Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta si kulul uga hadashay hanjabaadda ay Xuutiyiinta u direen Boqortooyada Sacuudi Carabiya oo horay weerarro uga fulisay gudaha dalka Yemen.

Bayaan kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa waxaa lagu cambaareeyay tallaabooyinka Xuutiyiinta ay ku qaadeen xiritaanka Baabul-Mandab iyo hanjabaadda ay u jeediyeen dowladda Sacuudiga.

Sidoo kale, Soomaaliya ayaa luqad adag ku diiday falalka wax u dhimaya amniga marin biyoodka, xorriyadda isu socodka maraakiibta, iyo badqabka ganacsiga caalamiga ah.

“Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag u cambaareyneysaa hanjabaadaha ay kooxda Xuuthiyiintu u jeediyeen Boqortooyada Sacuudi Carabiya, iyo sidoo kale falalka wax u dhimaya amniga marin biyoodka, xorriyadda isu socodka maraakiibta, iyo badqabka ganacsiga caalamiga ah,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Dowladda Federaalka ayaa dhanka kale shaaca ka qaaday in ay ka go’aan tahay ilaalinta madaxbanaanida dowladaha iyo sharciga caalamiga ah oo ah arrin muhiim ah oo mudan in la ixtiraamo.

“Dowladda Soomaaliya waxay mar kale carabka ku adkeeneysaa sida ay uga go’an tahay ilaalinta madaxbannaanida, amniga, iyo wadajirka dhuleed ee dowladaha, iyo ixtiraamka sharciga caalamiga ah,” ayaa lasii raaciyay Bayaanka.

Soomaaliya ayaa sidoo kale ku baaqday in xallinta khilaafaadka loo maro wada-hadal iyo waddooyin diblomaasiyadeed, halkii laga adeegsan lahaa hanjabaado iyo falal hubeysan.

Bayaanka ayaa ku soo beegmaya xilli ay isa soo tarayaan walaacyada la xiriira amniga marin-biyoodka Baabul-Mandab iyo saameynta ay colaadaha ka socda Bariga Dhexe ku yeelan karaan ganacsiga caalamiga ah iyo xasilloonida gobolka.

Galdogob (Caasimada Online) – Ciidanka Booliska Puntland ayaa maanta laamaha amniga ee Dowlad Deegaanka Soomaalida (DDS) ku wareejiyay Xiddig Siciid Sheekh Xirsi oo ku eedeysan dilka Marxuum Cabdi Maxamuud Wayrax, kaas oo dhacay 8-dii Oktoobar 2018.

Wareejinta ayaa la sheegay inay qayb ka tahay iskaashiga amni ee u dhexeeya labada dhinac ee la-dagaallanka dambiyada ka gudba xuduudaha.

Munaasabadda wareejinta oo ka dhacday degmada Galdogob ee gobolka Mudug ayaa waxaa hoggaaminayay Taliyaha Qeybta Booliska Gobolka Mudug, Gaashaanle Sare Maxamuud Muuse Bille (Fardafuul). Dhinaca Dowlad Deegaanka Soomaalida waxaa eedeysanaha kala wareegay Taliyaha Komaandhiska booliska gobolka Doolo, Gaashaanle Dhexe Cabdullaahi Ibraahim Maxamuud.

Kadib wareejinta eedeysanaha, labada taliye ayaa si wadajir ah u qabtay shir jaraa’id oo ay kaga hadleen muhiimadda ay leedahay iskaashiga amniga ee labada dhinac. Waxaa sidoo kale goob joog ka ahaa Ku-simaha Taliyaha Saldhigga Booliska degmada Galdogob, Xiddigle Cabdiraxmaan Yaasiin Xasan (Qoodaar) iyo saraakiil kale oo ka tirsan ciidamada.

Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in wareejinta eedeysanaha ay muujineyso wada-shaqeynta sii xoogeysaneysa ee u dhexeysa ciidanka booliska Puntland iyo laamaha amniga ee dowlad deegaanka Soomaalida. Waxay tilmaameen in iskaashiga noocan ahi uu muhiim u yahay xaqiijinta caddaaladda iyo in eedeysanayaashu aysan ka baxsan sharciga iyagoo u gudbaya dhinaca kale ee xadka.

Sidoo kale waxay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda ay leedahay is-weydaarsiga xogaha amniga, dabagalka dadka lagu tuhunsan yahay dambiyada iyo isu-gudbinta eedeysanayaasha ka baxsada labada dhinac. Sida ay sheegeen, tallaabooyinkaasi waxay door weyn ka qaadanayaan xoojinta amniga iyo la-dagaallanka dambiyada abaabulan.

Saraakiisha ayaa xusay in iskaashiga joogtada ah ee hay’adaha amniga uu sare u qaadayo kalsoonida shacabka, isla markaana uu fududeynayo in si degdeg ah looga jawaabo falalka amni-darrada ah iyo dambiyada ka gudba xuduudaha Soomaaliya iyo dowlad deegaanka Soomaalida.

Wareejintan ayaa ku soo aadeysa xilli ay Puntland iyo dowlad deegaanka Soomaalida sii xoojinayaan iskaashiga dhinacyada amniga iyo la-dagaallanka dambiyada, iyadoo labada dhinac ay ku cel-celiyeen inay sii wadi doonaan wada-shaqeynta lagu xaqiijinayo caddaaladda, xasilloonida iyo nabadgelyada shacabka ku nool deegaannada xuduudda.

Marka (Caasimada Online) – Cutubyo ka tirsan guutada 14-ka Oktoobar ee ciidanka dhulka xoogga dalka ayaa ku guuleystay inay soo afjaraan xiisad saacadihii la soo dhaafay ka taagneyd dhul beereed u dhexeeya magaalada Marka iyo deegaanka Janaale ee gobolka Shabeellaha Hoose, taas oo laga cabsi qabay inay isu beddesho iska horimaad hubeysan.

Sida ay sheegeen saraakiisha ciidamada, cutubyada ka tirsan Ururrada 141-aad, 144-aad iyo 145-aad ayaa si degdeg ah loogu diray goobta markii ay soo baxeen wararka ku saabsan xiisadda.

