxi ku taalla magaalada Dimishiq ee Jamhuuriyadda Carabta Suuriya, kaas oo sababay dhimashada dad rayid ah oo aan waxba galabsan iyo dhaawaca tiro kale oo badan,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale wuxuu bayaanka intaas ku daray “Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay tacsi tiiraanyo leh la wadaagaysaa Dowladda iyo shacabka Jamhuuriyadda Carabta Suuriya, gaar ahaan qoysaska iyo ehelada dadkii ku geeriyooday weerarkaas, waxayna u rajaynaysaa dhammaan dadka dhaawacmay in uu Alle siiyo caafimaad degdeg ah”.

Dhanka kale Dowladda Federaalka ayaa shaacisay in xilligan adag ay garab taagan tahay dowladda Suuriya, iyada oo mar kale xaqiijisay taageeradeeda ku aadan amniga iyo xasiloonida dalkaasi.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay garab istaag buuxa la garab taagan tahay Jamhuuriyadda Carabta Suuriya xilligaan adag, waxayna mar kale xaqiijinaysaa taageeradeeda ku aaddan amniga, xasilloonida iyo badbaadada shacabka Suuriya,” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Ma jirto illaa iyo hadda cid sheegatay mas’uuliyadda qaraxa ka dhacay magaalada Dimishiq ee caasimadda dalka Suuriya, waxaana weli socdo baaritaanno ay wadaan laamaha amniga oo lagu ogaanayo cidda ka dambeysay.

Suuriya ayaa tan iyo markii isbeddelka wayn ka dhacay ka caaganayd weerarada noocaan oo kale ah, waxaana amniga si buuxda u sugaya ciidamada amniga ee dalkaasi.

Jowhar (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa sheegaya in xalay diyaarado dagaal ay duqeymo ka fuliyeen aagga deegaanka Masaajid Cali Gauduud ee gobolkaasi, iyada oo lala eegtay maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ku sugan halkaasi.

Duqeynta oo bartilmaameed ahayd ayaa lagu garaacay goob ay isku uruursanayeen maleeshiyaad ka tirsan kooxda oo ku sugnaa halka loo yaqaano Quraca Nayle, waxaana lagu gaarsiiyay khasaare culus.

Saraakiisha amniga ayaa ku warramay in ay heleen xogta dhaq-dhaqaaqa maleeshiyaadka, kadibna la duqeeyyay, iyada oo cagta la mariyay goobo ay gabaad ka dhigayaeen xubnah khawaarijta, gaar ahaan maleeshiyaad iyo horjoogayaal sar sare, sida ay hadalka u dhigeen.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ayaa innoo sheegay inay maqlayeen jugta gantaallada, balse aysan caddeyn karin inta uu gaarsiisan yahay khasaaraha.

Shabeellaha Dhexe ayaa kamid ah meelaha ay weli ka socdaan howlgallada, waxaana badanaa ka dhaca howlgallo iyo duqeymo ka dhan ah Al-Shabaab.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana haatan dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa qaybo kamid ah gobolka oo ay ku xoogan tahay kooxda

Muddooyinkii ugu dambeeyay dowladda Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah gaar ahaan Mareykanka iyo Turkiga ayaa kordhiyay duqeymaha ka dhanka ah argagixisada, iyada oo meela kala duwan oo dalka ah lagu beegsaday laguna gaystay khasaare xooggan.

Riyaad (Caasimada Online) – Safaaradda Soomaaliya ee Boqortooyada Sacuudiga ayaa lagu qabtay munaasabad si heer sare ah loogu maamuusayay 66-guuradii ka soo wareegtay markii gobollada koonfureed ay xornimada ka qaateen gumeystihii Talyaaniga iyo midowgii labada gobol.

Munaasabadda waxaa ka soo qeyb-galay Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Boqortooyada Sacuudiga, Maxamed Amiin Sheekh Cusmaan iyo xubno ka tirsan Safaaradda Soomaaliya ee Riyaad.

Sidoo kale, waxaa munaasabadda si rasmi ah ugu soo dhoweeyey Wakiilka Boqortooyada Sacuudiga, ahna Duqa Magaalada Riyaad, Amiir Faysal bin Cabdulcasiis bin Cayaaf.

Waxaa sidoo kale ka soo qeyb-galay Agaasimaha Guud ee Waaxda Diblomaasiyiinta ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Boqortooyada Sacuudiga iyo masuuliyiin kale oo ka tirsan dowladda Sacuudiga.

Safiirka Soomaaliya, Maxamed Amiin Sheekh Cusmaan ayaa sheegay in 1-da Luulyo ay tahay astaan muhiim ah oo muujinaysa xorriyadda, midnimada iyo dowladnimada Soomaaliya.

Wuxuu xusay in Soomaaliya ay haatan ku tallaabsaneyso horumar muuqda oo dhinacyada amniga, dib-u-dhiska hay’adaha dowladda iyo kobaca dhaqaalaha.

Wakiilka Boqortooyada Sacuudiga, Amiir Faysal bin Cabdulcasiis bin Cayaaf ayaa dhankiisa hambalyo u diray dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed munaasabadda 66-guurada maalinta qarannimada Soomaaliya, isagoo u rajeeyay nabad, xasillooni iyo horumar.

Istanbul (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa maanta si rasmi ah u saxiixay laba heshiis oo taariikhi ah, kuwaas oo la xiriira iskaashiga tacliinta sare iyo horumarinta sharciga baddaha.

Heshiisyadan ayaa lala galay Jaamacadda caanka ah ee Piri Reis iyo xarunta cilmi-baarista sharciga baddaha ee DEHUKAM oo laga leeyahay dalka Turkiga.

Heshiisyadan saameynta weyn leh ayaa u kala baxa laba qaybood oo muhiim u ah mustaqbalka baddaha Soomaaliya:

1. Horumarinta tacliinta iyo tababarrada baddaha (Jaamacadda Piri Reis): Ujeeddada ugu weyn ee heshiiskan iskaashi ayaa ah in la xoojiyo tayada tacliinta sare ee la xiriirta culuumta baddaha Soomaaliya.

Sidoo kale heshiiskani wuxuu siinayaa shaqaalaha wasaaradda dekadaha iyo howl-wadeennada kala duwan ee dekadaha dalka fursad ay ku helaan waxbarasho iyo tababarro heer sare ah oo ay bixiso Jaamacadda Piri Reis oo ku xeeldheer arrimaha baddaha.

