Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku dhawaaqay in heshiis weyn oo iskaashi nukliyeer oo ay dowladdiisu la gashay Sacuudi Carabiya uusan dhaqan geli doonin, haddii Riyadh aysan xiriir diblomaasiyadeed la sameyn Israel.

Trump ayaa sheegay in ansixinta heshiiska si buuxda loogu xiray in Sacuudi Carabiya ay ku biirto heshiisyada Abraham Accords, oo ah qorshe uu Mareykanku dhex-dhexaadiyay, kaas oo dalal Carbeed dhowr ah ay xiriir rasmi ah kula sameeyeen Israel.

“Heshiiska nukliyeerka rayidka ah waxaa la ansixin doonaa, balse wuxuu gebi ahaanba ku xiran yahay in Sacuudi Carabiya ay ku biirto heshiisyada Abraham ee aadka loo ixtiraamo, guuleystayna,” ayuu Trump ku yiri qoraal uu Khamiistii soo dhigay bartiisa Truth Social.

Trump ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in barnaamijku noqon doono mid rayid ah oo keliya, isagoo sheegay in heshiiska uusan oggolaan doonin kobcinta walxo nukliyeer ah.

“Mareykanku kama soo horjeedo xarumaha nukliyeerka rayidka ah ee aan sameyn kobcinta uranium-ka,” ayuu yiri.

Hadalkiisa ayaa yimid maalin kadib markii wasiirka tamarta Mareykanka Chris Wright iyo dhiggiisa Sacuudiga, Amiir Cabdulcasiis bin Salmaan, ay Washington ku saxiixeen heshiis iskaashi nukliyeer oo loo yaqaan “123 Agreement”, iyo heshiis kale oo dhinaca ilaalinta iyo badbaadada ah.

Waaxda Tamarta Mareykanka ayaa heshiiska ku tilmaantay mid saldhig sharci u noqonaya iskaashi tobannaan sano socon kara, islamarkaana ku kacaya balaayiin dollar, iyadoo shirkadaha Mareykanka siinaya fursad ay uga qeyb qaataan dhismaha barnaamijka tamarta nukliyeerka Sacuudiga.

Aqalka Cad oo xaqiijiyay shuruudda

Afhayeenka Aqalka Cad Karoline Leavitt ayaa xaqiijisay in Trump uu muddo dheer madaxda Sacuudiga iyo dalalka kale ee Khaliijka kala hadlayay in heshiiska nukliyeerka lagu xiro xiriir ay Riyadh la yeelato Israel.

“Haddii Sacuudi Carabiya aysan ku biirin heshiisyada Abraham, heshiiska waa baaqanayaa,” ayay Leavitt u sheegtay wariyeyaasha.

Waxay sheegtay in Mareykanku sii wadi doono wadahadallada uu la leeyahay mas’uuliyiinta Sacuudiga, si loo dhammeystiro heshiiska, looguna qanciyo Riyadh inay ku biirto dalalka xiriirka la sameeyay Israel.

“Waxaan sii wadi doonnaa wadahadallada aan la leenahay saaxiibbadeena Sacuudiga, si heshiiska loo soo gabagabeeyo, waxaana rajeyneynaa inay dhowaan ku biiraan heshiisyada Abraham,” ayay tiri.

Leavitt ayaa sheegtay in aysan rumeysneyn in Trump uu la hadlay dhaxal-sugaha Sacuudiga Maxamed bin Salmaan tan iyo markii uu shuruuddan ku dhawaaqay, balse arrintan hore looga wada hadlay kulammo iyo wada-hadallo dhexmaray labada hoggaamiye.

Sacuudi Carabiya weli si rasmi ah ugama jawaabin shuruudda cusub ee Trump. Riyadh ayaa muddo dheer ku adkeysaneysay in aysan xiriir la sameyn doonin Israel, ilaa laga helo waddo cad oo lagu dhisayo dowlad madax-bannaan oo Falastiiniyiintu leeyihiin.

Jahwareerka kobcinta uranium-ka

Hadalka Trump ee ah in heshiisku uusan oggolaan doonin kobcinta uranium-ka ayaa abuuray su’aalo ku saabsan waxa rasmiga ah ee ku jira heshiiska labada dal.

Wararka laga helayo heshiiska ayaa sheegaya inuu Sacuudiga u oggolaan karo inuu mustaqbalka kobciyo uranium-ka, kaddib daraasad suuragalnimo oo soconaysa laba sano. Kobcinta uranium-ka iyo dib-u-warshadeynta shidaalka nukliyeerka ayaa loo adeegsan karaa tamar rayid ah, balse sidoo kale waxay noqon karaan waddo loo maro sameynta hub nukliyeer.

Uranium-ka loo isticmaalo shidaalka xarumaha nukliyeerka waxaa badanaa loo kobciyaa heer hoose, halka walxaha hubka nukliyeerka lagu sameeyo loo baahan yahay in lagu kobciyo heer ku dhow 90%.

Heshiiska Sacuudiga ayaa sidaas kaga duwan heshiiskii Mareykanku 2009-kii la galay Imaaraadka Carabta, kaas oo Abu Dhabi ay ku aqbashay inaysan gudaha dalka ku kobcin uranium-ka ama dib u warshadeyn shidaalka nukliyeerka.