Ciidamada ayaa kala dhex-galay dhinacyadii u dhexeeyay muranka, iyagoo ku guuleystay inay dejiyaan xaaladda, isla markaana ka hortagaan inuu dagaal ka qarxo deegaanka.

Taliyaha guutada 14-ka Oktoobar, Gaashaanle Cismaan Muuse Maxamed ayaa sheegay in howl-galka uu u dhacay sidii loo qorsheeyay, isla markaana ciidamada ay si nabad ah ku soo afjareen khilaafkii ka taagnaa deegaanka. Wuxuu xusay in dadaallada ciidamadu ay suurta-geliyeen in xaaladdu dib ugu soo laabato deganaansho.

Taliyaha ayaa sidoo kale sheegay in ciidamada ay dib u fureen kanaal biyood u xirmay sababo la xiriiray xiisadda, si biyuhu mar kale u gaaraan dhulkii beeraha, taas oo uu tilmaamay inay muhiim u tahay sii socoshada wax-soo-saarka beeraha iyo nolosha dadka deegaanka oo ku tiirsan waraabka.

Gaashaanle Cismaan Muuse ayaa carrabka ku adkeeyay inaan la aqbali doonin dhiig ku daata khilaafyo aan waxba tarayn, isagoo ugu baaqay bulshada deegaanka inay ku xalliyaan wixii tabashooyin ah wada-hadal iyo is-afgarad, halkii ay u adeegsan lahaayeen xoog.

Wuxuu sidoo kale sheegay in sugidda xasilloonida deegaannada ay muhiim u tahay sii wadidda howlaha amniga iyo dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab, isagoo xusay in kooxdu marar badan isku daydo inay ka faa’iideysato khilaafaadka bulshada si ay u carqaladeyso amniga.

Ugu dambeyntiina, taliyaha ayaa xaqiijiyay inay sii wadi doonaan how-lgallada lagu ilaalinayo amniga, laguna xallinayo khilaafaadka ka dhasha deegaannada ay ka howl-galaan, si loo xaqiijiyo nabadda, isu socodka bulshada iyo horumarka gobolka Shabeellaha Hoose.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa dib u dhigay doorashada isku-sidkan ee Golaha Deegaanka iyo Wakiillada Dowlad-goboleedka Galmudug.

Guddiga ayaa war-saxaafadeed uu soo saaray ku dhawaaqay in haatan doorashada maamulka Galmudug loo asteeyay 30-ka Luulyo 2026, taas oo markii hore loo qorsheeyey inay qabsoonto 25-ka bishaan.

Guddiga ayaa sheegay in go’aankan uu yimid kadib markii uu qiimeeyey baaxadda howlaha horyaalla ee la xiriira hirgelinta doorashada, isla markaana uu tixgeliyey codsi iyo soo jeedin uga timid ururrada siyaasadda ee ka qeybgalaya doorashada.

Sidoo kale, guddigu wuxuu sheegay inuu garwaaqsaday in ururrada siyaasaddu u baahan yihiin waqti dheeraad ah si ay ugu diyaar garoobaan doorashada, maadaama ay yihiin tiirka ugu muhiimsan ee laf-dhabarta u ah hirgelinta doorasho loo dhan yahay oo hufan.

War-saxaafadeedka ayaa lagu caddeeyey in dib u dhigidda doorashada ay waafaqsan tahay qodobka 18-aad ee Sharciga Doorashooyinka, kaas oo khuseeya awoodda lagu cayimayo maalinta doorashada.

Guddigu wuxuu ugu baaqay dhammaan ururrada siyaasadda ee ka qeybgalaya doorashada inay ka faa’iideystaan muddada dheeriga ah ee la siiyey, si ay u dhammeystiraan diyaar-garowgooda kahor maalinta cusub ee loo asteeyey codbixinta.

Waxaa sidoo kale lagu adkeeyey dhammaan daneeyeyaasha doorashada inay sii wadaan wada-shaqeynta iyo taageerada geeddi-socodka doorashada, si ay u qabsoonto doorasho xor, xalaal ah oo hufan.

“Guddigu waxa u caddaynayaa dhammaan daneeyeyaasha doorashada in uu fududayn doono turxaan bixin doono waxa kasta oo khuseeya hawlaha doorashada oo ay soo jeediyaan saamileyda doorashada,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka guddiga.

Si kastaba, dib u dhigista doorashooyinka Galmudug ayaa imanaya xilli ay socdaan wada-hadallo u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, oo qaarkood si adag uga soo horjeedaan sii socoshada doorashooyinka maamul-goboleedyada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar ka mid ah dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika ayaa sheegay in howl-galka taageerada iyo xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) uusan sii socon karin muddo aan xad lahayn.

Xubnahan ayaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ku booriyay inay dardar-geliso dhismaha iyo tayeynta ciidamada qaranka si ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.

Sida lagu sheegay warbixin uu daabacay The East African, dalalka Cameroon iyo Gabon ayaa muujiyay in howlgal kasta oo nabad-ilaalin ahi uu leeyahay waqti uu ku egyahay, ayna muhiim tahay in Soomaaliya isu diyaariso maalinta ay ciidamada shisheeye ka baxayaan dalka.

Labada dal ayaa ku adkeystay in la dejiyo qorshe cad oo lagu xaqiijinayo kala-guurka mas’uuliyadda amniga.

Dooddan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay sii kordhayaan walaacyada ku saabsan maalgelinta howl-galka AUSSOM, kadib markii Mareykanku muujiyay inuu ka soo horjeedo sii wadista taageerada Qaramada Midoobay ee howl-galka laga bilaabo sanadka 2027. Arrintan ayaa abuurtay shaki cusub oo ku saabsan sida loo maalgelin doono howl-galka iyo mustaqbalkiisa.

Warbixinta ayaa sidoo kale xustay in dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika ay haatan ka doodayaan sidii loo dejin lahaa qorshe mideysan oo Soomaaliya loogu wareejinayo mas’uuliyadda amniga, iyadoo la tixgelinayo caqabadaha dhinacyada dhaqaalaha, tababarka ciidamada iyo xaaladda amni ee weli ka jirta qaybo badan oo dalka ah.

