Muqdisho (Caasimada Online) – Baaritaan cusub oo uu daabacay wargeyska The Guardian ayaa shaaciyay faahfaahin murugo leh oo ku saabsan duqeyn diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Mareykanka ay bishii November ee sanadkii hore ka fuliyeen magaalada Jamaame ee gobolka Jubbada Hoose, taas oo la sheegay inay ku dhinteen ugu yaraan 12 qof oo rayid ah, oo ay ku jiraan siddeed carruur ah.

Duqeynta ayaa dhacday subaxnimadii 15-kii November 2025, xilli dad badan oo magaalada ku nool ay ku jireen nolol maalmeedkooda caadiga ah. Qaar ayaa quraacanayay, qaar kale waxay ka shaqeynayeen beeraha ku dhow magaalada, halka carruur badanna ay kasoo laabteen dugsi Qur’aan. Hase yeeshee, dhowr daqiiqo kadib, magaalada waxaa ruxay qaraxyo is xig-xigay oo burburiyay guryo, dugsi Qur’aan iyo xaafado ay deganaayeen qoysas rayid ah.

Sida ay sheegeen dad goob-joogayaal ah oo la hadlay The Guardian, diyaarado aan duuliye lahayn ayaa muddo dul heehaabayay Jamaame kahor inta aysan bilaaban duqeymaha. Dadka deegaanka ayaa sheegay inay maqleen dhawaq xooggan oo cirka ka yeerayay, kadibna ay arkeen guryo iyo dhismayaal ku burburaya gantaallo kasoo dhacay hawada.

Mid ka mid ah qoysaska sida weyn u waxyeelloobay ayaa ahaa qoyska Cabdullaahi Maxamed Aabo Sheekh Cali. Xaaskiisa Safiyo Xasan Abukar, oo uur lahayd, iyo afar carruur ah oo ay dhashay ayaa ku dhintay weerarka. Carruurta la dilay waxaa ku jiray Cabdifataax oo 10 jir ahaa, Cabdinaasir oo 7 jir ahaa, Xuseen oo 6 jir ahaa iyo Cabdiraxmaan oo 4 jir ahaa.

Awoowgood Maxamed, oo gaaray guriga markii duqeyntu dhacday kadib, ayaa sheegay inuu arkay burbur aad u daran iyo meydadka carruurtiisa oo daadsan. Wuxuu sheegay in dhar iyo buugaag ay dhulka yaalleen, balse uu maskaxdiisu ku xayirantay muuqaalka meydadka carruurta uu jeclaa.

Qoysas kale ayaa iyaguna waayay ehelkoodii. Maxamed Xasan Cabdulle ayaa sheegay in gurigiisa la burburiyay, laguna dilay xaaskiisa Farxiyo Xasan Nuur oo 26 jir ahayd iyo gabadhiisa Leyla Maxamed Xasan oo 10 bilood jir ahayd. Gedow Ibraahim ayaa isna waayay laba gabdhood oo uu dhalay, Maryan oo 9 jir ahayd iyo Farxiyo oo 7 jir ahayd, halka gabadh kale oo uu dhalay ay dhaawacyo culus kasoo gaareen firirkii gantaallada.

Warbixinta The Guardian ayaa sheegtay in dadka deegaanka ay tiriyeen ugu yaraan 15 qarax, halka qaar ka mid ah dadka la wareystay ay sheegeen in ilaa 18 guri la burburiyay. Dugsi Qur’aan oo carruur badan ay wax ku baranayeen ayaa sidoo kale la sheegay in la duqeeyay, taasoo sii kordhisay su’aalaha ku saabsan cidda bartilmaameedka ahayd iyo sida loo qiimeeyay halista rayidka.

Taliska Mareykanka ee Afrika, Africom, ayaa hore u sheegay inuu 15-kii November duqeymo ka fuliyay aagga Jamaame, isagoo ku sheegay inay qeyb ka ahaayeen howlgal lagu wiiqayo awoodda kooxda Al-Shabaab. Hase yeeshee, talisku ma uusan qiran wax khasaare rayid ah, mana uusan shaacin magacyada dadka uu sheegay inuu bartilmaameedsaday ama dilay.

Dadka deegaanka ee la hadlay wargeyska ayaa sheegay in Al-Shabaab aysan ku sugneyn gudaha magaalada xilliga duqeynta, inkastoo Jamaame ay ku taallo dhul ay kooxda saameyn xooggan ku leedahay. Dadkaasi waxay ku adkeysteen in xaafadaha la duqeeyay ay ku noolaayeen haween, carruur, waayeel, beeraley iyo xoolo-dhaqato.

Baaritaanka ayaa sidoo kale su’aalo culus ka keenay siyaasadda Mareykanka ee duqeymaha Soomaaliya, gaar ahaan xilliga maamulka Donald Trump. Warbixintu waxay sheegtay in xayiraado horay u jiray, oo ku saabsan oggolaanshaha duqeymaha Soomaaliya, la debciyay markii Trump mar labaad xafiiska la wareegay, taasoo saraakiisha Africom siisay awood ballaaran oo ay ku ansixin karaan weerarro degdeg ah.

Hay’adda ACLED, oo la socota colaadaha caalamka, ayaa sheegtay in Mareykanku sanadkii hore Soomaaliya ka fuliyay 123 duqeyn, tiradaas oo ka badan lix jibbaar sanadkii ka horreeyay. Sannadkan, illaa bishii May, waxaa la diiwaangeliyay 63 weerar oo kale, taasoo muujineysa in howlgalka cirka ee Mareykanka uu gaaray heer aan horay loo arag.

Warbixintu waxay sheegtay in qoysaska ay waxyeelladu gaartay aysan weli helin jawaab, raalli-gelin ama magdhow. Qaar ka mid ah dadka eheladooda lagu dilay duqeynta ayaa sheegay in aysan la soo xiriirin dowladda Mareykanka iyo dowladda Soomaaliya midkoodna. Waxay dalbanayaan in la caddeeyo sababta guryahooda iyo carruurtooda loo duqeeyay.

Dhibbanayaasha qaar waxay ku nool yihiin cabsi joogto ah, iyagoo sheegay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay weli dul heehaabaan magaalada, taasoo ka dhigtay habeenkooda mid argagax leh. Qoysas badan ayaa ka barakacay xaafadihii la duqeeyay, halka kuwa harsan ay sheegayaan in noloshoodu aysan dib ugu noqon sidii hore.