Heshiiska cusub waxaa loo gudbin doonaa Congress-ka Mareykanka, oo haysta 90 maalmood oo shaqo si uu u eego ugana hortago haddii ay sharci-dejiyeyaashu diidmo xooggan ka muujiyaan.

Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Nukliyeerka ee IAEA ayaa dhankeeda sheegtay inay sugeyso codsi rasmi ah oo uga yimaada Washington iyo Riyadh, si loo dejiyo hababka kormeerka iyo xaqiijinta barnaamijka.

Israel oo soo dhoweysay go’aanka

Dowladda Israel ayaa soo dhoweysay go’aanka Trump ee ah in heshiiska nukliyeerka lagu xiro in Sacuudi Carabiya ay xiriir rasmi ah la sameyso Israel.

“Ku biirista Sacuudi Carabiya ee heshiisyada Abraham waxay noqon doontaa tallaabo taariikhi ah oo horay loogu qaaday nabadda Bariga Dhexe,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay xafiiska ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu.

Imaaraadka Carabta iyo Baxreyn ayaa sanadkii 2020 ku biiray heshiisyada Abraham, xilligii ugu horreeyay ee Trump uu madaxweynaha ahaa. Morocco ayaa sidoo kale xiriir rasmi ah la sameysay Israel, halka Sudan ay oggolaatay inay qaaddo tallaabooyin lagu caadiyeynayo xiriirka labada dhinac.

Si kastaba, dagaalka Gaza iyo mowqifka adag ee Sacuudiga ee ku saabsan dowlad Falastiini ah ayaa caqabad weyn ku ah dadaallada Trump ee uu doonayo inuu Riyadh ku daro heshiisyadaas.

Shuruudda cusub waxay heshiiska nukliyeerka ka dhigeysaa mid si toos ah ugu xiran mid ka mid ah arrimaha diblomaasiyadeed ee ugu murugsan Bariga Dhexe, iyadoo aan weli la ogeyn in Sacuudi Carabiya ay aqbali doonto xiriir ay la sameyso Israel, si ay u hesho tiknoolajiyadda nukliyeerka Mareykanka.

Garoowe (Caasimada Online) – Dowlad-goboleedka Puntland ayaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeeyay inay hub badan soo gelisay magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug.

Wasiir ku-xigeenka wasaaradda amniga Puntland, Cabdiraxmaan Yuusuf Dujaana ayaa sheegay in maamulka uu hayo caddeymo la xiriira hubka la geeyay Gaalkacyo, isagoo ku eedeeyay Dowladda Federaalka inay ka dambeyso qorshe lagu qalqal-gelinayo amniga Puntland.

Cabdiraxmaan Dujaana oo wareysi siiyay Radio Gaalkacyo ayaa sheegay in hubkaasi uu hadda yaallo qaybta Galmudug ee magaalada Gaalkacyo. Wuxuu xusay in hay’adaha amniga Puntland ay hayaan xog iyo caddeymo arrintaas ku saabsan, inkastoo uusan faah-faahin ka bixin nooca hubka, tiradiisa ama sida lagu helay xogtaasi.

Wasiir ku-xigeenka ayaa sheegay in Puntland aysan gacmaha ka laaban doonin xaaladda jirta, isla markaana ay qaadi doonto tallaabooyin amni oo ay isku difaaceyso, kuwaas oo looga gol leeyahay in looga hortago waxa uu ku tilmaamay qorshe ay waddo Dowladda Federaalka oo lagu wiiqayo amniga iyo xasilloonida Puntland.

“Magaalada Gaalkacyo waxaa la soo geliyay hub la rabo in lagu khalkhal geliyo ammaanka Puntland, annaguna waxaan qaadaynaa tallaabooyin amni,” ayuu yiri wasiir Dujaana, oo sheegay in hay’adaha ammaanka maamulka ay si dhow ula socdaan dhaq-dhaqaaqyada la xiriira arrintan.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa weli wax war ah ka soo saarin eedeymaha uu jeediyay wasiir ku-xigeenka amniga Puntland.

Hadalkan ayaa imanaya xilli uu cirka isku sii shareerayo khilaafka siyaasadeed iyo kan amni ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Puntland, isla markaana Puntland ay muddooyinkii dambe dowladda dhexe u jeedinaysay eedeymo la xiriira dhaq-dhaqaaqyo ciidan iyo faragelin dhinaca amniga ah.

Xiisadda ayaa sii xoogeysatay kadib markii deegaanka Laag ee hoostaga degmada Boosaaso ay ku dagaallameen ciidamo ka tirsan Puntland iyo ciidamo taabacsan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Si kastaba, eedeymaha cusub ee Puntland ayaa kusoo aadaya xilli ay jirto cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu isku beddelo iska hor imaadyo amni oo hor leh. Ilaa iyo hadda ma jiraan dadaallo muuqda oo lagu qaboojinayo xiisadda, iyadoo la sugayo jawaabta Dowladda Federaalka iyo sida ay uga falcelin doonto eedeymaha loo jeediyay.

Lusaka (Caasimada Online) – Dowladda Zambia ayaa gacanta ku dhigtay toddoba muwaadiniin Soomaaliyeed oo si qarsoodi ah loogu tahriibinayay gaari noociisu yahay Toyota Probox.

Tahriibayaashan ayaa lagu hoos qariyey jawaano bariis ah, waxaana la qabtay xilli gaarigii ay la socdeen uu ku sii jeeday xadka u dhexeeya Zambia iyo Zimbabwe.