2. Xoojinta sharciga iyo nidaamka maamulka baddaha (xarunta DEHUKAM): Wasaaradda ayaa sidoo kale heshiis weyn la gashay xarunta qaanuunka baddaha ee DEHUKAM, kaas oo diiradda lagu saarayo dhanka sharciga iyo talo-bixinta oggolaanshaha baddaha.

Xarunta DEHUKAM waxay wasaaradda ka taageeri doontaa dib-u-eegista, horumarinta, iyo talo-bixinta dhanka sharciyada khuseeya arrimaha baddaha Soomaaliya.

Heshiisyadan maanta la saxiixay ayay wasaaraddu sheegtay inay bud-dhig u yihiin dhisidda aqoonta iyo sharciga baddaha Soomaaliya, isla markaana ay dhabaha u xaarayaan inaan yeelanno shaqaale xirfad leh iyo nidaam sharciyeed oo adag oo ilaalinaya khayraadka iyo maamulka baddayada.”

Si kastaba, labada heshiis ee maanta la saxiixay ayaa calaamad u ah xiriirka qotada dheer ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga, gaar ahaan dhinaca horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhisidda awoodda hay’addaha dowladda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Midowga Afrika ayaa kulan degdeg ah isugu yeeray la-taliyeyaasha militariga iyo difaaca ee dalalka xubnaha ka ah Golaha Nabadda iyo Ammaanka (PSC) kadib markii Mareykanka uu ku dhawaaqay inuu joojinayo kaalmada amni ee Soomaaliya.

Qoraal rasmi ah oo kasoo baxay Guddiga Midowga Afrika ayaa lagu sheegay in ergada Mareykanka ee Midowga Afrika ay 1-da Luulyo 2026 gudbisay qoraal diblomaasiyadeed (Note Verbale 118-26), kaas oo lagu caddeeyay go’aanka Washington ee ah in aan la taageeri doonin sii wadista UNSOS wixii ka dambeeya dhammaadka sanadkan.

Guddiga Midowga Afrika ayaa sheegay in go’aanka Mareykanka uu yeelanayo saameyn weyn oo ku saabsan saadka, maalgelinta iyo awoodda howlgal ee hawlgalka taageerada iyo xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), maadaama xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) uu door muhiim ah ku leeyahay taageerada ciidamada howlgalka.

Sida lagu sheegay warqadda, Midowga Afrika wuxuu bilaabay qorshe-hawleed degdeg ah oo lagu qiimeynayo cawaaqibka ka dhalan kara go’aanka Mareykanka, isla markaana lagu dejinayo tallaabooyin lagu xaqiijinayo sii socoshada howlgalka AUSSOM iyo ka hortagga carqalad kasta oo amni.

Kulanka degdegga ah oo ka dhacaya xarunta Julius Nyerere ee magaalada Addis Ababa ayaa looga tashanaya saameynta go’aanka Mareykanka, tallaabooyinka xiga iyo jadwalka fulinta qorshayaasha.

Midowga Afrika ayaa sidoo kale farriin u diray safaaradaha dalalka xubnaha ka ah Golaha Nabadda iyo Ammaanka oo ay Soomaaliya ku jirto iyo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya, isagoo adkeeyay muhiimadda iskaashi iyo wadatashi degdeg ah oo ku aaddan mustaqbalka howlgalka AUSSOM.

Go’aanka Mareykanka ayaa imanaya xilli Soomaaliya iyo Midowga Afrika ay dadaal ugu jiraan sii wadista howlgalka AUSSOM iyo taageerada caalamiga ah ee lagu xoojinayo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, iyadoo tallaabada Washington ay abuurtay walaac ku saabsan maalgelinta iyo joogteynta howlgalka ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Allaha u naxariistee Imaam Maxamed Yuusuf Cali oo ka mid ahaa dhaqanka Soomaliyeed kuwooda ugu waaweyn ayaa ku geeriyooday dalka Hindiya, halkaas oo muddooyinkii dambe lagu dabiibayay xaaladdiisa caafimaad.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray qoyska, ehelada iyo guud ahaan ummadda Soomaaliyeed, geerida naxdinta leh ee ku timid Imaam Maxamed Yuusuf Cali oo ahaa Imaamkii beesha Mudulood.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in geerida Imaamka ay tahay mid murugo leh, isla markaana si weyn u taabatay bulshada Soomaaliyeed.

Sidoo kale, waxa uu ku tilmaamay Imaamka haldoor qaran oo door muuqda ka soo qaatay geeddi-socodkii nabadeynta dalka, isagoo sheegay in Imaamku kaalin muhiim ah ka qaatay dadaalladii dib-u-heshiisiinta bulshada Soomaaliyeed.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa xusay in Marxuumku uu si weyn uga shaqeeyay xoojinta midnimada iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed.

“Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa Alle SWT uga baryay Marxuumka in uu hoygiisa ka yeelo Jannatul Firdowsa,” ayaa lagu yiri dhambaalka tacsida oo lagu baahiyay bogga Villa Somalia.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa Eebbe uga baryay in uu siiyo samir iyo iimaan qoyska, ehelada iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed ee uu ka baxay Marxuumku.

Allaha u naxariistee, Imaam Maxamed Yuusuf oo kamid ahaa dhaqanka Soomaliyeed ayaa muddo ka shaqeynayey nabadeynta bulshada iyo xoojinta midnimada, oo si weyn loogu yaqaanay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta Xarunta Madaxtooyada ku qaabilay wafdi heer sare ah oo ka socda dowladda Talyaaniga, kaas oo uu hoggaaminayey Wasiirka Arrimaha Gudaha Talyaaniga, Matteo Piantedosi.

Kulanka Madaxweynaha iyo wafdiga Talyaaniga ayaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Talyaaniga, kaas oo soo jiray muddo dheer.

Sidoo kale, labada dhinac ayaa ka wada-hadlay iskaashiga dhinacyada amniga, horumarinta hay’adaha dowladda, maareynta socdaalka iyo xuduudaha, iyo sidii loo sii xoojin lahaa wada-shaqeynta labada dal.