Baaritaanka The Guardian wuxuu kusoo aadayaa xilli Mareykanku uu sare u qaaday howlgalka uu Soomaaliya kula dagaallamayo Al-Shabaab. Hase yeeshee, khubaro dhanka amniga ah ayaa su’aal gelinaya waxtarka duqeymaha noocan ah, iyagoo ka digaya in khasaaraha rayidka uu abuuri karo caro cusub, islamarkaana uu kooxda Al-Shabaab u noqon karo qalab ay ku qorto dagaalyahanno cusub.

Sheekada Jamaame ayaa hadda noqotay mid dhalisay su’aalo waaweyn oo ku saabsan hufnaanta duqeymaha Mareykanka, ilaalinta nolosha rayidka Soomaaliyeed iyo cidda qaadaysa mas’uuliyadda marka carruur, haween iyo qoysas aan hubeysneyn ay ku dhintaan howlgal lagu sheegay mid ka dhan ah Al-Shabaab.

Washington (Caasimada Online) — Hay’adda dambi-baarista federaalka Mareykanka ee FBI-da ayaa sheegtay inay fashilisay qorshe weerar oo lagu beegsan lahaa munaasabad feerka UFC ah oo ka dhacday Aqalka Cad, taas oo ay ka qeyb-galeen madaxweyne Donald Trump, xubno ka tirsan maamulkiisa iyo qaar ka mid ah qoyskiisa.

Agaasimaha FBI-da Kash Patel ayaa Talaadadii sheegay in dhowr qof la xiray kadib howlgal ballaaran oo ay FBI-du ka fulisay dhowr gobol, iyadoo kaashaneysa hay’ado kale oo amni iyo Waaxda Cadaaladda Mareykanka.

Patel ayaa sheegay in hay’adaha amniga ay 10-kii June heleen xog ku saabsan khatar suurtagal ah oo ka imaaneysay dad ku sugnaa meel ka baxsan Washington, D.C., ka hor inta aan la qaadin howlgalka lagu joojiyay waxa uu ku tilmaamay “weerarro la qorsheeyay.”

“Ayada oo ay ku mahadsan yihiin tallaabada degdegga ah ee ay qaadeen FBI-da, hay’adaha aan wada shaqeyno iyo Waaxda Cadaaladda, howlgal laga sameeyay dhowr gobol ayaa lagu xiray dhowr qof, waxaana si buuxda loo joojiyay weerarro la sheegay in la qorsheeyay,” ayuu Patel ku qoray bartiisa X.

Dokumenti maxkamadeed oo Isniintii laga gudbiyay Maxkamadda Federaalka ee Koonfurta Ohio ayaa lagu sheegay in Tycen Proper, oo 19 jir ah, uu qirtay inuu qeyb ka ahaa qorshe weerar oo isku xiran, kaas oo lagu beegsan lahaa munaasabadda UFC ee lagu qabtay dhulka Aqalka Cad.

Sida ku xusan dacwadda, xubno ka tirsan koox la tuhunsan yahay inay qorshaha ku lug lahaayeen ayaa damacsanaa inay ka tagaan guryahooda, kuna kulmaan Fredericksburg oo ka tirsan gobolka Virginia, qiyaastii 50 mayl u jirta Washington, ka hor inta aysan u dhaqaaqin caasimadda Mareykanka.

Sarkaal ka tirsan kooxda wadajirka ah ee FBI-da u qaabilsan la-dagaallanka argagixisada ayaa ku sheegay cabashada maxkamadeed in Proper uu wakiillada u sheegay in kooxda ay qorsheyneysay inay adeegsato drones yaryar oo lagu xiray walxo qarxa, si ay u abuuraan jahwareer iyo cabsi gudaha goobta munaasabadda.

Dacwadda ayaa intaas ku dartay in qorshuhu uu sidoo kale ku jiray in dadka ka cararaya goobta lagu beegsado hub meel fog laga rido. Qorshahaas, sida la sheegay, waxaa loogu talagalay inuu “bilaabo kacdoon” ka dhan ah dowladda Mareykanka.

Proper ayaa sidoo kale la sheegay inuu magacaabay Senator Marsha Blackburn oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga kana soo jeedda Tennessee, isagoo ku tilmaamay bartilmaameed suurtagal ah. Dokumentiyada maxkamadda ayaa sheegay in sawirro iyo xog ku saabsan siyaasiyiin kale oo ay ku jiraan Senator Jim Justice, Senator Shelley Moore Capito, Xildhibaan Carol Miller iyo Xildhibaan Riley Moore laga helay isgaarsiin la xiriirta kiiska.

Xogtaas ayaa la sheegay inay ka timid bog lagu magacaabo TrackAIPAC.com, ayna ka muuqdeen faahfaahin ku saabsan lacagaha siyaasadeed ee ay xubnahaas ka heleen ururro taageera Israel, sida ku cad dacwadda maxkamadeed.

Munaasabadda UFC Freedom 250 ayaa Axaddii lagu qabtay dhulka Aqalka Cad, iyadoo qeyb ka ahayd dhacdooyinka lagu xusayo sanad-guurada 250-aad ee xoriyadda Mareykanka. Xafladda ayaa sidoo kale kusoo beegantay dhalashada 80-aad ee Madaxweyne Trump, waxayna ahayd dhacdo amni ahaan aad loo adkeeyay.

Agaasimaha Secret Service, Sean Curran, ayaa sheegay in hay’addiisu si dhow ula shaqeysay FBI-da intii uu socday baaritaanka, maadaama dhacdada ay ku lug lahaayeen madaxweynaha, saraakiil sare iyo kumannaan qof oo ka qeyb-galay ama ku sugnaa hareeraha goobta.

Warbaahinta Fox News, oo markii ugu horreysay baahisay faahfaahinta qorshaha la sheegay, ayaa sheegtay in shan qof ay ku jiraan gacanta laamaha amniga. Saraakiisha federaalka ayaa weli wada baaritaanka, waxaana suurtagal ah in faahfaahin dheeraad ah ay soo baxdo maalmaha soo socda.

Kiiskan ayaa kusoo aadaya xilli Mareykanka uu wajahayo walaac sii kordhaya oo la xiriira rabshadaha siyaasadeed. Sanadihii iyo bilihii u dambeeyay waxaa sare u kacay digniinaha ku saabsan weerarro lagu beegsanayo madaxda dowladda, siyaasiyiinta iyo munaasabado dadweyne oo waaweyn.

