Muqdisho (Caasimada Online) – Dab xooggan ayaa maanta ka kacay Suuqa Bakaaraha ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan agagaarka Isgoyska Cabdalla Shideeye, kaas oo geystay khasaare hantiyeed oo baaxad leh, sida ay sheegeen goobjoogayaal ku sugnaa goobta.

Dabka ayaa la sheegay inuu ka billowday gudaha suuqa, isagoo si xowli ah ugu fiday dhowr goobood oo ganacsi, waxaana ku basbeelay hanti kala duwan oo ay lahaayeen ganacsato halkaas ku ganacsanayay.

Qiiq madow iyo holac xooggan ayaa cirka isku shareeray, iyadoo dadweyne iyo ganacsato badan ay isku dayeen inay badbaadiyaan qayb ka mid ah hantidooda, hase yeeshee xawaaraha uu dabku ku fiday ayaa adkeeyay dadaalladaasi.

Ciidamada dab-damiska gobolka Banaadir ayaa si degdeg ah u gaaray goobta, iyagoo bilaabay howl-gallo lagu daminayo dabka laguna xakameynayo inuu ku fido qeybaha kale ee Suuqa Bakaaraha, oo ah xarunta ugu weyn ee ganacsiga caasimadda.

Ciidamada ammaanka ayaa sidoo kale xiray qaar ka mid ah waddooyinka ku dhow goobta dabku ka kacay, si ay ugu sahlaan gaadiidka dab-damiska inay gutaan waajibaadkooda, isla markaana loo ilaaliyo badqabka shacabka.

Mid ka mid ah ganacsatada hantidooda ku waayay dabka ayaa sheegay in dabku baabi’iyay dhammaan wixii uu ku tiirsanaa, isagoo sheegay in goobtiisa ganacsi ay ahayd ilihii uu ka maareyn jiray nolosha qoyskiisa.

“Hanti way gubatay, goobteyda ganacsiga qoys badan ayaan ka korinayay, wax ii haray ma jiro,” ayuu yiri mid ka mid ah ganacsatada uu dabku saameeyay.

Ilaa iyo hadda ma jiro war rasmi ah oo kasoo baxay maamulka gobolka Banaadir ama hay’adaha kale ee dowladda oo ku saabsan sababta dhalisay dabka, sidoo kale lama shaacin qiime rasmi ah oo ku saabsan khasaaraha guud ee ka dhashay.

Suuqa Bakaaraha ayaa ah xarunta ugu weyn ee ganacsiga Soomaaliya, waxaana marar badan oo hore ka dhacay dabab sababay khasaare hantiyeed oo baaxad leh. Inta badan dababka noocan oo kale ah ayaa loo aaneynayaa cilado koronto ama sababo kale oo aan weli si rasmi ah loo xaqiijin.

Sanca (Caasimada Online) – Kooxda Xuutiyiinta Yemen ee taageerada ka hesha Iran ayaa Isniintii ku dhawaaqday inay xannibaad badeed kusoo rogtay Sacuudi Carabiya, tallaabo sii ballaarin karta dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iran, isla markaana halis cusub gelinaysa maraakiibta ganacsiga iyo sahayda shidaalka caalamka.

Afhayeenka ciidamada Xuutiyiinta ayaa sheegay in xannibaadda ay si degdeg ah u dhaqan-gashay, isaga oo ku tilmaamay jawaab laga bixinayo waxa kooxdu ugu yeertay go’doominta iyo weerarrada Sacuudigu ku hayo Yemen.

“Waxaan ku dhawaaqeynaa xannibaad badeed oo ka dhan ah cadowga Sacuudiga, annaga oo ku dhaqmeyna mabda’a ah il ka il,” ayaa lagu yiri bayaanka Xuutiyiinta.

Dowladda Sacuudi Carabiya ayaan si degdeg ah uga jawaabin ku dhawaaqista kooxda.

Tallaabadan ayaa furaysa jiho cusub oo dagaal xilli Mareykanka iyo Iran ay maalintii sagaalaad isku weydaarsanayaan weerarro culus, kuwaas oo ku fiday dalal dhowr ah oo ku yaalla Bariga Dhexe.

Iran ayaa maalmihii la soo dhaafay Xuutiyiinta ku cadaadineysay inay xiraan marin-biyoodka Bab al-Mandab haddii Mareykanku sii wado weerarrada uu ku hayo kaabeyaasha tamarta iyo korontada Iran, sida ay ilo xog-ogaal ah u sheegeen Reuters.

Bab al-Mandab waa marin istaraatiiji ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, waxaana mara qayb muhiim ah oo ka mid ah shidaalka iyo badeecadaha u kala goosha Aasiya, Bariga Dhexe iyo Yurub.

Haddii marinka si buuxda loo xiro, waxaa hakad geli kara shidaal u dhigma ku dhowaad toddoba boqolkiiba sahayda caalamka, iyadoo inta badan dhoofinta shidaalka Sacuudiga ee dhinaca Badda Cas ay ku adkaan karto inay gaarto suuqyada caalamka.

Dagaalka ka socda Gacanka ayaa durba hoos u dhigay qulqulka shidaalka caalamka qiyaastii 10 boqolkiiba, taas oo sare u qaadday qiimaha tamarta, gaadiidka iyo badeecadaha kale. Qiimaha shidaalka ayaa markii hore kor u kacay kadib ku dhawaaqista Xuutiyiinta, balse dib ayuu hoos ugu soo laabtay markii suuqyadu rajo ka muujiyeen dadaallada diblomaasiyadeed.

Dadaallo lagu raadinayo xabbad-joojin

Xiisaddan cusub ayaa soo baxday xilli Iran iyo Mareykanka ay muujiyeen inay weli diyaar u yihiin in dib loogu laabto wada-hadallada, inkasta oo labada dhinac ay sii wadaan weerarrada militari.

Sarkaal sare oo Iranian ah ayaa Reuters u sheegay in Tehran ay dhex-dhexaadiyeyaal ka heshay qorshe lagu soo jeedinayo xabbad-joojin soconaysa 10 maalmood.

Qorshaha ayaa la doonayaa inuu dib u soo nooleeyo heshiis ku-meel-gaar ah oo la gaaray bishii hore, kaas oo la filayay inuu gogol-xaar u noqdo heshiis joogto ah oo lagu soo afjarayo dagaalka bilowday 28-kii Febraayo, markii Mareykanka iyo Israel ay weerarro ku qaadeen Iran.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran ayaa xaqiijisay in fikrado iyo soo-jeedimo ay dhawaan kasoo gaareen dhex-dhexaadiyeyaal, balse ma aysan shaacin faahfaahinta qorshaha.

