Muqdisho (Caasimada Online) – Diyaarad nooceedu yahay De Havilland Dash 8 (DH8D) ayaa maanta shil ku gashay Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.

Diyaaradda oo ay maamusho UNSOS ayaa la kulantay cilad farsamo oo ku timid taayirkeeda hore, kaddib markii ay ka duushay garoonka saacaddu markay ahayd 11:16 waqtiga maxalliga ah, iyada oo kusii jeeday Baydhabo.

Kaddib markii la ogaaday ciladaas, shaqaalaha duulimaadka ayaa go’aansaday inay dib ugu laabtaan Muqdisho. Diyaaradda ayaa si nabad ah ugu degatay garoonka Aadan Cadde iyadoo isticmaalaysa caloosheeda (belly landing) saacaddu markay ahayd 13:28 waqtiga maxalliga ah.

Ma jirin wax khasaare ah, waxaana dhaawaca soo gaaray diyaaradda uu ahaa mid yar, sida ay xaqiijisay Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed.

“Mas’uuliyiintu waxay ka shaqeynayaan sidii diyaaradda looga saari lahaa dhabaha ay ku degatay (runway) saddexda saacadood ee soo socda, si howlihii caadiga ahaa ee garoonku dib ugu soo noqdaan,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay hay’adda duulista rayidka.

Hay’adda ayaa shaacisay in baaritaan la sameyn doono si loo ogaado sababta keentay cilada taayirka hore.

Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cabdulle ayaa ah garoonka ugu mashquulka badan Soomaaliya, waxaana inta badan laga fuliyaa howlaha gargaarka iyo socdaallada diblomaasiyadeed ee gobolka Geeska Afrika.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madasha Maanshiil oo ay ku mideysan yihiin xubnaha mucaaradka Koonfur Galbeed ayaa soo dhaweysay baaqii madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh ee ku aadanaa qabashada shir qaran oo wada-tasho ah.

Siyaasiyiinta mucaaradka Koonfur Galbeed ayaa shaaca ka qaaday in gogosha uu dhigay madaxweynaha ay kusoo aaday xilli muhiim ah, iyaga oo tilmaamay inay wax badan ka tari doonto xaalada dalka uu ku jiro.

“Madasha Maanshiil waxay soo dhaweeynaysaa baaqii madaxwayne Xassan Shiikh Maxamuud uu ku dhawaaqay oo ay Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) ku fidineyso gogol wadatashi heer qaran ah taas oo looga tashanayo masiirka ummadda Soomaaliyeed” ayaa lagu yiri war saxaafadeedka kasoo baxay Madasha Maanshiil.

Sidoo kale waxa ay madashu intaasi ku dartay in baaqa madaxweynaha ay u aragto inuu yahay tallaabo boggaadin iyo ajiibid mudan oo horseedi karta xal u helidda hubanti la’aanta siyaasadeed iyo xaaladaha kale ee ka jira dalka, sida dagaalka Al-Shabaab.

Mucaaradka Koonfur Galbeed ayaa sidoo ku baaqay in dowladda Soomaaliya ay ka dhabeeyso hirgelinta gogosha si loo helo siyaasad furan oo wada-ogol ah, looguna midoobayo difaaca dalka iyo dagaalka argagixisada lagula jiro.

Waxaa kale oo ay tilmaameen in arrintan ay abuureyso rajo yadadiilo u leh shacabka Soomaaliyeed, loogana gudbi karo caqabadaha gudaha ee haatan jira.

Hadalkan ka soo baxay siyaasiyiintan ayaa yimid kadib markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu khudbad uu dhawaan jeediyey ku shaaciyey inuu gogol u fidinayo siyaasiyiinta iyo hoggaamiyaasha bulshada, si talooyinkooda ay ugu biiriyaan dagaalka Khawaarijta iyo dhismaha dowladnimo casri ah oo ku dhisan dimoqraadiyad iyo nidaam federaal ah, kuna shaqeysa dastuurka iyo sharciyada noo degsan.