Mas’uuliyiinta ka qeyb-galay doodaha ayaa aaminsan in guusha qorshaha kala-guurka ay ku xirnaan doonto awoodda ay ciidamada Soomaaliyeed u yeeshaan inay si madax-bannaan u sugaan amniga, u ilaaliyaan goobaha muhiimka ah, isla markaana ay sii wadaan dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab marka taageerada ciidamada shisheeye ay yaraato.

Howl-galka AUSSOM ayaa si rasmi ah u billowday sanadkii 2025, isagoo beddelay howl-galka ATMIS. Ujeeddadiisu waa taageeridda ciidamada ammaanka Soomaaliya, xasilinta deegaannada laga saaray Al-Shabaab iyo dhisidda awoodda hay’adaha amniga, iyadoo qorshuhu yahay in mas’uuliyadda amniga si tartiib tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliyeed.

Doodaha ku saabsan mustaqbalka AUSSOM ayaa imanaya xilli Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku celcelisay inay ka go’an tahay dhismaha ciidan qaran oo awood u leh inuu si buuxda u sugo amniga dalka.

Si kastaba, caqabadaha dhinaca maalgelinta, qalabaynta iyo khatarta Al-Shabaab ayaa weli ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee saameynaya geeddi-socodka la wareegidda amniga dalka.

Caabudwaaq (Caasimada Online) – Xiisad xooggan ayaa ka tagaan magaalada Caabudwaaq ee gobolka Galgaduud kadib markii ciidamada ilaalada u ah musharraxa Madaxweynaha Galmudug, Liibaan Axmed ay rasaas ku fureen dad shacab ah oo ku sugnaa goob ay ka socotay munaasabad soo dhaweyn ah.

Ugu yaraan laba qof oo rayid ah ayaa ku dhintay, tiro kalena way ku dhaawacmeen falkaask. Dhacdadan ayaa dhacday xilli magaalada uu ka socday isu-soobax ballaaran oo lagu soo dhoweynayay musharraxa, kaas oo booqasho ku jooga Caabudwaaq.

Boqolaal qof ayaa isugu soo baxay waddooyinka magaalada si ay uga qeyb qaataan soo dhaweynta, hase yeeshee munaasabadda ayaa isu beddeshay fowdo iyo rasaas.

Sida ay xaqiijiyeen ilo deegaanka ah oo xog-ogaal u ah dhacdada, rabshaddu waxay bilaabatay kadib markii qaar ka mid ah dhallinyaradii ka qeyb-galaysay isu-soobaxa ay sameeyeen buuq iyo fooddo. Arrintaas ayaa la sheegay inay dhalisay jahwareer, taas oo ugu dambeyn sababtay in ciidamada ilaalada ay adeegsadaan rasaas nool.

Goobjoogayaal ayaa sheegay in ciidamada ay rasaas toos ah ku fureen dadkii goobta ku sugnaa, taasoo sababtay dhimashada ugu yaraan laba qof oo rayid ah. Sidoo kale, waxaa jira dhaawacyo soo gaaray dad kale, kuwaas oo qaarkood loo qaaday xarumaha caafimaadka ee magaalada si loogu daweeyo.

Wararka hordhaca ah ayaa tilmaamaya in khasaaraha dhimashada iyo dhaawacu uu isbeddeli karo, maadaama weli la ururinayo xogta rasmiga ah ee ku saabsan tirada dadka ay rasaastu saameysay. Ma jiraan illaa hadda warar faah-faahsan oo laga helay xaaladda caafimaad ee dadka dhaawacmay.

Dhacdadan ayaa xiisad ka abuurtay magaalada Caabudwaaq, iyadoo ciidamada ammaanka iyo mas’uuliyiinta deegaanka ay wadaan dadaallo lagu dejinayo xaaladda. Ganacsiyo iyo isu-socodka dadka ayaa la sheegay inay si ku-meel-gaar ah u saameeyeen rasaasta ka dhacday goobta.

Ilaa iyo hadda, ma jiro wax war ah oo si rasmi ah uga soo baxay musharrax Liibaan Axmed ama maamulka degmada Caabudwaaq oo ku saabsan dhacdada iyo khasaaraha ka dhashay.

Dhacdadan ayaa ku soo aadaysa xilli ay Galmudug ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed iyo ololayaal la xiriira doorashada maamulka, iyadoo bulshada ay walaac ka muujinayaan in tartanka siyaasadeed uusan horseedin falal amni-darro oo khatar gelin kara shacabka rayidka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar kamid ah xildhibaannada mucaaradka ee la baxay ‘Baarlamaanka Xorta ah’ ayaa warsaxaafadeed kasoo saaray xaaladda kacsan ee Puntland, iyaga oo cambaareeyay colaad ay sheegeen in Dowladda Federaalka ka hurineyso deegaanno ka tirsan maamulkaas.

Xildhibaannada ayaa sheegay in xukuumadda Soomaaliya ay waddo ficilo ka baxsan dowladnimada, ayna burburineyso nidaamka federaalka.

“Taariikhda siyaasadda Soomaaliya ma soo marin xukuumad halkay wadanka isku hayn lahayd, nabad geliyada ka shaqayn lahayd, bulshada u cadaalad fali lahayd, cadowga ka difaaci lahayd, ayadu hormood u noqota, qabyaalad, kala qaybin, abuurida colaado sokeeye, abuurida maleeshiyaad lagu duminayo degaanada nabdoon sida hada ka taagan Puntland, horena uga dhacday Jubaland,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, xildhibaannada mucaaradka ayaa ugu baaqay ciidamada Puntland inay muujiyaan feejignaan dheeri ah, isla markaana ay ka hortagaan wax kasta oo keeni kara amni darro iyo kala dambayn la’aan.

Waxaa kale oo ay shacabka ku booriyeen inay garab istaagaan hay’adaha amniga, si loo ilaaliyo xasilloonida iyo amniga deegaannada Puntland.

Baaqan ayaa kusoo beegmaya xilli maanta Puntland ay shaacisay in ay soo afjaray hawlgalkii ka socday deegaanka Laag oo shalay ay ku dagaalameen ciidamadeeda iyo kuwa PSF ee taabacsan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Qoraal kasoo baxay Puntland ayaa sidoo kale lagu sheegay in Dowladda Federaalka iay ka dambeysay abaabulka maleeshiyaad ay sheegtay inay ku lug lahaayeen dagaalka, iyadoo ku tilmaantay dowladda dhexe “xukuumad wakhtigeedu dhammaaday.”