Trump laftiisa ayaa horey uga badbaaday dhowr isku-day oo lagu beegsanayay, taas oo sababtay in hay’adaha amniga Mareykanka ay kordhiyaan ilaalinta madaxweynaha iyo goobaha waaweyn ee uu ka qeyb-galayo.

Munaasabadda UFC ee Aqalka Cad ayaa ahayd mid muran dhalisay xitaa ka hor inta aysan dhicin. Dad dhaliilsan ayaa ku tilmaamay isku-dar aan caadi ahayn oo u dhexeeya siyaasadda, ciyaaraha dagaalka iyo ololaha sumcadeed ee Trump, halka taageerayaashu ay ku sheegeen dhacdo astaan u ah dabaaldegga qaranka Mareykanka.

Amniga Washington ayaa hadda si gaar ah loo adkeynayaa, maadaama magaalada ay isu diyaarineyso xuska 4-ta July iyo munaasabado kale oo waaweyn oo la xiriira sanad-guurada 250-aad ee Mareykanka. Secret Service ayaa hoggaamineysa qorshaha amniga ee maalintaas, iyadoo dhacdada loo aqoonsaday mid ka mid ah munaasabadaha gaarka ah ee amni ahaan heer federaal loo ilaaliyo.

Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay in fashilinta qorshahan ay muujineyso khatarta ay weli leeyihiin kooxaha yaryar ee ku xiriira baraha bulshada iyo barnaamijyada qarsoon ee fariimaha la isugu diro, kuwaas oo mararka qaar ka gudba hadal naceyb iyo dood xagjirnimo ah, una gudba qorshe weerar dhab ah.

Ilaa hadda, eedeysanayaasha laguma helin dambi maxkamadeed, waxaana kiisku ku jiraa marxalad dacwad iyo baaritaan ah. Hase yeeshee, FBI-da iyo hay’adaha kale ee amniga ayaa sheegaya in faragelintooda degdegga ah ay ka hortagtay weerar halis ah oo lagu beegsan lahaa mid ka mid ah goobaha ugu amniga adag Mareykanka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Sii hayaha Guddoomiyaha Golaha Shacabka, ahna Guddoomiye Ku-xigeenka Koowaad ee Golaha, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar ayaa si kulul uga hadashay booqashada Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ee Israa’iil iyo furitaanka dhismaha safaaraddooda Qudus oo shalay xariga ay ka jireen mas’uuliyiinta labada dhinac.

Ugu horreyn Sacdiya Yaasiin ayaa farriin u dirtay dadka Soomaaliyeed, gaar ahaan siyaasiyiinta oo ugu baaqday inay midnimo muujiyaan, iyada oo tilmaantay in loo baahanyahay in meel la’isku dhigo waxyaabaha la’isku hayo iyo kala aragti duwanaashaha, maadaama ay soo kordheen arrimo xasaasi ah.

“Waqtigan maanta la joogo, waa wax dhici kara in dhinacyada siyaasadda la isku raaci waayo. Sababtu waxay tahay in arrimo badan aan weli la isku fahmi oo aanan si wadajir ah loga doodin, talo iyo fikradna looga wada bixin. Kala duwanaanshaha aragtidu waa arrin dabiici ah, waxaana lagu xallin karaa wada-hadal, is-qancin iyo is-ixtiraam. Hase yeeshee, waxa aanan gorgortan iyo dood toona ka geli karin waa Kitaabka Alle ee la soo dejiyey iyo arrimaha diinteennu si cad u qeexday,” ayay tri Guddoomiye Sacdiya Yaasiin.

Sidoo kale, waxa ay soo jeedisay in meel looga soo wada jeesto tallaabada uu qaaday Cirro oo toos ugu xirtay Israa’iil, waxayna sidoo kale sheegtay in dhamaan Muslimiinta meel kasta oo ay joogaan laga rabo inay ka dhiidhiyaan.

“Sidaas darteed, waxaan baaq u dirayaa dhammaan muslimiinta meel kasta oo ay joogaan: Yaan loo qaadan wax iska caadi ah arrinta uu ku kacay Cirro,” ayay markale tiri Marwo Sacdiya

Dhanka kale, waxay baafisay culimada Soomaaliyeed oo ay ugu baaqday inay iyaguna u istaagaan in laga hortago halista soo socota.

“Aaway culimadii ka dhiidhiyi jirtay, ka hadli jirtay, kana canbaarayn jirtay falalka ka hor imanaya diinta Islaamka? Maanta difaaca Kitaabka Alle waa waajib idin saaran idinkoo ah culimo iyo dad aqoon diineed leh. Ama PL joog, Ama SL joog, Ama Muqdisho joog, Ama Kenya joog. Ilaahay wuu idin arkayaa, wuuna idinla xisaabtami doonaa”.

Si kastaba,  Somaliland ayaa booqashada Cirro ee Israa’iil ku tilmaamtay mid calaamad u ah marxalad cusub oo muujinaysa dedaallada Somaliland ku ballaarinayso xiriiradeeda caalamiga ah, iyadoo dunida u muujinaysa doorkeeda sii xoogaysanaya ee dhinacyada nabadda, dimuqraadiyadda, iskaashiga gobolka iyo horumarka.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) oo weli ku sugan Israa’iil ayaa maanta la geeyay xarunta Baarlamaanka ee Knesset, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay.

Cirro iyo wafdigiisa oo ay qayb ka yihiin Marwada Koowaad, wasiirro iyo xubno kale oo ka tirsan Madaxtooyada ayaa marka ay tageen xarunta Baarlamaanka Israa’iil lagu qaabilay hab-maamuus dhammaystiran oo leh Haybad Qaran (Guard of Honour), taasi oo ka tarjumaysa heerka maamuuska, ixtiraamka iyo qaddarinta ay Dawladda Israa’iil u hayso Jamhuuriyadda Somaliland, Hoggaankeeda iyo madaxdeeda, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay xafiiska Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro.

Sidoo kale, inta uu ku guda jiray booqashada wuxuu Madaxweynuhu saxiixay buugga martida sharafta ee madaxda caalamka ee booqda Knesset-ka, isaga oo ku qoray farriin ka turjumaysa qiimaha dimuqraadiyadda, nabadda, xasilloonida, iskaashiga, saaxiibtinimada iyo xidhiidhka sii kobcaya ee ka dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil, taasi oo faa’iido u leh labada shacab.