Madaxweynaha ayaa khudbaddiisa ku bogaadiyey garashada wanaagsan ee hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ee ku aaddan inaan “Khawaarijta aannan isku heysan, balse aan isku heysanno hanaanka loo dhisi karo dowlad dimoqraadi ah oo dalkeenna ka hirgasha.”

Waxa uu sidoo kale yiri, “Waxaan gogol u fidinayaa siyaasiyiinta, si aragtiyahooda ay ugu biiriyaan dagaalka Khawaarijta,” isagoo u mahadceliyey ciidamada qaranka Soomaaliyeed ee ku jira dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Ugu dambeyntii, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa si weyn ugu mahadceliyey beesha caalamka, isagoo qiray in “muddo dheer oo adag aad Soomaaliya lasoo garab istaagteen. Waxaad baga taageerteen dib-u-dhiska dowlad casri ah oo dimoqraadi ah. Waad ku mahadsan tihiin, waxaa dalkeenna soo gaarsiiseen meel aysan suurtagal ahayn maanta inuu dib ugu noqdo,” ayuu yiri Madaxweynaha Soomaaliya.

Soo dhaweynta gogoshan wadatashiga ah ee ka timid siyaasiyiintan caanka ah ayaa ku soo beegantay xilli dalku uu wajahayo caqabado dhanka amniga ah iyo isbeddello siyaasadeed oo xasaasi ah. Waxaa la filayaa in faahfaahinta gogoshan ay soo baxdo maalmaha soo socda.

Nairobi (Caasimada Online) – Cabdirashiid Maxamed Xaashi (Duqa) oo ah afhayeenka madaxweynihii hore ee dalka Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan xaaladda dalka, gaar ahaan gogosha uu fidiyay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, arrimaha doorashooyinka iyo dastuurka dalka.

Cabdirashiid Duqa oo wareysi siiyay Shabelle Tv ayaa marka hore soo dhaweeyay shirka wadatashiga ah ee uu ku baaqay madaxweynaha Soomaaliya, waxaase uu tilmaamay in madaxtooyada looga fadhiyo inay caddeyso goorta la qabanayo, cidda ka qayb-galeyso iyo ajendaha guud ee shirka wadatashiga ah.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in weli aanu caasuumaad ramis ah soo gaarin dhankooda, ayna jawaab ka sugayaan kooxda Villa Soomaaliya.

“Madaxtooyadu marka ay ku baaqeyso shir qaran oo noocaan oo kale ah waxaa jira tallaabooyin is xig-xiga oo loogu gogol xaarayo sidii shirkaas looga dhabeyn lahaa arrimahaasna weli may dhicin waxaa kamid ah in uu soo baxo bayaan lagu caddeeyo goorta, goobta iyo cidda kasoo qayb-galeyso” ayuu yiri afhayeenka Farmaajo.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Marka inta aynan is waydiin Madaxweyne Farmaajo ma ka qayb-galayaa mise kama qayb-galayo waxaa ka horreysa in horta madaxtooyada ay Process-ka ay dhammeystirto oo casuumaadda ay qolo walba u dirto, marka weli casuumaad nama soo gaarin”.

Dhanka kale, wxuuu ka hadlay xiisadda dhex oogan dowladda federaalka iyo qaar kamid ah maamul goboleedyada, isagoo ku taliyay in madaxweynuhu doono madaxda maqan.

“Haddii ay taagan tahay car iyo wir oo madaxweynayaasha maamul goboleedyada qaarkood loo jaray waaran soo qabasho ah marka ay halkaas taagan tahay runta la’isku sheegayaa, shirkan waxaa muhiimaddiisu ay tahay in talo wadaag la yeesho, waxaana la rabaa in madaxweynaha uu doono madaxda maqan” ayuu mar kale yiri Cabdirashiid.

Waxaa kale oo uu soo hadal qaaday arrinta doorashooyinka iyo wax ka beddalka dastuurka oo uo u tilmaamay in hal dhinac laga raray, sida uu hadala u dhigay.