Intii uu kulanku socday, waxaa sidoo kale la isla soo qaaday sidii Soomaaliya iyo Talyaanigu ay u sii ambaqaadi lahaayeen iskaashi istaraatiiji ah oo ku dhisan danaha guud ee labada dal.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa adkeeyey muhiimadda ay Soomaaliya siinayso xiriirka qotada dheer ee kala dhexeeya dowladda Talyaaniga, isaga oo tilmaamay inuu yahay xiriir taariikhi ah oo muhiim u ah labada dal.

Madaxweynaha ayaa xusay in iskaashiga Soomaaliya iyo Talyaanigu uu laf-dhabar u yahay dadaallada dib-u-dhiska hay’adaha dowladda, xasilloonida dalka iyo horumarka guud ee Soomaaliya.

Soomaaliya iyo Talyaaniga ayaa leh xiriir soo jireen ah, iyadoo labada dowladood ay muddooyinkii u dambeeyey sii xoojinayeen wada-shaqeynta dhinacyada amniga, horumarinta hay’adaha dowladda iyo arrimaha kale ee mudnaanta u leh labada dal.

Muqdisho (Caasimada Online) – Duqa Magaalada St. Louis Park ee gobolka Minnesota ee dalka Mareykanka, Naadiya Maxamed ayaa maanta soo gaartay magaalada Muqdisho, halkaas oo si diirran loogu soo dhaweeyay.

Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Aadan Cadde waxaa ku soo dhaweeyay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda iyo xubno kale, kuwaas oo muujiyay sida ay ugu faraxsan yihiin booqashadeeda Soomaaliya.

Naadiya Maxamed ayaa hadal kooban oo ay siisay warbaahinta markii ay soo gaartay garoonka Muqdisho ku sheegtay inay aad ugu faraxsan tahay dib ugu soo laabashada dalkeeda hooyo, kaddib muddo ku dhow toban sano.

Waxay sheegtay in booqashadeedii ugu dambeysay ee Soomaaliya ay ahayd sannadkii 2016, iyadoo xustay in isbeddel muuqda uu ka dhacay magaalada Muqdisho tan iyo xilligaas.

“Waan ku faraxsanahay inaan maanta joogo dalkeyga hooyo ee Soomaaliya. Sannadkii 2016 ayay iigu dambeysay inaan Soomaaliya imaado,” ayay tiri Naadiya Maxamed.

Duqa Magaalada St. Louis Park ayaa sidoo kale bogaadisay horumarka ay ku talaabsatay magaalada Muqdisho, waxayna ku baaqday in la sii xoojiyo dadaallada lagu horumarinayo dalka iyo adeegyada bulshada.

Naadiya Maxamed ayaa caan ka noqotay siyaasadda Mareykanka kadib markii bishii November 2023 loo doortay Duqa Magaalada St. Louis Park, iyadoo heshay 58.4% codadkii la dhiibtay, taasoo ka dhigtay duqii ugu da’da yaraa ee loo doorto xilkaas magaaladaas.

Booqashada Naadiya Maxamed ee Muqdisho ayaa ku soo beegmeysa xilli xubno badan oo ka tirsan qurba-joogta Soomaaliyeed ay kordhinayaan booqashooyinka ay ku tagayaan dalka, si ay uga qeyb qaataan horumarka, maalgashiga iyo xoojinta xiriirka ay la leeyihiin bulshada Soomaaliyeed.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa markii ugu horreysay ka hadlay khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamulka Puntland. Madaxweynaha ayaa si qodob-qodob ah uga hadlay khilaafkaas, isagoo iftiimiyay arrimo muhiim ah oo uu sheegay in Saciid Deni uu ka hor istaagay shacabka Puntland.

Madaxweyne Xasan, oo ka hadlayay xiritaanka munaasabadda maalmaha Xorriyadda, ayaa sheegay in maamulka Puntland iyo hoggaankiisu ay xilligan hor istaageen horumarka iyo waxbarashada deegaannada Puntland.

Xasan Sheekh ayaa shaaciyay in maamulka Puntland uu hor istaagay mushaharka ilaa 800 macallin oo loogu talagalay inay horumariyaan waxbarashada ardayda Puntland. Wuxuu maamulka ku eedeeyay inuu carqaladeeyay wax kasta oo horumar ah.

“Dowlad-goboleedka Puntland ayaa diiday in 700 ilaa 800 macallin oo loogu talagalay inay ka noqdaan macallimiin dugsiyada hoose/dhexe laga qoro deegaankaas. Waxaa sidoo kale loogu talagalay in machad lagu tababaro macallimiintaas si ay uga shaqeeyaan dugsiyada ku yaalla deegaannadaas,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, isagoo sheegay in aanay sii qarin karin arrintaas ay Puntland diidday.

“Ma sii qarin karo in maamulka uu hoggaamiyo Saciid Deni uu diiday oo hor istaagay horumarinta waxbarashada iyo qorista macallimiinta iskuullada. Dowlad-goboleedyada kale waa laga qoray macallimiinta, tababarkana way qaateen. Manhajkii dowladda sameysay ee lagu tababaray ayay dhigaan,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, oo sheegay in markii ugu horreysay dalka Soomaaliya ay ka dhaqan gashay shahaado mideysan oo caalamku aqoonsan yahay.

Madaxweynaha ayaa sheegay in deegaannada kale ee dowlad-goboleedyada laga qoray macallimiinta, isla markaana dhaqaalihii loogu talagalay ay bixiso dowladda federaalka. Wuxuu sidoo kale sheegay in dugsiyada deegaannadaas lagu dhigto manhajkii ay qorsheysay dowladda dhexe.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in qof kasta oo hor istaaga nidaamka dowladeed iyo nidaamka waxbarasho, isla markaana siyaasad ka dhigta, uu diidan yahay horumarka guud ee dalka iyo mustaqbalka dhalinyarada Soomaaliyeed.

Xasan Sheekh ayaa farriintiisa ku sheegay in aysan jirin xumaan ay Puntland u qabaan, isla markaana dalka iyo dadka Soomaaliyeed ay u siman yihiin, ayna u dhaarteen ilaalinta danahooda. Wuxuu tilmaamay in la federaaleeyay nidaamka iyo adeegga dadka loo fidinayo, balse aan la federaaleyn shacabka Soomaaliyeed, maadaama aysan kala qeybsami karin oo ay yihiin hal shacab.