Intaas kadib labada dhinac ayaa ka wada-hadlay muhiimadda uu leeyahay iskaashi dhow oo ay yeeshaan labada Baarlamaan, si looga faa’iideysto fursahaha labada dhinac, gaar ahaan is-dhaafsiga aqoonta iyo waayo-aragnimada ka dhexeeya Hay’adaha Sharci-dejinta ee labada dhinac, taasoo door muhiim ah ka qaadan doonta xoojinta dimuqraadiyadda, Axsaabta Siyaasadda iyo hannaanka doorashooyinka.

Madaxweynaha Somaliland ayaa sidoo kale si mug leh ugu mahadnaqay Guddoomiyaha Baarlamaanka Israa’iil, Mudane Amir Ohana, Hoggaanka, Mudanayaasha iyo Marwooyinka Aqalka Barlamaanka Israa’iil (Knesset) sida sharafta iyo maamuuska sare leh ee ay u soo dhaweeyeen isaga iyo weftigiisa.

Booqashada Cirro ee Knesset-ka ayaa waxa ay ka mid tahay dhaq-dhaqaaqyada uu haatan ka wado Israa’iil, halkaas oo uu markii labaad tegayo, tan iyo markii uu bilowday xiriirka diblumaasiyadeed ee Hargeysa iyo Tel Aviv.

“Dhacdooyinka taariikhiga ah ayaa ka markhaati kacaya doorka sii kordhaya ee ay Jamhuuriyadda Somaliland ku leedahay arrimaha gobolka iyo caalamka, iyada oo sii adkaynaysa sumcadda, haybadda iyo muuqaalka wacan ee ay JSL ku leedahay Masraxayada Caalamka,” ayaa gabagabadii lagu yiri qoraalka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa jawaab deg-deg ah ka bixisay tallaabadii ay maanta qaaday Dowladda Federaalka oo sheegtay inay sameyneyso wax kasta oo lagama maarmaan ah si ay u difaacdo midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyadoo si adag uga hortageysa fara-gelinta ay Israa’iil ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale si xooggan u cambaareysay safarka uu Madaxweynaha maamulka Somaliland ku joogo dhulka ay Israa’iil maamusho iyo kulamada uu halkaas kula yeeshay mas’uuliyiinta sare ee Israa’iil. Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa Israa’iil ku dacweysay Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo urur-goboleedka IGAD, iyadoo ugu baaqday inay si cad uga hortagaan fara-gelinta ay xukuumadda Israa’iil ku hayso arrimaha Soomaaliya.

Intaas kadib waxaa soo jawaabtay Somaliland, oo si adag uga hortimid war-saxaafadeedka Dowladda Federaalka Soomaaliya ee ku saabsanaa xiriirrada diblomaasiyadeed ee Somaliland, iyadoo ku tilmaantay eedeymahaasi kuwo marin habaabin ah oo aan ka tarjumayn xaqiiqada jirta.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Somaliland ayaa lagu sheegay Somaliland inay tahay maamul leh hay’ado, sharciyo iyo nidaam dowladeed oo si madax-bannaan u shaqaynayay muddo ka badan 30 sano.

Bayaanka ayaa sidoo kale lagu sheegay in xiriirrada Somaliland ay la yeelato dalalka iyo dhinacyada caalamiga ah ay ku saleysan yihiin danaha qaranka, amniga gobolka iyo iskaashiga dhaqaale.

Waxaa kale oo ay Somaliland ku adkaysatay inay sii wadi doonto difaaca madax-bannaanideeda iyo go’aannadeeda siyaasadeed, isla markaana aysan aqbali doonin cadaadis dibadeed oo lagu faragelinayo xiriirradeeda caalamiga ah.

Tallaabooyinka ayaa kusoo aadayo, xilli shalay Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) uu si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus ee haysato Israa’iil.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadan, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa shil naxdin leh oo galabta ka dhacay waddada dheer ee xiriirisa magaalooyinka Muqdisho iyo Balcad, kaas oo gaystay khasaare kala duwan.

Shilka ayaa yimid, kadb markii ay isku dhaceen gaari Surf ah oo ka yimid dhanka Balcad iyo mooto Bajaaj iyana ka baxday magaalada Muqdisho, waxaana goobta ku dhintay ugu yaraan 5 qof, halka ay ku dhaawcmeen tiro kale.

Wararka ayaa sheegaya in gaariga uu waday wiil dhalinyaro ah oo lagu magacaabo Deeq Jeesow, kaas oo caan ka ah baraha bulshada, gaar ahaan aaladda TikTok, waxaana la sheegay isaga qudhiisa uu soo gaaray dhaawac.

Dadka dhaawacyada ah oo qaarkood xaaladoodu halis tahay ayaa loo soo qaaday isbitaallada Muqdisho oo lagu dabiibayo xaaladdooda caafimaad.

Dad goobjoogayaal ayaa innoo xaqiijiyay in gaariga iyo mootada oo si xawli ah ku socday ay isku dhaceen, taas oo keentay khasaaraha badan ee ka dhashay goobta.

“Alla shilkii ugu darnaa ayaa maata dhacay oo aan marqaati ka ahay walaahi waa shil aad u xun,” ayay tiri gabar kamid ah dadka goobjoog u ahaa dhacdadaas.

Ma jiro ilaa iyo hadda wax faah-faahin ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha amniga oo ku aadan shilkaas ka dhacay duleedka Muqdisho.

Maalmihii la soo dhaafay shilalka gaadiidka ayaa ku soo batay waddada u dhaxeysa Muqdisho iyo Balcad oo dhawaan dib u dhis lagu sameeyay, waxaana sidoo kale aad u isticmaala dalxiisayaal u damaashaad tega halkaas.

Qaahira (Caasimada Online) – Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Axmed Abuu Geyd oo bayaan culus soo saaray ayaa si adag uga hadlay booqashadii Madaxweynaha maamulka Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Cirro uu ku tegay magaalada Qudus, halkaas oo ay gaysay dowladda Israa’iil.

Abuu Geyd ayaa marka hore si kulul u cambaareeyay booqashadaas iyo furitaanka dhisme loogu magac daray “safaarad” oo Somaliland ay ka furatay halkaasi, kadib markii mas’uuliyiinta labada dhinac ay xarigga ka jareen.

Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta ayaa shaaca ka qaaday in tallaabadaasi ay ka hor imaaneyso madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, isla markaana aysan lahayn wax sharciyad ah.