“Qaabka doorashooyinka loo galayo, guddiga ka shaqeynaya iyo dastuurka waxaas oo dhan waxaad moodaa inuu yahay Process uu keligiis isku koobay madaxweynuhu, dowladihii xubnaha ka ahaa DFS qayb kama ah, waxayna ahayd in shaqada la’isla wado” ayuukusii daray.

Farmaajo oo horay bayaan usoo saaray ayaa soo dhaweeyay baaqa madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isagoo ku tilmaamay “tallaabo loo baahan yahay oo qeyb ka noqon karta xal u helidda duruufaha siyaasadeed iyo khataraha amni ee dalka.”

“Baaqa ku saabsan qabsoomidda shir wadatashi qaran ah ee uu soo jeediyey Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud waa tallaabo loo baahan yahay oo qeyb ka noqon karta xal u helidda duruufaha siyaasadeed iyo khataraha amni ee ku gadaaman dalkeenna.” ayuu yiri Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo).

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray ““Madaxweynuhu waa inuu abuuraa jawi siyaasadeed oo ku dhisan kalsooni, wadashaqeyn iyo ilaalinta dastuurka lagu doortay,”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha ciidanka Boolis Milataaro Gaashaanle Aadan Jeelle oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay howlgalladii ugu dambeeyay ee ay ka sameeyeen magaalada Muqdisho iyo duleedkeeda, kuwaas oo ay uga dhinten askar iyo saraakiil ka tirsanaa ciidanka xasilinta ee loo xilsaaray amniga guud ee caasimada.

Aadan Jeelle ayaa xaqiijiyey in intii ay ku guda jireen howlgalladii lagu sugay amniga bishii Ramaadaan ay ku waayeen askar iyo saraakiil ka tirsanaa Boolis Milataaro, kuwaas oo uu tilmaamay inay ku shahiideen howlgallo ay fuliyeen.

Taliyuhu ma shaacin tirada askarta iyo saraakiisha ka dhintay oo uu Alle uga baryay inuu u naxariisto, kana waraabiyo Jannadii Fardowso.

“Bishii Ramadaan gudaheeda intii aan ku guda jirnay ciidana way naga shahiideen, saraakiilna way naga shahiideen, iyada oo weliba ay tahay bil Ramadaan ay Sooman yihiin, waxa ay u dagaalamayeena waxa ay ahayd badqabka shacabka” ayuu yiri.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Aan u duceyno, iyaga oo Sooman ayay shahiideen, Ilaahey ha u naxariisto, Jannadii Fardowso Alle haka waraabiyo”.

Dhanka kale, waxa uu hoosta ka xariiqay in guul wayn ay ka gaareen howlgallada ay sameeyeen, isla markaana ay si nabad ah ku soomeen dadka Soomaaliyeed, kuna fureen, maadaama haatan loo dabaal-degayo munaasabadda Ciidul-Fitriga.

“30-kii cisho ee lasoo dhaafay qof naga mid ah oo hurday ma jiro, saacad kasta ayaan soo jeednay, xilli kasta ayaan u diyaarsaneen waajibaadka iyo xaalad kasta oo soo kororta, runtii waana ku guuleysanay maanta dadka Soomaaliyeed si nabad ah ayay ku Soomeen,Ilaahey ayaa mahadaa iska leh” ayuu mar kale yiri Taliye Aadan Jeelle.

Waxaa kale oo uu farriin culus u diray reer Muqdisho, isaga oo ka dalbaday inay kala shaqeeyaan amniga guud, si looga hortago wax kasta oo halis ku ah nabad-geylada.

Muqdisho ayaa haatan ka nasatay weeraradii qaraxyada ahaa iyo dilalkii ay ka gaysan jirtay kooxda Al-Shabaab, waxaana ay ku timid qorshaha ay la timid dowladda dhexe.