Hay’adda dakhliga Zambia ayaa war ay soo saartay ku sheegtay in gaariga lagu qabtay howlgal kormeer oo ay ciidamada ammaanku ka sameeyeen deegaanka Kapiri Mposhi ee gobolka Bartamaha, ka hor intii uusan gaarin marinka xuduudda ee Chirundu, oo ah marin muhiim u ah isu socodka Zambia iyo Zimbabwe.

Afhayeenka hay’adda dakhliga Zambia, Oliver Nzala ayaa sheegay in toddobada tahriibe iyo darawalkii gaariga, oo u dhashay Zambia, lagu wareejiyey Waaxda Socdaalka, si loo aqoonsado loogana qaado tallaabooyinka waafaqsan shuruucda socdaalka iyo masaafurinta ee dalkaas.

Mas’uuliyiinta Zambia ayaa sheegay inay tuhunsan yihiin in Soomaalidaasi loo tahriibinayay Zimbabwe, ka hor inta aan loo sii gudbin Koonfur Afrika, oo ah dalka ay inta badan hiigsadaan tahriibayaasha ka imanaya Geeska Afrika iyagoo raadinaya fursado nololeed iyo kuwo dhaqaale.

Sawirro ay baahiyeen hay’adaha ammaanka ayaa muujinaya sida dadkaasi loogu qariyey gudaha gaariga, iyadoo dushooda lagu raray jawaano bariis ah si looga qariyo ciidamada ilaalada waddooyinka iyo kuwa xuduudaha.

Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in dhacdadan ay mar kale muujinayso xeeladaha ay adeegsadaan shabakadaha ka ganacsada tahriibinta dadka, kuwaas oo inta badan isticmaala gaadiidka ganacsiga si ay uga baxsadaan baaritaannada ay sameeyaan ciidamada ammaanka.

Ugu dambeyn, hay’adda dakhliga Zambia ayaa sheegtay inay sii xoojin doonto howl-gallada lagula dagaallamayo tahriibka dadka iyo jebinta shuruucda socdaalka.

Zambia ayaa sannadihii u dambeeyey noqotay marin muhiim ah oo ay maraan tahriibayaasha ka imanaya Geeska Afrika, iyadoo dalkaasi uu ka mid yahay waddooyinka ay adeegsadaan shabakadaha tahriibinta si dadka loogu gudbiyo dalalka ku yaalla koonfurta qaaradda Afrika.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha Soomaaliya, Mudane Cali Yuusuf Cali (Xoosh) oo qoraal soo saaray ayaa beeniyay warara sheegay inuu is casilayo, kadib markii si weyn loogu faafiyay baraha bulshada.

Wasiirka ayaa shaaca ka qaaday inay waxba kama jiraan yihiin wararka la faafiyay ee lagu sheegay inuu iska casilayo xilka Wasiirka Arrimaha Gudaha, wuxuuna tilmaamay inuu ku guda jiro gudashada waajibaadka loo igmaday.

“Wararka lagu faafiyey baraha bulshada ee sheegaya in aan masuuliyada aan qaranka u hayo iska casilayo waa been abuur, sal iyo raad toona ma leh. Waxaan ku gudo jiraa gudashada waajibaadkeyga qaran, kuwaasi oo aan ugu adeegayo shacabka Soomaaliyeed,” ayuu yiri Wasiirku.

Cali Xoosh ayaa tilmaamay in wararka been abuurka ah ay ka faafiyeen shaqsiyaad leh dano gaar ah oo isku ekeysiiyay Wariyeyaal, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale, wuxuu ka digay wararka been abuurka ah ee lagu jahwareerinayo bulshada Soomaaliyeed, si loo marin habaabiyo shacabka.

“Been abuurkaas waxaana sameeyey shaqsiyaad isu ekaysiinaya wariyayaal, oo ku shaqeysta wararka been abuurka iyo marin habaabinta bulshada. Waa yadaan danbe, xogaha khaldan (misinformation) iyo xogaha been abuurka ah (disinformation) waa khataraha waaweyn ee lagu jahwareeriyo bulshooyinka,” ayuu mar kale yiri Cali Xoosh.

Ugu dambeyn wuxuu ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed inay xogaha ay kala socdaan ilaha rasmiga ah ee hay’adaha Dowladda Federaalka, si looga hortago been abuurka.

“Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in markasta la yeesho dhaqanka ah hubinta xogta. Shacabkana waxaan ka codsanayaa in ay xogta rasmiga ah ka qaataan wararka kasoo baxa akoonadayda rasmiga ah iyo hay’adaha rasmiga ah ee Dowladda Federaalka,” ayuu Wasiirku kusoo gabagabeeyay qoraalkiisa.

Baydhaba (Caasimada Online) – Ugaas Xasan Cabdi Maxamed oo ah Afhayeenka Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Soomaaliya Cabdicasiis Lafta-gareen oo muuqaal soo duubay ayaa ka hadlay xaaladihii ugu dambeeyay, gaar ahaan ciidamadii shalay kasoo goostay dhankooda ee lagu soo dhaweeyay gudaha magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Ugaas Xasan oo hadda ku sugan bannaanka magaalada ayaa sheegay inuu qiyaano sameeyay Guddoomiyihii hore ee deegaanka Awdiinle Ibraahim Kalaay, isla markaana uu lasoo goostay saddex gaari, kana iibsaday maamulka cusub ee Koonfur Galbeed, sida uu hadalka u dhigay.