“Puntland waxay aaminsan tahay in xukuumadda wakhtigeedu dhammaaday ee sharci-darrada ku joogta dalka ay maleeshiyaadkan u abaabushay si ay u waxyeelleeyaan amniga, xasilloonida, wadajirka, dowladnimada iyo nabadda Puntland,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Puntland.

Si kastaba, dagaalka ka dhacay deegaanka Laag ee gobolka Bari ee dhex-maray ciidamada Daraawiishta Puntland iyo ciidanka sida gaarka ah u tababaran ee PSF, oo Puntland sheegtay inay taabacsan yihiin Dowladda Federaalka ayaa billowday kadib markii ciidamo ka tirsan PSF oo ka baxay magaalada Boosaaso kuna sii jeeday dhinaca degmada Xaafuun lagu hakiyay buundo ku dhow deegaanka Laag.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Guddoomyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka, Mudane Cabdikariim Axmed Xasan oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay arrimaha doorashooyinka Galmudug, maadaama hadda uu si xooggan u socdo ololaha doorashada ee maamulkaasi

Cabdikariin ayaa ayaa shaaca ka qaaday in ay suuragal tahay in la kordhiyo waqtiga ay dhaceyso doorashada Galmudug oo la filayo in la qato 25 bishaan July oo ku beegan maalinta Sabtida ah ee soo socota.

Guddoomiyaha oo haatan kulamo ka wada magaalada Dhuusamareeb ayaa sheegay in codsiyo ay usoo gudbiyeen qaar kamid ah ururrada siyaasadda, isla markaana ay go’aan ka gaari doonaan saacadaha soo socda.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in ka guddi ahaan ay sii wadi doonaan wada-tashiyada iyo kulamada uu la yeelanayo dhammaan daneeyayaasha doorashada, si loo xaqiijiyo in doorashada Dowlad-goboleedka Galmudug ay u dhacdo si hufan, cadaalad ah, uguna salaysan sharciga iyo dastuurka dalka.

Dhinaca kale, Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka ayaa maanta guddoomiyey shirka muhiim ah oo looga hadlay amniga doorashada, kaas oo lagu qabtay magaalada caasimada ah ee Dhuusamareeb.

Shirka oo ay ka qayb-galeen saraakiisha amniga ayaa lagu falanqeeyay, sidii loo sugi lahaa amniga, inta ay socota doorashada, si looga hortago falalka liddiga ku ah amniga.

Dhammaan degmooyinka Galmudug ayaa waxaa haatan si weyn uga socda ololaha doorashooyinka isku sidkan ee maamulkaasi, waxaana lagu jiraa diyaar garowgii u dambeeyay, maadaama dhawaan la guda galayo doorashada.

Si kastaba, Doorashadan oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa ka qayb-galaya 35 Xisbi, kuwaas oo haatan ku jiro diyaar garowgii ugu dambeeyay.

Accra (Caasimada Online) – Wasiirka Caafimaadka Soomaaliya Mudane Cali Cali Xaaji Aadan, ayaa maanta magaalada Accra ee dalka Ghana uga qayb galay furitaanka shir madaxeedka aan caadiga ahayn ee Midowga Afrika ee caafimaadka, kaas oo ay isugu yimaadeen madaxda dowladaha, wasiirrada caafimaadka iyo hoggaamiyeyaasha hay’adaha caafimaadka ee Afrika.

Shirkan oo ah madal heer sare ah ayaa waxaa diiradda lagu saarayaa sidii loo dardargelin lahaa hirgelinta istaraatiijiyadaha caafimaadka ee Afrika, iyadoo si gaar ah xoogga loo saarayo ciribtirka cudurka AIDS-ka marka la gaaro sannadka 2030-ka.

Sidoo kale waxaa looga hadlayaa dadaallada dhimmista dhimashada hooyada iyo dhallaanka ee laga hortagi karo, xakamaynta cudurrada faafa iyo kuwa aan faafin, sare u qaadidda tayada adeegyada caafimaadka, iyo dhisidda nidaamyo caafimaad oo adkaysi u leh dhibaatooyinka iyo xaaladaha degdegga ah.

Wasiirka Cali Xaaji Aadan, oo ka hadlay muhiimadda shirkan, ayaa sheegay in Soomaaliya ay u aragto madashan fursad muhiim ah oo lagu xoojinayo iskaashiga caafimaadka ee heer gobol iyo heer caalami.

Waxa kale oo uu tilmaamay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay mudnaan gaar ah siisay dib-u-habaynta iyo tayeynta adeegyada caafimaadka, si shacabka Soomaaliyeed ay u helaan adeegyo caafimaad oo loo siman yahay, tayo leh, isla markaana gaara dhammaan gobollada dalka.

Wasiirku sidoo kale wuxuu xusay in Soomaaliya ay sannadihii u dambeeyay qaaday tallaabooyin wax ku ool ah oo lagu horumarinayo kaabeyaasha caafimaadka, tayeynta adeegyada hooyada iyo dhallaanka, kordhinta tallaalka carruurta, xoojinta la socodka cudurrada faafa, iyo kobcinta awoodda shaqaalaha caafimaadka.

Cali Xaaji ayaa carrabka ku adkeeyay in guulahaas ay saldhig u yihiin iskaashi dhow oo u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya, dowlad-goboleedyada iyo bahwadaagta caalamiga ah.

Dhanka kale waxa uu wasiirku ka qayb geli doona doodaha heer wasiir, kulamada guud iyo kuwa doceedyada, halkaas oo uu ku soo bandhigi doono horumarka ay Soomaaliya ka gaartay dib-u-dhiska iyo xoojinta nidaamka caafimaadka.

Shirkan ayaa la filayaa in laga soo saaro go’aanno iyo qorshayaal mideynaya dadaallada dalalka Afrika ee ku wajahan horumarinta caafimaadka, xoojinta maalgashiga adeegyada caafimaadka, iyo xaqiijinta in gobolka uu gaaro yoolalka horumarineed ee la xiriira caafimaadka marka la gaaro sannadka 2030.