Madaxweynuhu wuxuu sheegay in nidaamka federaalka loo keenay in adeegga dadka loogu dhoweeyo, iyo in shacabka Soomaaliyeed ay wakiillo ku yeeshaan talada dalka halka ay ka go’do. Hase yeeshee, wuxuu sheegay in markii wakiilladii laga keenay dacallada dalka la tashaday, ay jireen shaqsiyaad gaar ah oo diiday taladii la isla qaatay.

“Walaalaha Soomaaliyeed ee Puntland, waan sheegayaa aniga. Iyagu way og yihiin, annaguna waan ognahay, Allena waa og yahay in hoggaanka meeshaas jooga uu Soomaaliya ka gooyay dhinac walba. Afka marka laga reebo in ay Jamhuuriyadda ka mid yihiin, maanta dowladda federaalka iyo Puntland wax ka dhexeeya ma jiraan. Wax walba waa la jaray oo waa la joojiyay,” ayuu si kulul u yiri Madaxweyne Xasan, oo ka hadlay siyaasadda adag ee Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in aysan jirin wada-shaqeyn ka dhexeysa dowladda federaalka iyo maamulka Puntland, halka maamul-goboleedyada kale ay si guud ula shaqeeyaan dowladda federaalka. Wuxuu intaas ku daray in maamulka Puntland uu Muqdisho dad u soo diro marka laga hadlayo arrimaha siyaasadda.

Mar uu ka hadlayay wararkii maalmihii u dambeeyay la isla dhexmarayay ee sheegayay in dad Muqdisho laga soo diray ay qalqal gelinayeen amniga iyo siyaasadda Puntland, Madaxweyne Xasan wuxuu ku tilmaamay eedeymahaas kuwo been abuur ah oo la doonayo in dadka lagu kiciyo.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale soo hadal qaaday ciidamada iyo shaqaalaha dowladda ee Puntland oo uu sheegay in muddo siddeed bilood ah aysan helin xuquuqdooda mushahar. Wuxuu sheegay in haddii ay cabasho muujiyaan aan lagu tilmaami karin inay fidno iyo qalalaase kicinayaan. Wuxuu caddeeyay in dowladda Soomaaliya ay u taagan tahay midnimada iyo xasilloonida guud ahaan dalka.

Madaxweynaha ayaa carabka ku adkeeyay in magaalada Muqdisho, oo ah caasimadda ummadda Soomaaliyeed, looga shaqeeyo wanaagga iyo difaaca danaha ummadda Soomaaliyeed, balse aan looga shaqeyn kala geynta iyo kala dhantaalidda bulshada.

“Adeer, adiga haddii aad muraadkaaga sidii aad rabtay ku weyday, qaab kale oo lagu heli karo u raadso. Haddii aad dood qabto, miiska soo saar. Imaaw, waan diyaar u nahay inaan kula doodno. Inaan kuu nimaadno diyaar ayaan u nahay. Haddii aad noo timidna waan ku soo dhoweynay oo waan ku sharafnay. Welina diyaar ayaan u nahay inaan kula fariisanno oo kula doodno,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, oo si toos ah ula hadlay Saciid Deni.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in uusan keliya la hadlayn Saciid Deni, balse sidoo kale kooxaha mucaaradka ah aysan haysan ajande cad oo ay si toos ah u soo bandhigeen, marka laga reebo inay ku doodaan kala tag iyo wax uu ku tilmaamay wax aan jirin.

Madaxweynaha ayaa carabka ku adkeeyay in dalka uu u socdo meel ka wanaagsan halkii uu shalay joogay, isla markaana loo baahan yahay in lala yimaado siyaasad ka duwan tii hore.

Ugu dambeyn, Madaxweyne Xasan ayaa kula taliyay kooxaha mucaaradka ah iyo kuwa diidan dowladnimada inay la yimaadaan fikir iyo siyaasad aragti leh.

Madaxweyne Xasan ayaa sidoo kale ka digay gurbaan u tumidda qabyaaladda iyo in qabiil ama koox gaar ah loo adeegsado burburinta nidaamka dowladeed. Wuxuu ku baaqay in aan cidna loo oggolaan inay hor istaagto nidaamka dowladeed, isagoo sheegay in ciddii hami siyaasadeed leh ay bulshada ka dalbato kalsooni, codka shacabkana ay ku timaaddo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay inay joojin doonto taageerada ay Qaramada Midoobay siiso howlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya laga bilaabo bilowga sanadka soo socda, sida ay muujinayaan laba dukumenti oo ay aragtay Caasimada Online.

Tallaabadan ayaa saraakiil xog-ogaal ah ku tilmaameen mid halis gelin karta sii jiritaanka howlgalka AUSSOM, oo kaalin muhiim ah ka qaata taageerada dowladda federaalka Soomaaliya iyo dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka AUSSOM, oo ay ku sugan yihiin ku dhowaad 12,000 oo askari, ayaa dowladda Soomaaliya ka caawiya difaaca xarumaha muhiimka ah, taageerada ciidamada qaranka iyo xakameynta weerarada Al-Shabaab, oo weli gacanta ku haysa qeybo ballaaran oo ka tirsan gobollada koonfurta iyo bartamaha dalka.

Laakiin howlgalka ayaa si weyn ugu tiirsan xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS, kaas oo bixiya adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin raashin, biyo, shidaal, adeeg caafimaad iyo gaadiidka ciidamada.

Sida lagu sheegay qoraal diblomaasiyadeed oo ku taariikheysnaa 1 July, Washington ayaa Midowga Afrika ku wargelisay inaysan taageeri doonin sii wadista taageerada UNSOS wixii ka dambeeya dhammaadka sanadkan. Miisaaniyadda UNSOS ayaa lagu sheegay ku dhowaad 500 milyan oo dollar.

Mareykanka ayaa sheegay inuusan diidi doonin in Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu cusbooneysiiyo muddo xileedka AUSSOM, balse uu ka hor imaan doono wax kasta oo kordhin ah oo ay ku jirto taageero sahay, hawlgal ama adeegyo farsamo oo Qaramada Midoobay bixiso.

Saameyn ballaaran

Miisaaniyadda AUSSOM ee sanadkii hore ayaa lagu sheegay 190 milyan oo dollar, balse maalgelinta howlgalka ayaa muddooyinkii dambe noqotay mid aan degganeyn. Waxaa sidoo kale jiray gaabis iyo muran ku saabsan qaabka lagu dabooli karo kharashaadka ciidanka.