Laba sarkaal oo ka tirsan dowladda Pakistan ayaa sidoo kale sheegay in wasiirka arrimaha gudaha Iran, Eskandar Momeni, uu Islamabad ka codsaday inay dib u bilowdo doorkeedii dhexdhexaadinta Mareykanka iyo Iran.

Momeni ayaa booqashadiisii labaad ku tegay Pakistan muddo ka yar toddobaad, taas oo muujineysa in Tehran ay raadineyso waddo diblomaasiyadeed oo lagu joojiyo dagaalka sii fidaya.

Dadaallada diblomaasiyadeed ayaa socda iyadoo Mareykanku habeenkii sagaalaad oo xiriir ah weerarro ka fuliyay gudaha Iran.

Taliska Dhexe ee ciidamada Mareykanka, CENTCOM, ayaa sheegay in weerarrada loogu talagalay in lagu wiiqo awoodda Iran ay ugu hanjabeyso maraakiibta ganacsiga ee isticmaalaya marin-biyoodka Hormuz.

Qaraxyo ayaa laga maqlay magaalooyinka Tabriz, Chabahar, Konarak, Bandar Mahshahr iyo Bandar Imam Khomeini. Wakaaladda wararka Iran ee IRNA ayaa sheegtay in hal qof lagu dilay, dhowr kalena lagu dhaawacay meel koonfur-galbeed kaga beegan Tabriz.

Ciidamada Ilaalada Kacaanka Iran ayaa dhinacooda sheegay inay gantaallo ballistic ah ku weerareen diyaarado Mareykan ah oo ku sugnaa garoonka Aqaba ee Jordan, iyo saldhigyo militari oo ku yaalla Kuwait iyo Syria.

Digniino dhanka cirka ah ayaa Isniintii laga maqlay Bahrain, halka ciidamada Kuwait ay sheegeen inay soo rideen diyaarado aan duuliye lahayn oo Iran laga leeyahay.

Dowladda Kuwait ayaa sidoo kale sheegtay in xarun biyaha badda lagu macaaneeyo la weeraray maalintii labaad oo xiriir ah, taas oo sababtay dab.

Xarumaha biyaha lagu macaaneeyo ayaa ah isha ugu weyn ee biyaha la cabo ee dalal badan oo Khaliijka ah, waxaana ku tiirsan tobannaan milyan oo qof oo ku nool mid ka mid ah gobollada ugu qalalan dunida.

Iran ayaa horay uga digtay inay bartilmaameedsan doonto xarumaha noocaas ah ee dalalka Khaliijka, haddii Mareykanku weeraro kaabeyaasha biyaha iyo tamarta Iran.

Maraakiib ku qaraxday Marinka Hormuz

Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sidoo kale sheegay in laba markab oo shidaal ay qarxeen kadib markii ay isku dayeen inay maraan waddo ay ku tilmaameen mid aan ammaan ahayn oo ku taalla marin-biyoodka Hormuz.

Ma aysan bixin magacyada maraakiibta, tirada shaqaalaha saarnaa ama khasaaraha ka dhashay dhacdada, mana jirto cid madax-bannaan oo si degdeg ah u xaqiijisay sheegashada Iran.

Hay’adda UK Maritime Trade Operations ayaa dhinaceeda sheegtay in markab marayay meel ka baxsan xeebaha Cumaan lagu dhuftay walax aan la aqoonsan. Markabka ayaa istaagay, balse shaqaalihii saarnaa dhammaantood way badbaadeen.

Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka Marco Rubio ayaa sheegay in Washington ay sii wadi doonto weerarrada ka dhanka ah Iran inta ay Tehran faragelin ku hayso isu socodka maraakiibta ganacsiga.

Rubio ayaa dhinaca kale sheegay in Mareykanku weli u furan yahay xal diblomaasiyadeed, halka afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran Esmaeil Baghaei uu sheegay in albaabka wada-hadalladu uusan si buuxda u xirmin.

Dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iran ayaa dilay kumannaan qof, kuwaas oo intooda badan ku dhintay Iran iyo Lubnaan, iyadoo ku lug lahaanshaha Xuutiyiinta ay hadda sare u qaadayso khatarta ah in colaadda ay si buuxda ugu faafto Badda Cas iyo dalalka Khaliijka.

Boosaaso (Caasimada Online) – Dagaal culus oo galabnimadii maanta ilaa fiidkii caawa deegaanka Laag ee gobolka Bari ku dhexmaray ciidamada Daraawiishta Puntland iyo ciidanka sida gaarka ah u tababaran ee PSF, ee taabacsan dowladda federaalka, ayaa istaagay, waxaana hadda degan xaaladda goobihii lagu dagaallamay.

Wararka laga helayo deegaanka Laag, oo ku yaalla koonfurta magaalada Boosaaso, ayaa sheegaya in labada dhinac ay joojiyeen rasaastii ay is-weydaarsanayeen, inkasta oo ciidamo ka kala tirsan labada dhinac ay weli ku sugan yihiin deegaannada ku dhow goobihii lagu dagaallamay.

Iska hor-imaadka ayaa billowday kadib markii ciidamada PSF oo ka baxay magaalada Boosaaso, kuna sii jeeday dhinaca degmada Xaafuun, lagu hakiyay buundo ku dhow deegaanka Laag.

Ciidamada Daraawiishta Puntland ayaa la sheegay inay PSF ka dalbadeen inay dib ugu laabtaan Boosaaso, isla markaana aysan sii wadan karin safarkooda iyaga oo aan fasax ka haysan taliska ciidamada Puntland.

Arrintaas ayaa dhalisay ismari-waa iyo hadallo kulul oo dhexmaray saraakiisha labada ciidan, kahor inta aysan xaaladdu isu beddelin iska hor-imaad hubeysan.

Rasaasta ay labada dhinac is-weydaarsadeen ayaa hakad gelisay isu socodkii gaadiidka ee waddada xiriirisa Boosaaso iyo deegaannada dhaca xeebaha gobolka Bari, waxaana dadka deegaanka soo wajahay cabsi iyo walaac xooggan.

Ilo deegaanka ku sugan ayaa sheegay in dagaalku uu socday si goos-goos ah laga soo billaabo galabnimadii ilaa fiidkii, iyadoo labada ciidan ay isku hor fadhiyeen goobo aan sidaas isugu fogeyn.