Afhayeenka ayaa sheegay in Kalaay uu ahaa sarkaal muddo dheer lasoo dhaweeyay Lafta-gareen, balse hadda loo ballan qaaday xil cusub, sidaasna uu ku qiyaameeyay saaxibadiisa.

“Askari kamid ah ciidamada Daraawiishta Koonfur Galbeed oo muddadii aan halganka ku jirnay intaba la shaqeynayay ciidamada oo la yiraahdo Kalaay ayaa sameeyay qiyaano qaran oo ah in hubkii Dowladda Koonfur Galbeed laba baabuur illaa saddex baabuur uu iibsado, una geeyo cadowgii Ummadda Soomaaliyeed kuwii shalay kusoo duulay shacabka,” ayuu yiri Ugaas Xasan.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in aysan niyad-jebin doonin arrintan, isaga diray hanjabaad culus, kuna dhaartay in dagaalka ay sii wadi doonaan, isla markaana ay xoreyn doonaan magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

“Waxaan u sheegeynaa shacbigeenna intii hore waan ka fiicanahay waan ka diyaarsanahay Wallaahi Baydhaba waan xoreyneynaa ciddii been moodeysow waan isku imaan doonaan,” ayuu mar kale yiri Afhayeenka Lafta-gareen.

Dhanka kale, wuxuu farriin u diray shacabka, isaga oo yiri  “Shacabka waxaan leenahay ha niyad-jebina taageeradiina waa innoo muhiim una diyaar garooba qabashada magaalada Baydhaba, maalmaa soo socda haddii Ilaahey idmo”.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo shalay dowadda Soomaaliya ay sheegtay in ay isa soo dhiibeen illaa 150 akari oo ay maleeshiyaad ku sheegtay, kuwaas oo kamid ahaa ciidamada daacadda u ah Lafta-gareen

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cusmaan Xaadoole oo ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa sheegay in caasimadda dalka ee Muqdisho ay sameysay isbeddel ballaaran oo dhinacyo kala duwan leh tan iyo markii uu xilka qabtay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo guddoomiyaha Gobolka Banaadir u magacaabay Xasan Maxamed Xuseen “Muungaab”.

Xildhibaan Xaadoole ayaa sheegay in magaalada Muqdisho ay horumar ka sameysay dhinacyada amniga, bilicda, ganacsiga iyo dhismayaasha, isaga oo arrintaas ku ammaanay dadaallada maamulka Gobolka Banaadir iyo siyaasadda fog ee Madaxweyne Xasan Sheekh ee ku wajahan amniga iyo horumarka dalka.

“In dalkani horumaray waxaa lagu garan karaa in maanta la joogo heer nadaafadda iyo qashinka sharci laga soo saaro, qofkii lagu arko isagoo ku xadgudbayna maxkamad la soo taago. Guddoomiyaha gobolka arrintaas waa ku mahadsan yahay. Anigu waxaan goob-joog u ahaa xilli qof qashin hor yaallay uu oran jiray, ‘Qashinkayga igama qaadi kartid haddii aadan lacag i siin.’ Xitaa nin ayaa arrintaas xabbad lagula dhuftay. Maantana waxaa la joogaa heer qofka qashinka daadiya maxkamad la soo taago,” ayuu yiri Xildhibaan Xaadoole.

Xildhibaanka ayaa sheegay in tallaabadaasi ay tahay guul u soo hoyatay bulshada Soomaaliyeed.

Waxa uu sheegay in horumarkaasi iyo fahamka ay bulshadu ka heshay muhiimadda nadaafadda aysan si iska timid ku imaan, balse ay yihiin natiijada dadaal iyo wacyigelin muddo socday. Waxa uu bulshada Gobolka Banaadir ugu baaqay inay dowladda ku garab istaagaan dadaallada horumarineed.

“Dalku wuxuu gacanta u galay madaxweyne leh qorshe fog oo garanaya halka uu u socdo. Bulshadana waxaa looga baahan yahay inay garab siiso. Waxaa la gaari doonaa in dhallinyarada la marin-habaabiyay ee Al-Shabaab ku jira ay kasoo baxaan, dadkoodana dib ugu soo biiraan, isla markaana ay fahmaan halka dalku u socdo,” ayuu yiri.

Xildhibaan Xaadoole ayaa intaas ku daray in mustaqbalka dhow ay bulshooyinka Afrikaanka ahi Soomaaliya u soo shaqo doonan doonaan, maadaama uu muuqdo mustaqbal wanaagsan iyo horumar la taaban karo.

Waxa uu tusaale u soo qaatay dadaallada socda ee lagu doonayo in lagu soo saaro kheyraadka dabiiciga ah ee dalka, gaar ahaan shidaalka.

Xildhibaan Cusmaan Xaadoole waa siyaasi cod dheer oo inta badan ka hadla arrimaha amniga iyo maamul-u-sameynta deegaannada Banaadir iyo Shabeellaha Dhexe. Waxaa lagu yaqaannaa hadallo adag iyo taageero xooggan oo uu u muujiyo siyaasadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Waxa uu sidoo kale door muuqda ka qaatay abaabulka iyo hoggaaminta ciidamada deegaanka ee Macawisleyda Gobolka Shabeellaha Dhexe, kuwaas oo dagaallo kula jira kooxda Al-Shabaab si looga saaro deegaannada gobolkaas.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya oo maanta shirkoodii caadiga ahaa ku yeehay magaalada Muqdisho ayaa cod aqlabiyad leh ku ansixiyay dhismaha golaha sare ee adeegga Garsoorka dalka, kadib soo jeedn ka timid Wasaaradda Cadaaladda.