Washington (Caasimada Online) – Soomaaliya ayaa isku diyaarinaysa booqasho taariikhi ah oo uu dhammaadka sanadkan Muqdisho ku imaan doono Madaxweynaha FIFA, Gianni Infantino, taas oo loo arko tallaabo muhiim u ah horumarinta kubadda cagta dalka.

Booqashadan ayaa ka dambeysay wada-shaqeyn dhow oo u dhexeysa Wasaaradda Dhallinyarada iyo Ciyaaraha ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya oo uu hoggaamiyo Wasiir Maxamed Cabduqaadir Cali iyo Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliyeed, taas oo horseedday guulo wax-ku-ool ah oo sare u qaaday sumcadda kubadda cagta Soomaaliya ee fagaaraha caalamka.

Guddoomiyaha Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliyeed, ahna Madaxweyne Ku-xigeenka CECAFA, Cali Cabdi Maxamed (Cali Shiine) oo muddooyinkii u dambeeyay ka qeyb-galayay kulamo heer sare ah oo ka dhacay dalka Mareykanka ayaa shaaca ka qaaday in wada-hadalladii uu la yeeshay Madaxweynaha FIFA ay Soomaaliya u horseedeen fursado iyo is-afgarad muhiim ah.

Cali Shiine ayaa sheegay in wada-hadalladaasi ay diiradda saareen horumarinta kubadda cagta Soomaaliya iyo sidii loo xoojin lahaa iskaashiga u dhexeeya FIFA iyo hay’adaha kubadda cagta ee dalka.

Waxa uu sidoo kale xusay in iskaashiga joogtada ah ee u dhexeeya Wasaaradda Dhallinyarada iyo Ciyaaraha iyo Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliyeed uu door weyn ka qaatay xoojinta xiriirka kala dhexeeya FIFA, taas oo ugu dambeyn horseedday in Gianni Infantino uu go’aansado inuu dhammaadka sanadkan booqasho rasmi ah ku yimaado Soomaaliya.

Guddoomiyaha ayaa tilmaamay in booqashadan la filayo ay ka tarjumeyso kalsoonida ay FIFA ku qabto horumarka kubadda cagta Soomaaliya, isla markaana ay sare u qaadi doonto xiriirka iyo iskaashiga labada dhinac.

Waxa uu intaas ku daray in booqashadu ay dhabaha u furi doonto iskaashi cusub, maalgelin iyo mashaariic lagu horumarinayo garoomada kubadda cagta, kor u qaadidda aqoonta tababarayaasha iyo garsoorayaasha, horumarinta ciyaartoyda da’yarta, kobcinta kubadda cagta haweenka iyo xoojinta dhinacyada farsamada iyo maamulka kubadda cagta Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka Gobolka Banaadir oo tallaabo deg-deg ah qaaday ayaa maanta ku guuleystay in la xakameeyo, lana damiyo dab saaka ka kacay qaybta Cabdalla Shiddeeye ee Suuqa Bakaaraha, kadib markii ay si naf-hurnimo leh uga hawlgaleen shaqaalaha Waaxda Gurmadka Degdegga ah ee Dowladda Hoose.

Mas’uuliyiin uu horkacayo Guddoomiye ku-xigeenka Maamulka Gobolka ee Hawlaha Guud Mudane Cabdimajiid Daahir Aadan, ayaa kormeer ku tegay goobta uu dabku ka kacay, isaga oo u kuurgalay xaaladda guud iyo hawlaha gurmadka ee ay wadeen kooxaha dab-damiska.

Sidoo kale wuxuu waaxda dab-damiska ku ammaanay gudashada waajibaadkooda shaqo, dadaalka joogtada ah iyo sida ay degdegga uga jawaabeen xaaladda gurmadka u baahnayd, taas oo door muhiim ah ka qaadatay xakameynta dabka iyo yareynta khasaaraha ka dhalan karay.

Guddoomiye Cabdimajiid Daahir Aadan ayaa sidoo kale bogaadiyay hannaanka xirfadeed ee loo maareeyay hawlgalka gurmadka, isagoo tilmaamay in diyaar-garowga, isku-duwidda iyo dadaalka shaqaalaha Waaxda Gurmadka Degdegga ahi ay ka tarjumayaan gudashada mas’uuliyadda ka saaran ilaalinta badqabka nafta iyo hantida shacabka.

Waxaa kale oo uu uga mahadceliyay maamulka degmada Hawlwadaag, ganacsatada Suuqa Bakaaraha iyo bulshada sida ay ula shaqeeyeen kooxaha gurmadka intii ay socdeen hawlaha lagu xakameynayay dabka.

“Waxaan mahad celinayaa Gudoomiya ha dagmada hool-wadaag iyo geesiyaasha Waaxda Gurmadka Degdegga ah ee Dowladda Hoose ee Xamar, kuwaas oo muujiyay geesinimo, naf-hurnimo iyo xirfad sare intii lagu jiray hawlgalkii lagu daminayay dabkii ka kacay Suuqa Bakaaraha. Dadaalkiinnu wuxuu badbaadiyay naf iyo hanti, wuxuuna mar kale caddeeyay sida aad uga go’an tihiin u adeegidda bulshada,” ayuu yiri guddoomiye ku xigeenku

“Sidoo kale, waxaan mahad gaar ah u dirayaa Shirkadda Isgaarsiinta Hormuud Telecom iyo shaqaalaheeda dab-damiska oo si degdeg ah uga qeyb qaatay gurmadka. Iskaashiga adag ee u dhexeeya dowladda iyo hay’adaha gaarka loo leeyahay waa tiirka lagu xaqiijiyo badbaadada shacabka. Alle ha idinka abaalmariyo dadaalkiinna iyo adeeggiinna qiimaha badan”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa sheegay in wada-hadallada u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dhinacyada mucaaradka ay marayaan heer wanaagsan, isla markaana ay jiraan rajooyin muujinaya in dhinacyadu ku dhow yihiin inay gaaraan heshiis siyaasadeed.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalin karo oo keliya wada-hadal, is-afgarad iyo isu tanaasul, isaga oo ku baaqay in dhammaan dhinacyada siyaasadda ay mudnaanta siiyaan danta guud ee dalka, kana fogaadaan wax kasta oo carqaladeyn kara geeddi-socodka wada-hadallada.