Washington ayaa sanadkii hore hor istaagtay qorshe la doonayay in lagu beddelo qaabka maalgelinta, kaas oo dhigayay in Qaramada Midoobay ay bixiso saddex meelood meel afar meelood, ama 75%, kharashaadka howlgalka.

Khamiistii, Guddiga Midowga Afrika ayaa xubnaha Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee AU ku wargeliyay go’aanka Mareykanka, isaga oo ka digay inuu yeelan karo “saameyn weyn oo ku saabsan sahayda, joogitaanka hawlgalka iyo maalgelinta howlgalka”.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka, Qaramada Midoobay iyo Guddiga Midowga Afrika ayaan si degdeg ah uga jawaabin codsiyo loo diray.

Ahmed Koshin, oo horey u ahaa agaasimaha guud ee Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, haddana ah xildhibaan ka tirsan baarlamaanka federaalka, ayaa sheegay in go’aanka Mareykanka uu Soomaaliya u yeelan karo cawaaqib culus.

“Tani waxay Soomaaliya ku yeelan doontaa saameyn aad u weyn,” ayuu Koshin u sheegay Reuters.

“Howlgalka nabad-ilaalinta wuxuu galay khatar, sababtoo ah ugu dambeyn waxaad u baahan tahay inaad taageerto oo aad sii waddo ciidamadan,” ayuu raaciyay.

Laba diblomaasi oo si toos ah ula socda howlgalka Midowga Afrika ayaa Reuters u sheegay in AUSSOM aysan sii shaqeyn karin haddii aan hay’ad kale buuxin kaalinta taageerada Qaramada Midoobay.

Dhaliil loo jeediyay Muqdisho

Qoraalka Mareykanka ee loo diray Midowga Afrika ayaa sidoo kale xambaarsanaa dhaliil adag oo loo jeediyay dowladda Soomaaliya, gaar ahaan dadaallada lagu xasilinayo dalka iyo dib-u-habeynta hay’adaha amniga.

“In ka badan toban sano oo taageero caalami ah kaddib, Soomaaliya ma awoodin inay joogteyso horumar ka dhan ah Al-Shabaab, inay la wareegto mas’uuliyadda amnigeeda, ama inay sameyso dib-u-habeyn dhab ah oo lagu sameeyo waaxda amniga,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Qoraalka ayaa intaas ku daray in khilaafaadka gudaha iyo loolanka siyaasadeed ay wiiqayaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Daacish.

“Faa’iidada taageerada caalamiga ah waxay sii ahaan doontaa mid xaddidan ilaa madaxda Soomaaliya ay u midoobaan wax ka qabashada caqabadaha amniga iyo dowladnimada,” ayuu qoraalku sheegay.

Go’aankan ayaa imaanaya xilli dowladda federaalka ay weli ku tiirsan tahay taageerada caalamiga ah ee dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo tababarka ciidamada, inkastoo ay sheegto inay kordhisay awoodda ciidanka qaranka iyo howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

AUSSOM ayaa billowday shaqadeeda 1 January 2025, kadib markii ay beddeshay howlgalka ATMIS. Waxaa loo sameeyay inay taageerto dowladda Soomaaliya xilli dalka uu ku jiro marxalad kala-guur ah oo la doonayo in mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya.

Haddii taageerada UNSOS meesha ka baxdo, waxay taasi abuuri kartaa cadaadis cusub oo saaran dowladda Soomaaliya, Midowga Afrika iyo dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka, kuwaas oo horey uga cabanayay maalgelin aan joogto ahayn iyo kharashaad sii kordhaya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka ka imanaya duleedka magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab lagu arkay habeenkii deegaannada Ceelasha Biyaha iyo Macaane, halkaas oo ay ka sameeyaan roondo iyo dhaqdhaqaaqyo amni-darro abuuray.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in xubnaha Al-Shabaab ay kusoo dhowaadeen xaafado ka tirsan Ceelasha Biyaha iyo Macaane, iyaga oo dadka shacabka ah ku qasba inay bixiyaan xog la xiriirta dhaqdhaqaaqa maalinlaha ah ee deegaanka iyo cid kasta oo xiriir la sameysa ciidamada dowladda.

Ceelasha Biyaha, gaar ahaan xaafadda Al-Nasri 3, waxaa saldhigyo ku leh ciidamo ka tirsan Nabad-sugidda iyo Booliska Milateriga, kuwaas oo loogu talagalay inay sugaan amniga guud ee deegaanka iyo koontaroolka waddooyinka muhiimka ah ee gala magaalada Muqdisho.

Hase yeeshee, dadka deegaanka ayaa sheegay in marka ay qorraxdu dhacdo ay xaafadaha qaar soo galaan maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab, kuwaas oo mararka qaar la wareega dhaqdhaqaaqa xaafadaha, xilli ciidamada dowladda ay inta badan dib ugu laabtaan saldhigyadooda.

Wararka ayaa intaas ku daraya in gaadiid nooca Toyota Noah ah, oo ay saaran yihiin rag hubeysan, habeenno badan lagu arkay xaafado ka tirsan Ceelasha Biyaha iyo Macaane. Xaafadaha Qoor Suul iyo Macaane ayaa ka mid ah meelaha ugu badan ee lagu arkay gaadiidka iyo xubnaha kooxda.

Dadka deegaanka ayaa sidoo kale sheegay in marka ay laamaha ammaanka ku wargeliyaan in xubno ka tirsan Al-Shabaab ay soo galeen xaafadaha, aysan helin jawaab degdeg ah ama gurmad muuqda, taas oo keentay in qaar badan oo shacabka ka mid ah ay ka gaabsadaan gudbinta xogta amni ee ay hayaan.

Dhanka kale, deegaannada Ceelasha Biyaha iyo Macaane, oo ka mid ah xaafadaha si degdeg ah u koraya ee duleedka Muqdisho, ayaa sidoo kale wajahaya dhibaatooyin ka dhasha kooxaha loo yaqaan Ciyaal Weero iyo burcad hubeysan oo dadka ku dhibaateeya waddooyinka xaafadaha.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in kooxahan ay dadka dhacaan marka ay habeenkii ka soo degaan waddooyinka waaweyn ama ay ku socdaan xaafadaha gudaha, iyadoo mararka qaar ay dadka u geystaan jirdil iyo dhaawacyo haddii ay ka waayaan lacag ama taleefanno ay ka qaataan.