Howlgallo is daba joog ah ayaa inta badan ciidamada Booliska Soomaaliya, kuwa Xasilinta iyo Nabad-sugidda ay ka sameeyeen caasimada iyo nawaaxigeeda.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa taliyaha Guutada 18-aad ee ciidamada Gorgor, Gaashaanle Xasan Ciraaqi u dirtay Galmudug, si uu halkaas uga bilaabo abaabul culus oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab.

Xasan Ciraaqi oo hadda ku sugan magaalada Wisil ee koonfurta gobolka Mudug ayaa wada qorshe culus oo lagu dardar-gelinayo dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale, taliyaha oo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay in haatan Galmudug ay ka bilaabayaan howlgallo lagu baacsanayo maleeshiyaadka Khawaarijta, si looga xoreeyo deegaannada ay ka haystaan gobollada Galgaduud iyo Mudug ee bartamaha Soomaaliya.

Taliyha Guutada 18-aad ee Kumaandooska Gorgor ayaa sidoo kale farrriin u diray siyaasiyiinta Soomaaliyeed, isaga oo ugu baaqay inay taageeraan dagaalka scoda.

“Siyaasiyiinta haddey doonayaan in ay dalka ka taliyaan waa in dowladda ku taageeraan dagaalka adag ee lagula jiro kooxaha Nabad-diidka ” ayuu yiri Taliye Xasan Ciraaqi.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Waxaa jirto maamul goboleedyo runtii aan qeyb ka aheyn dagaalka khawaarijta oo raba in ay khawaarijta guuleysto, taana waan ognahay, wax la dhageysan karo ma ahan, ummada Soomaaliyeed go’aan bay qaadatay, go’aankaasina waa socdaa, waana mid cadawga Kawaarijta ah looga ciribtiraayo dalka”.

Waxaa sidoo kale qorshahan qayb ka ah Daraawiista Galmudug iyo ciidamada deegaanka oo iyaguna abaabulka wax ka wada, si looga hortego argagixisada.

Dhinacyadan kala duwan ayaa sidoo kale kulamo gaar gaar ah ka wada demada Wisil, kuwaas oo looga hadlayo diyaar garowga howlgallada ka bilaabanayo halkaasi.

Horay Xasan Ciraaqi ayaa uga qayb-qaatay howlgalladii ugu dambeeyay ee ka dhacay gobolka Shabeelaha Dhexe, isaga oo ku sugnaa aagga degmada Aadan Yabaal, waxaana hadda loo sii wareejiyay deegaannada Galmudug oo laga bilaabayo howlgallo kale.

Waxaa kale oo sarkaalkan lagu xasuustaa inuu hoggaaminayay ciidamadii ay horay dowladdu ugu daabushay deegaannada Jubbaland, gaar ahaan aagga Raaskambooni, kuwaas oo dagaal la galay ciidamada uu hoggaamiyo Axmed Madoobe, kadibna lasoo jabiyay, taas oo keentay in qaar kamid ah ciidanka Soomaaliyeed ay galaan dalka Kenya.

Si kastaba, ha’ahaatee, maaalmihii la soo dhaafay madaxda sare ee dalka oo uu ugu horreeyo madaxweyne Xasan ayaa waday qorshayaal lagu dardargelinayo dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, isaga oo tegay furimaha hore ee dagaalka ee HirShabelle.

Baydhaba (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgal qorsheysan oo ay maanta ciidamo ka tirsan Daraawiishta Koonfur Galbeed ka sameeyeen qaybo kamid ah gobolka Baay, kaas oo lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka ayaa si gaar ah uga dhacay duleedka degmada Qansaxdheere, waxaana lagu dilay sarkaal sare oo ka tirsanaa Al-Shabaab iyo maleeshiyaad kale oo la socday.

Saraakiil u hadashay Koonfur Galbeed ayaa shaaca ka qaaday in horjoogaha la dilay uu Khawaarijta u qaabilsanaa lacaga Zakawaat-ka, isla markaana uu dhibaato ku haya shacabka ku dhaqan degmada Qansaxdheere iyo deegaannada kale ee ku xeeran.