Sidoo kale,wuxuu mar kale caddeysay taageeradeeda buuxda ee ay u hayso madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Hadalka Jaamacadda Carabta ayaa kusoo aadayo, iyada oo Somaliland ay sheegtay in furitaanka safaaraddeeda Qudus uu ka tarjumayo dadaallada ay ugu jirto ballaarinta xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga caalamiga ah. Waxa ay intaas ku dartay in ay dooneyso inay horumariso wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Israa’iil ayaa dhankeeda soo dhaweysay furitaanka safaaradda, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo sare u qaadeysa xiriirka labada dhinac. Mas’uuliyiinta Israa’iil ayaa sheegay inay rajeynayaan iskaashi ballaaran oo mustaqbalka dhex mara labada dhinac.

Furitaanka safaaradda Somaliland ee Qudus ayaa ku soo aadaya xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay Somaliland ku dooneyso inay xoojiso xiriirkeeda caalamiga ah, inkastoo aysan weli helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii.

Si kastaba, ha’ahaatee, tallaabadan ayaa waxaa hore uga digtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo sidoo kale si adag uga soo horyimaadeen Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo dalal kale.

Kismaayo (Caasimada Online) –  Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howlgallo culus oo ay si wadajir ah u wadaan ciidamada Jubbaland iyo kuwa dowladda ee ku sugan gobolka Jubbada Hoose, iyada oo howlgalladu ay galeen maalinkii lixaad oo xiriir ah, sida ay sheegtay Jubbaland.

Ujeedka howlgalladan ayaa ah kuwo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, waxaana si gaar ah looga fuliyay deegaannada Dhasheeg-Waamo ee gobolka Jubbada Hoose.

Howlgalladan oo bartilmaameed ah waxaa barbar socday duqeymo cirka ah oo jab culus lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka Khawaarijta, waxaana sidoo kale lagu burburiyay fariisimo iyo xarumo ay u adeegsan jireen abaabulka weerarrada.

Waxaa kale oo  ay gacanta ku dhigeen hub iyo saanad ciidan oo ay lahaayeen kooxda, kuwaas oo ay la wareegeen ciidamada huwanta ee si wadajir ah u sameeyay howlgalka.

Wasiirka Warfaafinta Maamul-goboleedka Jubbaland, Mudane Cabdifitaax Maxamed Mukhtaar oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa boggaadiyey howlgallada ay fuleen Daraawiishta Jubbaland iyo Danab, kuwaas oo jab culus gaarsiiyay argagixisada.

“Waxaan si weyn u bogaadinayaa howlgalada geesinimada leh ee ay si wadajir ah u wadaan Ciidamada Dowladda Jubbaland iyo Danab ee ka socda deegaannada Dhasheeg-Waamo. Howlgalladan ayaa muujinaya dadaalka joogtada ah ee lagu xaqiijinayo amniga, xasilloonida iyo ciribtirka kooxaha Khawaarijta ah ee dhibaateeya shacabka Soomaaliyeed. Guulaha laga gaaray howlgalada waxay caddeyn u yihiin kartida, geesinimada iyo naf-hurnimada ciidamada qaranka,” ayuu ku yiri qoraal uu soo saaray.

“Waxaa kale oo uu kusii daray “Waxaan ku dhiirrigelinayaa ciidamada inay sii laba jibaaraan dadaalkooda ilaa laga xaqiijinayo nabad waarta iyo in Khawaarijta laga sifeeyo guud ahaan deegaannada Jubbaland. Guul iyo gobonimo idam Alle”.

Jubbaland ayaa waxaa weli deegaannadeeda ku xooggan kooxda Al-Shabaab, waxaana inta badan ka dhaca howlgallo iyo duqeymo lagu beegsado argagixisada, si loo cuuryaamiyo awoodda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay qaadeyso tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah si ay u difaacdo midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyadoo si adag uga hortageysa fara-gelinta ay Israa’iil ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

Bayaan ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa lagu cambaareeyay safarka uu Madaxweynaha maamulka Somaliland ku joogo dhulka ay Israa’iil maamusho iyo kulamada uu halkaas kula yeeshay mas’uuliyiinta sare ee Israa’iil.

Wasaaraddu waxay sheegtay in tallaabooyinka ay Israa’iil qaadayso ay dhaawac ku yihiin madax-bannaanida Soomaaliya, isla markaana ay khatar ku yihiin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka. Dowladda Federaalka ayaa ku adkeysatay inaysan aqbali doonin wax kasta oo lagu wiiqayo qaranimada Soomaaliya.

Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa Israa’iil ku dacweysay Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo urur-goboleedka IGAD, iyadoo ugu baaqday inay si cad uga hortagaan fara-gelinta ay xukuumadda Israa’iil ku hayso arrimaha Soomaaliya.

Bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa sidoo kale lagu sheegay in xiriir kasta oo lala yeesho maamul ama hay’ad aan matalin Dowladda Federaalka Soomaaliya uu ka hor imaanayo mabaadi’da sharciga caalamiga ah iyo dastuurka dalka.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay u aragtaa xiriir kasta oo noocaas ah inuu yahay xad-gudub ka dhan ah madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka, isla markaana ka hor imanaya Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale waxay xustay in Soomaaliya ay tahay dowlad madax-bannaan oo si buuxda caalamku u aqoonsan yahay, isla markaana ay tahay hay’adda keliya ee sharci ahaan u leh awoodda matalaadda dalka iyo maareynta xiriirrada diblomaasiyadeed ee caalamiga ah.

Hadalkan ayaa imanaya iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay Israa’iil ku eedeysay inay marar kala duwan ku lug lahayd tallaabooyin ay Muqdisho u aragto kuwo wax u dhimaya midnimada dalka, kuwaas oo ay ka mid yihiin aqoonsiga ay sheegtay inay siisay maamulka Somaliland, wafdiyo loo diray Hargeysa iyo martiqaadka loo fidiyay Cirro.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa shalay si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus ee haysato Israa’iil.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadan, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta safarkoodii ugu horreeyey tan iyo markii loo doortay hoggaaminta maamulka Koonfur Galbeed ku tagay magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Wafdiga hoggaamiyaha ayaa si diirran loogu soo dhoweeyey garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ay ku sugnaayeen masuuliyiin kala duwan oo dowladda Federaalka Soomaaliya ka tirsan.

Soo dhoweynta waxaa ka qeyb-galay xildhibaanno ka tirsan labada aqal ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya, iyadoo ay ka mid ahaayeen mas’uuliyiin sare oo dowladeed, oo uu ugu horreeyo Guddoomiye Ku-xigeenka Labaad ee Golaha Shacabka.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa uga mahadceliyey dhammaan masuuliyiinta, xildhibaannada iyo qeybaha kala duwan ee bulshada soo dhoweynta diirran ee ay u sameeyeen isaga iyo wafdigiisa.