Toddobaadyadii la soo dhaafay, waddada cusub ee marta xaafadda Macaane waxaa ka dhacay qaraxyo iyo weeraro lala beegsaday ciidamo ka tirsan dowladda. Miinadii ugu dambeysay ayaa lagu aasay agagaarka Isbitaalka Bilaal oo ku yaalla xaafadda Macaane, sida ay sheegeen dadka deegaanka.

Dowladda ayaa dhowaan ciidamo isugu jira Nabad-sugid iyo Milateri geysay xaafadda Macaane, maadaama deegaankaas loo arko marin muhiim ah oo isku xira gobollada Shabeellaha Dhexe iyo Shabeellaha Hoose, isla markaana ay adeegsan karaan kooxaha hubeysan.

Illaa hadda ma jiro war rasmi ah oo kasoo baxay laamaha ammaanka dowladda oo ku saabsan cabashada dadka deegaanka iyo dhaqdhaqaaqyada lagu sheegay in Al-Shabaab ay ka waddo Ceelasha Biyaha iyo Macaane.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka ayaa gurmad u fidisay muwaadiniin Soomaaliyeed oo laga soo celiyey dalka Liibiya, kuwaas oo muddo ku xirnaa xabsiyo ku yaalla dalkaas, isla markaana la kulmay dhibaatooyin kala duwan.

Muwaadiniinta la soo celiyey oo tiradoodu gaareyso ku dhawaad 130 ruux ayaa isugu jira dhallinyaro iyo waayeel. Dib-u-celintooda ayaa qeyb ka ah dadaallada lagu soo badbaadinayo muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku dhibaateysan waddamada ay u tahriibaan.

Markii ay soo gaareen magaalada Muqdisho, waxaa si toos ah loo geeyey xarunta Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka, halkaas oo loogu sameeyey diiwaangelin iyo soo dhoweyn.

Guddoomiyaha Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka, Liibaan Cabdi oo la hadlay muwaadiniinta dib loogu soo celiyey dalka ayaa sheegay in hay’addu u diyaarisay adeegyo kala duwan oo lagu taageerayo.

Waxa uu sheegay in muwaadiniinta loo sameyn doono baaritaanno caafimaad oo lacag la’aan ah, si loo ogaado xaaladdooda caafimaad loona siiyo daryeelka ay u baahan yihiin.

Sidoo kale, guddoomiyaha ayaa xusay in muwaadiniinta la diiwaangelin doono Adeegga Aqoonsiga Qaranka (NIRA), isla markaana hay’addu ka taageeri doonto sidii ay ula midoobi lahaayeen ehelladooda iyo qoysaskooda.

Guddoomiyaha ayaa sidoo kale u ballan-qaaday muwaadiniinta in hay’addu ka caawin doonto helitaanka fursado shaqo iyo waxbarasho, isaga oo xusay inay garab taagan tahay dib-u-dhiskooda nololeed iyo dib ula qabsigooda bulshada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Cumar Balcad ayaa si adag uga jawaabay warbixin ay soo saartay hay’adda International Crisis Group (ICG), taas oo ka digtay in kooxda Al-Shabaab ay sameysay horumar meesha ka saaray qaar ka mid ah guulihii ay dowladda Soomaaliya ka gaartay labadii sano ee la soo dhaafay.

Qoraal uu ku daabacay bartiisa X, ayuu Cali Balcad ku sheegay inay caado noqotay in qaar ka mid ah hay’adaha iyo fagaarayaasha siyaasadda ay Soomaaliya u sawiraan dal si joogto ah u fashilmay, isla markaana aan awood u lahayn inuu iskiis u sugo amnigiisa, u dhiso hay’adihiisa dowladeed ama si hufan isku maamulo, taas oo uu si weyn ugu dhaliilay.

Wasiiru-dowlaha ayaa sheegay in sawirka noocaas ah uu yahay mid aan dhammaystirnayn oo aan ka tarjumayn xaqiiqada ka jirta Soomaaliya. Wuxuuna xusay in dowladda ay muddooyinkii dambe wadday dadaallo ballaaran oo lagu xoojinayo hay’adaha dowladda iyo la-dagaallanka kooxaha argagixisada oo kamid tahay Al-Shabaab.

Cali Balcad ayaa tilmaamay in dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ay isku mar wajahday saddex caqabad oo waaweyn, kuwaas oo kala ah la-dagaallanka Al-Shabaab, dib-u-dhiska iyo tayeynta ciidamada amniga qaranka iyo dhammaystirka dastuurka oo horseeday doorashooyin dadweyne, sida uu sheegay.

“Ma jiro khabiir dhab ah oo ku takhasusay dib-u-dhiska dalalka colaadaha ka soo kabanaya oo odhan kara midkoodna hawlahan waa sahlan yahay,” ayuu yiri wasiiru-dowlaha wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya.

Balcad ayaa hoosta ka xariiqay in Soomaaliya ay dhammaan caqabadahaas wajahayso iyadoo weli ku jirta dagaal toos ah oo ka dhan ah Al-Shabaab, isla markaana ay la tacaaleyso dhaqaale iyo kheyraad xaddidan.

Dhanka kale, warbixinta ay soo saartay ICG ayaa lagu sheegay in Al-Shabaab, oo xiriir la leh ururka Al-Qaacida ay sanadkii lasoo dhaafay ee 2025 sameysay horumarro militari oo la taaban karo, kuwaas oo wiiqay qaar ka mid ah guulihii ay dowladda Soomaaliya horay u sheegatay inay ka gaartay dagaalka ka dhanka ah kooxda.

Hay’addu waxay sidoo kale ka digtay in khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha, dib u dhaca ku yimid geeddi-socodka siyaasadda iyo isbeddelka ku yimid taageerada caalamiga ah ay sare u qaadeen walaaca laga qabo in dowladda Soomaaliya ay wajahdo cadaadis amni iyo mid siyaasadeed oo sii xoogeysanaya.