Sidoo kale inta uu socday howlgalka ciidamada ayaa gacanta kusoo dhigay Mooto Al-Shabaab u siday Raashiin la sheegay inay si qasab ah uga soo qaateen shacabka.

Koonfur Galbeed waxaa kale oo ay intaasi kusii dartay inay sii wadi doonto howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda deegaannadeeda, si loo soo afjaro kooxda.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee ay guulaha ka sheegteen ciidanka Koonfur Galbeed ee ka dhacay aagga degmada  Qansaxdheere ee gobolka Baay.

Howlgalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dhowaan dagaalyahanno ka tirsan kooxda Al-Shabaab, oo ay wehliyeen gaadiid dagaal ay gaareen gobollada Baay iyo Bakool, kaddib guuldarrooyin culus oo ka soo gaaray dagaallada socda ee gobolka Shabeellaha Dhexe, sida ay xaqiijiyeen saraakiisha milatariga Soomaaliya.

Taliyaha Qaybta 60-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed (CXDS), Janaraal Xasan Isaaq Cumar, oo loo yaqaanno Xasan Baydhabo, ayaa sheegay in ciidamada ammaanku si dhow ula socdaan dhaqdhaqaaqa kooxdaasi ee ku sugan deegaannada Koonfur Galbeed.

“Waan ognahay in cadowga nabadda diidan laga saaray Shabeellaha Dhexe. Waxa ay la kulmeen khasaare ballaaran, haatanna waxay u jiheysteen dhanka Koonfur Galbeed, gaar ahaan gobollada Bay iyo Bakool. Ciidankeenna waa diyaar, waxaana uga hortagi doonnaa qorshahooda sidii aan horeyba ugu guuleysanay gobollo kale,” ayuu yiri Janaraal Xasan Baydhabo.

Taliyuhu waxa uu xusay in Ciidanka Xoogga Dalka ay si buuxda heegan ugu yihiin inay ka hortagaan joogitaanka kooxda ee Koonfur Galbeed.

“Waxaan faray taliyeyaasha guutooyinka Qaybta 60-aad in ay feejignaadaan, isla markaana ay sugaan ammaankooda, ayna difaacaan gobolka cadowga,” ayuu yiri.

Si kastaba, Koonfur Galbeed ayaa weli ku xoogan xubnaha Al-Shabaab, waxayna deegaanno ka joogaan gobollada Shabeelaha Hoose, Baay iyo Bakool, waxaana intaas sii dheer inay go’doon galiyeen magaalooyinka waa wayn ee maamulkaasi.

Juba (Caasimada Online) – Midowga Afrika ayaa ku dhawaaqay qorshe uu guddi sare oo loo yaqaan ‘guddiga xigmadda’ ugu dirayo magaalada Juba ee Koonfurta Suudaan.

Ujeedka guddigan ayaa lagu sheegay in uu gacan ka geysto dadaallada lagu xasilinayo xiisadaha taagan iyo xoojinta dib-u-heshiisiinta kaddib rabshadihii dhawaan ka dhacay magaalada Nasir.

Go’aanka lagu dirayo Guddiga Xigmadda ayaa yimid kaddib wada-hadallo dhex maray Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mudane Mahmoud Youssouf Ali, iyo Madaxweynaha Koonfurta Suudaan, Salva Kiir.

Dhinacyada ayaa isla falanqeeyay muhiimadda dhexdhexaadinta iyo sidii loo hirgelin lahaa Heshiiska La Cusboonaysiiyay ee Xallinta Khilaafka Koonfurta Suudaan (R-ARCSS) si loo xaqiijiyo nabad waarta.

“Midowga Afrika wuxuu garab taagan yahay shacabka iyo dowladda Koonfurta Suudaan. Waxaan sii wadaynaa dadaallada nabadeed annaga oo dhiirrigelinayna wadahadal iyo is-afgarad dhab ah,” ayuu yiri Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika.