Ilaa hadda ma jiro war rasmi ah oo kasoo baxay maamulka Puntland ama taliska PSF oo lagu xaqiijinayo khasaaraha ka dhashay dagaalka. Wararka hordhaca ahna ma caddeynayaan inay jiraan dhimasho ama dhaawacyo soo gaaray ciidamada iyo dadka rayidka ah.

Wada-hadallo lagu joojiyay dagaalka

Saraakiil ka kala tirsan Taliska Daraawiishta Puntland iyo PSF ayaa intii ay xiisaddu socotay yeeshay wada-hadallo degdeg ah oo looga gol lahaa in lagu joojiyo dagaalka, lagana hortago inuu ku faafo deegaanno kale oo ka tirsan gobolka Bari.

Warar hore ayaa sheegay in wada-hadallada lagu gaaray is-afgarad dhigaya in ciidamadii PSF ay dib ugu laabtaan magaalada Boosaaso, si xaaladda loo dejiyo loona soo celiyo isu socodka gaadiidka.

Hase yeeshee, xiisadda ayaa markii dambe mar kale cirka isku shareertay, waxaana labada ciidan dhexmaray dagaal xooggan oo socday ilaa fiidkii, kahor inta aysan xabbad-joojin ka dhaqan-gelin goobihii lagu dagaallamay.

Xaaladda deegaanka Laag ayaa caawa deggan, waxaana dib u billowday dhaqdhaqaaqa gaadiidka qaarkood, inkasta oo dadka deegaanka ay weli ka walaacsan yihiin suurtagalnimada in xiisaddu mar kale soo laba-kacleyn karto.

Xiisadda u dhexeysa Puntland iyo PSF ayaa kusoo aadeysa xilli maamulka Puntland uu soo saaray amar dhigaya inaysan deegaannadiisa ka howlgeli karin ciidamo aan hoos imaan taliskiisa ama aan amar ka qaadan hay’adaha amniga maamulka.

Puntland ayaa ku eedeyneysa PSF inay xilligan xiriir toos ah la leedahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isla markaana ay ka baxday nidaamka taliska ciidamada maamulka.

Toddobaadyadii ugu dambeeyay waxaa gobollada Nugaal, Bari iyo Mudug laga soo sheegayay dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo xiisado la xiriira ciidamo la sheegay inay daacad u yihiin Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo fariisimo ka sameysanayay qaybo ka mid ah deegaannada Puntland.

Maamulka Puntland ayaa ka digay in ciidamo aysan iyadu maamulin laga dhex abaabulo deegaannadeeda, halka Dowladda Federaalka Soomaaliya aysan si rasmi ah uga hadlin eedeymaha kasoo baxaya Puntland.

Dhanka kale, Taliyaha Qaybta 54-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka, Jimcaale Jaamac Takar, oo dhowaan dowladda federaalka u magacowday inuu hoggaamiyo ciidamada ku sugan deegaannada Puntland, ayaa gaaray taliska ciidankiisa oo ku yaalla duleedka magaalada Garoowe.

Wararka la helayo ayaa sheegaya in Madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni iyo Taliye Jimcaale ay yeesheen wada-hadallo ku saabsan joogitaanka iyo dhaqdhaqaaqyada ciidamada uu hoggaamiyo, balse aan weli laga gaarin heshiis rasmi ah.

Khilaafka PSF iyo Puntland

PSF waa ciidan si gaar ah loogu tababaray hawlgallada la-dagaallanka argagixisada, sirdoonka iyo fulinta hawlgallada gaarka ah.

Ciidankan waxaa markii hore dhinacyada dhaqaalaha, tababarka iyo qalabka ka taageeri jiray hay’ado iyo shirkado amni oo xiriir la leh Mareykanka.

Hase yeeshee, kadib doorashadii madaxtinnimada Puntland ee 2019, oo uu ku guuleystay Saciid Cabdullaahi Deni, waxaa cirka isku shareeray khilaafka u dhexeeya madaxtooyada Puntland iyo hoggaanka PSF.

Ciidanka ayaa noqday laan aan si buuxda uga amar qaadan maamulka Madaxweyne Deni, waxaana dhinacyada marar kala duwan ku dhexmaray iska hor-imaadyo hubeysan oo ka dhacay Boosaaso iyo deegaanno kale oo ka tirsan gobolka Bari.

Dagaalka maanta ka dhacay deegaanka Laag ayaa muujinaya in khilaafkii hore u dhexeeyay Puntland iyo PSF uusan weli xal rasmi ah helin, isla markaana muranka ku saabsan cidda maamuleysa ciidamada ka howlgala deegaannada Puntland uu mar kale isu beddeli karo isku dhac hubeysan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in hawl-gal qorsheysan oo ay si wadajir ah u fuliyeen Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed iyo saaxiibbada caalamiga ah lagu dilay horjooge sare oo ka tirsanaa Golaha Shuurada kooxda Al-Shabaab, laguna magacaabi jiray Macalin Jinaaw Ibraahim.

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa sheegay in hawl-galkaasi uu dhacay 5-tii Luulyo 2026, kadib baaritaan iyo daba-gal sirdoon oo socday muddo 14 bilood ah.

Wasiirka ayaa xusay in hawl-galku uu ahaa mid si taxaddar leh loo qorsheeyay kadib markii la xaqiijiyay dhaq-dhaqaaqa horjoogaha.

Duqeynta lagu dilay Macalin Jinaaw ayaa ka dhacday deegaanka Sabiyo oo u dhexeeya degmooyinka Afgooye iyo Basra ee gobolka Shabeellada Hoose. Wasiirka ayaa sheegay in horjoogaha lagu bartilmaameedsaday isaga oo ku sugnaa cariish ku dhex taalla beer, halkaas oo ay ilaalinayeen maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab.

Fiqi ayaa sheegay in Macalin Jinaaw uu ka mid ahaa aas-aasayaashii Al-Shabaab, isla markaana uu ahaa xubinta sagaalaad ee Golaha Shuurada kooxda. Sida uu sheegay, wuxuu door weyn ku lahaa dejinta istaraatiijiyadda iyo hagidda howlaha kooxda.

Wasiirka ayaa intaas ku daray in Macalin Jinaaw uu mas’uul ka ahaa hoggaaminta jabhadaha dagaallama, ururinta lacago baad ah oo shacabka laga qaado iyo abaabulka weerarrada Al-Shabaab. Waxa uu sidoo kale sheegay inuu ahaa la-taliye sare oo aad ugu dhow hoggaamiyaha Al-Shabaab, Axmed Diiriye (Abuu Cubeyda).