Warsaxaafadeed kasoo baxay shirka Golaha Wasiirrada ayaa lagu sheegay in iyagoo ka duulaya soo jeedinta Wasaaradda Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka ay si aqlabiyad ah ku ansixiyeen xubnaha magacaabista ku imaanaya ee Golaha Sare ee Garsoorka, sida uu dhigayo Qodobka 145aad ee Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya 2026.

Shirka oo uu guddoomiyanayay Ra’iisul Wasaare Ku Xigeenka Dalka, Mudane Saalax Jaamac ayaa lagu meel-mariyay xubnaha soo socda oo kala ah laba (2) Qareen Sare iyo laba (2) Xeeldheere Sharci oo uu xilkooduna noqonayo shan (5) sano, ka dib marka ay dhammeystiranto habraaca ansixintooda:

1. Maxamed-deeq Macalllin Aadan
2. Maryan Sheekh Cismaan
3. Cabdirisaaq Maxamed Ismaaciil
4. Cabdiqaadir Cali Macallin

Sidoo kale bayaanka lagu sheegay in xubnahan ay yihiin kuwa keliya ee magacaabis ku imaanaya, halka xubnaha kale ee Golaha Sare ee Garsoorka ay ku imaanayaan xilkooda (Hadba Mas’uulka xilkaas haya uu ka mid noqonayo golahan), waxayna xilalkan kala yihiin:

1. Guddoomiyaha Maxkamadda Sare
2. Guddoomiyaha Maxkamadda Dastuurka
3. Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka
4. Guddoomiyeyaasha Maxkamadaha Kore ee Dowlad goboleedyada iyo Maamulka Caasimadda Jamhuuriyadda
5. Guddoomiyaha Guddiga Madaxabannaan ee Xuquuqda Aadanaha.

Dhanka kale, Golaha Wasiirrada ayaa maanta xilkii ka qaaday guddoomiyihii Golaha Tacliinta Sare, waxayna xilkaas u magacaabeen Mudane Maxamuud Axmed Jimcaale.

Ugu dambayn Golaha Wasiirrada XFS,ayaa meel-mariyey Hindise-sharciyeedka Dhaqanka iyo Farxashanka iyo Heshiis u dhexeeya Dowladaha Soomaaliya iyo Cummaan kaasi oo diirrada saaraya iskaashiga Gaadiidka Cirka.

Axdiga Dhallinyarada Afrika kaasi oo awoodda saaraya in dhallinyarada laga qaybgaliyo go’aannada siyaasadda iyo doorka dowladaha ee horumarinta dhallinyarada Afrika.

Baydhaba (Caasimda Online) – Madaxweynaha Koonfur Galbeed Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa maanta guddoomiyey shirkii ugu horreeyey ee Golaha Wasiirrada cusub ee maamulkaas, kaas oo maanta lagu qabtay xarunta Madaxtooyada ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Kulanka oo ay si buuxda uga soo qayb-galeen xubnaha golaha ayaa diiradda lagu saaray dardargelinta adeegyada mudnaanta u leh bulshada iyo sidii loo xaqiijin lahaa in hay’adaha dowladdu si hufan oo wadajir ah ugu adeegaan shacabka.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa Golaha Wasiirrada ku adkeeyey inay mudnaanta koowaad siiyaan adeegyada aasaasiga ah ee bulshada, xoojinta isla xisaabtanka, Qabsoomida Dib uheshiisin dhab ah, hufnaanta maamulka, iyo dardargelinta hirgelinta barnaamijyada horumarineed ee Koonfur Galbeed.

Sidoo kale, intii uu shirku socday ayaa golaha wasiirradu soo bandhigeen qorshayaasha bilowga ah ee wasaaradahooda, iyagoo ballanqaaday inay si dhow isaga kaashan doonaan fulinta siyaasadaha iyo himilooyinka Dowladda si loo gaaro adeeg hufan oo waxtar u leh shacabka Koonfur Galbeed.

Waxaa kale oo shirka lagu falanqeeyey muhiimadda ay leedahay isku-dubaridka howlaha wasaaradaha, kor u qaadista tayada adeegyada dowladda, iyo dardargelinta mashaariicda horumarineed ee saameynta togan ku leh nolosha bulshada,

Hanti dhowrka guud Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ayaa sidoo  kale shirka looga dhagaystay warbixin guud oo ku aadan hantida Dowladda.

Ugu dambeyn Madaxweyne Sheekh Aadan Madoobe ayaa Golaha Wasiirrada ugu baaqay inay si mideysan, daacadnimo iyo masuuliyad leh ugu adeegaan shacabka, si loo xaqiijiyo horumar waara, amni, iyo dowladnimo tayo leh oo ka hanaqaadda guud ahaan deegaannada Dowladda Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta faah-faahin dheeraad ah ka bixisay duqeyn ay si wadajir ah u fuliyeen Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo Saaxiibada Caalamiga ah, taas oo ka dhacday qaybo kamid ah gobolka Hiiraan ee bartamaha Soomaaliya.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa waxaa lagu sheegay in duqeynta oo dhacday 21-kii bishan laga fuliyay aagga deegaanka Suullaay, oo qiyaastii 17 kiiloomitir dhanka koonfureed kaga beegan deegaanka Teedaan ee Gobolka Hiiraan.