Wafdigan sare, oo ka kooban hoggaamiyeyaal la ixtiraamo, ayaa kulamo la yeelan doona dhammaan dhinacyada ay khusayso, iyagoo diiradda saaraya yareynta xiisadaha iyo kor u qaadista wadahadal wax ku ool ah.

Dadaalladan diblomaasiyadeed waxay qeyb ka yihiin qorshe ballaaran oo Midowga Afrika uu ka wado gobolka, isaga oo la kaashanaya hay’ado ay ka mid yihiin IGAD, EAC, iyo saaxiibbada caalamiga ah sida Qaramada Midoobay.

Midowga Afrika ayaa ugu baaqay dhinacyada kala duwan ee isku haya dalkaasi inay u hoggaansamaan heshiisyada nabadeed iyo in la xoojiyo dadaallada dib-u-dhiska qaranka, si Koonfurta Suudaan ay u hesho mustaqbal nabdoon oo xasilloon.

Si kastaba ha ahaatee, tallaabadan ayaa muujinaysa sida ay Midowga Afrika uga go’an tahay taageerada xasilloonida iyo nabadda Koonfurta Suudaan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirkii hore ee qorsheynta Cabdiraxmaan Caynte ayaa soo dhoweeyey gogosha uu fidiyey madaxweyne Xasan Sheekh ee saamileyda siyaasadda dalka, balse waxa uu ku baaqay in laga baaqsado inay gogoshan noqoto mid loogu heshiinayo muwaadinka Soomaaliyeed.

“Madaxda labada heer dowladnimo waxaa la gudboon iney KU HESHIIYAAN hannaan doorasho oo ku qotoma caddaalad, sinnaan iyo hufnaan,” ayuu Caynte ku yiri qoraal uu soo dhigay Facebook. 

Hoos ka aqriso qoraalka

Gogosha uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud fidiyey ee yoolkeedu yahay (a) xal u helidda hubanti la’aanta siyaasadeed ee uu dalku galay sannadkii lasoo dhaafay, gaar ahaan arrimaha dastuurka iyo doorashooyinka, iyo (b) u midoobidda halganka xaq u dirirka ah ee ka dhanka ah Khawaarijta Al-Shabaab, waa mid mudan soo dhaweyn iyo bogaadin. Waliba in madaxweynuhu baaqaas kusoo beego iyadoo ay muddada xilheyntiisa sannad ka hartay waa ifafaale togan.

Ha yeeshee, haddii aan laga waaban, oo aan casharro laga baran goglihii middan ka horreeyay ee 2021 iyo 2016, saameynta ay gogoshani yeelan doonto waxay noqon doontaa mid taban oo reebta mahadhooyin siyaasadeed oo bohol dheer kusii ridi doonta geeddi socodka dibu dhiska dalka ee rubuc qarniga jirsaday.

Labadii xilli doorasho ee lasoo dhaafay, koox loogu yeero “saamileyda siyaasadda” ayaa KA HESHIIYEY hubantii la’aanta siyaasadda, iyagoo KU HESHIIYEY hannaan doorasho oo ka arradan mabaadi’ida iyo akhlaaqda aasaasiga ah ee islaamnimada iyo Soomaalinnimada, KUNA HESHIIYEY iney si qayaxan u boobaan xuquuqda muwaadinka Soomaaliyeed u leeyahay inuu si caddaalad iyo hufnaan leh u doorto dadka ku matalaya golayaasha baarlamaanka.

Haddaba, iyadoo maanka lagu hayo sooyaalkaas foosha xun, waxaan ku baaqayaa in laga baaqsado iney gogoshan noqoto mid LOOGU HESHIINAAYO muwaadinka Soomaaliyeed. Madaxda labada heer dowladnimo waxaa la gudboon iney KU HESHIIYAAN hannaan doorasho oo ku qotoma caddaalad, sinnaan iyo hufnaan.