Sidoo kale, Wasiir Fiqi ayaa ku eedeeyay horjoogaha la dilay inuu mas’uul ka ahaa falal amni-darro oo ka dhacay gobollada Bay, Bakool, Hiiraan iyo Galgaduud, kuwaas oo ay kamid ahaayeen dilal qorsheysan, askareyn qasab ah oo carruurta lagu sameyn jiray, hub ka ururin lagu hayay beelaha iyo cabburinta waxgaradka deegaannadaas.

Wasiirka Gaashaandhigga ayaa sheegay in dowladda ay si rasmi ah u xaqiijisay geerida Macalin Jinaaw, kaddib markii la helay xog sirdoon oo caddeysay inuu ku dhintay duqeynta. Wuxuu tilmaamay in tani ay qeyb ka tahay howl-gallada lagu bartilmaameedsanayo hoggaanka sare ee Al-Shabaab.

Wuxuu sidoo kale sheegay in sannadihii u dambeeyay ciidamada dowladda iyo saaxiibbadooda caalamiga ah ay dileen tiro ka mid ah madaxda sare ee Al-Shabaab, isagoo xusay in howl-gallada noocan oo kale ah ay sii socon doonaan ilaa laga wiiqo awoodda hoggaanka kooxda.

Wasiir Fiqi ayaa carrabka ku adkeeyay in Dowladda Federaalka ay ka go’an tahay sii wadidda dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, isla markaana aysan joogsan doonin howlgalada lagu baacsanayo horjoogeyaasha kooxda meel kasta oo ay ku sugan yihiin.

Ugu dambeyntiina, wasiirka ayaa hambalyo u diray ciidanka xoogga dalka iyo hay’adaha amniga doorkii ay ka qaateen howl-galka, isagoo sidoo kale uga mahadceliyay saaxiibbada caalamiga ah taageerada ay siiyaan Soomaaliya ee la-dagaallanka Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa galabta ka qeyb-galay munaasabadda qalin-jabinta Dufcaddii Koowaad ee heerka Master-ka ee Dacwadda iyo Garsoorka, kuwaas oo noqday ardaydii ugu horreysay ee ka qalin-jabisa Machadka Sare ee Arrimaha Dacwadda iyo Daraasaadka Islaamka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa hambalyo u diray dhammaan ardayda qalin-jabisay, isagoo ku bogaadiyay dadaalka, kartida iyo dulqaadka ay ku gaareen heerkan sare ee waxbarashada, isla markaana ku boorriyay inay aqoontooda u adeegsadaan ilaalinta caddaaladda, ku dhaqanka sharciga iyo u adeegidda bulshada Soomaaliyeed si daacadnimo iyo hufnaan leh.

Mudane Xamza ayaa sheegay in dadka bartay culuumta Islaamka ay yihiin kuwa laf-dhabarta u ah ilaalinta caqiidada saxda ah iyo Sunnada Nabiga (NNKH), isla markaana ay door weyn ku leeyihiin hagidda bulshada.

“Aqoonyahanka bartay dacwadda waxa ay rajo u yihiin ummadda Islaamka ah, waxa ay albaab u furaan kuwa quustay, waxa ayna ilaaliyaan midnimada ummadda. Doorarkaas muhiimka ah ayay culimada Soomaaliyeed u taagan yihiin,” ayuu yiri ra’iisul wasaaraha.

Sidoo kale, ra’iisul wasaaraha ayaa sheegay in xukuumadda Dan-Qaran ay dejisay siyaasad qaran oo lagu nidaaminayo barashada culuumta shareecada, taas oo lagu salaynayo caqiidada saxda ah, isla markaana lagu mideeyay dugsiyada lagu barto cilmiga dacwadda.

Dhanka kale, ra’iisul wasaare Xamza ayaa bogaadiyay wada-hadallada u socda dowladda iyo saamileyda siyaasadda, isagoo sheegay inay muhiim u yihiin xasilloonida, horumarka qaranka iyo danaha shacabka Soomaaliyeed.

Ugu dambeyntiina wuxuu ugu baaqay dhammaan dhinacyada siyaasadda inay dowladda ku garab istaagaan dadaallada lagu ciribtirayo argagixisada iyo xoojinta midnimada qaranka, si loo xaqiijiyo nabad waarta iyo dowladnimo adag.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wada-hadalladii u dhexeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo garabyada mucaaradka ayaa maanta lagu kala kacay kadib markii dhinacyadu isku mari waayeen hannaanka doorashooyinka dalka.

Wada-hadalladan oo ay beesha caalamku dhex-dhexaadinaysay ayaa maanta ka qabsoomay xayndaabka Garoonka Aadan Cadde ee Muqdisho.

Kulanka ayaa meesha ka saaray rajadii laga qabay isku soo dhowaanshaha labada dhinac, kuwaas oo hore ugu heshiiyay mabda’a doorasho qof iyo cod ah, hase yeeshee waxay isku mari waayeen hannaanka loo qabanayo doorashadaas.

Dowladda Federaalka ayaa ku adkaysatay in la qabto doorasho dadweyne oo ku saleysan nidaamka xisbiyada, halka Golaha Mustaqbalka uu isna miiska soo saaray hannaan doorasho toos ah oo ku saleysan hab-beeleedka 4.5.

Golaha ayaa sidoo kale si adag uga horyimid doorashooyinka ay dowladda ka waddo dowlad-goboleedyada, arrintaas oo mas’uuliyiinta dowladda federaalku diideen in laga hadlo.

Sidoo kale, waxaa jira kala aragti duwanaansho ku saabsan goobaha ay doorashooyinku ka dhici doonaan. Qaar kamid ah mucaaradka ayaa qaba in doorashada lagu koobo magaalooyin cayiman, halka Dowladda Federaalka iyo xubno kale oo mucaaradka ka tirsan ay ku doodayaan in doorasho qof iyo cod ah laga qabto guud ahaan dalka.

Beesha caalamka ayaa la sheegay inay hadda qorshaynayso inay keento hannaan doorasho oo dhex-dhexaad ah, kaas oo isku daraya soo-jeedimaha dowladda iyo garabyada mucaaradka oo ay ku jiraan Golaha Mustaqbalka, Nabad iyo Nolol, iyo Golaha Midnimo Qaran.