Wasaaradda ayaa shaaca ka qaaday in weerarkan dhanka cirka ah lagu bartilmaameedsaday maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta oo ku dhuumaaleysanayay halkaasi, iyada oo lagu dilay 18 xubnood, sidoo kalena lagu dhaawacay 21 kale.

Sidoo kale waxaa la burburiyay gaari Cabdi Bile ah oo ay adeegsanayeen maleeshiyaadka la duqeeyay iyo dhufeyso ay ka qoteen deegaanka Suullaay.

“Howlgalka ayaa lagu dilay 18 dhagarqabe oo ka tirsanaa Khawaarijta Al-Shabaab, halka 21 kale lagu gaarsiiyay dhaawacyo culus. Sidoo kale, waxaa la burburiyay hal gaari oo dagaal oo ay kooxda adeegsanaysay, iyo fariisimo iyo dhufeysyo ay ka sameysteen deegaanka,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Dhinaca kale, Wasaaradda ayaa bogaadisay xirfadda, geesinimada iyo howlkarnimada Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, waxay dhanka kale u mahadcelisay Saaxiibada Caalamka iskaashiga iyo taageerada ay ka geysanayaan ciribtirka maleeshiyaadka Al-Shabaab iyo xaqiijinta amniga dalka.

Waxaa kale oo lasii raaciyay warsaxaafadeedka “Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed waxay xaqiijinayaan inay sii dardargelin doonaan howlgallada lagu beegsanayo fariisimaha iyo awoodda maleeshiyaadka Al-Shabaab, iyadoo mudnaan gaar ah la siinayo badqabka shacabka iyo ilaalinta xasilloonida dalka”.

Maalmihii u dambeeyay deegaannada HirShabelle waxaa ka socday howlgallo culus oo ka dhan ah Al-Shabaab, iyada oo meelo kala duwan oo kamid ah gobolada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe lagu beegsaday kooxaha Khawaarijta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen “Muungaab”, ayaa mar kale ku celiyay in caasimadda Muqdisho aan laga aqbali doonin in lagu sii hayo xoolaha dab-joogta ah, gaar ahaan geela iyo lo’da, kuwaas oo dhibaato ku haya bulshada ku dhaqan magaalada.

Muungaab ayaa sheegay in maamulkiisu eegayo maslaxadda afarta milyan ee qof ee ku nool Muqdisho, wuxuuna tilmaamay inaan la aqbali karin in geel lagu dhex daayo caasimadda, iyadoo la tixgelinayo bilicda iyo nadaafadda magaalada.

“Geel ku aala-miiteynaya Maka Al-Mukarama, Jidka Wadnaha iyo Warshadaha ma soconeyso. Haddii ay dadku soo daayaanna, annaguna meel aan ognahay ayaan kula aala-miiteyneynaa,” ayuu yiri Guddoomiye Muungaab.

Wuxuu xoolaleyda ku dhaqan Muqdisho ugu baaqay inay xoolahooda ku dhaqdaan bannaanka magaalada, isla markaana wax-soo-saarkooda iyo manaafacaadkooda ganacsi ahaan u keenaan Muqdisho.

Guddoomiye Muungaab ayaa sidoo kale ku baaqay in si wadajir ah looga shaqeeyo sugidda amniga iyo ilaalinta bilicda magaalada.

Wuxuu ku goodiyay in gacan bir ah lagu qaban doono cid kasta oo majaxaabineysa amniga magaalada, isla markaana meel looga soo wada jeesan doono dadka lagu tuhmo inay carqaladeynayaan xasilloonida caasimadda.

Muungaab ayaa sheegay in muddadii u dambeysay Gobolka Banaadir laga sameeyay horumar ballaaran oo dhinacyada ganacsiga, dhismaha, waxbarashada iyo dowladnimada ah.

Maamulka Gobolka Banaadir ayaa dhowr jeer soo saaray xeerar iyo digniino ku saabsan mamnuucidda xoolaha lagu sii daayo jidadka waaweyn ee magaalada.

Digniinahaas kadib, maamulka ayaa muddooyinkii u dambeeyay waday olole lagu qabanayo xoolaha lagu dhex daayo caasimadda, gaar ahaan lo’da ay xoolaleydu ku sii daayaan magaalada.

Maamulka Gobolka Banaadir ayaa qabqabtay lo’ lagu dhex daayay suuqyada, bartamaha magaalada iyo waddooyinka waaweyn, kuwaas oo dhibaato ku hayay bulshada iyo ganacsatada.

Geela iyo lo’da lagu sii daayo waddooyinka ayaa sababa saxmad iyo shilal halis ah, kuwaas oo keeni kara dhaawacyo, khasaare naf iyo maalba leh.