Sidoo kale, hoggaamiyuhu wuxuu si gaar ah u bogaadiyey hanaankii doorasho ee ka qabsoomay Dowladda Koonfur Galbeed, isagoo sheegay in ay ku dhacday jawi nabdoon, hufnaan iyo wadajir lagu muujiyey rabitaanka shacabka iyo hay’adaha maamulka.

Hoggaamiye Sheekh Aadan Madoobe ayaa adkeeyey in maamulka Koonfur Galbeed uu mudnaan gaar ah siin doono xoojinta nabadgelyada, horumarinta adeegyada bulshada iyo dardargelinta dowlad-dhiska.

Ugu dambeyn, wuxuu carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay leedahay xoojinta wada shaqeynta Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Koonfur Galbeed, si loo gaaro horumar waara iyo xasillooni siyaasadeed oo dalka oo dhan ah.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Maamulka Galmudug ayaa walaac xooggan ka muujiyay sida uu wax u wado doorka guddiga madaxa-bannaan ee doorashooyinka qaranka iyo soohdimaha, isagoo ku baaqay in la xaqiijiyo hannaan doorasho oo hufan, daah-furan isla markaana lagu wada kalsoon yahay.

Bayaan kasoo baxay maamulka Galmudug ayaa lagu eedeeyay guddoomiyaha guddiga doorashooyinka, Cabdikariim Axmed Xasan inuu ka mid noqday olole la xiriira musharrax la sheegay inuu u tartamayo xilka madaxtinimada Galmudug.

Galmudug ayaa caddeysay in aysan aqbali karin guddi doorasho oo lagu tuhmayo inuu la safan yahay musharrax ama xisbi gaar ah, iyadoo ku adkaysatay in hufnaanta geeddi-socodka doorashadu ay ku xiran tahay dhexdhexaadnimo buuxda oo guddiga ah.

Sidoo kale, maamulka ayaa sheegay in dhammaan musharraxiinta iyo axsaabta siyaasadeed ay tahay in la siiyo fursado siman oo ay ugu tartamaan doorashada, si looga fogaado wax kasta oo keeni kara eex ama saameyn siyaasadeed oo dhaawici karta natiijada doorashada.

Galmudug waxay ugu baaqday in la adkeeyo nidaam doorasho oo caddaalad ku dhisan, si ay u soo baxaan natiijooyin leh sharciyad, kalsooni bulsho iyo wada-ogolaansho siyaasadeed.

Hadalka kasoo baxay hoggaanka Galmudug ayaa imanaya xilli ay soo baxayaan warar sheegaya in xisbiga JSP uu musharraxnimada xilka madaxweynaha Galmudug u wado Liibaan Axmed Xasan, oo lagu tilmaamay ganacsade saaxiib dhow la ah Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale waxay ku soo beegmaysa xilli ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan hufnaanta iyo dhexdhexaadnimada hay’adaha doorashooyinka, iyadoo Galmudug ay adkaysay baahida loo qabo in la ilaaliyo kalsoonida guud ee hannaanka doorashada.

Dubai (Caasimada Online) — Xog cusub oo laga helay is-afgarad amni oo la sheegay inuu si qarsoodi ah u dhex-maray Imaaraadka Carabta iyo Iran ayaa dhalisay dood xooggan oo ku saabsan siyaasadda Abu Dhabi ee gobolka, xilli Bariga Dhexe uu ku jiray mid ka mid ah marxaladihii ugu halista badnaa ee xiisad militari sanadihii dambe.

Sida ay sheegtay warbaahinta Dark Box, mas’uuliyiin sare oo ka kala tirsan Imaaraadka iyo Iran ayaa yeeshay xiriiro amni oo heer sare ah, kuwaas oo ujeeddadoodu ahayd in Abu Dhabi ay hesho hannaan gaar ah oo lagu dejinayo xiisadda, xilli laga cabsi qabay in dagaalka u dhexeeya Iran, Israel iyo Mareykanka uu isku beddelo isku dhac ballaaran oo gobolka oo dhan saameeya.

Xogtan ayaa muhiim u noqotay waqtiga ay soo baxday iyo farqiga ay muujineyso ee u dhexeeya mowqifka Imaaraadka ee fagaarayaasha siyaasadda iyo tallaabooyinka hoose ee uu qaadayay.

Abu Dhabi ayaa bannaanka ka muujinaysay inay qeyb ka tahay qaab-dhismeed amni oo ku dhisan iskaashi dhow oo lala leeyahay Mareykanka iyo Israel, balse xogtan ayaa tilmaameysa inay isla waqtigaas si hoose ula xiriiraysay Tehran si ay uga badbaado cawaaqibka dagaal ballaaran.

Dark Box ayaa sheegtay in dokumentiga ay aragtay uu muujinayo in Abu Dhabi ay wadday laba waddo oo is barbar socda. Midda koowaad waxay ahayd inay bannaanka ka muujiso inay tahay xulafo muhiim u ah Mareykanka iyo Israel, gaar ahaan kadib heshiisyadii caadeynta xiriirka Israel iyo dalal Carbeed. Midda labaadna waxay ahayd inay si hoose u raadiso dammaanad ka ilaalisa dhulkeeda, xarumaheeda maaliyadeed, ganacsigeeda, dekedaheeda, duulimaadyadeeda iyo mashaariicdeeda waaweyn haddii xaaladdu faraha ka baxdo.

Dokumentiga ay Dark Box sheegtay inay heshay si madax-bannaan looma xaqiijin, balse xogta ayaa dib u soo celisay dood hore oo ku saabsan qaabka Imaaraadku u maareeyo loollanka awoodaha gobolka.

Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in xisaabta Abu Dhabi ay si weyn ugu xirneyd dhaqaalaha. Imaaraadka, gaar ahaan Dubai iyo Abu Dhabi, wuxuu muddo dheer isku dhisay xarun maaliyadeed, dalxiis, ganacsi, dekedo, duulimaadyo iyo maalgashi caalami ah.

Dagaal daba dheeraada oo ka qarxa gobolka wuxuu si degdeg ah u dhaawici karaa tiirarkan, gaar ahaan haddii ay carqalad ku timaado marinnada badda, suuqa tamarta, duulimaadyada iyo kalsoonida maalgashadayaasha.

Dark Box ayaa sheegtay in cabsidaas ay Abu Dhabi ku riixday inay raadiso waxa u eg “caymis siyaasadeed” oo gaar ah, si ay daniheeda uga badbaadiso haddii xiisaddu sii xumaato.