Hadalka Xamza ayaa kusoo beegmaya xilli maanta magaalada Muqdisho dib uga bilowdeen kulamadii u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, kuwaas oo ay garwadeen ka tahay Dowladda Turkiga, si loo gaaro is-afgarad ku saabsan arrimaha siyaasadda iyo doorashooyinka.

Wada-hadalladan oo si rasmi ah u billowday 9-kii bishan ayaa diiradda lagu saaray hannaanka doorashooyinka dalka, hannaanka siyaasadda iyo sidii loo yareyn lahaa kala aragti duwanaanshaha u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo kooxaha mucaaradka.

Dowladda Federaalka iyo saddexda garab ee mucaaradka oo kala ah Golaha Mustaqbalka, Golaha Midnimo Qaran iyo Isbahaysiga Nabad iyo Nolol ayaa la sheegay inay isku mowqif ka yihiin hirgelinta doorasho qof iyo cod ah, inkasta oo ay weli jiraan qodobo kale oo u baahan in la isku afgarto.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa muujiyey rajo ah in wada-hadalladu kusoo dhammaan doonaan is-afgarad, isaga oo xusay in xal kasta oo waara uu ku imaan karo wada-tashi, tanaasul iyo ilaalinta midnimada dalka.

Si kastaba, hadalka ra’iisul wasaaraha ayaa kusoo aadaya xilli kulankii ugu dambeeyey ee ay yeesheen dhinacyada uu ku soo dhammaaday natiijo la’aan, inkastoo la filayo in wada-hadalladu ay sii socdaan, iyadoo dadaallada dhex-dhexaadinta ay weli socdaan.

Boosaaso (Caasimada Online) – Dowlad-goboleedka Puntland ayaa war-saxaafadeed ka soo saartay xiisaddii dagaal ee ka taagnayd deegaanka Laag ee duleedka Boosaaso, taas oo u dhexeysay ciidamada ammaanka Puntland iyo ciidanka gaarka ah ee PSF.

Puntland ayaa sheegtay inay si buuxda u soo afjartay hawl-galkii ka socday deegaankaasi, isla markaana ciidamada ammaanku ay gacanta ku dhigeen goobihii ay ku sugnaayeen kooxihii ay la dagaallamayeen.

War-saxaafadeedka Puntland ayaa lagu eedeeyay Dowladda Federaalka inay ka dambeysay abaabulka maleeshiyaadka ay sheegtay inay ku lug lahaayeen dagaalka, iyadoo ku tilmaantay dowladda dhexe “xukuumad wakhtigeedu dhammaaday.”

“Puntland waxay aaminsan tahay in xukuumadda wakhtigeedu dhammaaday ee sharci-darrada ku joogta dalka ay maleeshiyaadkan u abaabushay si ay u waxyeelleeyaan amniga, xasilloonida, wadajirka, dowladnimada iyo nabadda Puntland,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Puntland.

Sidoo kale, Puntland waxay sheegtay in ciidamada ammaanku ay hawl-galka ku qabteen gaadiid ciidan, hub noocyo kala duwan ah iyo maxaabiis, iyadoo intaas ku dartay in weli la baadi-goobayo xubno ka firxaday goobta dagaalka.

Maamulka ayaa sheegay in ciidamada ammaanku ay ku raad-joogaan firxadka kooxdaasi, isla markaana ay filayaan in hawl-gallada harsan lagu soo gaba-gabeeyo saacadaha soo socda.

Dowladda Federaalka Soomaaliya weli kama hadlin eedeymaha ay Puntland u jeedisay.

Si kastaba, dagaalkan oo shalay ilaa fiidkii xalay ka socday deegaanka Laag ee gobolka Bari, kuna dhexmaray ciidamada Daraawiishta Puntland iyo ciidanka sida gaarka ah u tababaran ee PSF, oo Puntland sheegtay inay taabacsan yihiin Dowladda Federaalka ayaa billowday kadib markii ciidamo ka tirsan PSF oo ka baxay magaalada Boosaaso kuna sii jeeday dhinaca degmada Xaafuun lagu hakiyay buundo ku dhow deegaanka Laag.

Ciidamada Daraawiishta Puntland ayaa la sheegay inay PSF ka dalbadeen inay dib ugu laabtaan Boosaaso, isla markaana aysan sii wadan karin safarkooda iyagoo aan fasax ka haysan taliska ciidamada Puntland.

Arrintaas ayaa dhalisay ismari-waa iyo hadallo kulul oo dhexmaray saraakiisha labada ciidan, kahor inta aysan xaaladdu isu beddelin iska hor-imaad hubeysan.

Rasaasta ay labada dhinac is-weydaarsadeen ayaa hakad gelisay isu socodkii gaadiidka ee waddada xiriirisa Boosaaso iyo deegaannada dhaca xeebaha gobolka Bari, waxaana dadka deegaanka soo wajahay cabsi iyo walaac xooggan.

Ilo deegaanka ku sugan ayaa markaas sheegay in dagaalku uu socday si goos-goos ah laga soo billaabo galabnimadii ilaa fiidkii xalay, iyadoo labada ciidan ay isku hor fadhiyeen goobo aan sidaas isu jirin.

Xiisadda u dhexeysa Puntland iyo PSF ayaa ku soo aadeysa xilli maamulka Puntland uu soo saaray amar dhigaya in deegaannadiisa aysan ka howl-geli karin ciidamo aan hoos imaan taliskiisa ama aan amar ka qaadan hay’adaha amniga ee maamulka.

Puntland ayaa ku eedeyneysa PSF inay xilligan xiriir toos ah la leedahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isla markaana ay ka baxday nidaamka taliska ciidamada maamulka.

Washington (Caasimada Online) – Machad cilmi-baaris oo fadhigiisu yahay Washington ayaa maamulka madaxweyne Donald Trump ugu baaqay inuusan Mareykanku aqoonsan Somaliland, isaga oo ka digay in tallaabadaasi ay qalqal gelin karto Soomaaliya, kordhin karto awoodda Al-Shabaab ee qorista dagaalyahanno cusub, isla markaana Washington ku sii dhex-milmi karto colaadaha Geeska Afrika.