Si kastaba, dowladda iyo mucaaradka ayaa isku waafaqsan in dalka laga qabto doorasho toos ah, balse waxa la isku hayaa laba qodob oo waaweyn: in doorashadu ku salaysnaato nidaamka xisbiyada mise hab-beeleedka 4.5 iyo in ay maamusho hal guddi oo mideysan mise laba guddi oo kala duwan.

Boosaaso (Caasimada Online) – Iska hor-imaad culus ayaa maanta deegaanka Laag ee gobolka Bari ku dhexmaray ciidamo ka tirsan ciidanka PSF iyo ciidamo taabacsan Daraawiishta maamulka Puntland.

Iska hor-imaadkan oo socday muddo kooban ayaa la sheegay inuu yimid kadib markii ciidamada taabacsan Dowladda Federaalka Soomaaliya ee PSF oo ka yimid magaalada Boosaaso kuna sii jeeday degmada Xaafuun lagu hakiyay buundo ku taalla meel u dhow deegaanka Laag.

Tallaabadaasi ayaa dhalisay ismari-waa u dhexeeyay labada ciidan, taas oo ugu dambeyn sababtay inay isweydaarsadaan rasaas kooban.

Rasaasta labada dhinac ay is dhaafsadeen ayaa la sheegay inay hakad gelisay isu socodkii gaadiidka ee isticmaala waddada deegaanka, iyadoo dadka shacabka ah ay dareemeen cabsi iyo walaac ka dhashay xiisadda lama filaanka ah.

Ilo deegaanka ku sugan ayaa sheegay in labada ciidan ay muddo isku hor fadhiyeen goobta ay xiisaddu ka taagnayd, inkastoo aan la soo sheegin dagaal ballaaran oo halkaasi ka dhacay. Xaaladda ayaa la sheegay inay ahayd mid aad u kacsan kahor inta aan la bilaabin dadaallada lagu dejinayay.

Ilaa iyo hadda ma jiro war rasmi ah oo ka soo baxay maamulka Puntland ama talisyada ciidamada oo lagu faah-faahinayo sababta rasmiga ah ee keentay iska hor imaadka iyo sidoo kale haddii uu jiro khasaare ka dhashay rasaasta labada dhinac ay is dhaafsadeen.

Dhanka kale, ilo amni ayaa xaqiijiyay in saraakiil ka tirsan Taliska Daraawiishta Puntland iyo saraakiil ka tirsan PSF ay yeesheen wada-hadallo degdeg ah oo looga gol lahaa in lagu qaboojiyo xiisadda, isla markaana laga hortago inay isu beddesho dagaal ballaaran.

Sida ay sheegeen ilo xog ogaal ah, wada-hadalladaasi waxay ku dhammaadeen is-afgarad, waxaana lagu heshiiyay in ciidamadii PSF ee ku sugnaa goobta ay dib ugu laabtaan magaalada Boosaaso, si loo dejiyo xaaladda amni ee deegaanka Laag.

Go’aankaasi ayaa la sheegay inuu soo afjaray xiisaddii taagnayd, isla markaana dib loo furay isu socodkii gaadiidka. Si kastaba ha ahaatee, maamulka Puntland weli kama uusan soo saarin war rasmi ah oo ku saabsan dhacdada iyo natiijada wada-hadalladii deg-degga ahaa ee lagu dejiyay xiisadda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa war kasoo saartay dab qabsaday xarun lagu xanaaneeyo carruurta agoonta ah oo ku taalla degmada Al-Mohammedia ee caasimadda dalka Aljeeriya.

Bayaan kasoo bxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa tacsi tiraanyo leh loogu diray shacabka iyo dowladda Aljeeriya, maadaama uu dabka gaystay khasaare isugu jiro dhimasho, dhaawac iyo burbur xooggan.

“Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay tacsi tiiraanyo leh u diraysaa Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Shacabka ee Aljeeriya, hoggaankeeda, dowladdeeda iyo shacabkeeda, kaddib dabkii ka kacay xarun lagu daryeelo carruurta oo ku taalla degmada Mohammadia ee magaalada Algiers, kaas oo sababay dhimashada dhowr carruur ah iyo dhaawaca tiro kale,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Soomaaliya ayaa si gaar ah farriin ugu dirtay waalidiinta iyo ehellada carruurta ku geeriyootay dhacdadaas, iyadoo Alle uga bariday inuu samir iyo iimaan ka siiyo, marxuumiintiina uu naxariistiisa janno ku mannaysto.

Sidoo kale, Dowladda Federaalka ayaa xilligan adag garab istaag buuxa u muujisay dowladda Aljeeriya, iyada oo sheegtay inay la qayb-saneyso murugada.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay garab taagan tahay walaalaheeda Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Shacabka ee Aljeeriya xilligan murugada leh, iyadoo tacsi iyo murugo la wadaagaysa qoysaska iyo ehellada ay carruurtoodu ku geeriyoodeen masiibadaas,” ayaa lasii raaciyay bayaanka.

Ugu dambeyn Dowladda Federaalka ayaa Jamhuuriyadda Aljeeriya iyo shacabkeeda u rajaysay nabad, amni iyo xasillooni waarta.

Hargeysa (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland, Mudane Cabdalle Maxamed Carab (Sandheere) oo ka hadlay soo dhaweynta ay u sameeyeen Fahiima Yuusuf Cabdullahi Quuje oo maanta ku laabtay magaalada Hargeysa ayaa shaaca ka qaaday inay cafis guud u fidiyeen Madaxweynaha Maamulka Waqooyi Bari Soomaaliya, Cabdulqaadir Firdhiye.

Wasiirka ayaa sheegay in dhammaan shacabka reer Sool ay cafis yihiin, isla markaana ay soo dhaweyneyso dowladdooda, sida uu hadalka u dhigay.

“Firdhiye waxaan leenahay cafis ayaa tahay waan kusoo dhaweyneynaa shacabka reer Sool ee Somaliland waddankooda iyo guryahooda ayay imaanayaan,” ayuu yiri Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Maamulka Somaliland.

Sandheere ayaa intaas ku daray in cid kasta oo kusoo laabaneysa Somaliland aan loo haysan dambi, isla markaana gacmo furan lagu soo dhaweynayo.

Dhankeeda Fahiima Yuusuf Quuje oo goobta ka hadashay ayaa sii xoojisay hadalka wasiirka, waxayna sheegtay in dadkeeda aanu dambi ka gelin Somaliland, balse ay yihiin dad tabasho ku maqan oo la dulmiyay.