Xogtan ayaa soo baxday maalmo kadib markii la shaaciyey in Imaaraadka Carabta uu ogolaaday in Iran loo fasaxo balaayiin dollar, tallaabo la sheegay inay qeyb ka tahay isbeddel xeeladeed oo dhacay kadib toddobaadyo ay Iran weerarro ku qaaday dalkaas Khaliijka ah intii uu socday dagaalkii Mareykanka iyo Israel ay kula jireen Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Laba ilo-wareed oo gobolka ah ayaa sheegay in Imaaraadka uu ogolaaday in Iran loo sii daayo lacag dhan 10 bilyan oo dollar, islamarkaana in ka badan saddex bilyan oo dollar horey loo gaarsiiyey.

Laba ilo-wareed kale oo xog ogaal u ah qorshaha ayaa sheegay in lacagta guud ee laga hadlayo ay gaareyso 20 bilyan oo dollar, iyagoo intaas ku daray in tallaabada lagu heshiiyey ay qeyb ka tahay dadaal lagu joojinayo weerarrada Iran ee ka dhanka ahaa Imaaraadka.

Mid ka mid ah ilahaas ayaa sidoo kale sheegay in qeybtii ugu horreysay oo dhan saddex bilyan oo dollar horey loo diyaariyey ama loo fasaxay.

Qorshahan lagu warramay ayaa muujinaya isbeddel weyn oo ku yimid xiriirka Imaaraadka iyo Iran, kaas oo bilihii dagaalka uu hareeyay cadaawad muuqata, balse ugu dambeyn lagu qasbay inuu laaluusho Iran, si looga joojiyo weerarada.

Weerarrada Iran ayaa la sheegay inay saameyn xooggan ku yeesheen Imaaraadka, gaar ahaan Dubai, halkaas oo hoteello ay martidu ka baxday, qaar ka mid ah ajaaniibta degganna ay dalka isaga baxeen, iyadoo dhaawac soo gaaray sumcaddii amni ee Dubai ka dhigtay xarun ganacsi oo caalami ah.

Weerarkii ugu dambeeyey ee la og yahay in Iran ay si toos ah ugu qaadday Imaaraadka ayaa dhacay 4-tii May, markaas oo la beegsaday dekedda Fujairah ee ku taalla Gacanka Cumaan.

Arrintan ayaa sidoo kale dhalisay su’aalo ku saabsan kalsoonida xulafada Imaaraadka. Abu Dhabi waxay sanadihii u dambeeyay xoojisay xiriirka amni ee Israel, waxayna ballaarisay iskaashiga difaaca ee ay la leedahay Mareykanka. Laakiin wararka sheegaya inay isla waqtigaas xiriir hoose la raadinaysay Iran ayaa muujinaya siyaasad ku dhisan dabacsanaan, xisaab dan gaar ah iyo isku day ay ku wada ilaalineyso dhinacyo iska soo horjeeda.

Dadka dhaliila siyaasadda Imaaraadka ayaa ku doodaya in xogtan ay iftiimineyso qaab Abu Dhabi muddo ku shaqeynaysay: inay kordhiso saameynteeda gobolka, balse iska ilaaliso inay si toos ah u qaaddo khatarta ka dhalan karta siyaasadaha ay taageerto.

Qaabkan wuxuu Imaaraadka siiyay dabacsanaan iyo saameyn siyaasadeed, balse wuxuu sidoo kale kordhiyay shakiga laga qabo sida loogu tiirsanaan karo ballanqaadyadiisa istaraatiijiga ah.

Sida ay sheegayaan falanqeeyayaasha, arrintan ma aha oo keliya xiriir diblomaasiyadeed oo qarsoodi ah, balse waxay banaanka keenaysaa falsafadda guud ee hagta siyaasadda Imaaraadka: in la kordhiyo saameynta, la yareeyo khatarta, lana ilaaliyo marin siyaasadeed oo furan xitaa marka arrintaasi dhaliso shaki iyo kalsooni-darro.

Su’aasha hadda taagan ma aha in Imaaraadku doonayo saameyn goboleed iyo in kale. Su’aashu waxay tahay in habkan ku dhisan dabacsanaan, danaysi siyaasadeed iyo isku dayga lagu wada ciyaarayo dhinacyo iska soo horjeeda uu sii wadi karo saameyntaas, isaga oo aan abuurin kalsooni-darro qoto dheer oo ka dhex dhalata xulafadiisa iyo dalalka gobolka.

Jeddah (Caasimada Online) – Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa si adag u cambaareeyay safaaradda uu maamulka Somaliland sheegay inuu ka furay magaalada Qudus ee ay Israa’iil haysato, taas oo uu ku tilmaamay mid sharci-darro ah oo ka hor imanaysa xeerarka iyo qaraarrada caalamiga ah.

War-saxaafadeed ay soo saartay Xoghaynta Guud ee OIC ayaa lagu sheegay in furitaanka waxa loogu yeeray safaaradda Somaliland ee Qudus ay tahay xad-gudub cad oo ka dhan ah Axdiga Qaramada Midoobay iyo qaraarrada khuseeya xaaladda magaalada Qudus.

Ururka ayaa caddeeyay in Israa’iil oo xoog ku haysata dhulkaasi aysan wax madax-bannaani ah ku lahayn Qudus, isla markaana dhammaan go’aannada iyo tallaabooyinka lagu beddelayo xaaladda siyaasadeed, sharciyeed ama demoqraafiyadeed ee magaaladaas ay yihiin kuwo aan waxba ka jirin marka loo eego sharciga caalamiga ah.

“Waa waxba kama jiraan tallaabo kasta oo la isugu dayo in wax looga beddelo xaaladda magaalada Qudus, marka loo eego sharciga caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaanka OIC, kaas oo mar kale ku celiyay mowqifkiisa ku aaddan magaaladaas.

Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa sidoo kale ugu baaqay beesha caalamka inay qaadato mowqif adag oo ka dhan ah tallaabadaas, isla markaana ay ka hortagto wax kasta oo lagu dhaawacayo xaaladda sharci iyo siyaasadeed ee Qudus.

Dhanka kale, OIC ayaa dib u xaqiijisay taageerada ay u hayso Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, iyadoo carrabka ku adkaysay inay si buuxda u garab taagan tahay madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Bayaankan ayaa ku soo beegmaya xilli maanta uu Madaxweynaha Somaliland uu xarigga ka jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadaas, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya, Cabdisalaam Cabdi Cali Dhaay ayaa kulan gaar ah la qaatay wafdi sare oo ka socday dowladda Masar, kaas oo uu hoggaaminayay Kaaliyaha Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ee Arrimaha Afrika, Maxamed Kariim Fu’aad Shariif.