Sanadihii u dambeeyay waxaa magaalada Muqdisho ku soo badanayay xoolaleyda, gaar ahaan geeleyda, kuwaas oo geela ku dhaqda xaafadaha kala duwan, habeenkiina ku sii daaya gudaha xaafadaha. Arrintan ayaa sababtay in geelu daaqo geedaha iyo dhirta lagu beeray magaalada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Iyada oo la filayo in 1-da August 2026 uu furmo Kalfadhiga 8-aad ee baarlamaanka 11-aad ayaa waxaa maanta kulan yeeshay Guddiga Joogtada ah, kaas oo ay shir guddoomisay  Guddoomiyaha KMG ah ahna Guddoomiye ku-xigeenka koowaad Golaha Shacabka Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar oo uu wehliyo Guddoomiye kuxigeenka labaad ee Golaha Shacabka Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow.

Kulanka banbaxa ee Guddiga Joogtada ah ayaa waxaa sidoo kale ka qeyb galay Habdhowraha Golaha Shacabka Xildhibaan Maxamed Cabdullaahi Xasan (Nuux), iyada oo looga hadlay u diyaar garowga Kalfadhigga Baarlamaanka.

Inta uu socdo shirkan oo maalmo qaadan doono ayaa waxaa looga doodi doonaa qorshaha shaqo ee Kalfadhiga 8-aad, jadwalka kulamada Golaha, mudnaanta sharciyada horyaalla, iyo arrimo kale oo muhiim u ah horumarinta howlaha Golaha Shacabka Soomaaliya.

Xoghayaha Guud ee Golaha Shacabka Cabdiraxmaan Maxamed Cabdulle (Jaabiri) ayaa ugu horreyn xubnaha Guddiga Joogtada ah si faahfaahsan ugu sharraxay habraaca uu shirka u socon doono, iyo sidoo kale qodobada muhiimka ah looga doodi doono.

Dhankiisa Guddoomiye ku xigeenka labaad ee Golaha Shacabka Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow ayaa xubnaha Guddiga Joogtada uga mahadceliyey ka soo qeyb galkooda shirka, isagoo xusay in shirkan uu laf-dhabar u yahay diyaarinta iyo dardargelinta howlaha horyaalla Golaha Shacabka Kalfadhiga 8-aad, isla markaana uu door muhiim ah ka qaadan doono tayeynta hannaanka shaqo ee Golaha.

Sidoo kale, Guddoomiyaha KMG ah, ahna Guddoomiye kuxigeenka koowaad ee Golaha Shacabka, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar oo si rasmi ah u furtay shirka ayaa sheegtay in shirkan uu muhiimad gaar ah u leeyahay isku dubbaridka shaqooyinka Golaha iyo dejinta qorshe cad oo lagu wajahayo ajendayaasha mudnaanta u leh shacabka Soomaaliyeed.

Waxaa kale oo ay ku boorrisay xubnaha Guddiga Joogtada ah inay si hufan, masuuliyad leh, isla markaana wadashaqeyn ku dheehan tahay uga doodaan qodobada horyaalla, si loo gaaro go’aanno waxtar u leh Golaha iyo guud ahaan dalka.

Sacdiya Yaasiin ayaa sidoo kale carrabka ku adkeysay in Golaha Shacabku uu sii wadi doono gudashada waajibaadkiisa dastuuriga ah, gaar ahaan dhinacyada sharci-dejinta, korjoogteynta iyo matalaadda shacabka Soomaaliyeed.

Furitaanka kalfadhigan ayaa kusoo beegmaya xilli baarlamaanku horyaallo ajendayaal culus oo saameyn ku leh jihada siyaasadda dalka, kuwaas oo la filayo in si weyn looga doodo toddobaadyada ugu horreeya ee kalfadhiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa faah-faahin ka bixisay tirada ciidamada maanta kasoo goostay Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Lafta-gareen oo maalmahan dhaq-dhaqaaqyo ka waday duleedka magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Wasaaradda Gaashaandhigga oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa shaacisay inay isa soo dhiibeen illaa 150 akari oo ay maleeshiyaad ku sheegtay, kuwaas oo lagu soo dhaweeyay caasimada KMG ah ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Sida ay sheegtay Wasaaradda, ciidamadan oo watay hub iyo gaadiid dagaal ayaa agabkooda ku wareejiyay Ciidamada Xoogga Dalka ee ku sugan magaalada Baydhaba.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro) oo u wehliyo ku xigeenkiisa Mudane Maxamed Cali Aw Cabdi ayaa maanta si wadajir ah u guddoomiyay shirka Golaha Wasiirrada maamulkaas oo looga hadlay 4 qodob oo xasaasi ah.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland ayaa lagu faah-faahiyay waxyaabaha kasoo baxay shirka oo looga hadlay arrimaha Somaliland.

Waxa kamid ah qodobada laga dooday;-

𝟏. 𝐃𝐨𝐨𝐝𝐝𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐀𝐧𝐬𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐞𝐞𝐫𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐱𝐣𝐚𝐫𝐫𝐚𝐝𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚:

Golaha Wasiirrada Jamhuuriyadda Somaliland ayaa dood qoto dheer ka yeeshay Muhiimadda Istaraatiijiga ah ee Xeerka Maxjarrada Dalka, iyaga oo adkeeyey doorka uu ku leeyahay ilaalinta Caafimaadka iyo Fayo-qabka Xoolaha, tayaynta nidaamka dhoofka xoolaha, u hoggaansanaanta Halbeegyada Caafimaadka ee Caalamiga ah, iyo xoojinta sumcadda xoolaha Somaliland ee suuqyada caalamka.

Goluhu waxa uu xusay in Xeerkani uu laf-dhabar u yahay kobcinta dhaqaalaha Qaranka iyo joogtaynta kalsoonida ay suuqyada caalamku ay ku qabaan xoolaha Somaliland.