“Gabar Reer Somaliland oo lagu kalifay Tuutaha in ay gashato oo dulmi iyo gardarro lagu sameeyey baan ahaa, waxaan cadeynayaa qof reer Sool ah oo dambi leh in uusan jirin, Dowladdii SL ee aan dhisanay oo aan dastuurkeeda qornay iyo canshuur bixiyaha ka aheyn ayaa noo geysatay ficil kasta oo lamid ah intii Burco iyo Berbera kacaankii ka geystay ee madax banaanida nagu riixday,” ayay tiri Fahiima Quuje markii ay degtay magaalada Hargeysa.

Dhawaan Maamulka Waqooyi Bari ee uu hoggaamiyo Cabdulqaadir Firdhiye ayaa dhankiisa horyimid tallaabada ay qaaday Fahiima Quuje oo horay u shaacisay inay ka laabatay aragtidii Soomaali weyn, iyada oo xasaanaddii lagala noqday, kadibna lagu eedeeyay qiyaano qaran, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ee Waqooyi Bari.

Si kastaba, Go’aanka Fahiima Yuusuf Cabdullahi (Quuje) ayaa dhaliyay hadal-heyn xooggan iyo xasaasiyad wayn, maadaama ay ahayd gabar firfircoon oo hormuud u ahayd dhismihii maamulkan iyo ololaha midnimada dalka, balse hadda la kaabatay fikirkeedii hore, kuna noqday deegaannada Somaliland

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta oo Isniin ah dib u bilowday is aragga labaad ee wada-hadallada xasaasiga ah ee u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo saddexda garab ee mucaaradka, kuwaas oo kala ah Golaha Mustaqbalka, Golaha Midnimo Qaran iyo Isbaheysiga Nabad iyo Nolol.

Shirka ayaa goordhow ka furmay hoteelka Decale oo ku dhex-yaalla garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, iyada oo ay is horfadhiyaan guddiyo kala metelaya Dowlada Federaalka iyo xubnaha kala duwan ee mucaaradka. Sidoo kale, waxaa kulanka qayb ka ah safiirrada dhex-dhexaadinta wada ee Mareykanka, Midowga Yurup UK, Turkiga iyo UN-ka.

Labada dhinac ayaa sii amba-qaaday dadaallada lagu raadinayo is-afgaradka siyaasadeed oo ku saabsan hannaanka doorashooyinka dalka, si loo soo afjaro khilaafka daba dheeraaday ee uga sii daray xaaladda kala guurka ah ee dalka.

Waxaa kale oo la filayaa in kulankan si qoto dheer loogu guda galo doodihii ka bilowday shirkii dhacay 9-kii Luulyo, kaas oo labada dhinac ay ku soo bandhigeen aragtiyahooda ku aaddan hannaanka doorashooyinka. Inkastoo kulankaasi uu horseeday isku soo dhawaansho ballaaran, haddana ma uusan dhalin heshiis rasmi ah oo laga gaaro qodobbadii ugu adkaa ee la isku hayay.

Ujeedada ugu wayn ee wada-hadalladan ayaa ah kuwa lagu doonayo in lagu jiheeyo nooca doorasho ee dalka, qaabka ay u dhacayso iyo waqtiga ugu macquulsan ee lagu qaban karo, maadaama uu dhammaaday muddo xileedkii rasmiga ahaa ee hay’adaha dowladda.

Villa Soomaaliya iyo dhinacyada mucaaradka ayaa weli ku kala aragti duwan dhowr arrimood oo muhiim ah, inkastoo dhinacyadu ay muujiyeen inay diyaar u yihiin sii wadista wada hadallada si loo gaaro is-afgarad siyaasadeed.

Qodobka ugu weyn ee miiska saaran ayaa ah hannaanka doorashooyinka, iyadoo mucaaradku aysan weli si rasmi ah uga doodin ama uga hadlin hannaanka dhammaystirka Dastuurka ee ay dowladda Federaalka ansixisay bishii Maarso. Arrintan ayaa kamid ah qodobbada weli u baahan in labada dhinac ay ka yeeshaan aragti mideysan.

Sidoo kale, waxaa jira kala aragti duwanaansho ku saabsan goobaha ay doorashooyinku ka dhici doonaan. Qaar kamid ah mucaaradka ayaa qaba in doorashada lagu koobo magaalooyin cayiman, halka dowladda Federaalka iyo xubno kale oo mucaaradka ka tirsan ay ku doodayaan in doorasho qof iyo cod ah laga qabto guud ahaan dalka.

Qodob kale oo xasaasi ah ayaa ah qaab-dhismeedka guddiga doorashooyinka. Mucaaradka ayaa soo jeediyay in la sameeyo laba heer oo guddiyo ah, kuwaas oo kala ah heer federaal iyo heer dowlad-goboleed, halka dowladda iyo qayb ka mid ah mucaaradkuba ay taageersan yihiin in la dhiso hal guddi doorasho oo heer qaran ah.

Qaahira (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay Mareykanka kala hadashay taageerada uu ka joojiyay howlgalka UNSOS oo ay hoos yimaadaan Ciidamada AUSSOM ee Midowga Afrika.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya Mudane Cabdisalaan Dhaay oo Qaahira kula kulmay Mudane Massad Boulos, oo ah La-taliyaha Sare ee Madaxweynaha dalka Mareykanka Donald Trump u qaabilsan Arrimaha Carabta iyo Afrika ayaa ka hadlay go’aanka uu qaatay Mareykanka iyo arrimo kale oo xasaasi ah.

Wasiirka iyo La-taliyaha ayaa sidoo kale is dhaafsaday aragtiyo ku saabsan xaaladaha ka taagan Geeska Afrika, iyo doorka xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) ee taageeridda mudnaanta amniga Soomaaliya.

Sidoo kale, labad dhinac ayaa meel adag ka istaagey in laga hortago waxkasta oo dhaawaci kara Amniga Badda Cas.

Inta uu socday kulanka waxaa kale oo lagu soo qaaday xoojinta xiriirka Soomaaliya iyo Mareykanka, dib u xaqiijinta taageerada loo hayo madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, horumarinta iskaashiga amniga, la dagaallanka argagixisada, iyo ballaarinta iskaashiga dhaqaale iyo maalgashiga.

Labada mas’uul ayaa markale carabka ku adkeeyay, sida ay uga go’an tahay nabadda iyo xasilloonida gobolka, iyo sii wadidda iskaashiga lagu horumarinayo amniga iyo horumarka waara ee Soomaaliya.