Machadka Defense Priorities ayaa sheegay in aqoonsiga Somaliland aanu Mareykanka u soo hoyn doonin faa’iidooyin istaraatiiji ah oo muuqda, balse uu abuuri karo khataro siyaasadeed iyo kuwo amni oo culus.

“Aqoonsigu wuxuu Mareykanka u keeni doonaa faa’iidooyin aan jirin, balse wuxuu yeelan karaa kharash aad u weyn,” ayaa lagu yiri warbixinta oo cinwaan looga dhigay Exiting Somalia’s War: End US Military Operations.

Warbixinta waxaa qoray William Walldorf, oo ah cilmi-baare sare oo ka tirsan machadka, waxaana la daabacay 14-kii July.

Warbixintu ma sheegin in maamulka Trump uu go’aan ku gaaray aqoonsiga Somaliland. Waxayse qiimeyneysaa cawaaqibka ka dhalan kara haddii Washington ay ka tanaasusho mowqifkeeda muddada dheer ee taageeraya midnimada dhuleed iyo madax-bannaanida Soomaaliya.

Somaliland ayaa sanadkii 1991 ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya, waxayna tan iyo xilligaas sameysatay maamul, ciidan, lacag iyo hay’ado u gaar ah.

Madaxda Somaliland ayaa ku doodaya inay xaq u leedahay aqoonsi caalami ah, maadaama dhulkii hore ee maxmiyadda Ingiriiska uu muddo kooban xorriyad qaatay bishii June 1960, ka hor inta aanu si ikhtiyaari ah ula midoobin dhulkii Talyaanigu maamuli jiray, si loo dhiso Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Aqoonsigii Israa’iil ee December 2025 ayaa Somaliland siiyay aqoonsigii ugu horreeyay ee rasmi ah, waxaana uu sare u qaaday rajada Hargeysa ee ah in dalal kale ay ku daydaan.

Soomaaliya ayaa go’aankaas ku tilmaantay weerar sharci-darro ah oo lagu qaaday madax-bannaanideeda, waxayna ballanqaadday inay adeegsan doonto waddooyin diblomaasiyadeed, siyaasadeed iyo sharci si ay u difaacdo xuduudaheeda caalamku aqoonsan yahay.

Mareykanka ma uusan raacin tallaabadii Israa’iil, wuxuuna mar kale xaqiijiyay inuu aqoonsan yahay madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, oo ay Somaliland ka mid tahay.

Digniin ku saabsan qorista Al-Shabaab

Defense Priorities ayaa ka digay in aqoonsi uu Mareykanku siiyo Somaliland uu kicin karo dareenka waddaniyadeed ee Soomaalida, isla markaana Al-Shabaab uu siin karo arrin awood leh oo ay u adeegsato dacaayadda iyo qorista xubno cusub.

“Aqoonsigu wuxuu sii hurin doonaa walaaca waddaniyadeed ee muddada dheer ka jiray Soomaaliya ee ku saabsan faragelinta shisheeye, taas oo iyaduna kordhin doonta qorista Al-Shabaab iyo suurtagalnimada burburka dowladda Soomaaliya,” ayaa lagu yiri warbixinta.

Machadku wuxuu cawaaqibka suurtagalka ah barbar dhigay xiisaddii ka dhalatay is-afgaradkii January 2024 ay wada saxiixdeen Itoobiya iyo Somaliland.

Heshiiskaas, Itoobiya oo aan bad lahayn ayaa doonaysay inay marin u hesho Badda Cas, iyadoo adeegsanaysa xeebaha Somaliland. Saraakiisha Hargeysa ayaa iyaguna sheegay inay filayeen in Addis Ababa ay ugu dambeyn aqoonsato madaxbannaanida Somaliland.

Soomaaliya ayaa heshiiskaas si adag u diidday, kuna tilmaantay xadgudub lagu sameeyay madax-bannaanideeda iyo midnimadeeda dhuleed. Arrintaasi waxay dhalisay mid ka mid ah khilaafyadii diblomaasiyadeed ee ugu xooganaa ee muddo sanado ah dhex mara Muqdisho iyo Addis Ababa.

Warbixinta ayaa sheegtay in Al-Shabaab uu murankaas u adeegsaday inuu isu muujiyo difaacaha madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Waxay soo xigatay qiimeyn lagu sheegay in heshiiskii Itoobiya iyo Somaliland uu Al-Shabaab “hub ahaan ugu adeegsaday qorista dagaalyahanno cusub” iyo wiiqidda amniga gobolka.

Kooxda ayaa sidoo kale murankaas u adeegsatay inay isku soo bandhigto “difaacaha waddaniyadda iyo madax-bannaanida Soomaalida,” sida ay warbixintu sheegtay.

Defense Priorities ayaa ku doodday in aqoonsi uu Mareykanku bixiyo uu dhalin karo falcelin ka xoog badan tii ka dhalatay heshiiska Itoobiya iyo Somaliland, maadaama Washington ay muddo ka badan labaatan sano door weyn oo militari iyo siyaasadeed ku lahayd Soomaaliya.

Mareykanka ayaa duqeymo ka fuliyay Soomaaliya oo lagu beegsaday Al-Shabaab iyo kooxda Daacish, wuxuu tababaray ciidamada Soomaaliya, wuxuuna dalka ku leeyahay joogitaan militari oo qeyb ka ah ololihiisa la-dagaallanka argagixisada.

Halista kala qaybsanaanta Soomaaliya

Machadka ayaa sidoo kale ka digay in aqoonsiga Somaliland uu sii xoojin karo khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada.

Warbixinta ayaa sheegtay in tallaabadaasi ay Puntland iyo Jubaland ku dhiirrigelin karto inay sii fogeeyaan xiriirkooda Muqdisho, taas oo daciifin karta nidaamka federaalka, isla markaana dedejin karta kala daadashada Soomaaliya.

Xasillooni-darrada ka dhalata xaaladdaas ayaa fursado dheeraad ah siin karta Al-Shabaab, oo maamusha ama ku loollanta dhulal ku yaalla koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, sida ay sheegtay warbixinta.

Al-Shabaab ayaa marar badan ka faa’iideystay khilaafaadka siyaasadeed, tabashooyinka beelaha iyo murannada u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamul-goboleedyada, si ay u ballaariso saameynteeda.