Warbixinta ICG iyo jawaabta dowladda Soomaaliya ayaa imanaysa xilli uu hoos u dhacay gulufka militari ee ka dhan ah kooxda Al-Shabaab. Dowladda Federaalka ayaa marar badan ku adkeysatay in, inkastoo ay jiraan caqabado ay sii socon doonaan howl-gallada lagu doonayo ciribtirka kooxda iyo dhismaha hay’ado dowladeed oo awood u leh sugidda amniga iyo xasilloonida dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimaha Guud ee Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliyeed (HSJ), Xuseen Qaasim Yuusuf ayaa shaaciyay in Soomaaliya ay bisha October 2026 si rasmi ah u soo saari doonto baasaboor cusub oo casri ah, kaas oo leh astaamo amni oo la jaanqaadaya heerarka caalamiga ah.

Agaasimaha ayaa sheegay in baasaboorkan cusub uu yahay jiilka saddexaad (Third Generation Passport), isla markaana lagu sameeyay horumarin dhinaca farsamada iyo amniga ah, si loo kordhiyo kalsoonida lagu qabo dukumentiga safarka ee Soomaaliya, loogana hortago been-abuurka.

Xuseen Qaasim Yuusuf ayaa xusay in isbeddelka ugu weyn ee lagu sameeyay baasaboorka cusub uu yahay in si toos ah loogu xiri doono kaarka aqoonsiga qaranka, taas oo qeyb ka ah dadaallada dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku mideyneyso nidaamyada aqoonsiga iyo adeegyada dadweynaha.

Sida uu sheegay, xogta kaarka aqoonsiga qaranka ee muwaadinka ayaa lagu dari doonaa bogga xogta (data page) ee baasaboorka, taas oo sahleysa xaqiijinta aqoonsiga qofka iyo kordhinta kalsoonida lagu qabo dukumentiga marka lagu safrayo gudaha iyo dibadda.

“Marka la gaaro bisha October waxaan yeelan doonnaa baasaboor cusub oo casri ah, waxaana lagama maarmaan noqon doonta in kaarka aqoonsiga qaranka uu qayb ka noqdo nidaamka bixinta baasaboorka,” ayuu yiri Agaasime Xuseen.

Waxa uu intaas ku daray in labada bilood ee soo socda Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda ay xoogga saari doonto isku xirka adeegyada baasaboorka iyo kaarka aqoonsiga qaranka, si muwaadiniinta loogu diyaariyo hirgelinta nidaamka cusub iyo beddelashada baasaboorrada marka uu si rasmi ah u billowdo.

Agaasimaha ayaa sidoo kale bogaadiyay wada-shaqeynta u dhexeysa hay’adda socdaalka iyo kinsiyadda Soomaaliyeed iyo hay’adda aqoonsiga qaranka, isaga oo sheegay in iskaashiga labada hay’adood uu laf-dhabar u yahay casriyeynta adeegyada dowladda iyo dhismaha nidaam aqoonsi oo hufan.

Soo saarista baasaboorka cusub ayaa qeyb ka ah dadaallada Dowladda Federaalka Soomaaliya ee lagu horumarinayo adeegyada dijitaalka ah, laguna xoojinayo amniga dukumentiyada rasmiga ah, isla markaana lagu fududeynayo socdaalka muwaadiniinta Soomaaliyeed, iyadoo la waafajinayo heerarka iyo shuruudaha caalamiga ah.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) ayaa maanta si rasmi ah u dhagax dhigay dhismaha cusub ee Wasaaradda Xannaanada Xoolaha, Dhirta iyo Daaqa Galmudug, oo ah mashruuc muhiim u ah horumarinta adeegyada loo fidiyo bulshada xoolo-dhaqatada ah.

Munaasabadda dhagax-dhigga ayaa waxaa ka qeyb-galay mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Galmudug, madaxda wasaaradda iyo marti sharaf kale, kuwaas oo bogaadiyay hirgelinta mashruucan iyo doorka uu ku yeelan doono horumarinta waaxda xoolaha.

Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa sheegay in dhismahan cusub uu qeyb ka yahay qorshe ballaaran oo dowladda Galmudug ay ku xoojinayso hay’adaha bixiya adeegyada dadweynaha, si loo kordhiyo tayada adeegyada iyo hufnaanta shaqada dowladda.

Wuxuu xusay in mudnaanta la siinayo waaxaha la xiriira horumarinta xoolaha, ilaalinta deegaanka, dhirta iyo daaqa, maadaama ay laf-dhabar u yihiin dhaqaalaha deegaannada Galmudug isla markaana door muhiim ah ka ciyaaraan nolol-maalmeedka bulshada.

Sidoo kale, madaxweynaha ayaa tilmaamay in dowladdiisu ay xoogga saareyso horumarinta qeybaha wax soo saarka, isaga oo sheegay in maalgelinta lagu sameynayo wasaaradaha muhiimka ah ay saldhig u tahay dhismaha Galmudug casri ah oo leh adeegyo tayo leh iyo hay’ado si hufan u shaqeeya.

Qoor-Qoor ayaa sheegay in maamulka Galmudug ay sii wadi doonto hirgelinta mashaariicda horumarineed ee kor u qaadaya adeegyada bulshada, isla markaana xoojinaya awoodda hay’adaha dowladda si ay u gutaan waajibaadkooda.

Dhismaha cusub ee Wasaaradda Xannaanada Xoolaha, Dhirta iyo Daaqa ayaa la filayaa inuu kor u qaado tayada adeegyada loo fidiyo xoolo-dhaqatada, isla markaana ka qeyb qaato horumarinta wax soo saarka xoolaha iyo kobcinta dhaqaalaha Galmudug.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo kaashanaya saaxiibada caalamka ayaa 1-dii iyo 2-dii Luulyo 2026 fuliyay duqeymo is xig-xigay oo lagu bartilmaameedsaday fariisimo ay ku sugnaayeen kooxda Al-Shabaab.

Duqeymahan ayaa ka dhacay goobo ku yaalla deegaannada Tawakal, Nuun Garre iyo Ugunji ee gobolka Shabeellada Hoose.

Sida lagu sheegay war-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, duqeymahan ayaa si gaar ah loogu beegsaday goobo ay maleeshiyaadku u adeegsanayeen abaabulka weerarrada iyo isku ururinta ciidamadooda, iyadoo howl-galka lagu sheegay “mid guuleystay.”

War-saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in duqeymaha lagu dilay 27 xubnood oo ka tirsanaa Al-Shabaab, halka in ka badan 20 kale lagu dhaawacay.