Si kastaba, kulankan ayaa yimid, kadib markii dhawaan Mareykanka uu shaaciyay inuu joojin doono taageerada uu siiyo xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS), marka uu dhammaado muddada howlgalka AUSSOM ee 31-ka December 2026, iyada oo go’aankaas si toos ah loogu wargeliyay Ururka Midowga Afrika.

Go’aankan ayaa kusoo beegmay xilli Dowladda Federaalka ay weli ku tiirsan tahay taageerada caalamiga ah ee dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo tababarka ciidamada, inkastoo ay sheegto inay kordhisay awoodda ciidanka qaranka iyo howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

AUSSOM ayaa billowday shaqadeeda 1 January 2025, kadib markii ay beddeshay howlgalka ATMIS. Waxaa loo sameeyay inay taageerto dowladda Soomaaliya xilli dalka uu ku jiro marxalad kala-guur ah oo la doonayo in mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya.

Si kastaba, Haddii taageerada UNSOS meesha ka baxdo, waxay taasi abuuri kartaa cadaadis cusub oo saaran dowladda Soomaaliya, Midowga Afrika iyo dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka, kuwaas oo horey uga cabanayay maalgelin aan joogto ahayn iyo kharashaad sii kordhaya.

Marka (Caasimada Online) –Xiisad u dhexeysa maleeshiyaad kasoo kala jeeda laba beel ayaa ka taagan beer weyn oo xashiish lagu beero, taas oo ku taalla deegaanka Gurshiini ee gobolka Shabeellaha Hoose, sida ay ilo-wareedyo deegaanka ah u sheegeen Caasimada Online.

Maleeshiyaadka isku horfadhiya beerta ayaa isku haya cidda la wareegeysa gurashada xashiishka, xilli muddo bil ah ay ka harsan tahay waqtiga la filayo in dalagga la goosto.

Beerta, oo cabbirkeeda lagu sheegay ku dhowaad 30 hektar, ayaa la sheegay inay muddooyinkii dambe gacanta ku hayeen maleeshiyaad hubeysan, iyadoo dhinac walba uu doonayo inuu keligiis ka faa’iideysto dhaqaalaha laga filayo dalagga.

Ilo-wareedyada ayaa sheegay in beerta markii hore uu xashiishka ku beeray nin lagu magacaabo Gumac, balse markii dambe ay dagaal kula wareegeen maleeshiyaad kasoo jeeda beel kale.

Maleeshiyaadkaas ayaa tan iyo xilligaas la sheegay inay maamulayeen beerta. Hase yeeshee, waxaa dhowaan dib ugu soo laabtay maleeshiyaad taageersan ninkii markii hore beeray, kuwaas oo doonaya inay dib ula wareegaan goobta ka hor inta aan la gaarin xilliga gurashada.

Wararka ayaa intaas ku daraya in labada dhinac ay hadda isku horfadhiyaan deegaanka, taas oo dhalisay cabsi laga qabo inuu halkaas ka qarxo dagaal beeleed.

Ciidamo tegay beerta

Dowladda federaalka ayaa la sheegay inay ciidamo u dirtay beerta kadib markii ay heshay xog ku saabsan muranka iyo xashiishka lagu beeray goobta.

Saraakiisha tegay deegaanka waxaa kamid ahaa taliyihii hore ee Guutada 14-ka Oktoobar, Cabdiraxiim Maxamed Munye, ka hor inta aan xilka laga qaadin, iyo saraakiil kale oo ka kala tirsan ciidamada ka howlgala Janaale iyo Marka.

Ciidamada ayaa la sheegay inay burburiyeen qiyaastii saddex hektar oo kamid ah beerta, balse ay ka tageen inta badan dalagga xashiishka ah.

Ilaa hadda ma cadda sababta aan loo burburin dhammaan beerta, mana jiro war kasoo baxay dowladda federaalka ama saraakiisha ciidamada oo faahfaahinaya howlgalkaas.

Warar ay heshay Caasimada Online ayaa sidoo kale sheegaya in saraakiil ciidan iyo mas’uuliyiin degmo lagu eedeeyay inay lug ku leeyihiin beerta iyo muranka ka taagan.

Qaar kamid ah taliyeyaasha Guutada 14-ka Oktoobar ayaa si gaar ah loogu eedeeyay inay qeyb ka yihiin arrintan, inkasta oo Caasimada Online aysan si madax-bannaan u xaqiijin karin eedeymahaas.

Ganacsiga xashiishka

Deegaannada Gurshiini, Janaale iyo dhulka ku teedsan webiga Shabeelle ayaa muddo dheer lagu yaqaanay beerashada dalagyo kala duwan, balse waxaa sidoo kale laga soo sheegay beero lagu beero xashiishka.

Ka hor inta aan Al-Shabaab laga saarin qaar kamid ah deegaannadaas, kooxda ayaa la sheegay inay dhaqaale ka sameyn jirtay canshuuraha laga qaado beeraha xashiishka iyo ganacsatada ka shaqeysa.

Al-Shabaab ayaa inta badan sheegata inay ku dhaqanto shareecada Islaamka, balse kooxda ayaa marar badan lagu eedeeyay inay dhaqaale ka sameyso ganacsiyo iyo badeecooyin ay si kale u mamnuucdo.

Wararka laga helayo Shabeellaha Hoose ayaa sidoo kale sheegaya in xubno kamid ah ciidamada dowladda lagu eedeeyo inay ka qeybqaataan qaadista iyo soo gelinta xashiishka magaalada Muqdisho.

Qeyb weyn oo kamid ah xashiishka lagu isticmaalo Muqdisho iyo gobollada kale ee dalka ayaa la rumeysan yahay inuu kasoo go’o gobollada Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe, iyadoo shabakado ay ku lug leeyihiin maleeshiyaad, ganacsato iyo saraakiil ciidan lagu eedeeyo inay ka shaqeeyaan gaarsiintiisa suuqyada.

Dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed weli kama aysan hadlin xiisadda ka taagan beerta Gurshiini iyo eedeymaha ku saabsan saraakiisha lagu sheegay inay ku lug leeyihiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa ku ammaanay Soomaaliya wada-shaqeynta dhinaca sharci-fulinta, kadib markii mas’uuliyiinta Muqdisho ay gacan ka geysteen in laba nin oo loo raadinayay kiisas kala duwan oo musuq-maasuq iyo dil ah dib loogu celiyo Mareykanka.