Haddii ay sidaas yeeli waayaan, waxaa hubaal ah ineysan gaari karin yoolka labaad ee ah iska caabbinta argagixisada Al-Shabaab. Duruufta, dareenka iyo jawiga ay ku sameysmaan, kuna bullaalaan fallaagada hubeysan dunida oo dhan, waxaa ugu horreeya caddaalad darrada, eexda, takoorka iyo boobka hantida la wada leeyahay. Intaas oo aafooyin ahna waa kuwa maanta caadi ka noqday dalkeenna, isla markaana ragaadiyey dowladnimadeenna. Caloolna wixii ay ku bukootay laguma daaweeyo.

Ugu dambeyn, haddii ay gogoshan soo saari weyso natiijo ay ku naalloodaan shacabka Soomaaliyeed, iskana noqoto mid ay “saamileyda siyaasadda” ku kala goostaan garabka iyo sararta, sidii looga bartay, falcelinta iyo mahadhooyinka ka dhasha waxaa shaki la’aan ka macaashi doona Khawaarijta Al-Shabaab iyo dalalka gobolka ee muddooyinkan dambe u malabsanaayay dhammeystirka dhaawaca ku yaalla qarankeenna.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, Sareeye Gaas Mahad Cabdiraxmaan Aadan, ayaa ka ku dhawaaqay in tallaabo adag laga qaadi doono askar kasta oo ka baxda furimaha dagaalka lagula jiro kooxaha argagixisada.

Wuxuu si cad u sheegay in aan la aqbali doonin in askartu dib uga gurato jiidda hore ee dagaalka, isagoo xusay in ciqaab adag ay sugayso ciddii amarkan jebisa.

Taliye Mahad ayaa xusay in sharciga ciidanka uu si cad u qeexayo in askariga ka baxa safka dagaalka uu wajahayo ciqaab adag, taasoo noqon karta xabsi ama dil toogasho ah.

Wuxuu intaa ku daray in waalidka askarigaas lala xisaabtami doono, lagana jari doono wixii taageero dhaqaale ah ee dowladda ay siin jirtay qoyska.

“Askari ka carara dagaalka lama cafinayo, xabsiga ama dil toogasho ayaa sugaya. Xitaa waalidkiis lagala xisaabtami doonaa, waayo iyaga ayaa koriyay oo waxbaray,” ayuu yiri Taliye Mahad.

Dhanka kale, wuxuu caddeeyay in askarta si geesinimo leh uga qeyb qaadata dagaalka lagu abaalmarin doono. Wuxuu ballan-qaaday in geesiyaasha u dhabar-adeyga dagaalka lagu siin doono bilado sharafeed iyo gunooyin dhaqaale, si loo dhiirrigeliyo dadaalka lagu ciribtirayo argagixisada.

Taliyaha Ciidanka Asluubta ayaa ugu dambeyntiina ugu baaqay dhammaan ciidamada in ay xoojiyaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, si loo xaqiijiyo nabadda iyo xasilloonida dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – 114 maxbuus oo ku xirnaa xabsiyo ku yaalla magaalada Muqdisho ayaa la sii daayay kadib cafis uu u fidiyay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud. Maxaabiistan ayaa ahaa kuwo galay dambiyo fudud.

Maxaabiistan ayaa laga sii daayay Xabsiga Dhexe iyo Xabsiga MBC ee ku yaalla Ex-Koontarool Afgooye, iyagoo dib u helay xorriyadooda xilli lagu guda jiro munaasabadda Ciidul-Fitriga.

Mas’uuliyiinta laamaha cadaaladda iyo maamulka xabsiyada ayaa sheegay in maxaabiistan ay hore u dhammaysteen qeyb ka mid ah xukunadooda, isla markaana ay mudanayeen cafis madaxweyne.

Maxaabiistan ayaa waxaa si weyn looga dareemay wajiyadooda farxad iyo reyn-reyn, iyagoo u mahadceliyay Madaxweynaha Jamhuuriyadda cafiska uu u fidiyay.