Dood dheer kaddib, Golaha Wasiirradu waxa ay cod gacan-taag ah ku ansixiyeen Xeerka Maxjarrada Dalka, iyada oo aanay jirin cid diidday ama ka aamustay.

𝟐. 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐀𝐦𝐧𝐢𝐠𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚:

Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka JSL, Mudane Cabdalle Maxamed Carab ayaa Golaha Wasiirrada warbixin ka siiyey xaaladda guud ee amniga dalka, isaga oo sheegay in amniga dalku uu yahay mid sugan, isla markaana aanay jirin wax qalalaase ama xasillooni darro ah oo ka jirta gobollada dalka. Waxa uu xusay in Hay’adaha Amnigu sii wadaan dedaallada lagu ilaalinayo nabadda iyo xasilloonida Qaranka JSL.

𝟑. 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐅𝐮𝐫𝐢𝐭𝐚𝐚𝐧𝐤𝐚 𝐒𝐮𝐦𝐦𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐀𝐪𝐨𝐨𝐧𝐬𝐢𝐠𝐚 𝐆𝐚𝐚𝐝𝐢𝐢𝐝𝐤𝐚 𝐃𝐚𝐰𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐐𝐨𝐫𝐬𝐡𝐚𝐡𝐞𝐞𝐝𝐚:

Wasiirka Wasaaradda Gaadiidka iyo Horumarinta Jidadka JSL, Mudane Cismaan Ibraahim Nuur (Afgaab) ayaa Golaha Wasiirrada warbixin ka siiyey habraacyada cusub ee ay Wasaarradiisu dejisay ee lagu nidaaminayo adeegsiga Summadda Aqoonsiga Gaadiidka Dawladda (GT), isaga oo xusay in aan la oggolayn in Gaadiidka laga furo Summadda Aqoonsiga (plate number) uu baabuur kasta gaarka u leeyahay, laguna xidho Sumadda ay leeyihiin Gaadiidka Shicibku (private plate number).

Wasiirku waxa uu Golaha u sheegay in Habraacyadan ujeeddadoodu tahay in la xoojiyo amniga iyo bedqabka Gaadiidka Dawladda, korna loo qaado hufnaanta adeegsiga Gaadiidka Dawladda, si loo xaqiijiyo in Gaadiidka Dawladda si masuuliyad leh loogu adeegsado gudashada waajibaadka Qaranka, maadaama uu yahay hanti Qaran oo u baahan ilaalin iyo maamul sugan.

𝟒. 𝐆𝐚𝐛𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐝𝐚 𝐅𝐚𝐝𝐡𝐢𝐠𝐚 𝟔𝟗-𝐚𝐚𝐝 𝐞𝐞 𝐒𝐡𝐢𝐫𝐤𝐚 𝐆𝐨𝐥𝐚𝐡𝐚 𝐖𝐚𝐬𝐢𝐢𝐫𝐫𝐚𝐝𝐚:

Gabagabadii fadhiga 69-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland waxa uu adkeeyey in nabadda, wadajirka iyo midnimada Qaranku ay yihiin mudnaanta koowaad ee Xukuumadda.

Madaxweynuhu waxa uu xusay in Gobolka Sool uu yahay gobol ka mid ah Jamhuuriyadda Somaliland, bulshada reer Soolna ay yihiin walaalo reer Somaliland ah, isaga oo ku baaqay in lagu soo dhaweeyo gacmo furan, tabasho kasta oo jirtana lagu xalliyo wada hadal, is-afgarad, walaaltinimo iyo isku duubni Qaran.

Baydhaba (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Baay ayaa sheegaya in qaar kamid ah ciidamada daacadda u ah Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Lafta-gareen ay maanta soo goosteen, isla markaana ay isku soo dhiibeen ciidamada dowladda ee ku sugan Baydhaba.

Ciidamadan oo wata gaadiidka dagaalka ayaa lagu soo dhaweeyay magaalada, waxaana hoggaaminayo sarkaal kamid ah saaxiibadii Lafta-gareen.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in ragga soo goostay uu ku jiro gudoomiyihii hore ee deegaanka Awdiinle  Ibraahim Kalaay, kaas oo kamid ahaa mas’uuliyiinta muddooyinkan ku sugnaa duleedka Baydhaba oo fadhi u ah ciidanka Lafta-gareen.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo ciidamada oo si weyn loogu soo dhaweeynayo bartamaha magaalada, waxaana u mahad-celiyeen saraakiisha ciidamada dowladda iyo kuwa Koonfur Galbeed.

Arrintan ayaa loo arkaa mid saameyn ku yeelan karta dhaq-dhaqaaqa ay weli kooxda Lafta-gareen ka wado deegaannada Koonfur Galbeed, gaar ahaan aagga magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay, halkaas oo ay saldhigyo ku leeyihiin.

Ciidamadan ayaa marar kala duwan soo weeraray magaalada, waxaase ka hortegay ciidamada ammaanka oo ku guuleystay inay si nabad u dhacdo doorashada, kadibna loo dhiso dhammaan hay’adaha kale ee maamulka.

Koonfur Galbeed ayaa muddooyinkan wajaheysay xaalado amni oo ka dhashay kadib tallaabadii dowladda dhexe ee meesha looga saaray maamulkii hore.