Sidoo kale, dowladda waxay sheegtay in howl-galka lagu burburiyay gaadiid, hub, saanad ciidan iyo fariisimo ay kooxdaasi u adeegsan jirtay qorsheynta iyo fulinta weerarro argagixiso oo ka dhan ah shacabka iyo ciidamada dowladda.

Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa dhankeeda u mahadcelisay saaxiibada caalamka ee Soomaaliya kala shaqeeya howlaha la-dagaallanka argagixisada, iyadoo xustay in iskaashigaasi door muhiim ah ka qaato guulaha laga gaarayo howlgalada socda.

“Wasaaradda Gaashaandhigga waxay u mahadcelinaysaa saaxiibada caalamka ee Soomaaliya kala shaqeeya la-dagaallanka iyo ciribtirka argagixisada,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Waxaa sidoo kale wasaaraddu sheegtay in ciidamada dowladda iyo saaxiibadooda ay sii wadi doonaan beegsiga horjoogayaasha iyo maleeshiyaadka Al-Shabaab, si loo wiiqo awooddooda loogana hortago weerarrada ay qorsheynayaan.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe kordhisay duqeymaha cirka iyo howl-gallada dhulka ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, xilli ay sheegtay inay ka go’an tahay ciribtirka kooxda iyo xaqiijinta amniga guud ee dalka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Somaliland, Muuse Biixi Cabdi ayaa ka jawaabay eedeymo uga yimid Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), xilli uu ka hadlayay xiriirka muranka dhaliyay ee maamulka uu la yeeshay Israa’iil iyo dadaallada aqoonsiga maamulka.

Muuse Biixi ayaa qoraal uu ku baahiyay bartiisa Facebook ku beeniyay inuu marna sheegay in Somaliland ay aqoonsi rasmi ah ka heshay dalalka Guinea Conakry iyo Itoobiya. Wuxuu ku eedeeyay Cirro inuu si khaldan u fasiray hadalladiisii hore, isaga oo caddeeyay in mowqifkiisu mar walba ahaa in Somaliland ay u baahan tahay aqoonsi caalami ah.

Biixi ayaa sheegay in tallaabo kasta oo la xiriirta raadinta aqoonsiga Somaliland ay u baahan tahay in si qoto dheer looga fiirsado, maadaama ay tahay arrin masiiri ah oo saameyn ku leh mustaqbalka Somaliland iyo xiriirkeeda caalamiga ah.

Madaxweynihii hore ee Somaliland ayaa sidoo kale dib u xusay hadalkii uu jeediyay markii Israa’iil ku dhawaaqday inay aqoonsatay Somaliland, isaga oo sheegay inuu soo dhaweeyay tallaabadaas, balse uu xilligaas ku baaqay in si taxaddar leh loo qiimeeyo dhammaan dhinacyada siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed ee ka dhalan kara.

Dhanka kale, Biixi ayaa dhaliil u jeediyay qaabka Madaxweyne Cirro u maareeyay safarradiisii dibadda. Wuxuu sheegay in Cirro uu qirtay inuu hore si qarsoodi ah u booqday Israa’iil, isaga oo isweydiiyay sababta safarkaas looga qariyay shacabka iyo warbaahinta.

Waxa uu sidoo kale tilmaamay in wafdigii Madaxweynaha iyo wasiirradiisu ay kala joogeen dalal kala duwan intii lagu jiray safarkii ugu dambeeyay ee dibadda, isaga oo su’aal ka keenay sababta qarsoodiga iyo kala qeybsanaanta howlaha wafdiga.

Hadalka Muuse Biixi ayaa ku soo beegmaya iyadoo dood xooggan ay weli ka taagan tahay gudaha Somaliland, kadib aqoonsiga ay Israa’iil sheegtay inay siisay Somaliland iyo furitaanka safaarad uu hoggaanka maamulku sheegay inuu ka furay Qudus.

Hoos ka aqriso qoraalka madaxweynihii hore:

Madaxweyne Cirro ayaa shirkii golaha dhexe ee xisbigiisa weedho iiga soo gubiyay, bal aan in yar ka idhaahdo.

Wuxu madashaa ka sheegay in aan sheegay in laba jeer aan ictiraaf ka soo helay labada dawladood ee kala ah Guinea conakry iyo Ethiopia.

Anigu marnaba ma odhan ictiraaf ayaan dawlad la soo galay. Arrintaasi been baad sheegtay Odaygii Qaranka lagu odhan maayee, ee wuu ismoodsiyey.

Odaygu wuxuu sheegay in anan kabaha haleelin markii la ii sheegay in la yidhi aqoonsi caalami ah ayaa la helay, waa runtii. Haddaba, markii aan tagay madaxtooyada JSL hadalkii aan ka jeediyayna waa kan:

“Ictiraaf waynu u baahnayn lakiin wuxuu ka yimid meel aan laga filayn. Arrintu waxay u eegtahay maahmaahdii ahayd “Rag ciil cadaab ka dooray. Ictiraafku waa mudnaanta kowaad ee dalkeena JSL, Iyadoo ay sidaa tahay, haddana, waxaan leeyahay arrinta dhinacyo badan halaga eego, una talo badso, si aan dhexdeena khilaaf uga iman.

Maantana intii ayaan leeyahay.” Haddaba, waxa nasiib darro ah in madaxtooyadu ay jarjartay hadalkaygii oo la nuxur tiray. Sido kale, waxa gabi ahaanba meesha laga saaray hadalkii uu madasha ka jeediyay Madaxweyne Daahir Rayaale Kaahin. Haddaba, gefka yaa galay?

Arrintan sida aad u maamushay aan dul istaago, safarkaagii rasmiga ahaa waxa aad sheegtay in aad Israa’iil hore u booqatay iyada oo laga ilaaliyay shacabka iyo warbaahintaba, waana kow madaxweyne Jamhuuriyadda Somaliland ah oo si qarsoodi ah u safra, marka dambena sheega in uu safaro qarsoodi ah uu galay.

Safarkaagii u dambeeyay ee rasmiga ahaa waxa aad muddo joogtay dalka isu-tagga imaaraadka carabta oo aad ka dhooftay, halka waftigaagii wasiiraduna ay iyaguna muddo ku sugnaayeen dalka itoobiya kana dhoofeen.

Madaxweyne maxaa keenay qarsoodiga iyo qaybsanaanta?