Kulankan ayaa ka dhacay Muqdisho, iyadoo labada dhinac ay ka wada-hadleen sidii loo sii xoojin lahaa xiriirka laba geesoodka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar, gaar ahaan dhinacyada amniga, difaaca iyo waxbarashada.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo Masar ayaa sidoo kale is-weydaarsaday aragtiyo ku saabsan arrimaha gobolka iyo fursadaha lagu ballaarin karo iskaashiga labada dal, si loo xoojiyo danaha wadajirka ah ee ay wadaagaan.

Labada dhinac ayaa ku heshiiyay dardar-gelinta fulinta heshiisyadii hore loo saxiixay ee la xiriiray amniga, difaaca iyo waxbarashada, iyagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay sii xoojinta xiriirka walaaltinimo iyo iskaashiga soo jireenka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar.

Wasiir Cabdisalaam Dhaay ayaa dowladda Masar uga mahadceliyay taageerada ay siiso Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada horumarinta hay’adaha dowladda, tababarrada iyo kor u qaadista awoodda shaqaalaha.

Ugu dambeyn, Kaaliyaha Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ayaa xaqiijiyay sida ay dalkiisu uga go’an tahay sii wadidda taageerada Soomaaliya iyo xoojinta iskaashiga istaraatiijiga ah ee labada dal ka dhexeeya.

Soomaaliya iyo Masar ayaa leh iskaashi ballaaran, iyagoo hore u gaaray heshiis dhanka amniga ah, waxaana labada dal ay iskaashigooda sii xoojiyeen kadib heshiiskii muranka dhaliyay ee Itoobiya la gashay Somaliland, kaas oo Addis Ababa ay ku dooneysay inay ku hesho marin ay ku gaarto badda Soomaaliya.

Qaahira ayaa sidoo kale haatan door weyn ka qaadaneysa tayeynta ciidamada Soomaaliya, iyadoo siinaysa hub iyo qalab ciidan.

Qudus (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamulka Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa maanta si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus.

Munaasabadda furitaanka safaaradda ayaa waxaa ka qeyb-galay mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda Israa’iil, diblomaasiyiin iyo marti sharaf kale, iyadoo tallaabadan lagu sheegay mid lagu xoojinayo xiriirka u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.

Madaxweyne Cirro ayaa sheegay in furitaanka safaaraddan uu ka tarjumayo dadaallada Somaliland ay ugu jirto ballaarinta xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga caalamiga ah. Waxa uu xusay in Somaliland ay dooneyso inay horumariso wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Israa’iil ayaa dhankeeda soo dhaweysay furitaanka safaaradda, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo sare u qaadeysa xiriirka labada dhinac. Mas’uuliyiinta Israa’iil ayaa sheegay inay rajeynayaan iskaashi ballaaran oo mustaqbalka dhex mara labada dhinac.

Warbaahinta caalamka ayaa si weyn u hadal haysa furitaanka safaaraddan, iyadoo si kala duwan looga hadlay maadaama ay tahay markii ugu horreysay ee Somaliland ay safaarad ka furato magaalada Qudus, oo Israa’iil u aqoonsan tahay caasimaddeeda. Waxaa sidoo kale la isweydiinayaa saameynta ay tallaabadan ku yeelan karto gobolka.

Furitaanka safaaradda Somaliland ee Qudus ayaa ku soo aadaya xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay Somaliland ku dooneyso inay xoojiso xiriirkeeda caalamiga ah, inkastoo aysan weli helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii.

Si kastaba, tallaabadan ayaa waxaa hore uga digtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo sidoo kale si adag uga soo horyimaadeen Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo dalal kale.

Hoos ka daawo muuqaalka

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) oo ku guda jira booqashadiisii Israa’iil ayaa maanta kulan taariikhi ah oo heer sare ah la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu.

Kulanka ayey Madaxtooyada Somaliland ku tilmaamtay mid astaan u noqday bilowga wejigii ugu muhiimsanaa ee xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga istaraatiijiga ah ee u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.

“Madaxweynaha ayaa Netanyahu uga mahadnaqay go’aanka geesinimada leh, taariikhiga ah, lahaana miisaanka siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed ee ay dowladda Israa’iil si rasmi ah ugu aqoonsatay Jamhuuriyadda Somaliland dal madax-bannaan 26.12.2025. Arrintan oo noqotay dhacdo taariikhi ah oo bog cusub u furtay halgankii muddada dheeraa ee ay ummadda Jamhuuriyadda Somaliland ugu jireen xaqiijinta aqoonsi caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland.

Cirro ayaa sheegay in go’aankaas aanu ahayn oo keliya aqoonsi diblomaasiyadeed, balse uu yahay xaqiijin rasmi ah oo dunida u muujinaysa xaqiiqada siyaasadeed, sharciyeed iyo taariikheed ee Somaliland, taas oo uu sheegay in muddo soddon iyo shan sano ah dunida horteeda ku soo bandhigaysay tusaale guulaystay oo ku dhisan nabad, dimuqraadiyad, dawladnimo, xasillooni iyo kala dambayn.

Dhinaca kale, Somaliland iyo Israa’iil ayaa isla maanta si rasmi ah u kala saxeexday baaqa istaraatiijiyadeed ee iskaashiga labada dal. Heshiiskan ayaa dhigaya aas-aaska xiriir istaraatiiji ah oo waara, isla markaana xoojinaya iskaashiga labada dhinac ee dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda, maalgashiga iyo horumarinta bulshada.

CBaaqani waxa uu astaan u yahay bilowga marxalad cusub oo xidhiidhka Somaliland iyo Israa’iil ah, isaga oo dejinaya hannaan rasmi ah oo lagu horumarinayo iskaashi qoto dheer oo ku dhisan is-ixtiraam, kalsooni, dan-wadaag iyo himilooyin wadajir ah,” ayaa lagu yiri bayaan kaso baxay Madaxtooyada Somaliland.

Ugu dambeyntiina, Madaxweynaha Somaliland ayaa Ra’iisul Wasaarahaa Israa’iil guddoonsiiyey Billad Sharaf Qaran oo uu sheegay inuu ku mutaystay aqoonsigaay dowladdiisa siisay Somaliland.