Safaaradda Mareykanka ee Muqdisho ayaa sheegtay in iskaashiga dhow ee labada dal uu muujinayo sida wada-shaqeyn lagu saleeyo ixtiraamka shuruucda iyo nidaamyada dal walba ay gacan uga geysan karto xoojinta amniga iyo ka hortagga in Soomaaliya ay gabbaad u noqoto dad dambiyo culus lagu eedeeyo.

“Mareykanku wuxuu qadarinayaa wada-shaqeynta joogtada ah ee dhinaca sharci-fulinta ee kala dhexeysa Dowladda Federaalka Soomaaliya,” ayay safaaraddu ku sheegtay qoraal ay soo saartay.

Waxay intaas ku dartay in iskaashiga noocan ah uu ilaalin karo muwaadiniinta labada dal, isla markaana uu dambiilayaasha ka hor istaagi karo inay ka baxsadaan cadaaladda.

“Waxaan rajeyneynaa in wada-shaqeyntan ay noqoto halbeeg adag oo lagu saleeyo dadaallada mustaqbalka,” ayay safaaraddu tiri.

Inkasta oo safaaraddu aysan si toos ah u magacaabin kiisaska ay ka hadlayso, haddana bayaanka ayaa yimid maalmo kadib markii Soomaaliya laga soo qaaday laba eedeysane oo kala ah Cabdikariim Iidle iyo Hanut Cabdulle.

Cabdikariim Iidle

Cabdikariim, oo 42 jir ah oo deganaa gobolka Minnesota, ayaa ka mid ah dadka lagu eedeeyay fadeexadda ballaaran ee Feeding Our Future, oo ah kiis la xiriira boqolaal milyan oo dollar oo laga lunsaday barnaamij loogu talagalay quudinta carruurta xilligii cudurka Covid-19.

Waaxda Caddaaladda Mareykanka ayaa sheegtay in Cabdikariim lagu wareejiyay saraakiil Mareykan ah 16-kii July, kadib markii ay ku tilmaantay inuu si sharci ah isku dhiibay isaga oo ku sugnaa Soomaaliya.

Waxaa lagu soo oogay 31 dacwadood oo ay ku jiraan khiyaano dhinaca isgaarsiinta ah, laaluush la xiriira barnaamijyada dowladda iyo lacag-dhaqid.

Dacwad-oogayaasha Mareykanka ayaa ku eedeeyay inuu gacan ka geystay qorista iyo ansixinta xarumo cunto oo been-abuur ah, kuwaas oo xiriir la lahaa hay’adda Feeding Our Future.

Hay’addaas ayaa udub-dhexaad u ahayd qorshe lagu eedeeyay in lagu lunsaday lacag gaareysa ku dhowaad 250 milyan oo dollar oo loogu talagalay barnaamij nafaqeynta carruurta.

Dacwad-oogayaasha ayaa sidoo kale sheegay in in ka badan shan milyan oo dollar oo laaluush, gunno sharci-darro ah iyo lacago kale ay mareen akoonno lala xiriiriyay shirkado magac-u-yaal ah oo uu maamulayay Cabdikariim.

“Qabashadiisa iyo dib loogu soo celiyay Minnesota waxay muujinayaan inta ay gaari karto gacanta hay’adaha sharci-fulinta Mareykanka,” ayuu yiri xeer-ilaaliyaha Mareykanka Daniel Rosen.

Waaxda Caddaaladda ayaa sheegtay in howlgalka ay ka wada shaqeeyeen Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Soomaaliya, Booliska Soomaaliyeed, Wasaaradda Caddaaladda iyo Arrimaha Dastuurka, FBI-da iyo hay’adda canshuuraha Mareykanka.

Hanut Cabdulle

Kiiska labaad wuxuu khuseeyaa Hanut Cabdulle, oo 23 jir ah, kaas oo dib loogu celiyay magaalada Columbus ee gobolka Ohio, halkaas oo uu wajahayo dacwad dil ah.

Hanut ayaa lagu eedeeyay inuu ku lug lahaa dilkii Bryce Persang, oo 24 jir ahaa, kaas oo lagu toogtay Columbus bishii September 2021.

Booliska ayaa Persang oo dhaawac ah ka helay gudaha gaari, waxaana markii dambe uu ku geeriyooday isbitaal.

Baarayaasha ayaa sheegay in Persang uu qorsheeyay inuu la kulmo Hanut iyo qof kale ka hor inta aan la toogan. Amar lagu soo xirayo Hanut ayaa la soo saaray sanadkii 2022, hase yeeshee markii dambe waxaa la ogaaday inuu ku sugan yahay Soomaaliya.

Soo gacan-gelinta labada nin ayaa sidoo kale dhalisay su’aalo ku saabsan habraaca sharci ee la adeegsaday, maadaama Soomaaliya iyo Mareykanka aysan lahayn heshiis rasmi ah oo isu-celinta eedeysanayaasha ah.

Dastuurka Kumeel-gaarka ah ee Soomaaliya ayaa dhigaya in qof eedeysan ama la xukumay dal kale loogu wareejin karo oo keliya hab waafaqsan sharciga iyo heshiis caalami ah oo Soomaaliya qeyb ka tahay.

Saraakiisha Mareykanka ayaa ka fogaaday inay kiiska Cabdikariim ku tilmaamaan “isu-dhiibid rasmi ah”, iyaga oo adeegsaday erayga wareejin kadib is-dhiibid sharci ah.

Labada dowladood weli si faahfaahsan ugama hadlin habraaca sharci ee lagu fuliyay wareejinta, mana aysan shaacin dukumentiyo muujinaya sida ay maxkamadaha ama hay’adaha Soomaaliya u ansixiyeen.

Si kastaba, bayaanka safaaradda Mareykanka ayaa muujinaya in Washington ay doonayso in iskaashiga noocan ah uu noqdo qeyb joogto ah oo ka mid ah xiriirka labada dal, kaas oo muddo dheer xoogga saarayay la-dagaallanka Al-Shabaab iyo kooxda Daacish.

Tallaabooyinka ugu dambeeyay waxay muujinayaan in xiriirka amni ee Soomaaliya iyo Mareykanka uu hadda ka sii gudbayo la-dagaallanka argagixisada, kuna sii fidayo baarista dambiyada caadiga ah, raadinta eedeysanayaasha iyo ka hortagga in Soomaaliya ay meel ay ku dhuuntaan u noqoto dadka ay dalal kale raadinayaan.