Defense Priorities ayaa sheegtay in aqoonsigu sidoo kale kordhin karo halista ah in Soomaaliya noqoto dowlad burburtay, taas oo Washington ku qasbi karta inay dhaqaale iyo ciidan dheeraad ah ku bixiso xasilinta dalka.

Machadka ayaa ku dooday in Mareykanku uu ku xannibmi karo maalgelintii iyo dadaalladii hore ee uu ku bixiyay Soomaaliya, taas oo maamullada isaga dambeeya ku riixi karta inay sii ballaariyaan faragelinta, halkii ay ka joojin lahaayeen siyaasad aan guuleysan.

Xiisadaha gobolka Geeska Afrika

Warbixinta ayaa sidoo kale ka digtay in aqoonsi uu Mareykanku siiyo Somaliland uu dib u soo nooleyn karo xiisadda Soomaaliya iyo Itoobiya, gaar ahaan haddii Addis Ababa ay raacdo go’aanka Washington.

Itoobiya, oo ah dal aan bad lahayn oo ay ku nool yihiin in ka badan 100 milyan oo qof, ayaa muddo dheer raadineysay marin joogto ah oo ay ku gaarto dekedaha Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Soomaaliya waxay ku adkeysaneysaa in heshiis kasta oo khuseeya xeebteeda ama dhul-badeedkeeda uu oggolaansho ka helo dowladda federaalka ee Muqdisho.

Defense Priorities ayaa sheegtay in aqoonsiga Somaliland uu kordhin karo suurta-galnimada isku dhac toos ah oo dhex mara Soomaaliya iyo Itoobiya.

Waxay sidoo kale sii ballaarin kartaa xiisadaha gobolka ee la xiriira Masar iyo Itoobiya, oo muddo dheer ku loollamayay arrimo istaraatiiji ah, xilli Qaahira ay sii xoojisay xiriirkeeda siyaasadeed iyo amni ee Muqdisho.

Midowga Afrika ayaa kasoo horjeeda aqoonsiga Somaliland, isaga oo ku adkeysanaya in gobolku ka tirsan yahay Soomaaliya, kana digaya in aqoonsi hal dhinac ahi uu tusaale halis ah u noqon karo dhaqdhaqaaqyada gooni-u-goosadka ee qaaradda.

Defense Priorities ayaa maamulka Trump ugu baaqday inuu diido baaqyada ku aaddan aqoonsiga Somaliland, kana fogaado inuu Mareykanka si qoto dheer ugu lug yeesho murannada gudaha Soomaaliya iyo khilaafaadka gobolka.

“Mareykanku waa inuusan aqoonsan Somaliland,” ayaa lagu soo gabagabeeyay warbixinta, iyadoo lagu dooday in go’aankaasi uu dhalin doono kharash weyn, isaga oo aan wax horumar ah u keeneyn danaha amni ee Washington.

Boosaaso (Caasimada Online) – Markabka ganacsiga ee MT ASANA, oo ay Jimcihii ku afduubteen burcad-badeed Soomaali ah xilli uu marayay Gacanka Cadmeed, meel ka baxsan xeebaha dalka Yemen ayaa hadda la geeyey xeebta magaalada Caluula ee gobolka Raas Caseyr ee Puntland, sida ay werisay wakaaladda wararka AP.

Markabka oo ka diiwaangashan dalka Tanzania, una rarnaa Soomaaliya ayaa lagu weeraray meel qiyaastii 26 mayl-badeed (48 kiiloomitir) u jirta xeebaha gobolka Xadramuut ee bariga Yemen.

Koox hubeysan oo lagu sheegay burcad-badeed Soomaali ah ayaa la wareegtay markabka, iyadoo la rumeysan yahay inay madax-furasho malaayiin doollar ah ka dalbanayaan shirkadda iska leh.

Ilaalada xeebaha Yemen ayaa sheegay in xaruntooda howlgalladu ay xiriir la sameysay hay’adaha caalamiga ah iyo ciidamada badda ee ka howlgala gobolka si loo xaqiijiyo xaaladda markabka, loona dabagalo dhaqdhaqaaqiisa.

Xogtii ugu horreysay ayaa muujisay in ugu yaraan hal qof lagu arkay buundada laga hago markabka, isagoo markaas u jihaysnaa dhinaca xeebaha Soomaaliya.

Hay’adda UK Maritime Trade Operations (UKMTO) ayaa sidoo kale xaqiijisay in dad aan loo oggolayn ay xoog ku fuuleen markab marayay koonfurta magaalada Al-Mukalla ee Yemen, halka shirkadda amniga badaha ee Ambrey ay sheegtay in markabka uusan la socon koox amni oo hubeysan, isla markaana uu diray fariin gurmad ah ka hor intii aan la qabsan.

MT ASANA oo hadda lagu hayo xeebta Caluula ayaa ku biiraya illaa afar markab oo kale oo ay burcad-badeeddu hore ugu haysteen xeebaha bari ee Puntland.

Afduubkan ayaa noqonaya dhacdadii ugu dambeysay ee muujineysa dib u soo laba-kacleynta burcad-badeedda Soomaalida, kaddib sannado ay weerarradoodu aad u yaraayeen.

Bishii Abriil, saddex markab ayaa lagu afduubtay muddo toddobaad gudaheed ah xeebaha Soomaaliya. Waxaa ka mid ahaa markabka saliidda qaada ee Honour 25 iyo markabka sibirka qaada ee Sward, oo ay burcad-badeeddu la wareegeen xilli uu kusii jeeday magaalada Mombasa ee Kenya.

Bishii May, markabka shidaalka ee Eureka ayaa sidoo kale lagu afduubtay xeebaha Yemen, kaddibna loo soo jiheeyay dhinaca Soomaaliya. Markabkaas oo ay saarnaayeen badmaaxiin Masaari ah ayaa la sheegay in burcad-badeeddu madax-furasho ka dalbadeen shirkadda iska leh.

Khubarada amniga badaha ayaa rumeysan in kooxaha burcad-badeeddu ay ka faa’iideysanayaan hoos u dhaca ciidamada caalamiga ah ee gaaf-wareegayay xeebaha Soomaaliya, maadaama qayb ka mid ah awooddooda loo wareejiyay Badda Cas iyo marin-biyoodka Hormuz.