Sii-deynta maxaabiista ayaa qeyb ka ah dadaallada dowladda ee dib-u-heshiisiinta iyo fursad siinta dhalinyarada sameeyay khaladaad yar-yar, si ay dib ugu laabtaan noloshii caadiga ahayd.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sanad walba xilligan oo kale cafis u fidiya maxaabiista aan dambiyada culus gelin, taasoo qeyb ka ah dhaqanka caadiga ah ee munaasabadda Ciidul-Fitriga.

Hoos ka daawo muuqaalka

Muqdisho (Caasimada Online) – Ayadoo lagu jiro dabaal-degga malmaha munaasabadda Ciidul-fitriga ayaa waxaa lasoo warinayaa in deegaannada kooxda Al-Shabaab aan si wanaagsan looga Ciidan, isla markaana ay gebi ahaan kooxda joojisay dhoolatuskii ciidan ee ay sameyn jirtay maalmaha lagu jiro dabaal-degga Ciida.

Shalay iyo maanta laguma arkin deegaannada Al-Shabaab wax dabaal-deg ah iyo dhoolatus ay soo bandhigayaan dagaalyahannadooda, oo inta badan xilliyada Ciidaha la arki jiray, iyaga oo sameynayo dhoolatus ay kusoo bandhigayaan awooddooda ciidan.

Baraha bulshada iyo warbaahinta Al-Shabaab ayaa si weyn loogu baahin jiray bandhigga iyo dhoolatuska maleeshiyaadka kooxda, balse sanadkan ma jiro wax dhoolatus ah, sababo la xiriira culeyska haatan haysta kooxda.

Wararka soo baxaya ayaa sheegaya in arrintan ay la xiriirto saamaynta duqeymaha isdaba joogga ah ee lala beegsanayo kooxda Al-Shabaab oo haatan culeys xoogan kala kulmeyso dowladda federaalka Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi kusii daraya in wax dagaalyahannno lagu arkin deegaannada ay maamulaan Al-Shaaab, sida Galhareeri (Galgaduud), Jilib (Jubba Dhexe), Mubaarak (Shabeellada Hoose), Ceel Garas (Galgaduud), Buq’aqable (Hiiraan), Jowle (Mudug), iyo Kuunyo Barow (Shabeellada Hoose), halkaas oo ay farriisimo waa wayn ku leedahay kooxda.

Hoggaamiyeyaasha sare ee argagixisada ayaa dhankooda adeegsaday farriimo cod ah oo ku saabsan munaasabadda, iyaga ka baaqsaday inay si toos ah uga soo muuqdaan goobaha lagu oogayay salaadda Ciida.

Waa markii ugu horreysay oo deegaanada ay maamulaan Al-Shabaab aan lagu arkin dagaal-yahannada kooxda iyo horjoogayashooda oo xilliyadaan oo kale kasoo muuqan jiray fagaarayaasha lagu ciidayo.

Sidoo kale, hadal-heyn xoogan ayaa ka dhalatay arrintan, iyada oo su’aalo badan laga keenay, taas oo la xiriirta culeyska iyo cabsida haysata kooxda oo dhawaanahan lagu hayay howl-gallo dhulka iyo cirka ah oo lagu qaaday ilaa fariisinkooda wayn ee Jilib.

Tallaabadan ayaa sidoo kale kusoo aadeyso xilli dowladda Soomaaliya iyo saaxiibada caalamiga ah ay weli sii wadaan dadaalkooda iyo howl-gallada lagu wiiqayo awoodda Al-Shabaab, waxaana socda dagaallo toos ah iyo duqeymo lagu cuuryaaminayo kooxda.

Si kastaba, howl-gallada xoogooda ayaa haatan ka socda Shebeelooyinka iyo Galgaduud, waxaana jab culus loogu gaystay maleeshiyada kooxda oo laga dilay horjoogayaal iyo dagaal-yahaanno badan.